125-footers (1885)

HMS TB25Kolejną wersją rozwojową torpedowców była wersja 125-stopowa "125-footers". Ta liczna seria torpedowców I klasy (łącznie 53 jednostki) została zbudowana w trzech stoczniach: Thornycroft, Yarrow i White. Podobnie jak w poprzednich typach, okręty wybudowane w każdej ze stoczni różniły się szczegółami wyposażenia i wymiarami, jednak były na tyle podobne do siebie, iż w literaturze przyjęło się je zaliczać do jednego typu.
Kraj: Wielka Brytania
klasa: torpedowiec

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
TB25 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 07.10.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB26 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 22.10.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB27 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 26.10.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB28 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 07.11.1885 ?.?.1886 Zatopiony w 1898 r.
TB29 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 19.11.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB30 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1905 r.
TB31 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1913 r.
TB32 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1905 r.
TB33 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB34 White, Cowes ?.?.1885 ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB35 White, Cowes ?.?.1886 ?.?.1886 ?.03.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB36 White, Cowes ?.?.1886 ?.?.1886 ?.03.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB37 White, Cowes ?.?.1886 ?.?.1886 ?.03.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB38 White, Cowes ?.?.1886 ?.?.1887 ?.03.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB41 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 ?.?.1885 ?.06.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB42 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 04.12.1885 ?.06.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB43 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 ?.?.1885 ?.06.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB44 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 ?.?.1885 ?.06.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB45 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 21.12.1885 ?.07.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB46 Thornycroft, Chiswick ?.?.1885 04.01.1886 ?.?.1886 Złomowany w 1920 r.
TB47 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 28.06.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1908 r.
TB48 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 ?.?.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1915 r.
TB49 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB50 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 17.06.1886 ?.09.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB51 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 30.07.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1913 r.
TB52 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 ?.?.1886 ?.09.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB53 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 16.09.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1913 r.
TB54 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 28.08.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB55 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 29.08.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB56 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 01.10.1886 ?.?.1886 Zatonął w 1906 r.
TB57 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 02.10.1886 ?.?.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB58 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 18.10.1886 ?.?.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB59 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 11.11.1886 ?.?.1887 Sprzedany w 1913 r.
TB60 Thornycroft, Chiswick ?.?.1886 10.12.1886 ?.?.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB61 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1909 r.
TB62 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1885 ?.?.1886 Sprzedany w 1905 r.
TB63 Yarrow, Poplar  ?.?.1885 ?.?.1886 ?.09.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB64 Yarrow, Poplar  ?.?.1885 ?.?.1886 ?.09.1886 Rozbity w 1915 r.
TB65 Yarrow, Poplar  ?.?.1885  ?.?.1886 ?.10.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB66 Yarrow, Poplar  ?.?.1885  ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB67 Yarrow, Poplar  ?.?.1885  ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB68 Yarrow, Poplar  ?.?.1885 ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB69 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1908 r.
TB70 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB71 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1923 r.
TB72 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1886 ?.07.1886 Sprzedany w 1919 r.
TB73 Yarrow, Poplar ?.?.1885 ?.?.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1923 r.
TB74 Yarrow, Poplar ?.?.1886 ?.?.1886 ?.12.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB75 Yarrow, Poplar ?.?.1886 ?.?.1886 ?.?.1886 Zatonął w 1898 r.
TB76 Yarrow, Poplar ?.?.1886 ?.?.1886 ?.?.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB77 Yarrow, Poplar ?.?.1886 ?.?.1886 ?.08.1886 Sprzedany w 1920 r.
TB78 Yarrow, Poplar ?.?.1886 ?.?.1886 ?.01.1887 Sprzedany w 1919 r.
TB79 Yarrow, Poplar ?.?.1886 ?.?.1886 ?.12.1886 Sprzedany w 1919 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność pełna "TB25": 93 ts; "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 93 ts; "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 70 ts; "TB34" do "TB36": 85 ts; "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": 75 ts
Wyporność normalna "TB25": 69,8 ts; "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 69,8 ts; "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 60 ts; "TB34" do "TB36": 79 ts; "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": brak danych
Długość całkowita "TB25": 39,09 m (128 ft 3 in); "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 39,09 m (128 ft 3 in); "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 38,18 m (125 ft 3 in); "TB34" do "TB36": 40,08 m (131 ft 6 in); "TB37" i "TB38": 40,21 m (131 ft 11 in); "TB79": 39,22 m (128 ft 8 in)
Długość pomiędzy pionami "TB25": 38,10 m (125 ft 0 in); "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 38,10 m (125 ft 0 in); "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 38,10 m (125 ft 0 in); "TB34" do "TB36": 38,10 m (125 ft 0 in); "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": 39,01 m (128 ft 0 in)
Długość linii wodnej "TB25": 38,86 m (127 ft 6 in); "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 38,86 m (127 ft 6 in); "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": brak danych; "TB34" do "TB36": brak danych; "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": brak danych
Szerokość "TB25": 3,81 m (12 ft 6 in); "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 3,81 m (12 ft 6 in); "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 3,96 m (13 ft 0 in); "TB34" do "TB36": 4,42 m (14 ft 6 in); "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": 3,96 m (13 ft 0 in)
Głębokość "TB25": 2,52 m (8 ft 3 in); "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 2,52 m (8 ft 3 in); "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": brak danych; "TB34" do "TB36": brak danych; "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": brak danych
Zanurzenie "TB25": od 0,53 m (1 ft 9 in) do 1,83 m (6 ft 0 in); "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": od 0,53 m (1 ft 9 in) do 1,83 m (6 ft 0 in); "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": od 0,66 m (2 ft 2 in) do 1,37 m (4 ft 6 in); "TB34" do "TB36": od 0,69 m (2 ft 3 in) do 2,41 m (7 ft 11 in); "TB37" i "TB38": brak danych; "TB79": 1,68 m (5 ft 6 in)

Napęd:

Maszyny 2-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych podwójnego rozprężania; ("TB79" 3-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania); 1 kocioł parowy typu lokomotywowego; ; 1 śruba
Moc indykowana  "TB25": 700 ihp; "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 700 - 750 ihp; "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 670 ihp; "TB34" do "TB38": 950 ihp; "TB79": 1000 ihp
Prędkość "TB25": 20,75 węzła; "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 19,5 - 21,5 węzła; "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 19,5 węzła; "TB34" do "TB38": 18 - 19 węzłów; "TB79": 22,25 węzła
Paliwo "TB25": od 5 do 20 ton; "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": od 5 do 20 ton; "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 22,5 ton; "TB34" do "TB38": 24 ton; "TB79": brak danych
Zasięg "TB25": 1745 mil morskich przy 10 węzłach; "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60": 1745 mil morskich przy 10 węzłach; "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78": 1760 mil morskich przy 10 węzłach; "TB34" do "TB38": brak danych; "TB79": brak danych

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe "TB25", "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60" 3 dwulufowe kartaczownice 25 mm (1 in) Nordenfelt; 5 wyrzutni torped 356 mm (14 in)
Modernizacja "TB25", "TB26" do "TB29" i "TB41" do "TB60" 3 dwulufowe kartaczownice 25 mm (1 in) Nordenfelt; 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)
Początkowe "TB30" do "TB33" i "TB61" do "TB78" 2 dwulufowe kartaczownice 25 mm (1 in) Nordenfelt; 5 wyrzutni torped 356 mm (14 in)
Początkowe "TB34", "TB35" i "TB36" 2 dwulufowe kartaczownice 25 mm (1 in) Nordenfelt; 5 wyrzutni torped 356 mm (14 in)
Modernizacja "TB34", "TB35" i "TB36" 2 dwulufowe kartaczownice 25 mm (1 in) Nordenfelt; 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)
Początkowe "TB37", "TB38" 2 działa 47mm (1,85 in) L/40 3-funtowe (3 pdr) Hotchkiss Mk I QF; 1 wyrzutnia torped 356 mm (14 in)
Początkowe "TB79" 2 działa 47mm (1,85 in) L/40 3-funtowe (3 pdr) Hotchkiss Mk I QF; 3 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)

Ludzie:

Załoga 16 oficerów i marynarzy

Projekt

Sukces torpedowców 113-stopowych "113-footers" skłonił brytyjską Admiralicję do następnego kroku - stworzenia na ich podstawie pewnego uniwersalnego okrętu torpedowo-artyleryjskiego, zdolnego nie tylko do przeprowadzania ataków torpedowych na wrogie okręty, ale także do pełnienia roli obrońcy przed atakami okrętów torpedowych przeciwnika. W tym celu taki okręt musiał oprócz torpedowego, posiadać również potężne (jak na swoje czasy) uzbrojenie artyleryjskie, a aby uniknąć wzrostu rozmiarów (i odpowiednio kosztów) przewidziano zmienny zestaw uzbrojenia w zależności od planowanych zadań taktycznych. Potrzeba takiego okrętu-obrońcy była oceniana przez Admiralicję bardzo wysoko, zwłaszcza w świetle gwałtownego wzrostu liczebności torpedowców we flotach Rosji i Francji.

Dążąc do zwiększenia potencjału bojowego niewielkich jednostek torpedowych Admiralicja w dniu 24 lutego 1885 r. złożyła zamówienie w stoczni John I. Thornycroft & Company, Church Wharf, Chiswick na prototypową jednostkę, większą i silniej uzbrojoną niż poprzednie 113-stopowce "113-footers". Prekursor całej serii, torpedowiec "TB25" został zwodowany 7 października 1885 r. Większość źródeł podaje, że konstrukcyjnie był przedłużoną i zmodyfikowaną wersją torpedowca "CHILDERS", który powstał w stoczni Thornycroft dla australijskiego stanu Victoria, jednak pewne szczegóły konstrukcyjne (np. zastosowanie oprócz burtowych równiez poprzecznie umieszczonej zasobni węglowej) wskazują, że wzorem dla nowego torpedowca był raczej zbudowany w 1884 r. dla Niemiec w stoczni Thornycrof torpedowiec "TH1". 

Kolejne torpedowce tego typu zostały zamówione w Thornycroft już 30 i 31 marca 1885 r. Były to torpedowce o oznaczeniach od "TB26" do "TB29". W ramach tego samego zamówienia zakontraktowano również cztery torpedowce w stoczni Yarrow. Były to jednostki o oznaczeniach od "TB30" do "TB33". Druga seria zamówień na okręty tego typu nastąpiła na przełomie kwietnia i maja (30 kwietnia lub 1 maja) 1885 r. Zwiększenie zamówienia było wynikiem obaw o wybuch wojny z Rosją. Dodatkowe zamówienie spłynęło oczywiście do stoczni Thornycroft (torpedowce od "TB41" do "TB60") oraz Yarrow (torpedowce od "TB61" do "TB78"). Jeżeli chodzi o stocznię Yarrow to w opracowaniu "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889" można znaleźć informację, iż zamówienie na drugą serię spłynęło 30 i 31 marca 1885 r. Jednak przeczą temu inne dane, jak również zaplanowana przez Admiralicję numeracja kolejnych jednostek. Zapewne nastąpił tutaj błąd i zamówienie to złożono razem z zamówieniem dla Thornycroft'a. Dodatkowo (również w kwietniu 1885 r.) Admiralicja złożyła zamówienie na torpedowce tego typu w stoczni J. Samuel White, Cowes. Były to jednostki od "TB34" do "TB38". Zgodnie z pierwotnym projektem, skład uzbrojenia był dyktowany zadaniem walki z rosyjskimi i francuskimi torpedowcami: dwa szybkostrzelne działa 47mm (1,85 in) L/40 3-funtowe Hotchkissa Mk1 na dachu kiosków i dwie dwulufowe kartaczownice 25 mm (1 in) Nordenfelt po bokach kadłuba (w projekcie zastąpione taką samą liczbą pięciolufowych kartaczownic 0,5 in (11,43 mm)) oraz jeden nieruchomy 14 in (350 mm) torpedowy aparat w dziobie. Już w trakcie budowy, w związku z uregulowaniem kryzysu z Rosją, skład uzbrojenia torpedowców został zmieniony w kierunku wzmocnienia uzbrojenia torpedowego, wyposażając okręty zamiast 47-mm armat w dwa sprzężone 14 calowe wyrzutnie torpedowe, obracające się wokół wież, które wcześniej służyły jako podstawy dla dział 3-funtowych.

Ostatnim z okrętów należących umownie do typu "125-footers" był "TB79", zamówiony w stoczni Yarrow jako eksperymentalny torpedowiec wyposażony w maszyny parowe potrójnego rozprężania.

W 1906 r. aby uniknąć nieporozumień i pomyłem z nowo wprowadzanymi właśnie do służby torpedowcami (przybrzeżnymi niszczycielami) typu "CRICKET" dokonano zmiany nazw, dodając przed numerem "0", we wszystkich torpedowcach od "TB25" do "TB79" ("np. "TB25" stał się "TB025"). Jedynym eksportowym wariantem torpedowców typu "125-footers" stał się zbudowany w stoczni Thonrnycroft w 1886 r. hiszpański torpedowiec "HABANA". Niestety istnieją również nierozwiązane do tej pory (z powodu braku materiałów źródłowych) wątpliwości co do nazewnictwa tych okrętów. Wraz z pojawieniem się torpedowców 125-stopowych ("125-footers") i zwodowaniu w 1886 r. torpedowca "TB51", wraz z istniejącym, torpedowcem II klasy HMS "TB51" w Royal Navy potencjalnie znajdowały się dwa okręty o tej samej nazwie, lub tym samym numerze - często torpedowce były określane np. jako "Torpedo Boat No. 54" a więc torpedowiec o numerze 54. Niestety w obecnej chwili nie znalazłem żadnych źródeł odnoszących się do tego zagadnienia. Jest ono o tyle problematyczne, że niemal wszystkie brytyjskie torpedowce I klasy posiadały swoje odpowiedniki w postaci torpedowców klasy II, które na pierwszy rzut oka nosiły tą samą nazwę lub numer.

Konstrukcja

Służba

Galeria


- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Daszjan Aleksander W. (2018) artykuł "Ранние миноносцы фирмы «Торникрофт»"; "Арсенал-Коллекция" 8/2018 (74)
- Brown Les; 2023 "Royal Navy Torpedo Vessels 1870-1914"; Seaforth Publishing
- Wikipedia, Wargaming.net oraz inne strony internetowe.