Kraj: Wielka Brytaniaklasa: pancernik - predrednot II klasy |
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| SWIFTSURE (ex. CONSTITUCIÓN) | Armstrong, Elswick | 26.02.1902 | 12.01.1903 | ?.06.1904 | Sprzedany na złom w 1920 r. |
| TRIUMPH (ex. LIBERDAD) | Vickers, Barrow | 26.02.1902 | 15.01.1903 | ?.06.1904 | Zatopiony przez "U-21" w okolicach Dardaneli 25.05.1915 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność | 11 800 ts ("TRIUMPH": 11 985 ts) |
| Długość między pionami | 132,89 m (436 ft) |
| Długość całkowita | 146,23 m (479 ft 9 in) |
| Szerokość | 21,64 m (71 ft) |
| Zanurzenie | 7,72 m (25 ft 4 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania, 12 kotłów wodnorurkowych Yarrow, 2 śruby |
| Moc normalna | 12 500 ihp |
| Prędkość | 19 węzłów |
| Paliwo | 2048 ts węgla |
| Zasięg | 6210 mil morskich przy prędkości 10 węzłów |
Opancerzenie:
| Pas burtowy | 179 mm - 76 mm (7 in - 3 in) |
| Górny pas burtowy | 102 mm - 76 mm (4 in - 3 in) |
| Barbety | 254 mm - 51 mm (10 in - 2 in) |
| Przegrody | 152 mm - 51 mm (6 in - 2 in) |
| Cytadele działowe | 254 mm - 203 mm (10 in - 8 in) |
| Bateria | 179 mm (7 in) |
| Kazamaty | 179 mm (7 in) |
| Stanowisko dowodzenia | 279 mm (11 in) |
| Pokład | 76 mm - 25 mm (3 in - 1 in) |
Uzbrojenie:
|
Początkowe - "SWIFTSURE" |
4 działa 254 mm (10 in) L/45 RBL Mk. VI (2x2); 14 dział 190 mm (7,5 in) L/50 RBL Mk. III (14x1); 14 dział 14-funtowych (14 pdr) QF Mk. I (14x1); 6 dział 6-funtowych (6 pdr) L/50 Elswick QF (6x1); 2 wyrzutnie torped 457 mm (18 in) |
| Początkowe - "TRIUMPH" | 4 działa 254 mm (10 in) L/45 RBL Mk. VII (2x2); 14 dział 190 mm (7,5 in) L/50 RBL Mk. IV (14x1); 14 dział 14-funtowych (14 pdr) QF Mk. II (14x1); 6 dział 6-funtowych (6 pdr) L/50 Vickers QF (6x1); 2 wyrzutnie torped 457 mm (18 in) |
Ludzie:
| Załoga | 800 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Zamówienie złożone przez Chile w 1901 roku na budowę dwóch pancerników typu "CONSTITUTION" (późniejszego "SWIFTSURE") było kulminacją morskiego wyścigu zbrojeń między Chile a sąsiednią Argentyną, który rozpoczął się w 1887 roku. Chile i Argentyna od początku lat 70. XIX wieku prowadziły spór o kontrolę nad Patagonią, a w szczególności nad całą Cieśniną Magellana. Już w 1878 roku obie floty omal nie stoczyły ze sobą bitwy. W tamtym czasie Chile posiadało pancerniki oceaniczne z artylerią rozmieszczoną w centralnej baterii, takie jak "COCHRANE" i "BLANCO ENCALADA". Argentyna natomiast mogła im przeciwstawić jedynie dwa monitory typu "LA PLATA". Po zdobyciu i wcieleniu do służby przez Chilijczyków peruwiańskiego pancernika wieżowego "HUASCAR", Argentyńczycy odpowiedzieli w 1880 roku wzmocnieniem swojej floty o pancernik z centralną baterią "ALMIRANTE BROWN". Na to Chile odpowiedziało w 1883 roku wprowadzeniem do służby słabszego krążownika pancernopokładowego "ESMERALDA".
Mimo że w 1884 roku oba państwa doszły do porozumienia i podpisały traktat dotyczący Patagonii, napięcie między nimi nie zostało całkowicie zażegnane. Ponieważ oba kraje dzieliły wysokie na ponad 6000 metrów Andy, które uniemożliwiały przeprowadzenie operacji wojskowych z udziałem wojsk lądowych, w przypadku wybuchu konfliktu decydującym czynnikiem okazałyby się silne siły morskie. Dlatego Chile zdecydowało się w 1887 roku wydać ogromną sumę 3 129 500 funtów na stworzenie możliwie najlepiej zbalansowanej, nowoczesnej floty (oprócz tytułowych pancerników miała się ona oczywiście składać dodatkowo z mniejszych okrętów, jak torpedowce, kanonierki torpedowe oraz kontrtorpedowce).
W celu zbudowania silnej floty Chile zwróciło się do Francji, zamawiając w latach 1888-1889 w stoczni La Seyne w Tulonie jeden pancernik i dwa krążowniki pancernopokładowe. Okręty te zostały zwodowane w 1890 roku, a dwa lata później przekazane zamawiającemu. Szczególnie pancernik "CAPITÁN PRAT" wywołał panikę w Argentynie, która w odpowiedzi złożyła w 1890 roku zamówienie w brytyjskiej stoczni Laird na budowę dwóch pancerników obrony wybrzeża typu "INDEPENDENCIA". Dodatkowo w tym samym roku i w roku następnym Argentyna zamówiła dwa krążowniki opancerzone w stoczni Elswick: "VEINTICINCO DE MAYO" i "NUEVE DE JULIO".
W 1891 roku w Chile wybuchła wojna domowa między zwolennikami prezydenta José Manuela Balmacedy a Kongresem. Flota poparła Kongres, a armia prezydenta. Flota wyszła zwycięsko z bitwy w Zatoce Caldera 23 kwietnia 1891 roku, dzięki czemu admirał Jorge Montt został prezydentem kraju i sprawował ten urząd do 1896 roku. Aby wzmocnić swoją flotę na wypadek konfliktu z Argentyną, Chile zakupiło w 1892 roku w stoczni Elswick krążownik "BLANCO ENCALADA". Argentyna odpowiedziała w następnym roku zakupem pierwotnie przeznaczonego dla Royal Navy krążownika "BUENOS AIRES". Chile ponownie skorzystało z okazji w 1895 roku, odkupując od Brazylii krążownik "MINISTRO ZENTENO", który był w trakcie budowy w stoczni Elswick. Przedtem jednak Chile sprzedało Japonii swój stary krążownik "ESMERALDA", w maju 1895 roku Chile zamawiając w stoczni Elswick nowy krążownik pancerny o takiej samej nazwie. Argentyna zareagowała zakupem włoskiego krążownika pancernego "GARIBALDI" w lipcu 1895 roku. Projekt ten, łączący zwartą budowę, odpowiednią siłę ognia, dobre opancerzenie i wysoką prędkość, okazał się pierwszym godnym przeciwnikiem dla pancernika "CAPITÁN PRAT". W następnym roku obie strony zdecydowały się na zakup po jednym krążowniku pancernym. Chile zamówiło "O'HIGGINS" w stoczni Armstrong/Elswick, a Argentyna zamówiła "SAN MARTÍN" w włoskiej stoczni Ansaldo, który był kolejnym przedstawicielem typu "GARIBALDI".
Wbrew protestom Chile, Argentyna zakupiła w 1898 roku we Włoszech dwa kolejne krążowniki pancerne typu "GARIBALDI". W roku 1899, za sprawą mediacji Stanów Zjednoczonych, oba kraje zawarły kompromis i podpisały traktat w Punta Arenas, zgadzając się rozstrzygać kwestie graniczne w drodze pokojowej. Mimo to, następnego roku Argentyna zamówiła we Włoszech budowę kolejnych dwóch okrętów typu typu "GARIBALDI". Chile w odpowiedzi w 1901 roku kupiło w stoczni Elswick krążownik pancernopokładowy "CHACABUCO". Argentyna jednak utrzymywała przewagę, dysponując już czterema nowoczesnymi krążownikami pancernymi.
Chile próbowało kupić dwa pancerniki typu "INDIANA" od USA, ale bez powodzenia. Amerykanie sami mieli za mało takich okrętów. Chilijczycy zamówili więc po jednym pancerniku u Armstrong/Elswick i Vickers/Barrow - 26 lutego 1902 roku rozpoczęto budowę chilijskich pancerników "CONSTITUCIÓN" i "LIBERTAD". Argentyna odpowiedziała zamówieniem dwóch ulepszonych pancerników typu "REGINA MARGHERITA" we Włoszech. Wyścig zbrojeń wyraźnie nabierał tempa.
Za kulisami Wielka Brytania, która nie była zainteresowana konfliktem między Chile a Argentyną, podjęła działania dyplomatyczne, aby położyć kres wyścigowi zbrojeń morskich. 28 maja 1902 roku Chile i Argentyna podpisały umowę, która została ratyfikowana przez parlamenty obu krajów. Skutkiem tego Argentyna zrezygnowała z dalszej rozbudowy floty i rozbroiła dwa krążowniki pancerne. Dwa kolejne okręty w budowie zostały sprzedane Japonii. Chile natomiast rozbroiło pancernik "CAPITAN PRAT", a będące w budowie pancerniki "CONSTITUCIÓN" i "LIBERTAD" zdecydowała się sprzedać.
Pancerniki zostały jeszcze w fazie wyposażania odkupione przez Zjednoczone Królestwo 03.12.1903 r. Ich dotychczasowe nazwy zmieniono następująco: "CONSTITUCIÓN" na "SWIFTSURE" a "LIBERTAD" przechrzczono na "TRIUMPH". W tym czasie w stosunkach między Rosją a Japonią dało się już wyczuć powiew zbliżającej się wojny. Wielka Brytania, która nie akceptowała ekspansyjnych pragnień i zamiarów państwa carów, podpisała z Japonią tajny układ sojuszniczy. Zamierzając tym zapewnić Azjatom jakąś równą szansę w tym konflikcie, a sobie przy okazji, po ewentualnym zwycięstwie Japonii zapewnić sobie pewne profity. Stąd Brytyjczycy, uprzedzając prośby Rosji, zwrócili się sami do Japończyków, proponując 949 000 £ za jedną jednostkę, wychodząc, że oferowana cena jest jak najbardziej uzasadniona. Właśnie te okręty, w przypadku ich zakupu przez Rosję, mogły odegrać dość istotną rolę w eskadrze udającej się na Daleki Wschód. Już w styczniu 1903 r. spłynęły z pochylni i dopiero w połowie 1904 r. można je było oddać do służby. Gdyby Rosji dana by była możliwość zakupu tych pancerników, to w przypadku publicznie złożonej obietnicy szybszego ukończenia budowy, można by się było pokusić o wytargowanie nawet jakiejś premii. Niezaprzeczalne walory opisywanych pancerników, w porównaniu do prednotów przeciwnika, a wymienić należy tutaj przewagę prędkości od 1 do 3 węzłów oraz prowadzącą szybki ogień baterię artylerii głównej i silną baterię artylerii średniej byłyby gwarantem, że oba pancerniki spokojnie byłyby w stanie przerwać blokadę Port Artura. Byłoby to równoznaczne, że pojawiłby się na Morzu Żółtym przed tragiczną bitwą dla Rosjan, a nadciągająca 1 Eskadra mogłaby się niepostrzeżenie przemknąć do Władywostoku (możliwe, że bez japońskiej reakcji), Wtedy toczona wojna rosyjsko-japońska mogłaby przybrać nawet zupełnie inny przebieg. Nawet, gdyby wspomniane pancerniki weszły w skład zespołu admirała Rożestwniewskiego, to z pewnością bardzo by to ułatwiło przerwanie się okrętów rosyjskich do wspomnianego już Władywostoku. Była jeszcze jedna alternatywa, zgodnie z którą Wielka Brytania zachowuje jednostki dla siebie. W momencie oddania ich do służby, były bojowo słabsze tylko od niemieckich pancerników typu "BRANDENBURG", bo cesarska marynarka wojenna oprócz tej czwórki, silniejszych jednostek w swoim składzie jeszcze nie miała. Ostatecznie zdecydowano się właśnie na to rozwiązanie.
Plany konstrukcyjne pancerników opracował znany inżynier budownictwa okrętowego sir Edward Reed. Reed był szefem biura konstrukcyjnego Royal Navy w latach 1863-1870, ale odszedł ze stanowiska po sporze z komandorem Cowperem Colesem. Reed pracował następnie w różnych stoczniowych biurach konstrukcyjnych w tym także zagranicznych.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność HMS "SWIFTSURE" wynosiła 11 800 ts, natomiast wyporność HMS "TRIUMPH" wynosiła 11 985 ts. Długość między pionami wynosiła 132,89 m (436 ft), długość całkowita 146,23 m (479 ft 9 in), szerokość 21,64 m (71 ft), natomiast zanurzenie 7,72 m (25 ft 4 in). Przy projektowaniu "CONSTITUCIÓN" i "LIBERTAD" wzięto pod uwagę specyficzne potrzeby i wymagania Chile. Okręty miały być używane na ograniczonym akwenie i miały służyć w założeniu do zwalczania krążowników argentyńskich typu "GARIBALDI". Z powodu ograniczeń chilijskich doków (okręty miały się mieścić w suchym doku w Talcahuano, co było podstawowym, chilijskim wymogiem, który konstruktor musiał spełnić), okręty musiały być bardzo długie, ale o stosunkowo małej wyporności, a co za tym idzie słabszej w porównaniu do współczesnych pancerników brytyjskich odporności strukturalnej. W przypadku "CONSTITUCIÓN" i "LIBERTAD" podjęto środki zapobiegawcze, aby zwiększyć stabilność kadłuba. Kadłub był podzielony na 16 wodoszczelnych przedziałów. Okręty był wyposażone w ster balansowy.
W porównaniu z jednokominowymi odpowiednikami brytyjskimi, pancerniki typu "SWIFTSURE" wyróżniały się dwoma masztami oraz dwoma wyższymi i szczuplejszymi, szeroko rozstawionymi kominami. Dodatkowo, na śródokręciu znajdowały się dwa dźwigi o charakterystycznym kształcie "łabędziej szyi", typowe dla niektórych okrętów niemieckich. Pancerniki typu "SWIFTSURE" były również ostatnim typem brytyjskich pancerników wyposażonych w pokrywy wentylatorów. Te cechy konstrukcyjne odróżniały te okręty od ich brytyjskich odpowiedników i czyniły je łatwo rozpoznawalnymi.
Uzbrojenie
Uzbrojenie składało się z 4 dział 254 mm (10 in) RBL (2x2), 14 dział 190 mm (7,5 in) (14x1), 14 dział 14-funtowych (14 pdr) QF (14x1), 6 dział 6-funtowych (6 pdr) L/50 QF (6x1) oraz 2 wyrzutni torped 457 mm (18 in). Występowały drobne różnice w uzbrojeniu obu okrętów, dlatego iż działa do nich były dobierane przez stocznie które budowały okręt.
Odmiennie od współczesnych brytyjskich pancerników, artyleria główna pancerników typu "SWIFTSURE" składała się z czterech szybkostrzelnych armat kalibru 254 mm (10 in) L/45. Armaty te były zgrupowane w dwóch dwudziałowych wieżach, ustawionych na pokładzie dziobowym i rufowym. Wybór kalibru 254 mm wynikał prawdopodobnie z faktu, że był on wystarczający aby przebić pas pancerny krążowników typu "GARIBALDI", zaś ich przeznaczeniem było zasadniczo działanie na stosunkowo płytkich wodach przybrzeżnych, gdzie nie byłyby narażone na ostrzał z większych odległości. Armaty były nakierowywane elektrycznie i istniała też możliwość ich ponownego załadowania w każdej pozycji. Zapas amunicji wynosił po 80 pocisków na działo. O czym należy wspomnieć to fakt, iż dane na temat szybkości prowadzenia ognia są różne, ponieważ armaty były produkowane przez tę samą stocznię, która budowała kadłuby co spowodowało, iż nie były to identyczne konstrukcje. W przypadku "SWIFTSURE" szybkostrzelność wynosiła około 2,5 strzału na minutę. Natomiast "TRIUMPH" uzyskiwał już wartość nie przekraczającą 1,5 strzału, co w zasadzie odpowiadało rytmowi prowadzenia ognia ciągłego armaty kalibru 305 mm (12 in). Działa 254 mm były umieszczone w dwudziałowych barbetach. Barbety miały owalny kształt i były ochraniane pancerzem o grubości 254 mm (10 in). Grubość pancerza barbety za pasem pancernym wynosiła od 76 mm do 51 mm (3 in - 2 in). Cytadele działowe umieszczone na barbetach miały grubość 254 mm (10 in) od czoła i 203 mm (8 in) na bokach.
Artyleria średnia składała się z 14 szybkostrzelnych armat kalibru 190 mm (7,5 in) L/50. Armaty te miały zasięg skutecznego rażenia wynoszący 5000-6000 jardów (4572-5486 m) co również wystarczało do przebicia pancerza krążowników typu "GARIBALDI" (miał grubość 152 mm (6 in)). Z 14 armat, cztery znajdowały się w pojedynczych kazamatach na pokładzie górnym po obu stronach masztów rufowego i dziobowego na pokładzie górnym, a pozostałe 10 było zgrupowanych w dwóch bateriach ustawionych również na pokładzie górnym. Szybkostrzelność armat wynosiła do 3 wystrzałów na minutę, jednak nie było możliwości ich załadowania ręcznie. Zapas amunicji na każdą armatę wynosił 150 pocisków, które były układane po 20 w stelażach wewnątrz kazamat. Dziesięć dział 190 mm zamontowanych w centralnej baterii na pokładzie głównym chronionym na burtach przez 179 mm (7 in) pancerz i zamkniętych przez 152 mm (6 in) przegrody. Boksy działowe były oddzielone przegrodami o grubości 25 mm (1 in). W praktyce okazało się jednak, że znajdujące się w kazamatach ustawionych na pokładzie górnym armaty były zasadniczo nie do użycia przy prędkości okrętu 15 węzłów i dużym zanurzeniu kadłuba z powodu zalewania wodą.
Podsumowując, bez wątpienia pancerniki typu "SWIFTSURE" były w stosunku do swojej wielkości i wyporności bardzo silnie uzbrojone, dysponując również potężną baterią armat półciężkiego kalibru i dodatkowo szybkostrzelnych. W pewien sposób odzwierciedlały wczesną filozofię sir Johna Fishera, który w latach 80. XIX wieku uważał, że pancernik (w zależności od wyporności) powinien być uzbrojony w efektywne armaty głównego, ciężkiego kalibru oraz dodatkowo dysponować również największą z możliwych armat średniego kalibru, dobrze i sprawnie obsługiwanych.
Bateria do zwalczania wrogich torpedowców składała się z 14 dział szybkostrzelnych 14-funtowych (14 pdr) QF oraz 6 dział 6-funtowych (6 pdr) L/50. 10 dział 14-funtowych nich było ustawionych na pokładzie górnym i chronionych maskami przeciwodłamkowymi (zostały zdjęte w 1907 roku), a pozostałe 4 znajdowały się w kazamatach na obu końcach okrętu.. Działa 14-funtowe zostały przystosowane do używania amunicji od dział QF 12-funtowych (12 pdr) 18 cwt. Działa 6-funtowe, pierwotnie zamontowane na platformach masztowych, zostały zdjęte w latach 1906 - 1908. Uzbrojenie uzupełniały armaty salutacyjne oraz inne, które stanowiły wyposażenie ewentualnego oddziału desantowego. Wyrzutnie torpedowe oprócz torped znajdujących się w wyrzutniach miały zapas dodatkowych 9 torped.
Na wyposażeniu znajdowały się jeszcze dalmierze najnowszej generacji Barr & Stroud. Początkowo, od roku 1906, znajdowały się na dziobowej platformie reflektorów, a w roku 1908 przeniesiono je na osobną platformę służącą wyłącznie obsłudze odpowiedzialnej za kierowanie ogniem artyleryjskim. W roku 1912 zainstalowano kolejne eksperymentalne dalmierze na obu masztach, które w 1914 r. zostały znowu zdemontowane.
Opancerzenie
Blachy pancerne dostarczyły zakłady Kruppa a grubość pancerza nie odbiegała od ogólnie przyjętych w tym czasie standardów. Główny pas pancerny miał wysokość 2,44 m (8 ft) oraz grubość na śródokręciu 179 mm (7 in) zmniejszając się stopniowo w kierunku dziobu do 152 mm (6 in), 76 mm (3 in) i 64 mm (2,5 in), natomiast w kierunku rufy do 152 mm (6 in) i 76 mm (3 in). Grubość przegrody zamykającej pas burtowy na rufie wynosiła na 76 mm (3 in). Pokłady miały grubość 76 mm - 25 mm (3 in - 1 in). Stanowisko dowodzenia było chronione 279 mm (11 in) pancerzem.
Podobnie jak niemal wszystkie predrednoty, również pancerniki typu "SWIFTSURE" należały do gatunku tzw. "soft-ender" ("miękkie" zakończenie kadłuba). To było powodem, że tam znajdowały się ich pięty achillesowe, gdyż nie były to miejsca dostatecznie chronione w wypadku uderzenia tam torpedy, czy wejścia na minę. Poza tym mankamentem ich opancerzenie było odpowiednio silne, szczególnie na działanie szybkostrzelnych pocisków kalibru średniego do 210 mm. W sumie z opancerzenia w porównaniu z zastosowanym na pancernikach "DUNCAN" można było być zadowolonym, wykluczając tutaj może dosyć istotny, bo słaby punkt, który dotyczył niedostatecznego opancerzenia dolnych części barbet.
Napęd
Okręty zostały wyposażone w dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania oraz 12 kotłów wodnorurkowych Yarrow odmiany "large tube". Kotły zostały przystosowane do forsownego trybu pracy, na dodatek wszystkie przekroczyły na próbach odbiorczych zakładane osiągi. Maszynownia obliczona była na osiągnięcie mocy 12 500 ihp, a przy forsownym trybie pracy moc 14 000 ihp oraz prędkości około 20 węzłów. Podczas prób odbiorczych "TRIUMPH" wyciągnął przy 3/5 mocy i 130 obrotach śrub na minutę prędkość 17 węzłów, a w ponad 30-godzinnym marszu maszynownia osiągnęła średnio nawet 8700 KM. W idealnych warunkach pogodowych, na krótkim odcinku okręt rozwinął prędkość 20,17 węzłów przy mocy 14 090 ihp. W trakcie normalnej służby ww. wartości były nie do powtórzenia. Okręty słuchały wprawdzie dobrze steru, ale wykazywały również złe właściwości morskie. Dochodziły do tego jeszcze wibracje przy wyporności bojowej (maksymalnej), ponieważ ich konstrukcja była o wiele lżejsza, niż to miało miejsce w przypadku solidniejszych, "standardowych" brytyjskich pancerników. Już w roku 1905 okazało się, że "TRIUMPH" będąc w składzie Channel Fleet podczas rutynowych ćwiczeń był w stanie wyciągnąć tylko 19,3 węzła. Na tym akwenie "TRIUMPH" został bezapelacyjnie pokonany przez pancerniki typu "DUNCAN", które wprawdzie również skonstruowane zostały pod kątem rozwinięcia dużej prędkości, ale zbudowane zostały w sposób zapewniający większy stopień stabilności, dodatkowo dysponując też znacznie silniejszą baterią artylerii głównej.
W trakcie służby okazało się że okręty te były znacznie bardziej ekonomiczne niż wynikało z obliczeń. Zamiast przewidywanych 6210 mil morskich przy prędkości 10 węzłów okręty te osiągały w sprzyjających warunkach zasięg dochodzący do 12 000 mil morskich, a więc niemal dwukrotnie większy niż zakładano.
Służba |
HMS Swiftsure
| 26.02.1902 | Po zamówieniu złożonym przez Chile w stoczni Armstrong Whitworth w Elswick położono stępkę pod pancernik.Wybrano dla niego nazwę "CONSTITUTION". |
| 12.01.1903 | Wodowanie okrętu. |
| 03.12.1903 | W obliczu problemów finansowych Chile i z obawy o to, iż okręt nabędzie Rosja, Wielka Brytania postanowiła zakupić oba okręty za sumę 2 432 000 funtów. Wraz z zakupem okrętu zmieniono jego nazwę na HMS "SWIFTSURE". |
| 06.1904 | Ukończenie budowy okrętu. |
| 21.06.1904 | Wcielenie okrętu do służby w Chatham Dockyard z przydziałem do Home Fleet. |
| 01.1905 | W związku z reorganizacją Royal Navy, Home Fleet stała się Channel Fleet. |
| 03.06.1905 | Okręt uległ zderzeniu z bliźniaczym HMS "TRIUMPH". Uszkodzenia objęły głównie rufową część kadłuba, stery i śruby napędowe. |
| 06.1906 - 07.1907 | Okręt został poddany remontowi w Chatham. |
| 07.10.1908 - 06.04.1909 | Okręt został umieszczony w rezerwie w Portsmouth Dockyard. |
| 04.1909 | Okręt został ponownie wcielony do służby z przydziałem na Morze Śródziemne. |
| 08.05.1912 | Pancernik ponownie został przydzielony do Channel Fleet. |
| 09.1912 - 03.1913 | Okręt przebywał w remoncie. |
| 26.03.1913 | Ponowne wcielenie okrętu do służby z przydziałem do East Indies Station jako okręt flagowy. |
| 09.1914 - 11.1914 | Od momentu rozpoczęcia I wojny światowej okręt brał udział w eskorcie konwojów z indyjskimi żołnierzami z Bombaju do Adenu. Zaprzestał pełnienia tej funkcji kiedy zniszczono niemiecki lekki krążownik SMS "EMDEN", który napadał na statki w tamtym rejonie. |
| 01.12.1914 | Okręt został przydzielony do Suez Canal Patrol, w celu wzmocnienia obrony Kanału, nadal jednak pełnił obowiązki okrętu flagowego East Indies Station. |
| 27.01.1915 - 04.02.1915 | Okręt brał udział w obronie Kanału w okolicach Kantara w czasie Pierwszej Ofensywy Sueskiej przeprowadzonej przez siły Imperium Ottomańskiego. |
| 02.1915 | Okręt został zwolniony z funkcji okrętu flagowego East Indies Station przez krążownik pancerny HMS "EURYALUS" i przeniesiony w rejon operacji dardanelskiej. |
| 28.02.1915 | Okręt dołączył do Dardanelles Squadron. |
| 02.03.1915 | Pancernik wziął udział w ostrzale tureckiego Fortu Dardanos. |
| 05.03.1915 - 09.03.1915 | Wraz z HMS "TRIUMPH" okręt został oddelegowany z Dardaneli aby wziąć udział w operacji przeciwko fortom w Smyrna. Później wrócił do Dardaneli. |
| 18.03.1915 | Okręt wziął udział w ostrzale fortów Narrow. |
| 25.04.1915 | Pancernik wspierał główne lądowanie na Zachodniej Plaży w Cape Helles, oraz w czasie kolejnych lądowań. |
| 04.06.1915 | Kolejne zadanie wsparcia artyleryjskiego, tym razem w Achi Baba. |
| 18.09.1915 | Nieudany atak niemieckiego okrętu podwodnego na pancernik w trakcie rejsu z Mudros do Suvla Bay. |
| 18.01.1916 | Okręt wziął udział w bombardowaniu Dedeagatch. |
| 02.1916 | Pancernik opuścił Dardanele, wypłynął z Kephale 7 lutego i udał się do Gibraltaru gdzie został przydzielony do 9. Cruiser Squadron z przydziałem do Atlantic Patrol i zadaniem eskorty konwojów na Atlantyku. |
| 03.1917 | Okręt opuścił skład 9. Cruiser Squadron, opuścił Sierra Leone 26 marca i dotarł do Plymouth 11 kwietnia. |
| 26.04.1917 | Okręt został wycofany ze służby Chatham, natomiast jego załoga została częściowo przydzielona do sił przeciwpodwodnych. |
| 06.1917 | Okręt będąc nadal w rezerwie przeszedł remont i przebudowę w Chatham. |
| 02.1918 | Okręt rozpoczął pełnienie funkcji okrętu zabezpieczenia socjalnego w Chatham. |
| 07.1918 | Okręt został rozbrojony i pozbawiony większości urządzeń w związku z zamiarem użycia go w charakterze blockship'a. Miał zostać zatopiony przy wejściu do portu w Ostend, jednak wojna skończyła się zanim przeprowadzono operację. Zamiast tego używany był od czasu do czasu jako okręt-cel. |
| 03.1920 | Okręt został umieszczony na liście okrętów do zbycia. |
| 18.06.1920 | Okręt został sprzedany Stanlee Shipbreaking Company z przeznaczeniem na złom. |
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 21.06.1904 | Captain Ernest J. Fleet |
| 22.09.1905 - 01.07.1906 | Captain Arthur A. C. Galloway |
| 17.07.1906 - 06.08.1908 | Captain Christopher G. F. M. Cradock |
| 05.08.1908 (?) - 14.02.1910 | Captain Cecil F. Thursby |
| 08.02.1910 (?) | Captain Cyril E. Tower |
| 19.01.1912 - 14.05.1912 | Captain Robert S. P. Hornby |
| 02.07.1912 | Captain Guy R. A. Gaunt |
| 01.03.1913 - 17.03.1913 | Commander Arthur B. S. Dutton (tymczasowo) |
| 19.03.1913 - 04.1913 | Commander Lionel G. Preston |
| 25.03.1913 - 24.04.1913 | Captain Herbert J. T. Marshall |
| 25.04.1913 - 14.04.1914 | Captain Raymond A. Nugent |
| 14.04.1914 - 08.1915 | Captain Cecil Maxwell-Lefroy |
| 10.08.1915 - 26.04.1917 | Captain Henry F. G. Talbot |
| 09.11.1917 | Commander R.N.R. Francis J. Stenson (oraz HMS "HIBERNIA") |
HMS Triumph
| 26.02.1902 | Po zamówieniu złożonym przez Chile w stoczni Vickers, Sons & Maxim w Barrow-in-Furness położono stępkę pod pancernik.Wybrano dla niego nazwę "LIBERTAD". |
| 15.01.1903 | Wodowanie okrętu. |
| 03.12.1903 | W obliczu problemów finansowych Chile i z obawy o to, iż okręt nabędzie Rosja, Wielka Brytania postanowiła zakupić oba okręty za sumę 2432000 funtów. Wraz z zakupem okrętu zmieniono jego nazwę na HMS "TRIUMPH". |
| 06.1904 | Ukończenie budowy okrętu. |
| 21.06.1904 | Okręt został wcielony do służby w Chatham Dockyard z przydziałem do służby w Home Fleet. |
| 21.09.1904 | Niegroźne zderzenie okrętu z SS "SIREN" w Pembroke Dock. |
| 01.1905 | W związku z reorganizacją Royal Navy, Home Fleet stała się Channel Fleet. |
| 03.06.1905 | Okręt uległ zderzeniu z bliźniaczym HMS "SWIFTSURE". Uszkodzenia objęły głównie dziobową część kadłuba. |
| 10.1908 - 04.1909 | Okręt rozpoczął remont w Chatham Dockyard. |
| 26.04.1909 | Zmiana przydziału okrętu na Morze Śródziemne. |
| 05.1912 | Powrót okrętu do służby w składzie Channel Fleet (3. Fleet), następnie odstawiony na sznurek z kadłubową załogą. |
| 28.08.1913 | Okręt został przydzielony do China Station. Po dotarciu na miejsce pełnienia służby został przeniesiony do czasowej rezerwy w Hongkongu, mimo że nadal pełnił rolę stacjonera. |
| 28.07.1914 | Kilka dni przed wybuchem wojny, wiceadmirał Jerram (oficer flagowy pancernika) otrzymał depeszą z admiralicji polecającą obserwować dyskretnie niemieckie okręty |
| 06.08.1914 | Po wybuchu I wojny światowej okręt został ponownie wcielony do służby. Załogę dla niego skompletowano ze zdemobilizowanych wcześniej załóg rzecznych kanonierek, wspartych (za pozwoleniem generała Kelly, dowodzącego Army in South China) przez żołnierzy piechoty - 2 oficerów, 100 żołnierzy i 6 sygnalistów z Duke of Cornwall's Light Infantry. |
| 06.08.1914 | "TRIUMPH" wraz z zespołem: lekkim krążownikiem "YARMOUTH" i francuskim krążownikiem "DUPLEIX" wypłynął z Hongkongu. Nie udało mu się jednak wykryć niemieckich okrętów. Zamiast tego zespół zniszczył, 12 sierpnia, znajdującą się na wyspie Jap niemiecką radiostację (ukryty tam okręt hydrograficzny "PLANET" uruchomił nową radiostację 22 sierpnia, ale o mniejszym zasięgu). Jedyny "morski" sukces zanotował w pobliżu wyspy Minotaur, zatapiając 11 sierpnia niemiecki parowiec "ELSBETH". Następnie zespół udał się na Morze Żółte, celem prowadzenia wojny krążowniczej w kierunku Tsingtao (okręt wyszedł pod komendą kmdr Fitzmaurice). Celem zespołu było przechwycenie niemieckich krążowników pomocniczych i statków handlowych oraz zagrodzenie drogi powrotnej do Tsingtao niemieckiej Eskadrze Wschodnioazjatyckiej, o której wiadomo, że przebywała na morzach południowych. |
| 21.08.1914 | 21 sierpnia HMS "TRIUMPH" wraz z francuskim krążownikiem "DUPLEIX" przechwycił niemiecki statek "SENEGAMBIA", z ładunkiem węgla i bydła. Tego samego dnia wieczorem pancernik przechwycił kolejny niemiecki statek - "FRISIA" ((4900 ton, późniejszy brytyjski "HUNTRESS") z podobnym ładunkiem. Brał również udział w pościgu i (prawdopodobnym) przechwyceniu niemieckiego statku "C. FERD LAEIZ". |
| 23.08.1914 | Pancernik w asyście niszczyciela został przydzielony do japońskiej 2. Floty i dołączył do blokowania Tsingtao. Dzień później "TRIUMPH" wyokrętował po drodze swoich ochotników – piechurów Royal Army w Wei-hai-wei, gdyż ich regiment otrzymał rozkaz dyslokacji do Indii. Spotkało się to z prawdziwym uczuciem szczerego żalu, gdyż owi marynarze-ochotnicy bardzo szybko wciągnęli się w swoje pokładowe zajęcia, które na początku były czymś nowym dla nich. |
| 09.1914 - 10.1914 | Już 28 września do blokady Japończyków (okręty liniowe "SUWO", "TANGO", "IWAMI" – ogień kierował przez radio krążownik "TONE") dołączyli Brytyjczycy, którzy wysłali okręt liniowy "TRIUMPH" i kontrtorpedowiec "USK". Ostrzał rozpoczęto z dystansu 10000-13000 m, wystrzeliwując 200 pocisków o kalibrze 305 i 254 mm, lecz nie zniszczono żadnej niemieckiej baterii. Ostrzeliwanie twierdzy z morza, z różnym skutkiem, powtarzano przez następnych 6 tygodni 11 razy. Wystrzelano około 200 pocisków kalibru powyżej 190 mm, zmuszając niektóre baterie do milczenia. Nieskuteczność niemieckiej artylerii brzegowej polegała na tym, że alianckie okręty utrzymywały się poza granicą jej donośności. To miało się jednak zmienić 14 października 1914 r., kiedy to "TRIUMPH" znalazł się pod gwałtownym ostrzałem baterii brzegowych "Iltis-Berg” i "Huitschüen-Huk". Brytyjski okręt idąc jako ostatni w szyku strzelających okrętów, zbyt blisko podszedł do brzegu. Fort "Huitschüen-Huk" (dowódca kpt. mar. Kopp), którego artyleria mogła prowadzić ogień nie tylko do celów morskich, ale i też w razie konieczności w głąb lądu, dysponował dwiema armatami kal. 240 mm L/35 Kruppa osłoniętymi pancernymi kopułami oraz trzema armatami szybkostrzelnymi o kal. 150 mm osłoniętymi maskami przeciwodłamkowymi. Bateria kal. 240 mm trafiła pancernik pierwszą salwą oddaną z odległości 14000 m, pomimo że Niemcy widzieli jedynie wystające wierzchołki masztów ponad wysepkę Iltis Huk, za którą Brytyjczycy próbowali się schować. Pocisk przebił pokład pancerny zabijając jednego członka załogi i raniąc dwóch pozostałych. Spowodował też prawdopodobnie spore zniszczenie wewnątrz kadłuba, ponieważ "TRIUMPH" natychmiast zaczął wykonywać manewr wycofania się i odpłynął do Wei-hai-wei celem usunięcia uszkodzeń, które naprawiono w ciągu 14 dni. To perfekcyjne trafienie zawdzięcza się dobrym obserwatorom baterii, którzy podczas poprzedniego bombardowania z morza (28 września 1914 r.) mieli wystarczająco dużo czasu, aby się zorientować z jakich miejsc okręty prowadzą ogień, ale wtedy japońskie okręty szły w niewielkiej odległości od granicy zasięgu odgryzających się dział kal. 240 mm. Dzięki pewnym modyfikacjom dokonanym przy ich lawetach Niemcom udało się zwiększyć zasięg ognia z dotychczasowych 13500 m do 14100 m. W konsekwencji tego trafienia, żadna wroga jednostka nie odważyła się podejść na odległość bliższą niż 15000 m od fortu. |
| 19.11.1914 - 01.1915 | Po zakończeniu operacji w Tsingtao, okręt rozpoczął szybki remont w Hongkongu. |
| 01.1915 | Okręt został przydzielony do operacji dardanelskiej. 12 stycznia opuścił Hongkong i udał się na Morze Śródziemne przez przez Kanał Sueski (wejście 7 lutego 1915 r.). Po przejściu kanału, które trwało do 12 lutego, okręt liniowy dołączył do grupującej się u wejścia do Dardaneli floty alianckiej. |
| 18.02.1915 - 19.02.1915 | Po przybyciu na wody Morza Śródziemnego "TRIUMPH" został włączony do 2. Division, w skład którego wchodziły również okręty liniowe "VENGEANCE", "ALBION", "CORNWALLIS" i "IRRESISTIBLE". Podczas operacji 18 i 19 lutego 1915 r. "TRIUMPH" brał udział w niszczeniu zewnętrznych fortów (Seddülbahir i Helles na brzegu europejskim oraz Kum Kale i Orkaniye po stronie azjatyckiej), ponownie stając do walki z armatami kal. 240 mm L/35 Kruppa. 18 lutego o godzinie 10:00 pancernik otworzył ogień w kierunku baterii Helles, która nie odpowiedziała. Ponieważ artylerzyści nie byli w stanie skutecznie trafić w wymienioną baterię (, o godzinie 12:15 "TRIUMPH" dostał nowy cel, z rozkazem użycia 15 pocisków w kierunku umocnień ziemnych w pobliżu Tekke Burnu. Jego ogień najwyraźniej był bardzo skuteczny, jednak umocnienia prawdopodobnie nie ucierpiały zbytnio. Natomiast wspomniana wcześniej bateria w Fort Helles, która okazała się być nieuchwytna dla HMS "TRIUMPH", 25 lutego skutecznie ostrzelała pancernik "AGAMEMNON", który trafiono z zamontowanych w tureckiej baterii dwóch armat kal. 240 mm z odległości około 9000 m w ciągu 10 minut 7 pociskami przeciwpancernymi. Ich większość rozbiła się jednak o silny pancerz okrętu liniowego, nie eksplodując, ale 3 ludzi zginęło, a 5 odniosło rany. W dziobowej części zionęła olbrzymia dziura, a układ hydrauliczny okrętu liniowego odmówił posłuszeństwa. To zmusiło HMS "AGAMEMNON" do zmiany miejsca, a artyleria fortu przeniosła ogień na francuski pancernik "GALOUIS". |
| 28.02.1915 | O ile aliancka flota oblegająca uparcie parła do przodu, chcąc przebić się przez cieśniny, codziennie prowadząc ogień w kierunku fortów, licząc, że w końcu uda im się zredukować ich liczbę, "TRIUMPH" otrzymał inne zadanie. Wraz z pancernikami "VENGEANCE", i "ALBION" miał wyłączyć z akcji fort Dardanos, który znajdował się pośrodku cieśniny Bosfor (Złoty Róg) koło Çanakkale, z kilkoma armatami kal. 150 mm. Pochodziły one z wraku zatopionego 13.12.1914 r. przez brytyjski okręt podwodny "B 11" pancernika "MESUDIYE" (1874 r., w 1914 już tylko pływająca bateria w zatoce Sari Sighlar na południe od Çanakkale). Forty strzegące wejścia do Złotego Rogu wyłączono skutecznie z akcji w poprzednich dniach. 28 lutego "TRIUMPH" i "ALBION" skierowały się przeciwko fortowi Dardanos, a w tym samym czasie "OCEAN" i "MAJESTIC" miały osłaniać ostrzał, eliminując z walki baterie ruchome, gdyby takowe miały się pojawić. Brytyjczykom udało się nawet zniszczyć stałe baterie w Seddülbahir i Kum Kale ale ruchomych baterii, składające się z haubic 120 i 150 mm, nie udało się uciszyć. To samo dotyczyło fortów wewnętrznych. "TRIUMPH" miał za zadanie prowadzić ogień przeciwko stałej baterii w Dardanos, a pozostałe okręty zwalczać tureckie baterie ruchome po stronie azjatyckiej. Dowódca pancernika, kmdr Maurice S. Fitzmaurice dobrze zdawał sobie sprawę z oczekujących go trudności. Poradził, aby ogień prowadzić jednocześnie do baterii ruchomych, tzn. zarówno w kierunku dział polowych na stronie azjatyckiej i haubic znajdujących się jeszcze w Europie, pomimo, że ich zlokalizowanie przez artylerię okrętową do prostych rzeczy nie należało. Do tego czasu aliantom udało się zredukować liczbę zewnętrznych fortyfikacji w cieśninie, lecz wewnętrzne były ciągle jeszcze sprawne, a pojawiające się coraz częśćiej baterie ruchome sprawiały dużo kłopotów. |
| 03.1915 | Po tych niezbyt efektywnie przeprowadzonych atakach, siły morskie pod Gallipoli zostały radykalnie uporządkowane na nowo przez wiceadmirała Cardena. "TRIUMPH" miał od tej pory operować zarówno w składzie swojego dotychczasowego 2. Division (kontradmirał de Robeck), jak i wraz z pancernikami "ALBION" i "PRINCE GEORGE" w ramach 5. Group. Ponowny ostrzał fortu Dardanos rozpoczął się 2 marca, napotykając gwałtowny ogień dział tureckich, które trafiły kilkoma pociskami pancernik "CANOPUS". Następnego dnia, 3 marca, 5. Group wzięła pod ogień (osłaniając jednocześnie swoim ogniem trałowce próbujące oczyścić drogę z min) tureckie pozycje w zatoce Erenköy. "TRIUMPH" wsparł wtedy ogniem niewielki desant, ostrzeliwując z dział osmańskie pozycje powyżej zatoki Morto. Oddziałowi desantowemu udało się wysadzić w powietrze 6 armat polowych poniżej znajdującej się na azjatyckiej części baterii i powrócić na swój okręt bez strat własnych. Po przeprowadzeniu wspomnianych bombardowań, które nie osłabiły zbytnio oporu wewnętrznych fortów i baterii ruchomych, dowódca HMS "TRIUMPH", Captain Maurice S. FitzMaurice wymógł na admirale Cardenie zainstalowanie stanowiska obserwacyjnego na wzgórzu Achi Baba, znajdującym się na południowym cyplu półwyspu Gallipoli, powyżej ustawionej niżej baterii. Swoje żądanie uzasadniał tym, że problematyczne będzie uciszenie baterii brzegowych (w tym polowych), chyba że będzie się dysponować wyżej położonym punktem obserwacyjnym, który by korygował prowadzony ogień. Owe doświadczenia nabył swego czasu w Tsingtao, kiedy to skuteczny ostrzał niemieckich fortów umożliwiło dopiero stanowisko obserwacyjne na górze Księcia Henryka (Prinz Heinrich-Berg - 366 m). |
| 06.03.1915 - 09.03.1915 | W kolejnym bombardowaniu 6 marca "TRIUMPH" nie uczestniczył. Wraz z bliźniaczym pancernikiem "SWIFTSURE", krążownikiem pancernym "EURYALUS", rosyjskim krążownikiem pancernopokładowym "ASKOLD" oraz tendrem lotniczym "ANNE RICKMERS", pod dowództwem wiceadmirała Percy'ego, popłynął pod Izmir, aby uciszyć artylerię uciążliwego fortu Yeni Kale (posiadającego siedem starszych dział kalibru 240 mm). Podczas próby wyłączenia z akcji głównego fortu osmańskiego, "TRIUMPH" i "EURYALUS" niespodziewanie znalazły się pod ostrzałem dwóch baterii o kalibrach 152 i 120 mm, które uciszono dopiero po godzinnym pojedynku. Oba okręty alianckie zostały trafione i poniosły straty (łącznie 1 zabity i 7 rannych). 7 marca "TRIUMPH", "SWIFTSURE" i "EURYALUS" ponownie wzięły na cel baterię o kalibrze 152 mm oraz baterię o kalibrze 240 mm na Yeni Kale. Pancernikowi HMS "TRIUMPH" udało się zniszczyć jedno z dział 240 mm trafieniem bezpośrednim. W odpowiedzi wszystkie osmańskie baterie otworzyły ogień, ponieważ kilka z nich wcześniej milczało. Pomimo ich gwałtownego ognia, który był bardzo niecelny, jeden z pocisków o kalibrze 240 mm trafił HMS "TRIUMPH". W wyniku ostrzału zatopiony został również trałowiec "No. 285". W tym samym czasie prowadzone rozmowy kanałami dyplomatycznymi, mające na celu przekonanie lokalnego gubernatora do poddania portowego miasta, zostały wstrzymane, ponieważ kiedy 8 marca oba wymienione pancerniki zbliżyły się do brzegu, wywieszając flagę parlamentarzysty, "TRIUMPH" został ostrzelany przez turecką baterię, co spowodowało wycofanie się okrętów. Następnego dnia wszystkie pancerniki zostały przesunięte z dotychczasowych pozycji, aby przygotować się do dalszych akcji mających na celu ostateczne sforsowanie cieśnin (uzupełnienie amunicji, pobranie prowiantu, paliwa oraz usunięcie ewentualnych uszkodzeń). W międzyczasie, 15 marca dowódca operacji dardanelskiej Admiral Sir Sackville Hamilton Carden został zastąpiony przez dotychczasowego zastępcę, którym był Rear Admiral John de Robeck. |
| 18.03.1915 | 18 marca rozpoczęła się ostateczna próba pokonania cieśniny wyłącznie przy użyciu ciężkich okrętów. Pomimo że aliantom udało się tego dnia dosyć skutecznie zdławić opór baterii wroga, próba skończyła się dla nich klęską. Trzy pancerniki zatonęły na małej zaporze minowej: francuski “BOUVET” oraz brytyjskie “IRRESISTIBLE” i "OCEAN". "TRIUMPH" miał szczęście, ponieważ znajdował się w składzie zespołu pomocniczego, który początkowo nie próbował forsować cieśniny. Plan ataku 18 marca zakładał, że brytyjskie pancerniki zniszczą pierwszą linię obrony, umożliwiając w ten sposób trałowcom wyczyszczenie pierwszego pasa zagród minowych, co z kolei pozwoliłoby w następnym dniu na zniszczenie reszty tureckich baterii. W dniu ataku pancerniki płynęły w formacji trzech równoległych do siebie linii, z okrętami pomocniczymi ubezpieczającymi skrzydła i dwoma okrętami stanowiącymi rezerwę. Pierwsza linia okrętów brytyjskich otworzyła ogień z zatoki Eren Keui około 11:00. Wkrótce po tym, de Robeck wydał rozkaz, aby do brzegu podeszły okręty francuskie i otworzyły ogień do tureckich fortec. Odpowiedziały one celnym ogniem, kilkakrotnie trafiając w "GAULOIS", "SUFFREN", "AGAMEMNON" i "INFLEXIBLE". Niemniej efekty bombardowania przez okręty alianckie były coraz bardziej widoczne, a intensywność ognia obrońców tureckich wyraźnie spadła. Około 13:25 większość baterii brzegowych w ogóle przestała odpowiadać ogniem, więc de Robeck zdecydował się wycofać francuskie okręty i kontynuować atak trzecią linią pancerników, a także "SWIFTSURE" i "MAJESTIC". O 13:54, po wykonaniu zwrotu na sterburtę, francuski pancernik "BOUVET" wszedł na minę, przewrócił się i zatonął w ciągu kilku minut, biorąc ze sobą na dno 600 marynarzy. Brytyjczycy nie zdali sobie jednak sprawy, że wszedł on na minę; myśleli, że został celnie trafiony pociskiem w magazyn amunicyjny lub też, że został storpedowany. Okręty brytyjskie kontynuowały atak. Około 16.00 "INFLEXIBLE" zaczął się wycofywać ze swojej pozycji i wszedł na minę tuż obok miejsca, gdzie to samo przytrafiło się „Bouvet”. Jednak nie zatonął, a nieco później został osadzony na mieliźnie. Następnym okrętem, który wszedł na minę, był "IRRESISTIBLE". Została z niego zdjęta załoga, a "OCEAN" próbował go wziąć na hol. Niestety, nie mógł podejść wystarczająco blisko z powodu zbyt małej głębokości w tym miejscu zatoki. Ostatecznie, o 18:05 sam wszedł na minę, której wybuch uszkodził jego ster, a okręt został porzucony przez załogę. Jak się okazało wcześniejsze nieporadne, niezdecydowane i nieskoordynowane działania floty brytyjskiej dały Turkom szansę na przegrupowanie sił, częściowe odbudowanie zapasów oraz, co najważniejsze, na ustawienie nowej zagrody minowej. W nocy 8 marca stawiacz min "NUSRAT" ustawił linię min morskich wzdłuż zatoki Eren Keui, szerokiego akwenu położonego po azjatyckiej stronie półwyspu, tuż przy wejściu do cieśnin. Turcy zauważyli, że w czasie poprzednich bombardowań brytyjskie okręty wykonały zwrot na sterburtę właśnie w tej zatoce przed powrotem do bazy. Zagroda minowa składała się z 20-26 min, ułożonych w jednej linii, równolegle do brzegu. Zostały zakotwiczone na głębokości 4,5 m w odstępach mniej więcej stumetrowych i to właśnie na tej zaporze poderwały się wyżej wymienione pancerniki. "TRIUMPH" uniknął takiego losu, ponieważ równie dobrze mógł wejść na minę, ale zamiast tego późnym południem bombardował fort Dardanos. Nie udało się jednoznacznie określić, jak skuteczny był jego ostrzał. W momencie, gdy trzy wspomniane okręty alianckie zatonęły na minach, "TRIUMPH" i "PRINCE GEORGE" były już zastąpione przez inne jednostki i nie wzięły udziału w akcji ratunkowej. |
| 15.04.1915 | "TRIUMPH" wraz z oficerami wojsk lądowych na pokładzie wkroczył do Dardaneli, aby przeprowadzić próbę ostrzelania zabezpieczone drutem kolczastym umocnień wroga znajdujących się poniżej wzgórza Achi Baba. Niestety, uzyskane rezultaty nie były zadowalające. |
| 18.04.1915 - 21.04.1915 | Pancernika użyto podczas akcji zniszczenia własniego okrętu podwodnego "E15". Wspomniany okręt podwodny utknął na mieliźnie w momencie, kiedy 17 kwietnia jako pierwszy próbował przedrzeć się na Morze Marmara. Zszedł zbyt głęboko i został zniesiony przez silny prąd morski na mieliznę przy Kepez na południowym końcu zatoki Sari Sighlar, tuż pod działami baterii Dardanos. Najnowocześniejszy w tym czasie okręt podwodny Royal Navy został uszkodzony przez osmańską artylerię polową, a na domiar złego był zagrożony przejęciem przez wroga. Jego załoga poddała się do niewoli (dowódca okrętu Lieutenant Commander Brodie zginął na kiosku od szrapnela, kolejnych 6 członków załogi zginęło wewnątrz w wyniku zatrucia chlorem). Wyrzucenie na brzeg zostało wkrótce zauważone przez samoloty Royal Naval Air Service (RNAS) i zgłoszone na okręt - bazę "HINDU KUSH", siedzibę sztabu okrętów podwodnych. Uznano, że zniszczenie "E15" jest konieczne, aby zapobiec przejęciu go przez Turków. Podjęto kilka prób; najpierw brytyjski okręt podwodny "B6", na pokładzie którego znajdował się brat Brodiego, próbował zatopić go torpedą, ale chybił. Później, w nocy, niszczyciele HMS "GRAMPUS" i "SCORPION" próbowały go odnaleźć, ale im się to nie udało. Następnego ranka okręt podwodny "B11" również nie zdołał zlokalizować wyrzuconego na brzeg "E15" z powodu gęstej mgły. Po południu 18 kwietnia wydano więc rozkaz ostrzelania wraku pancernikom “TRIUMPH” i "MAJESTIC", ale wykonanie zadania uniemożliwił im ostrzał z tureckich baterii brzegowych, nie pozwalający na podejście na odległość skutecznego otwarcia ognia. Tymczasem wodnosamoloty próbowały zbombardować uszkodzony "E15", ale również im się to nie udało. Ostatecznie postanowiono, że wysłane zostaną dwie parowe, 17-metrowe (56 ft) pinasy pochodzące z pancerników “TRIUMPH” i "MAJESTIC", obie uzbrojone w 14-calowe torpedy w mechanizmach zrzutowych. Dowodzącym kutrem z HMS “TRIUMPH” był Lieutenant Commander Eric Robinson (ochotnik z pancernika "VENGEANCE", rekomendowany już za wcześniejsze akcje do odznaczenia Krzyżem Wiktorii), natomiast kutrem z HMS "MAJESTIC" dowodził Lieutenant Claud Herbert Godwin. Pinasy ruszyły w nocy z 18 na 19 kwietnia, wyruszyły o godzinie 22:00, zdołały przepłynąć wąski kanał przez siedem mil (11 km), zanim zostały wykryte i oświetlone przez reflektory, przyciągając grad ognia z obu brzegów. Szczęsliwym trafem oba kutry nie zostały trafione, a gdy jeden z reflektorów nieostrożnie oświetlił na krótko uszkodzony okręt podwodny, Godwin wykorzystał swoją szansę. Oślepiony przez reflektory pierwszy strzał chybił, a na dodatek kilka sekund po wystrzeleniu torpedy tureccy artylerzyści uzyskali trafienie, odrywając część rufy i śmiertelnie raniąc jednego marynarza. Niezrażony Godwin ponownie zaatakował i wystrzelił drugą torpedę, która uderzyła w "E15" tuż przed wieżą dowodzenia, znacznie poniżej linii wodnej. Robinson, obserwując trudną sytuację swoich towarzyszy, bez wahania podpłynął swoim kutrem i przejął zalogę, odpływając następnie niepostrzeżenie w dół rzeki, a tureccy artylerzyści skoncentrowali swój ogień na dryfującym i porzuconym wraku kutra z "MAJESTIC". Ta akcja bez wątpienia przyniosłaby Robinsonowi Krzyż Wiktorii, gdyby nie został już wcześniej rekomendowany do tego odznaczenia za wcześniejsze wyczyny na półwyspie Gallipoli. Zamiast tego został awansowany na stopień Commander na mocy specjalnego dekretu. Lieutenant Godwin otrzymał DSO, Lieutenant Brooke-Webb i Midshipman Woolley otrzymali DSC, a reszta załogi, wszyscy ochotnicy, otrzymali DSM. Ostatecznie wrak okrętu na plaży do czasu złomowania w 1920 r. |
| 25.04.1915 - 05.1915 | Dla wsparcia mającej niebawem rozpocząć się operacji desantowania oddziałów lądowych, “TRIUMPH” został przydzielony do 2. Squadron którym dowodził Rear Admiral Sir Cecil Fiennes Thursby. Eskadra zajęła pozycję przy zachodnim brzegu Gallipoli, kilka kilometrów na północ od przylądka Helles. HMS “TRIUMPH” towarzyszyły cztery inne okręty liniowe ("QUEEN", "LONDON", "PRINCE OF WALES" i "MAJESTIC"), a także krążownik pancerny "BACCHANTE" oraz liczne jednostki eskortowe i pomocnicze (w tym transportowiec wodnosamolotów "ARK ROYAL" oraz transportowiec balonów obserwacyjnych HMS "MANICA") i 30 transportowców znajdujących się przed plażą. Wczesnym rankiem 25 kwietnia eskadra otworzyła ogień w kierunku rozpoznanych lub przypuszczalnych baterii tureckich. Tureccy obrońcy odpowiedzieli ogniem, a osmański okręt liniowy "TURGUT REIS" również włączył się do walki. "TURGUT REIS" (były niemiecki SMS "WEISSENBURG") koordynowany przez posterunek obserwacyjny wystrzeliwał pociski z sześciu dział kalibru 280 mm, które przelatując nad uchwyconym w międzyczasie przyczółkiem oraz półwyspem miały na celu na celu rażenie zgromadzonych tam jednostek alianckich. “TRIUMPH” wkrótce został trafiony, a po pewnym czasie cztery pociski ponownie trafiły prowadzące ogień pancerniki oraz zgromadzone obok nich transportowce z wojskiem. W międzyczasie operatorzy z HMS "MANICA" wypuścili jeden z balonów nich w powietrze, który namierzył zarówno punkt obserwacyjny, jak i turecki pancernik. O godzinie 05:50 artyleria Triumpha skierowała salwy na zlokalizowany cel. Posterunek tureckiej artylerii musiał zostać ewakuowany, a salwy brytyjskiego pancernika obramowały "TURGUT REIS". Ten wstrzymał ogień, przeciął kotwice i wycofał się poza zasięg ognia. O godzinie 09:00 "TURGUT REIS" ponownie przegonił usiłującego powrócić Turguta. W kolejnych tygodniach okręt HMS “TRIUMPH” oraz inne pancerniki często wspomagały oddziały walczących żołnierzy ANZAC-u. Szczególnie ważnym momentem był dzień 19 maja, kiedy turecka 5. Armia pod dowództwem generała Limana von Sandersa przystąpiła do dużego kontrnatarcia na przyczółek w pobliżu Gaba Tepe. W skutecznym ogniu pancerników kontratak się załamał, a z 30 000 atakujących tureckich żołnierzy zginęło 10 000. |
| 25.05.1915 | Okręt tego dnia po raz kolejny ostrzeliwał siły tureckie pod Gaba Tepe. Sieci torpedowe były założone, zaś na okręcie panowała dyscyplina przeciwpodwodna - obserwatorzy wypatrywali okrętów podwodnych, zaś wszystkie drzwi wodoszczelne były zamknięte. O 12.30 wypatrzono peryskop okrętu podwodnego w odległości 300 - 400 jardów, na sterburcie. Należał on do niemieckiego okrętu podwodnego "U-21", którym dowodził Lieutenant Otto Hersing. Okręt otworzył ogień do zauważonego peryskopu, jednak niemal natychmiast został trafiony torpedą, która z łatwością przeniknęła przez sieci i uderzyła w sterburtę, na wysokości drugiego przedziału kotłowni. Nastąpiła potężna eksplozja i okręt niemal od razu nabrał 10-stopniowego przechyłu. Artylerzyści z “TRIUMPH” otworzyli ogień w stronę peryskopu, wskazując ścigającym kierunek. Dowódca okrętu podwodnego zdecydował się na śmiały manewr, wybierając najmniej oczekiwaną drogę ucieczki… pod przewracającą się jego ofiarą, było to o tyle ryzykowne, że przechył pancernika po 10 minutach sięgał już 30 stopni. Niszczyciel "CHELMER" ewakuował niemal całą załogę zanim 10 minut później okręt przewrócił się do góry dnem. Pozostawał w tej pozycji jeszcze przez pół godziny, zanim powoli zatonął w wodzie o głębokości ok. 50 m.W ataku zginęło 3 oficerów i 75 marynarzy i podoficerów. Raport końcowy sporządzony przez powołaną komisję śledczą stwierdził, że utratę okrętu można przypisać dwóm głównym przyczynom. Po pierwsze, zawiodła sieć przeciwtorpedowa, za co jednak nikogo nie można obwiniać. Po drugie, w pobliżu okrętu znajdowała się zbyt mała liczba okrętów eskortowych. Warto zaznaczyć, że pod kierunkiem dowódcy i jego oficerów nie wysunięto żadnych zarzutów. |
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 11.06.1904 - 04.05.1905 | Captain Cecil Burney |
| 04.05.1905 - 22.05.1905 | Captain Arthur T. Stuart |
| 22.05.1905 - 04.12.1906 | Captain Frederic E. E. Brock |
| 04.12.1906 - 11.1907 | Captain Richard B. Farquhar |
| 12.11.1907 - 29.03.1909 | Captain Edmund R. Pears |
| 29.03.1909 - 25.12.1909 | Captain William C. Pakenham |
| 25.12.1909 - 12.01.1911 | Captain Francis G. Eyre |
| 12.01.1911 - 18.03.1912 | Captain Arthur W. Waymouth |
| 18.03.1912 - 10.05.1912 | Captain Joseph R. Bridson |
| 11.05.1912 - 11.10.1912 | Commander Eric J. A. Fullerton |
| 10.10.1912(?) - 13.01.1913 | Captain Robert N. Bax |
| 04.1913 - 27.08.1913 | Commander Cecil F. L. Watson |
| 28.08.1913 - 04.1914 | Captain Philip Streatfeild (uległ wypadkowi) |
| 05.08.1914 - 25.05.1915 | Captain Maurice S. FitzMaurice (stracił okręt) |
Galeria |
Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- artykuł "Krótki opis historii HMS "TRIUMPH"; Ebermann Ekkehard; czasopismo "Okręty Wojenne (114)"
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania