Torpedowiec I klasy zbudowany w 1883 r. w stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick dla Victorian Naval Forces, konstrukcyjnie niemal identyczny z brytyjskimi torpedowcami I klasy typu "113-footers". |
![]() Kraj: Wielka Brytania (Wiktoria)klasa: torpedowiec |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| CHILDERS | Thornycroft DYd | ?.?.1883 | 18.08.1883 | ?.?.1883 | Sprzedany w 1918 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność | 60,5 ts |
| Długość maksymalna | 34,44 m (113 ft 0 in) |
| Długość między pionami | 34,04 m (111 ft 8 in) |
| Szerokość | 3,81 m (12 ft 6 in) |
| Zanurzenie | 1,68 m (5 ft 6 in) |
Napęd:
| Maszyny | 2-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych podwójnego rozprężania; 1 kocioł typu lokomotywowego; 1 śruba |
| Moc indykowana | 679 ihp |
| Prędkość projektowa | 18 węzłów |
| Paliwo | 10 ton węgla |
| Zasięg | 1000 mil morskich przy prędkości 11 węzłów |
Opancerzenie:
| Brak |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead; 4 zrzutnie torped; 2 działka 1-funtowe (1 pdr) Hotchkiss |
Ludzie:
| Załoga | 12 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Australia jako samodzielne, choć niekoniecznie całkowicie niepodległe, państwo powstała dopiero w 1901, w XIX wieku na terenach dzisiejszej Australii funkcjonowało sześć niezależnych kolonii brytyjskich. Przed powstaniem Związku Australijskiego w 1901 roku, obrona kolonii opierała się o posiadane przez nie własne siły morskie, oraz wydzielony zespół okrętów Royal Navy, stacjonujący na stałe w Sydney. Pięć z sześciu australijskich kolonii utworzyło własne marynarki wojenne. Były to: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Tasmania i Wiktoria (Australia Zachodnia dysponowała jedynie własnym oddziałem artylerii nadbrzeżnej). Składały się one przede wszystkim z niewielkich jednostek przeznaczonych głównie do patrolowania wód przybrzeżnych. Stała obecność okrętów brytyjskich w Australii datuje się od 1821 roku.
Stan Wiktoria utworzył własną marynarkę wojenną, która działa pod nazwą Victorian Naval Forces. W 1853 rozpoczęto budowę pierwszego okrętu - HMCS "VICTORIA", którego budowę ukończono 30 czerwca 1855. 31 maja 1856 okręt przybył do stanu Wiktoria. W 1859 sformowano brygadę morską. Następnie w 1863 brygada otrzymała status pół-milicji, ponownie przeformowana 1871, zmieniła nazwę na "Rezerwę Morską Wiktorii" i działa już jako pełny organ milicyjny. Po raz ostatni przeformowana w 1885, kiedy przyjęła nazwę "Brygady Morskiej Wiktoii". W okresie swej świetności brygada liczyła 300 milicjantów. Po olbrzymim sukcesie zakupu okrętu HMCS "VICTORIA" rząd kolonialny Wiktorii dokonał zakupu monitora HMVS "CERBERUS", wraz z zakupem tego okrętu, Royal Navy podarowała okręt liniowy HMS "NELSON". W 1884 do listy okrętów VNF dołączono torpedowce: I klasy HMVS "CHILDERS", oraz dwa II klasy: HMVS "LONSDALE" oraz HMVS "NEPEAN" a także kanonierki III klasy: HMVS "VICTORIA" (1884) oraz HMVS "ALBERT".
Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces. Jednakże zarówno wcześniejsze marynarki wojenne poszczególnych kolonii, jak i później Commonwealth Naval Forces ściśle podlegały Royal Navy (dlatego okręty zbudowane w tym okresie w materiałach źródłowych należą poniekąd do Royal Navy). Dopiero w 1909 roku premier Australii Alfred Deakin, na fali społecznego entuzjazmu wywołanego wizytą w australijskich portach Wielkiej Białej Floty i wspierany przez komandora Creswella (który od 25 lutego 1904 r. dowodził Commonwealth Naval Forces), uzyskał zgodę rządu brytyjskiego na rozbudowę własnej marynarki wojennej. 10 lipca 1911 roku król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship).
Torpedowiec HMVS "CHILDERS" został zamówiony w brytyjskiej stoczni John I. Thornycroft & Company i nazwany na cześć wybitnego urzędnika rządu kolonii, Hugh Cullinga Eardleya Childersa, który po powrocie do Anglii został później pierwszym Lordem Admiralicji. Zamówienie zostało zatwierdzone 25 września 1882 r., zakontraktowany koszt budowy miał wynosić 10 500 funtów. Okręt po zbudowaniu, wyposażeniu i przejściu prób odbiorczych wyruszył z Portsmouth do Australii 3 (5?) lutego 1884 r. Na czas podróży do Australii dowódca okrętu został Lieutenant Thomas H. M. Jerram, RN (późniejszy Admirał, dowódca 2. Battle Squadron, Grand Fleet podczas bitwy jutlandzkiej).
Konstrukcja |
Kadłub
Długość maksymalna wynosiła 34,44 m (113 ft 0 in), długość pomiędzy pionami 34,04 m (111 ft 8 in), szerokość 3,81 m (12 ft 6 in) natomiast zanurzenie 1,68 m (5 ft 6 in). W "The Energiner" z 28 grudnia 1883 r. podane są nieco inne dane dotyczące zanurzenia okrętu - miało wynosić na dziobie 0,76 m (2 ft 6 in), natomiast na rufie 1,83 m (6 ft). Wyporność wynosiła 60,5 t. Okręt był niemal identyczny konstrukcyjnie z brytyjskimi torpedowcami I klasy typu "113-footers". Kadłub był podzielony na jedenaście przedziałów wodoszczelnych, wydzielonych przez osiem grodzi wodoszczelnych i dwie półgrodzie. Okręt miał zapewnioną pływalność przy zalanym jednym, dowolnym z przedziałów wodoszczelnych. Zainstalowano sześć wydajnych parowych eżektorów zęzowych. Dwa z nich były umieszczone zostały w przedziale kotłowni i były w stanie wypompować 40 ton wody na godzinę, przy ciśnieniu na kotle 75 psi. Oprócz eżektorów, zastosowano pompę zęzową, napędzaną z głównego silnika, oraz pompy ręczne przystosowane do pompowania zęzy z pokładu. Zapewniony jest oddzielny, pomocniczy silnik parowy, zasilający pompę cyrkulacyjną o wydajności 45 ton wody na godzinę, której odgałęzienia ssące znajdowały się w przedziałach kotłowni i maszynowni. Łącznie na tym małym okręcie zamontowano co najmniej 7 małych, pomocniczych silników parowych, oprócz głównego. Kadłub okrętu został wykonany z ocynkowanej stali typu Bessemer. Charakterystyczną cechą wyglądu okrętu było zastosowanie dwóch, umieszczonych obok siebie poprzecznie wąskich kominów. Dziób okrętu był typu "turtle-back", zawierał dwie wyrzutnie torped, których wyloty były ukryte pod pokrywą. Za częścią dziobową znajdował się kiosk, z którego oprócz sterowania okrętem można było również wystrzeliwać torpedy.
Okręt mógł być sterowany z kiosku za pomocą parowej maszynki sterowej lub ręcznie, dodatkowo w rufowej części okrętu znajdowało się zapasowe stanowisko ręcznego sterowania z kołem. W przednim przedziale znajdowała się pompa sprężająca powietrze firmy Brotherhood, silnik i pompa znajdowały się na jednej płycie podstawy. Za pomocą tej maszyny powietrze było sprężane do ciśnienia 1500 funtów na cal kwadratowy - sprężone powietrze było używane w dziobowych wyrzutniach torped. W przednim przedziale znajdował się również generator elektryczności, składający się z silnika Brotherhood i dynama M. Gamme. Zasilał on przede wszystkim reflektor typu Mangin, za pomocą którego można było skutecznie doświetlić obiekty w odległości od 1¼ do 1¾ mili. Załoga składała się z 12 marynarzy (niektóre źródła podają 18 marynarzy).
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Zgodnie z informacjami źródłowymi podstawowe uzbrojenie okrętu składało się z dwóch dziobowych wyrzutni torped 356 mm (14 in) Whitehead z zapasem 4 torped. Zapasowe torpedy przechowywane były pod podłogą dziobowego przedziału, z którego mogły być załadowane do wyrzutni. Same wyrzutnie były zasilane sprężonym powietrzem przez kompresor (silnik i pompę) firmy Brotherhood. Uzbrojenie strzeleckie składało się z dwóch działek 1-funtowych Hotchkiss, umieszczonych na burtach po obu stronach kiosku. Według niektórych danych okręt był wyposażony również w cztery burtowe zrzutnie torped, najprawdopodobniej z możliwością demontażu.
Napęd
Napęd torpedowca stanowiła 2-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych podwójnego rozprężania o mocy 679 ihp (na próbach). Średnice cylindrów wynosiły 36,83 cm (14½ in) i 62,23 cm (24½ in), natomiast skok wynosił 38,1 cm (15 in). Kocioł parowy typu lokomotywowego zapewniał parę o ciśnieniu 130 psi. Całkowita powierzchnia grzewcza kotła wynosiła 1119 stóp kwadratowych, z czego 1032 stopy kwadratowe przypadało na rurki parowe, a 87 stóp kwadratowych znajdowało się w palenisku. Powierzchnia rusztu wynosiła 30 stóp kwadratowych, natomiast powierzchnia przekroju rurki wynosi 4,74 stopy kwadratowe. Śruba napędowa była jednym z patentów Thornycroft'a: miała trzy łopaty i była wykonana z kutej stali. Jej średnica wynosiła 1,70 m (5 ft 7 in), gdy okręt znajdował się w spoczynku koniec jednego ostrza znajdował się znacznie ponad powierzchnią wody, ale nawet przy bardzo niskiej prędkości okręt osadzał się wystarczająco mocno na rufie, aby natychmiast zanurzyć śrubę. Prędkość projektowa wynosiła 18 węzłów. W praktyce okazała się większa, gdyż podczas prób okręt osiągnął prędkość 19,116 węzła przy mocy 679 ihp. Zapas paliwa wynosił 10 ton węgla co pozwalało na przebycie dystansu 1000 mil morskich przy prędkości 11 węzłów.
Służba |
| 25.09.1882 | Zamówienie budowy okrętu. |
| 1883 | Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick pod numerem stoczniowym 172. |
| 18.08.1883 | Wodowanie okrętu. |
| 16.11.1883 | Okręt rozpoczyna próby morskie. |
| 1884 | Zakończenie budowy okrętu. Koszt budowy wyniósł 11 027 funtów (w tym 3750 funtów za kadłub, 4750 funtów za napęd, 1500 funtów za uzbrojenie oraz 1027 funtów za pozostałe wyposażenie). |
| 03.02.1884 | Okręt opuścił Portsmouth i udał się w długą podróż do Australii. "CHILDERS" został wyposażony na czas podróży w pięć żagli, które okazały się prawie bezużyteczne, pomimo posiadania specjalnej śruby, przystosowanej do używania razem z ożaglowaniem tak aby nie stawiała oporu. Po drodze zatrzymał się w Plymouth, skąd udał się w dalszą drogę 5 lutego. Już wtedy uwidoczniły się olbrzymie problemy z żeglugą po wzburzonym morzu niemniej jednak dotarł do Vigo w 59 godzin. |
| 10.02.1884 | W drodze do Kadyksu na okręcie stwierdzono niedostatek paliwa. Fakt ten został odkryty niespodziewanie z powodu złych szacunków pozostałej ilości węgla. Ostatecznie skończyło się na tym iż przepływający mimo parowiec SS "PATHAN" odholował torpedowiec do Gibraltaru za 180 funtów. Po zabunkrowaniu "Childers" ostatecznie dotarł na Maltę (17 lutego), ponownie z niewielką ilością węgla w bunkrach, dwa tygodnie po swoim odejściu z Portsmouth. Dały o sobie znać problemy ze zbyt niskimi kominami. Na Malcie do torpedowca dołączyły kanonierki "ALBERT" i "VICTORIA". Gdy wszystkie trzy okręty dotarły do Port Sudan, zostały przekazane pod komendę Royal Navy, w celu wykorzystania przez Królewską Marynarkę Wojenną w kampanii egipskiej, ale nie brały udziału w działaniach wojennych. W celu oszczędzania węgla w drodze do Aden "CHILDERS" ponownie był holowany przez kanonierkę "VICTORIA". Podróż przez burzliwe wody udowodniła ponadto iż niewielki torpedowiec nie nadaje się do żeglugi po pełnym morzu.Głęboko nurzał się dziobem we wzburzone fale, nabierając wody nawet przez kominy. Trudne warunki żeglugi sprawiły, że po dotarciu do Adenu część załogi (wraz z dowódcą) została hospitalizowana na czas około tygodnia. Po tym okresie, kolejny raz na holu "VICTORIA" torpedowiec prześlizgnął się przez Ocean Indyjski w kierunku Kolombo, gdzie jego załoga cieszyła się krótkim wytchnieniem od trudnej podróży. Ostatecznie "CHILDERS", zahaczając o Batavię, Cieśninę Torres i Brisbane przybył do Sydney, gdzie zakotwiczył w Farm Cove. Załoga zabrała się do malowania okrętu w ramach przygotowań do jego uroczystego przybycia do Melbourne. Przybycie małego okrętu wywołało zrozumiałe zainteresowanie i podziw, z powodu trudności które załoga i okręt musieli przezwyciężyć. W trakcie ostatniego etapu rejsu na podróżników czekała zła pogoda, jednak ostatecznie wszystkie trzy okręty przybyły do zatoki Port Phillip 24 czerwca 1884 r., 19 tygodni po opuszczeniu Anglii. |
| 1884 | Początkowe lata służby torpedowiec spędził w służbie odbywając regularne ćwiczenia wokół zatoki Port Phillip. |
| 12.10.1885 | Torpedowiec przeprowadził ćwiczenie z kanonierką "ALBERT" w celu eksperymentowania ze swoimi zrzutniami torped. |
| 04.1886 | Okręt ostał wyposażony w maszt sygnalizacyjny i uczestniczył w ćwiczeniach, w których atakował wrogi okręt próbujący wejść do ujścia rzeki. Następnie został wyciągnięty na nabrzeże celu konserwacji. |
| 1901 | Okręt został wcielony do Commonwealth Naval Forces. Jak inne okręty tej formacji był wielokrotnie wykorzystywany do ćwiczeń i wracał potem na nabrzeże. Mimo że ograniczano się głównie do wód w zatoce Port Phillip, "CHILDERS" czasami zapuszczał się dalej. Po jednej takiej podróży do Launceston w 1905 r., W towarzystwie torpedowca "COUNTESS OF HOPETOUN", wymagał gruntownych napraw kadłuba i kotłów. |
| 1907 | Znów w towarzystwie torpedowca "COUNTESS OF HOPETOUN" okręt udał się w rejs poprzez Devonport, Launceston i Hobart od 30 grudnia 1907 r. do 14 stycznia 1908 r. W listopadzie treningi strzelań torpedowych odbywały się wspólnie z "LONSDALE", "NEPEAN" i "GORDON". Wykorzystywano zarówno stałe, jak i holowane cele. |
| 03.01.1909 | Jego Ekscelencja Gubernator Wiktorii wszedł na pokład "CHILDERS" i udał się do Port Melbourne. Później organizowano okazjonalne jednodniowe ćwiczenia, które były przeprowadzane co miesiąc, aż torpedowiec stał się jednostką Royal Australian Navy w 1911 roku. |
| 1911 | Okręt został wcielony do Royal Australian Navy. |
| 29.04.1912 | Okręt został w pełni przygotowany i wyposażony do dalszej służby. W lipcu okręt zaholował torpedowce "LONSDALE" i "NEPEAN" do Swan Island, gdzie ich załogi osadziły kadłuby starych okrętów na brzegu. |
| 11.02.1913 | Okręt wyruszył w rej w kierunku Western Port. Dwa dni później torpedowiec wszedł na mieliznę. Towarzyszący mu torpedowiec "COUNTESS OF HOPETOUN" mimo wzięcia pechowca na hol nie był w stanie go oswobodzić. Dopiero nadejście przypływu uwolniło "CHILDERS". W czasie oględzin kadłuba odkryto niewielki wyciek. Został on prowizorycznie załatany, natomiast gruntowny remont okręt przeszedł we wrześniu. |
| 03.11.1913 | Okręt został ponownie odstawiony na nabrzeże, aż do 23 lutego 1914 r. kiedy to okręt wziął udział w ćwiczeniach. Po ich zakończeniu, okręt 26 maja ponownie został zakonserwowany na okres około 3 miesięcy. |
| 08.1914 | Po wybuchu I wojny światowej w sierpniu 1914 r. "CHILDERS" został ponownie aktywowany i udał się na morze w celu przeprowadzenia prób z krążownikiem "PIONEER". W listopadzie okręt został wyposażony w nowe działa. Podczas I wojny światowej "CHILDERS" podejmował patrole w rejonie zatoki Port Phillip, a także działał jako tender dla Williamstown Naval Depot. |
| 15.09.1916 | Childers został ostatecznie zdjęty ze służby. Przed zakończeniem wojny został odholowany na Swan Island, a następnie wyrzucony na brzeg niedaleko kadłubów torpedowców "LONSDALE" i "NEPEAN". Został sprzedany za złom do JJ Savage & Co z South Yarra, Victoria w sierpniu 1918 r. za sumę 20 funtów. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 1884 - ? | Lieutenant & Commander Thomas H. M. Jerram |
| 17.12.1915 - 15.09.1916 | Gunner in Command (T) Michael Fitzgerald |
Galeria |
- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Wikipedia, Wargaming.net, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.


Kraj: Wielka Brytania (Wiktoria)