Torpedowce II klasy zbudowane w 1884 r. w stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick dla Victorian Naval Forces, a w późniejszym czasie, już po powstaniu Australii jako państwa, przekazane Commonwealth Naval Forces i ostatecznie Royal Australian Navy.
Kraj: Wielka Brytania (Wiktoria) klasa: torpedowiec
Australia jako samodzielne, choć niekoniecznie całkowicie niepodległe, państwo powstała dopiero w 1901, w XIX wieku na terenach dzisiejszej Australii funkcjonowało sześć niezależnych kolonii brytyjskich. Przed powstaniem Związku Australijskiego w 1901 roku, obrona kolonii opierała się o posiadane przez nie własne siły morskie, oraz wydzielony zespół okrętów Royal Navy, stacjonujący na stałe w Sydney. Pięć z sześciu australijskich kolonii utworzyło własne marynarki wojenne. Były to: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Tasmania i Wiktoria (Australia Zachodnia dysponowała jedynie własnym oddziałem artylerii nadbrzeżnej). Składały się one przede wszystkim z niewielkich jednostek przeznaczonych głównie do patrolowania wód przybrzeżnych. Stała obecność okrętów brytyjskich w Australii datuje się od 1821 roku.
Stan Wiktoria utworzył własną marynarkę wojenną, która działa pod nazwą Victorian Naval Forces. W 1853 rozpoczęto budowę pierwszego okrętu - HMCS "VICTORIA", którego budowę ukończono 30 czerwca 1855. 31 maja 1856 okręt przybył do stanu Wiktoria. W 1859 sformowano brygadę morską. Następnie w 1863 brygada otrzymała status pół-milicji, ponownie przeformowana 1871, zmieniła nazwę na "Rezerwę Morską Wiktorii" i działa już jako pełny organ milicyjny. Po raz ostatni przeformowana w 1885, kiedy przyjęła nazwę "Brygady Morskiej Wiktoii". W okresie swej świetności brygada liczyła 300 milicjantów. Po olbrzymim sukcesie zakupu okrętu HMCS "VICTORIA" rząd kolonialny Wiktorii dokonał zakupu monitora HMVS "CERBERUS", wraz z zakupem tego okrętu, Royal Navy podarowała okręt liniowy HMS "NELSON". W 1884 do listy okrętów VNF dołączono torpedowce: I klasy HMVS "CHILDERS", oraz dwa II klasy: HMVS "LONSDALE" oraz HMVS "NEPEAN" a także kanonierki III klasy: HMVS "VICTORIA" (1884) oraz HMVS "ALBERT".
Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces. Jednakże zarówno wcześniejsze marynarki wojenne poszczególnych kolonii, jak i później Commonwealth Naval Forces ściśle podlegały Royal Navy (dlatego okręty zbudowane w tym okresie w materiałach źródłowych należą poniekąd do Royal Navy). Dopiero w 1909 roku premier Australii Alfred Deakin, na fali społecznego entuzjazmu wywołanego wizytą w australijskich portach Wielkiej Białej Floty i wspierany przez komandora Creswella (który od 25 lutego 1904 r. dowodził Commonwealth Naval Forces), uzyskał zgodę rządu brytyjskiego na rozbudowę własnej marynarki wojennej. 10 lipca 1911 roku król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship).
Torpedowce typu "NEPEAN" zostały zamówione 6 stycznia 1883 r. w brytyjskiej stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick. Jednostkowy koszt został określony na 3300 funtów. Po zbudowaniu oba okręty zostały dostarczone do Portsmouth pociągiem, w celu uniknięcia ryzyka przejścia do portu morzem. Na pokład zostały również dostarczone torpedy w ilości 8 sztuk, wyprodukowane w Woolwich. Oba torpedowce przybyły do Wiktorii na pokładzie parowca SS "PORT DARWIN” 7 lipca 1884 roku.
Konstrukcja
Kadłub
Długość maksymalna wynosiła 20,42 m (67 ft 0 in), długość pomiędzy pionami 19,15 m (62 ft 10 in), szerokość 2,29 m (7 ft 6 in) natomiast zanurzenie 1,19 m (3 ft 10¼ in). Podczas prób odbiorczych przeprowadzonych 20 marca 1884 r. zanurzenie zostało dokładnie zmierzone i wynosiło 1,09 m (3 ft 7 in) na rufie i 0,47 m (1 ft 6½ in) na dziobie, przy obciążeniu w czasie prób wynoszącym 1,5 ts (wliczając węgiel, wodę i załogę). Wyporność wynosiła 12,5 ts. Kadłub okrętów był podzielony na siedem przedziałów wodoszczelnych. Załoga każdej łodzi składa się z dwóch palaczy, dwóch inżynierów, sternika, człowieka do obsługi torped i porucznika. Torpedowce charakteryzowały się bardzo niską wolną burtą, ich podstawową cechą była nie tyle prędkość maksymalna ale raczej bardzo niska sylwetka sprawiająca, że były trudne do zauważenia. Kadłuby okrętów zostały wykonane z ocynkowanej stali typu Bessemer.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Zgodnie z informacjami źródłowymi okręty były początkowo uzbrojone w 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead, 1 minę wytykową oraz 2 karabiny maszynowe(kartaczownice) Hotchkiss. Wyrzutnie torped były umieszczone na dziobie i były wyrzucane za pomocą pary. Co do wyrzutni torped jest pewność co do ich zainstalowania, to nie ma takowej w odniesieniu do karabinów maszynowych i miny wytykowej, przynajmniej nie znaleziono wiarygodnych materiałów źródłowych. Niemniej zbudowane w tym samym czasie w stoczni Thornycroft torpedowce II klasy dostarczone do flot Tasmanii, Queensland'u i Nowej Zelandii były wyposażone właśnie tak. W 1888 r. na okrętach została przeprowadzona modyfikacja uzbrojenia. Wyrzutnie dziobowe zostały zdemontowane, zamontowano natomiast burtowe zrzutnie torped. Zrezygnowano również z używania miny wytykowej. Ogólnie uzbrojenie tych okrętów stanowi zagadkę i nie ma pewności co do jego konfiguracji. Jednakże materiały zdjęciowe potwierdzają zastosowanie burtowych zrzutni torped, natomiast artykuł zamieszczony w "The South Australian Advertiser" z 28 kwietnia 1885 r. mówi o uszkodzeniu "LONSDALE" podczas ćwiczeń z użyciem miny wytykowej.
Napęd
Okręty zostały wyposażone w 2-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanychpodwójnego rozprężania ze miedzianym skraplaczem powierzchniowym o mocy 150 ihp (niektóre źródła podają moc ok. 100 ihp). Silniki miały dwa cylindry o średnicy 20,96 cm (8,25 in) i 34,29 cm (13,5 in). Skok tłoka wynosił 20,32 cm (8 in). Parę o ciśnieniu 130 psi zapewniał kocioł typu lokomotywowego. Śruba miała trzy łopaty, była wykonana ze stali i miała średnicę 86,36 cm (2 ft 10 in) i mogła osiągać ok. 670 obrotów na minutę. Zapas paliwa (węgla) wynosił 0,5 tony (10 cwt). Średnie prędkości zmierzone na mili pomiarowej wynosiły 17,16 węzła, a w bardziej sprzyjających warunkach 17,59 węzła.
Służba
Nepean
06.01.1883
Zamówienie budowy okrętu.
30.03.1883
Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick pod numerem stoczniowym 189.
22.02.1884
Wodowanie okrętu.
20.03.1884
Okręt udał się na próby morskie do Long Reach, Thames.
1884
Zakończenie budowy okrętu. Koszt budowy wyniósł 3300 funtów.
07.07.1884
Okręt przybył do Wiktorii na pokładzie parowca SS "PORT DARWIN”. Pierwszym zadaniem okrętu był udział w eskorcie dla Gubernatora Wiktorii. Gubernator odbył podróż z Port Phillip Heads do okrętu szkolnego HMVS "NELSON" i z powrotem do Port Melbourne. Wraz z torpedowcami eskortę stanowiły kanonierki "ALBERT" i "VICTORIA", oraz torpedowiec HMVS "CHILDERS". Później tego miesiąca oba torpedowce zostały zadokowane w Williamstown Naval Depot.
11.1885
Okręty wzięły udział w ćwiczeniach z HMVS "CHILDERS" i po ich zakończeniu wróciły do Williamstown Naval Depot. Przebywały tam do kwietnia 1886 r. kiedy to wzięły udział w manewrach nocnych w Melbourne.
1887
Po ćwiczeniach w 1887 r. wstawiono oba okręty do Williamstown Naval Depot na około rok, po czym poddano je w 1888 r. modernizacji części dziobowej (jeżeli miały dziobowe wyrzutnie to zostały wtedy zdjęte) tak aby poprawić właściwości morskie. Niektóre źródła podają iż zrzutnie torped zostały zastąpione nowocześniejszą, "elektryczną" wersją urządzenia.
1901
Okręt został wcielony do Commonwealth Naval Forces, jednak już wtedy znajdował się w rezerwie i został wystawiony na sprzedaż. Wszyscy potencjalni nabywcy, w tym producent amunicji z Nowej Zelandii która planowała przerobić kadłuby na pływające magazyny zdecydowanie odrzuciła cenę wywoławczą 400 funtów za okręt. Oba okręty zostały ponownie wcielone do czynnej służby, jednak nie oczekiwano od nich już służby w pierwszej linii. Przez większą część następnej dekady oba okręty sporadycznie angażowały się w rejsy szkoleniowe lub ćwiczenia morskie z innymi okrętami dawnej wiktoriańskiej flota kolonialnej, często były używane jako holowniki celów podczas ćwiczeń torpedowych.
1911
Okręt został wcielony do Royal Australian Navy.
1912
Oba torpedowce zostały zdjęte z czynnej służby. Z okrętów stopniowo ściągnięto całe wyposażenie i silniki w Williamstown (rozpoczęto w czerwcu). Ich puste kadłuby zostały pozostawione własnemu losowi na grzęzawiskach na Swan Island (decyzję podjęto 17 lipca 1912 r.). Planowano także użyć ich jako celów ćwiczebnych dla krążownika HMAS "ENCOUNTER".
09.05.1914
Oba okręty zostały ponownie wystawione na sprzedaż, jednak z racji niewielkiego zainteresowania pozostawiono kadłuby na grzęzawiskach Swan Island. Istnieją również informacje do do kadłuba "NEPEAN" - niektóre źródła podają iż kadłub okrętu został porzucony w Fisherman's Bend, w porcie Melbourne w latach 1929 - 1930. Jest nawet archiwalna fotografia na której widoczny jest okręt. Jednakże informacja ta jest wyłącznie spekulacją.
Lonsdale
06.01.1883
Zamówienie budowy okrętu.
30.03.1883
Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick pod numerem stoczniowym 190.
12.03.1884
Wodowanie okrętu.
20.03.1884
Okręt udał się na próby morskie do Long Reach, Thames.
1884
Zakończenie budowy okrętu. Koszt budowy wyniósł 3300 funtów.
07.07.1884
Okręt przybył do Wiktorii na pokładzie parowca SS "PORT DARWIN”. Pierwszym zadaniem okrętu był udział w eskorcie dla Gubernatora Wiktorii. Gubernator odbył podróż z Port Phillip Heads do okrętu szkolnego HMVS "NELSON" i z powrotem do Port Melbourne. Wraz z torpedowcami eskortę stanowiły kanonierki "ALBERT" i "VICTORIA", oraz torpedowiec HMVS "CHILDERS". Później tego miesiąca oba torpedowce zostały zadokowane w Williamstown Naval Depot.
11.1885
Okręty wzięły udział w ćwiczeniach z HMVS "CHILDERS" i po ich zakończeniu wróciły do Williamstown Naval Depot. Przebywały tam do kwietnia 1886 r. kiedy to wzięły udział w manewrach nocnych w Melbourne.
1887
Po ćwiczeniach w 1887 r. wstawiono oba okręty do Williamstown Naval Depot na około rok, po czym poddano je w 1888 r. modernizacji części dziobowej (jeżeli miały dziobowe wyrzutnie to zostały wtedy zdjęte) tak aby poprawić właściwości morskie. Niektóre źródła podają iż zrzutnie torped zostały zastąpione nowocześniejszą, "elektryczną" wersją urządzenia.
1901
Okręt został wcielony do Commonwealth Naval Forces, jednak już wtedy znajdował się w rezerwie i został wystawiony na sprzedaż. Wszyscy potencjalni nabywcy, w tym producent amunicji z Nowej Zelandii która planowała przerobić kadłuby na pływające magazyny zdecydowanie odrzuciła cenę wywoławczą 400 funtów za okręt. Oba okręty zostały ponownie wcielone do czynnej służby, jednak nie oczekiwano od nich już służby w pierwszej linii. Przez większą część następnej dekady oba okręty sporadycznie angażowały się w rejsy szkoleniowe lub ćwiczenia morskie z innymi okrętami dawnej wiktoriańskiej flota kolonialnej, często były używane jako holowniki celów podczas ćwiczeń torpedowych.
1911
Okręt został wcielony do Royal Australian Navy.
1912
Oba torpedowce zostały zdjęte z czynnej służby. Z okrętów stopniowo ściągnięto całe wyposażenie i silniki w Williamstown (rozpoczęto w czerwcu). Ich puste kadłuby zostały pozostawione własnemu losowi na grzęzawiskach na Swan Island (decyzję podjęto 17 lipca 1912 r.). Planowano także użyć ich jako celów ćwiczebnych dla krążownika HMAS "ENCOUNTER".
09.05.1914
Oba okręty zostały wystawione na sprzedaż, jednak z racji niewielkiego zainteresowania pozostawiono kadłuby na grzęzawiskach Swan Island.
1893
Na terenie Queenscliff który został odzyskany z morza znaleziono kadłub torpedowca będącego najprawdopodobniej pozostałościami po "LONSDALE". Do 2010 odsłonięto tylko nadbudówkę okrętu.
Zdjęcie rzekomo przedstawiające porzucony kadłub okrętu w Fisherman Bend, w porcie Melbourne w latach 1929 - 1930.
Nepean
Okręt w Swan Island, Victoria. Data zdjęcia nieznana.
Lonsdale
Koloryzowane zdjęcie przedstawiające okręt w Port Phillip Bay.
Lonsdale
Gdy nie brały udziału w ćwiczeniach, torpedowce rutynowo były umieszczane na pochylniach w Williamstown. Tutaj widać "Lonsdale" wraz z większymi HMVS "Childers" widocznym pod zadaszeniem na drugim planie. Data zdjęcia nieznana.
Lonsdale
Okręt w Swan Island. Data nieznana.
Lonsdale
Po lewej: "Lonsdale" w zatoce Port Phillip. Po prawej: lewoburtowe urządzenie zrzutowe torped zamontowane na "Lonsdale". Data zdjęcia nieznana.
Lonsdale
"Lonsdale" w Port Phillip Bay około 1905 r. Zdjęcie z zasobów Queenscliffe Maritime Museum.
Lonsdale
Opuszczony kadłub torpedowca w Queenscliff, Victoria. Zdjęcie z 1915 r.
Lonsdale
Torpedowiec idący z pełną prędkością. Data zdjęcia nieznana.
Torpedowce II klasy zbudowane w 1884 r. w stoczni John I. Thornycroft & Company, Chiswick dla Victorian Naval Forces, a w późniejszym czasie, już po powstaniu Australii jako państwa, przekazane Commonwealth Naval Forces i ostatecznie Royal Australian Navy.
Kraj: Wielka Brytania (Wiktoria)
