Swiftsure (1903)

Pancernik HMS SwiftsureOkręty typu "SWIFTSURE" zostały zaprojektowane przez Sir Reed'a dla floty Chile, jednak aby zapobiec prawdopodobnemu zakupowi przez Rosję zdecydowano się wcielić je do Royal Navy. Były to lekkie pancerniki II klasy, ze stosunkowo silną artylerią pomocniczą.
Kraj: Wielka Brytania
klasa: pancernik - predrednot II klasy

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
SWIFTSURE (ex. CONSTITUCIÓN) Armstrong, Elswick 26.02.1902 12.01.1903 ?.06.1904 Sprzedany na złom w 1920 r.
TRIUMPH (ex. LIBERDAD) Vickers, Barrow 26.02.1902 15.01.1903 ?.06.1904 Zatopiony przez "U-21" w okolicach Dardaneli 25.05.1915 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 11 800 ts ("TRIUMPH": 11 985 ts)
Długość między pionami 132,89 m (436 ft)
Długość całkowita 146,23 m (479 ft 9 in)
Szerokość 21,64 m (71 ft)
Zanurzenie 7,72 m (25 ft 4 in)

Napęd:

Maszyny Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania, 12 kotłów wodnorurkowych Yarrow, 2 śruby
Moc normalna 12 500 ihp
Prędkość 19 węzłów
Paliwo 2048 ts węgla
Zasięg 6210 mil morskich przy prędkości 10 węzłów

Opancerzenie:

Pas burtowy 179 mm - 76 mm (7 in - 3 in)
Górny pas burtowy 102 mm - 76 mm (4 in - 3 in)
Barbety 254 mm - 51 mm (10 in - 2 in)
Przegrody 152 mm - 51 mm (6 in - 2 in)
Cytadele działowe 254 mm - 203 mm (10 in - 8 in)
Bateria 179 mm (7 in)
Kazamaty 179 mm (7 in)
Stanowisko dowodzenia 279 mm (11 in)
Pokład 76 mm - 25 mm (3 in - 1 in)

Uzbrojenie:

Początkowe - "SWIFTSURE"

4 działa 254 mm (10 in) L/45 RBL Mk. VI (2x2); 14 dział 190 mm (7,5 in) L/50 RBL Mk. III (14x1); 14 dział 14-funtowych (14 pdr) QF Mk. I (14x1); 6 dział 6-funtowych (6 pdr) L/50 Elswick QF (6x1); 2 wyrzutnie torped 457 mm (18 in)
Początkowe - "TRIUMPH" 4 działa 254 mm (10 in) L/45 RBL Mk. VII (2x2); 14 dział 190 mm (7,5 in) L/50 RBL Mk. IV (14x1); 14 dział 14-funtowych (14 pdr) QF Mk. II (14x1); 6 dział 6-funtowych (6 pdr) L/50 Vickers QF (6x1); 2 wyrzutnie torped 457 mm (18 in)

Ludzie:

Załoga 800 oficerów i marynarzy

Projekt

Zamówienie złożone przez Chile w 1901 roku na budowę dwóch pancerników typu "CONSTITUTION" (późniejszego "SWIFTSURE") było kulminacją morskiego wyścigu zbrojeń między Chile a sąsiednią Argentyną, który rozpoczął się w 1887 roku. Chile i Argentyna od początku lat 70. XIX wieku prowadziły spór o kontrolę nad Patagonią, a w szczególności nad całą Cieśniną Magellana. Już w 1878 roku obie floty omal nie stoczyły ze sobą bitwy. W tamtym czasie Chile posiadało pancerniki oceaniczne z artylerią rozmieszczoną w centralnej baterii, takie jak "COCHRANE" i "BLANCO ENCALADA". Argentyna natomiast mogła im przeciwstawić jedynie dwa monitory typu "LA PLATA". Po zdobyciu i wcieleniu do służby przez Chilijczyków peruwiańskiego pancernika wieżowego "HUASCAR", Argentyńczycy odpowiedzieli w 1880 roku wzmocnieniem swojej floty o pancernik z centralną baterią "ALMIRANTE BROWN". Na to Chile odpowiedziało w 1883 roku wprowadzeniem do służby słabszego krążownika pancernopokładowego "ESMERALDA".

Mimo że w 1884 roku oba państwa doszły do porozumienia i podpisały traktat dotyczący Patagonii, napięcie między nimi nie zostało całkowicie zażegnane. Ponieważ oba kraje dzieliły wysokie na ponad 6000 metrów Andy, które uniemożliwiały przeprowadzenie operacji wojskowych z udziałem wojsk lądowych, w przypadku wybuchu konfliktu decydującym czynnikiem okazałyby się silne siły morskie. Dlatego Chile zdecydowało się w 1887 roku wydać ogromną sumę 3 129 500 funtów na stworzenie możliwie najlepiej zbalansowanej, nowoczesnej floty (oprócz tytułowych pancerników miała się ona oczywiście składać dodatkowo z mniejszych okrętów, jak torpedowce, kanonierki torpedowe oraz kontrtorpedowce).

W celu zbudowania silnej floty Chile zwróciło się do Francji, zamawiając w latach 1888-1889 w stoczni La Seyne w Tulonie jeden pancernik i dwa krążowniki pancernopokładowe. Okręty te zostały zwodowane w 1890 roku, a dwa lata później przekazane zamawiającemu. Szczególnie pancernik "CAPITÁN PRAT" wywołał panikę w Argentynie, która w odpowiedzi złożyła w 1890 roku zamówienie w brytyjskiej stoczni Laird na budowę dwóch pancerników obrony wybrzeża typu "INDEPENDENCIA". Dodatkowo w tym samym roku i w roku następnym Argentyna zamówiła dwa krążowniki opancerzone w stoczni Elswick: "VEINTICINCO DE MAYO" i "NUEVE DE JULIO".

W 1891 roku w Chile wybuchła wojna domowa między zwolennikami prezydenta José Manuela Balmacedy a Kongresem. Flota poparła Kongres, a armia prezydenta. Flota wyszła zwycięsko z bitwy w Zatoce Caldera 23 kwietnia 1891 roku, dzięki czemu admirał Jorge Montt został prezydentem kraju i sprawował ten urząd do 1896 roku. Aby wzmocnić swoją flotę na wypadek konfliktu z Argentyną, Chile zakupiło w 1892 roku w stoczni Elswick krążownik "BLANCO ENCALADA". Argentyna odpowiedziała w następnym roku zakupem pierwotnie przeznaczonego dla Royal Navy krążownika "BUENOS AIRES". Chile ponownie skorzystało z okazji w 1895 roku, odkupując od Brazylii krążownik "MINISTRO ZENTENO", który był w trakcie budowy w stoczni Elswick. Przedtem jednak Chile sprzedało Japonii swój stary krążownik "ESMERALDA", w maju 1895 roku Chile zamawiając w stoczni Elswick nowy krążownik pancerny o takiej samej nazwie. Argentyna zareagowała zakupem włoskiego krążownika pancernego "GARIBALDI" w lipcu 1895 roku. Projekt ten, łączący zwartą budowę, odpowiednią siłę ognia, dobre opancerzenie i wysoką prędkość, okazał się pierwszym godnym przeciwnikiem dla pancernika "CAPITÁN PRAT". W następnym roku obie strony zdecydowały się na zakup po jednym krążowniku pancernym. Chile zamówiło "O'HIGGINS" w stoczni Armstrong/Elswick, a Argentyna zamówiła "SAN MARTÍN" w włoskiej stoczni Ansaldo, który był kolejnym przedstawicielem typu "GARIBALDI".

Wbrew protestom Chile, Argentyna zakupiła w 1898 roku we Włoszech dwa kolejne krążowniki pancerne typu "GARIBALDI". W roku 1899, za sprawą mediacji Stanów Zjednoczonych, oba kraje zawarły kompromis i podpisały traktat w Punta Arenas, zgadzając się rozstrzygać kwestie graniczne w drodze pokojowej. Mimo to, następnego roku Argentyna zamówiła we Włoszech budowę kolejnych dwóch okrętów typu typu "GARIBALDI". Chile w odpowiedzi w 1901 roku kupiło w stoczni Elswick krążownik pancernopokładowy "CHACABUCO". Argentyna jednak utrzymywała przewagę, dysponując już czterema nowoczesnymi krążownikami pancernymi.

Chile próbowało kupić dwa pancerniki typu "INDIANA" od USA, ale bez powodzenia. Amerykanie sami mieli za mało takich okrętów. Chilijczycy zamówili więc po jednym pancerniku u Armstrong/Elswick i Vickers/Barrow - 26 lutego 1902 roku rozpoczęto budowę chilijskich pancerników "CONSTITUCIÓN" i "LIBERTAD". Argentyna odpowiedziała zamówieniem dwóch ulepszonych pancerników typu "REGINA MARGHERITA" we Włoszech. Wyścig zbrojeń wyraźnie nabierał tempa. 

Za kulisami Wielka Brytania, która nie była zainteresowana konfliktem między Chile a Argentyną, podjęła działania dyplomatyczne, aby położyć kres wyścigowi zbrojeń morskich. 28 maja 1902 roku Chile i Argentyna podpisały umowę, która została ratyfikowana przez parlamenty obu krajów. Skutkiem tego Argentyna zrezygnowała z dalszej rozbudowy floty i rozbroiła dwa krążowniki pancerne. Dwa kolejne okręty w budowie zostały sprzedane Japonii. Chile natomiast rozbroiło pancernik "CAPITAN PRAT", a będące w budowie pancerniki "CONSTITUCIÓN" i "LIBERTAD" zdecydowała się sprzedać.

Pancerniki zostały jeszcze w fazie wyposażania odkupione przez Zjednoczone Królestwo 03.12.1903 r. Ich dotychczasowe nazwy zmieniono następująco: "CONSTITUCIÓN" na "SWIFTSURE" a "LIBERTAD" przechrzczono na "TRIUMPH". W tym czasie w stosunkach między Rosją a Japonią dało się już wyczuć powiew zbliżającej się wojny. Wielka Brytania, która nie akceptowała ekspansyjnych pragnień i zamiarów państwa carów, podpisała z Japonią tajny układ sojuszniczy. Zamierzając tym zapewnić Azjatom jakąś równą szansę w tym konflikcie, a sobie przy okazji, po ewentualnym zwycięstwie Japonii zapewnić sobie pewne profity. Stąd Brytyjczycy, uprzedzając prośby Rosji, zwrócili się sami do Japończyków, proponując 949 000 £ za jedną jednostkę, wychodząc, że oferowana cena jest jak najbardziej uzasadniona. Właśnie te okręty, w przypadku ich zakupu przez Rosję, mogły odegrać dość istotną rolę w eskadrze udającej się na Daleki Wschód. Już w styczniu 1903 r. spłynęły z pochylni i dopiero w połowie 1904 r. można je było oddać do służby. Gdyby Rosji dana by była możliwość zakupu tych pancerników, to w przypadku publicznie złożonej obietnicy szybszego ukończenia budowy, można by się było pokusić o wytargowanie nawet jakiejś premii. Niezaprzeczalne walory opisywanych pancerników, w porównaniu do prednotów przeciwnika, a wymienić należy tutaj przewagę prędkości od 1 do 3 węzłów oraz prowadzącą szybki ogień baterię artylerii głównej i silną baterię artylerii średniej byłyby gwarantem, że oba pancerniki spokojnie byłyby w stanie przerwać blokadę Port Artura. Byłoby to równoznaczne, że pojawiłby się na Morzu Żółtym przed tragiczną bitwą dla Rosjan, a nadciągająca 1 Eskadra mogłaby się niepostrzeżenie przemknąć do Władywostoku (możliwe, że bez japońskiej reakcji), Wtedy toczona wojna rosyjsko-japońska mogłaby przybrać nawet zupełnie inny przebieg. Nawet, gdyby wspomniane pancerniki weszły w skład zespołu admirała Rożestwniewskiego, to z pewnością bardzo by to ułatwiło przerwanie się okrętów rosyjskich do wspomnianego już Władywostoku. Była jeszcze jedna alternatywa, zgodnie z którą Wielka Brytania zachowuje jednostki dla siebie. W momencie oddania ich do służby, były bojowo słabsze tylko od niemieckich pancerników typu "BRANDENBURG", bo cesarska marynarka wojenna oprócz tej czwórki, silniejszych jednostek w swoim składzie jeszcze nie miała. Ostatecznie zdecydowano się właśnie na to rozwiązanie.

Plany konstrukcyjne pancerników opracował znany inżynier budownictwa okrętowego sir Edward Reed. Reed był szefem biura konstrukcyjnego Royal Navy w latach 1863-1870, ale odszedł ze stanowiska po sporze z komandorem Cowperem Colesem. Reed pracował następnie w różnych stoczniowych biurach konstrukcyjnych w tym także zagranicznych.

Konstrukcja


Służba


Galeria

Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- artykuł "Krótki opis historii HMS "TRIUMPH"; Ebermann Ekkehard; czasopismo "Okręty Wojenne (114)"
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.