 Krążowniki typu "PELORUS" były generalnie bardzo podobne pod względem wyglądu i ogólnej budowy kadłuba do krążowników III klasy typu "PEARL", były jednak nieco mniejsze (pod względem wyporności) oraz miały uzbrojenie główne złożone z dział o mniejszym kalibrze. Konstruktorzy zdecydowali się również na całkiem inne podejście do osiągania wysokich prędkości i forsownego trybu pracy maszyn niż w poprzednim typie. |
 Kraj: Wielka Brytaniaklasa: krążownik pancernopokładowy |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| PACTOLUS | Armstrong, Elswick | ?.05.1896 | 21.12.1896 | ?.09.1898 | Sprzedany w 1921 r. |
| PANDORA | Portsmouth DYd | 03.01.1898 | 17.01.1900 | ?.?.1901 | Sprzedany w 1913 r. |
| PEGASUS | Palmer, Jarrow | ?.05.1896 | 04.03.1897 | ?.01.1899 | Zatopiony w 1914 r. |
| PELORUS | Sheerness DYd | ?.05.1895 | 15.12.1896 | ?.03.1897 | Sprzedany w 1920 r. |
| PERSEUS | Earle, Hull | ?.05.1896 | 15.07.1897 | ?.?.1901 | Sprzedany w 1914 r. |
| PIONEER | Chatham, DYd | 16.12.1897 | 28.06.1899 | ?.07.1900 | Zatonął w 1931 r. |
| POMONE | Sheerness DYd | 21.12.1896 | 25.11.1897 | ?.05.1899 | Sprzedany w 1922 r. |
| PROMETHEUS | Earle, Hull | ?.?.1897 | 20.10.1898 | ?.01.1901 | Sprzedany w 1914 r. |
| PROSERPINE | Sheerness DYd | ?.03.1896 | 05.12.1896 | ?.?.1898 | Sprzedany w 1919 r. |
| PSYCHE | Devonport DYd | 16.11.1897 | 19.07.1898 | 28.04.1899 | Sprzedany w 1922 r. |
| PYRAMUS | Palmer, Jarrow | ?.05 1896 | 15.05.1897 | ?.?.1900 | Sprzedany w 1920 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność pełna | 2135 ts |
| Długość całkowita | 95,55 m (313 ft 6 in) |
| Długość między pionami | 91,44 m (300 ft 0 in) |
| Szerokość | 11,13 m (36 ft 6 in) |
| Zanurzenie średnie | 4,88 m (16 ft 0 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 3-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 16 kotłów wodnorurkowych różnych producentów, 2 śruby |
| Moc indykowana | 5000 ihp (w trybie forsownym: 7000 ihp) |
| Moc indykowana (próby) | "PELOROUS": 7028 ihp; 'PROSERPINE": 7146 ihp; "PEGASUS": 7134 ihp; "PERSEUS": 7058 ihp; "PROMETHEUS": 7274 ihp; "PYRAMUS": 7303 ihp; "PIONEER": 7129 ihp; "PSYCHE": 7006 ihp; "PANDORA": 7331 ihp |
| Prędkość projektowana | 18,5 węzła (w trybie forsownym: 20 węzłów) |
| Prędkość (próby) | "PELOROUS": 20,7 węzłów; 'PROSERPINE": 21 węzłów; "PEGASUS": 21.2 węzłów; "PERSEUS": 20 węzłów; "PROMETHEUS": 20,8 węzłów; "PYRAMUS": 20,7 węzłów; "PIONEER": 20 węzłów; "PSYCHE": 20,48 węzła; "PANDORA": 20,8 węzła |
| Paliwo | 500 t węgla |
| Zasięg | brak danych |
Opancerzenie:
| Pokład | 38 mm - 51 mm (1½ in - 2 in) |
| Osłony dział | 6 mm (¼ in) |
| Stanowisko dowodzenia | 76 mm (3 in) |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 8 dział 102 mm (4 in) 25-funtowych (25 pdr) QF; 8 dział 47 mm (1,85 in) 3-funtowych (3 pdr) QF; 3 kartaczownice (mitraliezy); 2 wyrzutnie torped 457 mm (18 in) |
Ludzie:
| Załoga | 224 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Krążowniki tego typu zostały zaprojektowane przez Sir Williama White'a (Director of Naval Construction 1885 – 1902) na wzór krążowników III klasy typu "PEARL". Krążowniki te zostały zamówione w 1893 r. na podstawie tzw. Spencer Programme. W ówczesnej erze morskich innowacji i nowych wynalazków, typ ten okazał się przestarzały zanim jeszcze wszedł do służby. Okręty w ramach testów zostały one wyposażone w wiele odmian kotłów wodnorurkowych, ale większość nie była szczególnie zadowalająca. Różnorakie problemy spowodowały iż HMS "PANDORA" został złomowany już w 1913 roku, a HMS "PERSEUS" i HMS "PROMETHEUS" w 1914 roku. Wszystkie krążowniki tego typu zostały już w 1904 roku określone jako nie perspektywiczne i jako takie nie miały być poddawane modernizacjom jednak w późniejszym okresie w związku z coraz bardziej napiętą sytuacją na świecie zmieniono co do nich plany. Pozostała część miała zostać złomowana w 1915 r., jednak została utrzymana w służbie przez I wojnę światową.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność pełna nowych okrętów wynosiła 2135 ts, a więc nieco mniej niż u poprzednich krążowników typu "PEARL". Jednak jeśli chodzi o wymiary kadłuba konstruktorzy podeszli nieco inaczej do kwestii proporcji. W typie "PEARL" proporcje długości do szerokości kadłuba wynosiły 6,5:1 natomiast w typie "PELORUS" zdecydowano się użyć proporcji 8,2:1. Zdecydowano się użyć smuklejszego kadłuba w związku z tym, iż planowano użyć lżejszego uzbrojenia, a co za tym idzie mniej wysoko położonych mas. Smuklejszy kadłub przekładał się również na łatwiejsze osiąganie wysokich prędkości. Długość całkowita wynosiła 95,55 m (313 ft 6 in), pomiędzy pionami 91,44 m (300 ft 0 in). Szerokość okrętów liczyła 11,13 m (36 ft 6 in). Zanurzenie średnie wynosiło 4,88 m (16 ft 0 in). Konstrukcyjnie okręty bazowały na zmodyfikowanych planach krążowników typu "PEARL" i były do nich bardzo podobne. Zmiany konstrukcyjne spowodowały jednak, że okręty miały niezbyt wysoką dzielność morską, podlegały szybkim i głębokim przechyłom oraz były bardzo "mokre" przy złej pogodzie.
Uzbrojenie
W porównaniu do typu "PEARL", na którym wzorowali się konstruktorzy na tych krążownikach zamontowano działa główne o mniejszym kalibrze. Ostatecznie uzbrojenie okrętów składało się z 8 dział 102 mm (4 in) 25-funtowych (25 pdr) QF, 8 dział 47 mm (1,85 in) 3-funtowych (3 pdr) QF, 3 kartaczownic (mitraliez) oraz 2 wyrzutni torped 457 mm (18 in). Działa 102 mm znajdowały się parami na dziobie i na rufie, w pozycji obok siebie. Ostatnie cztery znajdowały się na śródokręciu na sponsonach. Działa 3-funtowe znajdowały się również parami na śródokręciu, na pokładzie górnym. Ostatnie cztery znajdowały się parami na dziobie i na rufie, z lufami umieszczonymi w ambrazurach. Wyrzutnie torped znajdowały się po jednej na dziobie i na rufie.
Opancerzenie
Opancerzenie było podobnie rozplanowane jak w typie "PEARL". Okręty były wyposażone w pokład pancerny ciągnący się przez całą długość okrętu o grubości od 44 mm do 51 mm (1¾ in - 2 in) w części płaskiej, z naciskiem na ochronę maszynowni. Pokład miał skosy o grubości 51 mm (2 in) w kierunku burt na całej swojej długości zabezpieczając częściowo przed ogniem bocznym. Dodatkowo na burtach znajdowały się bunkry węglowe, które stanowiły ekwiwalent opancerzenia burtowego na obszarze maszynowni i kotłowni. Tarcze przeciwodłamkowe dla dział 4-calowych miały grubość 6 mm (¼ in), co stanowiło odstępstwo wobec grubości osłon dział zastosowanych na typie "PEARL", w związku z mniejszym ich kalibrem. Stanowisko dowodzenia było chronione pancerzem o grubości 76 mm (3 in).
Napęd
Krążowniki tego typu zostały wyposażone w 3-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania. Parę zapewniały kotły wodnorurkowe różnych producentów. "POMONE" i "PACTOLUS" były wyposażone w kotły firmy Blechynden, "PELORUS" w kotły firmy Normand, "PEGASUS" i "PYRAMUS" w kotły typu Reed, natomiast reszta w kotły typu Thornycroft. Efekty okazały się różne, jednak większość osiągnęła zaplanowane 20 - 21 węzłów w trybie forsownym. Podejście do trybu forsownego stanowiło również odstępstwo od dotychczasowych konstrukcji, głównie od krążowników typu "PEARL", gdzie postawiono na pierwszy plan forsowanie maszyn. Ostatecznie nie zdało to egzaminu (częste i kosztowne awarie kotłów) więc konstruując krążowniki typu "PELORUS" zdecydowano się zamontować maszyny osiągające dużą moc w trybie normalnym (5000 ihp w porównaniu do 4000 ihp w krążownikach typu "PEARL", natomiast tryb forsowny ograniczono do realnych 7000 ihp (w porównaniu do 7500 ihp w typie "PEARL"). Eksperyment z kotłami wykazał iż mimo niewielu awarii trapiących większość krążowników najbardziej kłopotliwe okazały się kotły firmy Blechynden, a wyposażone w nie "POMONE" i "PACTOLUS" wycofano z listy okrętów w czynnej służbie najwcześniej ze wszystkich.
Służba |
HMS Pactolus
| 05.1896 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Armstrong, Elswick. |
| 21.12.1896 | Wodowanie okrętu. |
| 09.1898 | Ukończenie budowy. |
| 1899 - 1903 | Po wcieleniu do służby okręt został skierowany do Channel Fleet. 16 sierpnia 1902 r. okręt wziął udział w Przeglądzie Floty z okazji koronacji Króla Edwarda VII. |
| 1904 - 1912 | Okręt przebywał w rezerwie, głównie z powodu problemów z kotłami. |
| 1912 | Okręt został poddany przebudowie na okręt - bażę okrętów podwodnych. Przebudowa została zakończona we wrześniu. 24 września okręt został ponownie wcielony do służby. |
| 1913 - 09.1916 | Okręt pełnił rolę okrętu - bazy okrętów podwodnych w Ardrossan. Wspierał okręty należące do 9. Submarine Flotilla. |
| 21.07.1919 | Okręt został zdjęty ze służby. |
| 25.10.1921 | Okręt został sprzedany dla Multilocular S. Bkg Co. w Stranraer z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 01.08.1897 - 19.03.1900 | Captain Francis J. Foley | ||
| 20.03.1900 - 03.1902 | Captain F. Alban A. G. Tate (niekiedy spotyka się datę 22 października 1902 r. jako zakończenie kadencji) | ||
| 20.03.1902 - 1903 | Commander Gerald C. A. Marescaux | ||
| 22.09.1912 - 25.07.1915 | Acting Commander William R. D. Crowther | ||
| 04.08.1915 - 21.07.1919 | Acting Captain Alexander G. Wright | ||
HMS Pandora
| 03.01.1898 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Portsmouth Dockyard. |
| 17.01.1900 | Wodowanie okrętu. Matką chrzestą została panna Mary Elizabeth Napier, której ojcem był Admiral Sir Michael Culme-Seymour, Commander-in-Chief, Portsmouth. |
| 1901 | Ukończenie budowy. |
| 06.1901 - 13.09.1901 | Okręt został początkowo wcielony w Portsmouth na czas letnich manewrów, oraz prób z różnym rodzajami śrub napędowych. |
| 07.11.1901 - 1904 | Okręt został wysłany na Morze Śródziemne, gdzie miał zluzować kanonierkę HMS "MELITA". 7 grudnia 1901 r. okręt dotarł na Maltę. W czerwcu 1902 r. okręt odwiedził Cypr. |
| 1904 - 1907 | Okręt po powrocie do Wielkiej Brytanii został odstawiony do rezerwy w Portsmouth. Ten okres przebywania w rezerwie jest jednak dyskusyjny, gdyż przeczą temu nominacje dowódców w tym okresie. |
| 1908 | Okręt tymczasowo został skierowany do pełnienia służby w Special Service. |
| 1908 - 1912 | Okręt został skierowany do Cape Station. |
| 07.10.1913 | Okręt został sprzedany dla Ward, Morecambe z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 16.07.1901 - 13.09.1901 | Commander Somerset A. G. Calthorpe (na czas manewrów) | ||
| 07.11.1901 - 13.05.1903 | Commander John F. Murray-Aynsley | ||
| 13.05.1903 - 06.1904 | Commander The Hon. Charles J. T. Dormer | ||
| 10.06.1904 - 12.1904 | Commander Edward F. Bruen | ||
| 03.02.1905 - 01.04.1905 | Commander Adolphus H. Williamson | ||
| 14.03.1905 (?) - 27.11.1905 | Commander Herbert Orpen | ||
| 01.01.1906 - 01.01.1908 | Commander Richard Sullivan | ||
| 01.01.1908 - 01.01.1910 | Commander Alexander P. Davidson | ||
| 01.01.1910 - 12.1911 | Commander Bertram S. Evans | ||
| 28.12.1911 - 21.02.1913 | Commander Henry C. R. Brocklebank | ||
HMS Pegasus
| 05.1896 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow. |
| 04.03.1897 | Wodowanie okrętu. |
| 01.1899 | Ukończenie budowy. |
| 1899 - 1900 | Okręt po wcieleniu do służby został wysłany do South-East Coast of America Station. |
| 21.05.1901 - 1904 | Okręt został przekierowany na Morze Śródziemne. W czerwcu 1902 r. okręt wziął udział w obchodach koronacyjnych w Gibraltarze. |
| 1905 - 1912 | Okręt został wysłany do Australia Station. W listopadzie 1906 r. okręt uszkodził śrubę na skałach, dwa dni później jednak został wyposażony w nową i znów był gotów do służby. W 1908 r. okręt uratował załogę francuskiego barku "PRESIDENT FÉLIX FAURE", którzy od 6 dni dryfowali w okolicach Wysp Antypodów. |
| 1912 - 1913 | Okręt został skierowany do China Station. |
| 1913 - 1914 | Okręt został przekierowany do Cape Station. |
| 20.09.1914 |
Okręt został zatopiony przez niemiecki krążownik "KÖNIGSBERG" nieopodal Zanzibaru. Gdy wzrosło prawdopodobieństwo wojny z Niemcami, dowódca Cape Station, Rear Admiral Herbert King-Hall, rozmieścił swoje okręty w taki sposób, aby przeciwstawić się zagrożeniu ze strony niemieckiego krążownika lekkiego "KÖNIGSBERG" z Dar es Salaam. 31 lipca 1914 r. "PEGASUS" zaobserował niemiecki krążownik opuszczający Dar es Salaam, ale nie był w stanie śledzić szybszego niemieckiego okrętu. King-Hall uznał, że "KÖNIGSBERG" jest zbyt poważnym zagrożeniem dla HMS "PEGASUS" i zamierzał nakazać, aby działał on w zespole z krążownikiem "ASTRAEA", podczas gdy jego flagowy krążownik HMS "HYACINTH" działał niezależnie, aby chronić szlaki handlowe wokół Przylądka, ale w dniu 12 sierpnia Admiralicja nakazała krążownikowi "ASTRAEA", aby przyłączyła się do HMS "HYACINTH", by eskortować konwoje wojskowe, pozostawiając HMS "PEGASUS" osamotnionego nieopodal Zanzibaru. 23 sierpnia "PEGASUS" popłynął do portu Bagomayo w niemieckiej Afryce Wschodniej z zamiarem wynegocjowania porozumienia, aby port nie wziął udziału w wojnie. Kiedy władze portu odmówiły zgody na taki rozejm, "PEGASUS" ostrzelał Urząd Celny portu. W dniu 18 września 1914 r. "PEGASUS" powrócił do portu Zanzibar, aby dokonać napraw swoich silników. Wczesnym rankiem 20 września "KÖNIGSBERG" rozpoczął niespodziewany atak na brytyjski krążownik. Silniki brytyjskiego okrętu zostały wyłączone, aby umożliwić naprawy, a sam krążownik pozbawiony napędu znajdował się w zasięgu dział niemieckich ale nie mógł odpowiadać ogniem gdyż niemiecki krążownik był poza zasięgiem brytyjskich armat. HMS "PEGASUS" został unieszkodliwiony w ciągu ośmiu minut, a dowódca okrętu - Commander John A. Ingles nakazał wywiesić białą flagę, aby uniknąć dalszego rozlewu krwi. Okręt zatonął później tego samego dnia, 31 marynarzy straciło życie, a 55 zostało rannych. Statek szpitalny "GASCON" i szkocki statek "CLAN MACRAE" przybyli na pomoc ocalałym. Sześć z ośmiu dział zostało uratowanych, a dwa, nazwane "Peggy III" i "Peggy IV", zostały wykorzystane w kampanii na wybrzeżu do 1916 r. Z pozostałych czterech pozostały dwa na Zanzibarze, jeden został zamontowany na pokładzie parowca "WINIFRED", a ostatni został zamontowany w Mombasie, gdzie przetrwał do dziś w muzeum Fort Jesus. Dwudziestu czterech brytyjskich marynarzy, którzy zginęli w bitwie, zostało złożonych w zbiorowym grobie na cmentarzu marynarki wojennej na Grave Island, Zanzibar; pozostałych 14 pochowano na miejskim cmentarzu, ale w 1971 r. przeniesiono na cmentarz wojenny Dar es Salaam. Wrak został sprzedany w 1955 roku za 500 funtów i rozebrany na złom, chociaż duże ilości części i elementów okrętu nadal pozostają na dnie morskim. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 17.01.1899 - 25.09.1900 | Captain Charles H. Cochran | ||
| 21.05.1901 - 22.09.1904 | Captain Edmund H. Smith | ||
| 19.01.1905 - 05.01.1907 | Commander Warren H. D'Oyly | ||
| 15.11.1906 - 01.04.1907 | Commander George C. Quayle (?) | ||
| 01.10.1907 - 19.03.1909 | Commander George C. Quayle | ||
| 19.03.1909 - 03.05.1911 | Commander Arthur H. C. C. Home | ||
| 27.10.1911 - 01.12.1913 | Commander Francis H. Mitchell | ||
| 01.12.1913 - 20.09.1914 | Commander John A. Ingles (stracił okręt) | ||
HMS Pelorus
| 05.1895 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Sheerness Dockyard. Czasami jest również spotykana data 1896 r. jako rozpoczęcie budowy. |
| 15.12.1896 | Wodowanie okrętu. |
| 03.1897 | Ukończenie budowy. |
| 1897 - 1901 | Po wcieleniu do służby 30 marca 1897 r. w Chatham okręt został przydzielony do Channel Fleet. 26 lipca 1897 r. okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji Diamentowego Jubileuszu. W latach 1899 - 1900 okręt tymczasowo został oddelegowany do Cape Station. W lutym 1900 r. okręt dołączył do Eastern Division, Channel Fleet. W 1901 r. okręt stacjonował w Gibraltarze. |
| 1901 - 05.1904 | Okręt został przeniesiony do rezerwy w Devonport a załoga została przeniesiona na bliźniaczy "PROMETHEUS". Początkowo skierowano go do doku, gdzie naprawiono wadliwe kotły. Później, w sierpniu 1902 r.okręt przeholowano do Clydebank, gdzie firma Messrs J. Brown and Co., Glasgow wykonała resztę prac remontowych i wyposażeniowych. |
| 1904 - 1909 | Okręt został skierowany do Cape Station. |
| 1909 - 1912 | Po powrocie do kraju okręt został przydzielony do rezerwowej 3. Fleet. |
| 1912 - 1914 | Okręt wysłano do East Indies Station. |
| 1914 - 1915 | Okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i przeprowadzono na nim remont. Później, w momencie rozpoczęcia I wojny śiatowej okręt początkowo włączono w skład Cruiser Force F, Channel Fleet, potem przeniesiono go do Cruiser Force E. |
| 1915 - 1916 | Okręt został wysłany do Gibraltaru. |
| 1916 - 1918 | Okręt pełnił rolę okrętu - bazy w Suda Bay. Transkrypca logów okrętowych za okres od sierpnia 1916 r. do września 1917 r. znajduje się na stronie Naval History. |
| 1919 | W 1918 r okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i został zdjęty ze służby w 1919 r. w Nore. |
| 06.05.1920 | Okręt sprzedano dla Ward, Greys z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 30.03.1897 - 26.01.1899 | Captain Edward H. Bayly | ||
| 26.01.1899 - 22.08.1900 | Captain Henry C. B. Hulbert | ||
| 22.08.1900 - 30.06.1901 | Commander Ernest C. T. Troubridge | ||
| 30.03.1902 | Commander Gerald C. A. Marescaux (?) zapewne na czas prób odbiorczych | ||
| 19.05.1904 - 01.01.1906 | Captain Thomas L. Barnardiston | ||
| 01.01.1906 - 01.01.1908 | Commander James C. Tancred | ||
| 01.01.1908 - 23.04.1909 | Captain Arthur W. Craig | ||
| 25.04.1910 - 24.06.1910 | Commander Richard G. A. W. Stapleton-Cotton | ||
| 24.06.1910 - 12.08.1910 | Commander John R. Segrave | ||
| 02.08.1910 - 05.08.1910 | Commander Richard G. A. W. Stapleton-Cotton | ||
| 12.08.1910 - 14.07.1911 | Commander Alexander P. Davidson | ||
| 07.1912 - 16.11.1913 | Commander Peter W. E. Hill | ||
| 14.11.1913 - 06.1916 | Commander Ernest Stevenson | ||
| 06.1916 - 05.1919 | Commander Charles T. Borrett | ||
HMS Perseus
| 05.1896 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Earle's Shipbuilding, Hull. |
| 15.07.1897 | Wodowanie okrętu. |
| 03.1901 | Ukończenie budowy. |
| 1901 - 1913 | Po ukończeniu budowy okręt został wysłany do East India Station, gdzie spędził całą swoją karierę. We wrześniu 1901 r. zapobiegł lądowaniu tureckich wojsk w Kuwejcie. |
| 1913 | Po powrocie do Wielkiej Brytanii okręt został odstawiony do rezerwy. |
| 26.03.1914 | Okręt został sprzedany z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 10.07.1900 - 08.1900 | Commander Henry J. D. Laxton (na czas manewrów) | ||
| 12.03.1901 - 03.01.1904 | Commander Edmund R. Pears | ||
| 03.01.1904 - 15.03.1906 | Commander Marcus R. Hill | ||
| 15.03.1906 - 15.03.1908 | Commander Harold Christian | ||
| 15.03.1908 - 26.02.1910 | Commander Frederic G. Bird | ||
| 26.02.1910 - 01.05.1912 | Commander Charles P. Beaty-Pownall | ||
| 11.05.1912 - 19.09.1913 | Commander Henry F. G. Talbot | ||
HMS Pioneer
| 16.12.1897 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Chatham, Dockyard. Czasami spotyka się również datę 16 lutego 1896 r. |
| 28.06.1899 | Wodowanie okrętu. Matką chrzestną została Panna Andoe, córka głównego nadzorcy stoczni z ramienia Admiralicji. |
| 23.01.1900 | Ukończenie budowy. Po ukończeniu budowy okręt został tymczasowo odstawiony do rezerwy, do 10 lipca 1900 r. |
| 15.11.1900 - 20.11.1904 | Okręt został wysłany na Morze Śródziemne. 30 stycznia 1903 r. krążownik zderzył się nieopodal Corfu z niszczycielem HMS "ORWELL" podczas nocnych manewrów. Dziób niszczyciela został odcięty w tym zderzeniu, natomiast straty na nim sięgnęły 15 marynarzy. |
| 20.11.1904 - 05.09.1905 | Okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i został odstawiony do rezerwy w Chatham. |
| 1905 - 1912 | Okręt został wysłany do Australia Station gdzie pełnił rolę okrętu ćwiczebnego ("drill ship"). |
| 30.11.1912 | Okręt został zdjęty ze służby. Oficerowie i załoga z okrętu zostali przekazani na bliźniaczy krążownik HMS "PYRAMUS". |
| 01.03.1913 | Okręt został ponownie wcielony do służby w Marynarce Wojennej Australii jako okręt szkolny. Był wykorzystywany jako tender dla bazy morskiej w Garden Island, New South Wales. |
| 1913 - 1915 | Okręt stacjonował w Sydney. W drugiej połowie 1913 r. okręt został poddany remontowi. 1 stycznia 1914 r. okręt został wcielony w Sydney jako okręt szkolny dla Royal Australian Naval Reserve. |
| 1915 - 1916 | Okręt został skierowany do East Africa Station. |
| 07.11.1916 | Okręt został zdjęty ze służby w Sydney. |
| 1924 | Okręt został sprzedany w Sydney. |
| 16.02.1931 | Okręt został złomowany w Sydney Heads. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 10.07.1900 - 18.08.1900 | Commander Robert H. Travers (na czas manewrów) | ||
| 15.11.1900 - 26.06.1902 | Commander Hugh Evan-Thomas | ||
| 05.07.1902 - 29.08.1904 | Commander George P. W. Hope | ||
| 29.08.1904 - 09.01.1907 | Captain George H. Borrett | ||
| 09.01.1907 - 19.01.1909 | Captain Charles B. Miller | ||
| 19.01.1909 - 15.12.1910 | Commander William F. Blunt | ||
| 15.12.1910 - 20.11.1912 | Commander Philip J. Stopford | ||
HMS Pomone
| 21.12.1896 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Sheerness Dockyard. |
| 25.11.1897 | Wodowanie okrętu. |
| 05.1899 | Ukończenie budowy. |
| 1899 - 10.1904 | Okręt został skierowany do East Indies Station. Okręt podczas tego przydziału miał poważne problemy z kotłami. W styczniu 1902 r. okręt pełnił służbę w Zatoce Perskiej, chroniąc interesy brytyjskie w Kuwejcie. W listopadzie i grudniu 1903 r. "POMONE" i trzy różne krążowniki eskortowały Lorda Curzon'a w jego podróży po Środkowym Wschodzie. W litopadzie 1904 r. został zdjęty z listy okrętów w czynnej służbie głównie z powodu kłopotów z kotłami. |
| 1904 - 1910 | Okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i został odstawiony do rezerwy. |
| 05.01.1910 - 1920 | Okręt był używany jako okręt treningowy dla inżynieów w Dartmouth. Od połowy 1913 r. okręt był częścią Royal Navy College, Dartmouth. |
| 25.10.1922 | Okręt został sprzedany dla J. H. Lee, Dover. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 18.05.1899 - 03.09.1902 (?) | Captain Ernest A. Simons | ||
| 24.03.1902 - ? | Lieutenant & Commander Harry Jones | ||
| 16.08.1910 - 14.08.1912 | Captain Hugh Evan-Thomas (oraz w dowódctwie Royal Naval College, Dartmouth) | ||
| 14.08.1912 - 08.1914 | Captain Victor A. Stanley (oraz w dowódctwie Royal Naval College, Dartmouth) | ||
HMS Prometheus
| 1897 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Earle's Shipbuilding, Hull. |
| 20.10.1898 | Wodowanie okrętu. Matką chrzestną okrętu została Lady Maclure, żona Sir Johna Maclure'a, 1 baroneta, zastępca przewodniczącego Earle's Company. W 1899 r. okręt został przeniesiony do Sheerness Dockyard, Kent w celu wyposażenia w uzbrojenie. |
| 01.1901 | Ukończenie budowy. Okręt został skierowany do Medway Fleet Reserve. |
| 25.09.1901 - 1904 | Okręt służył w Channel Squadron. 16 sierpnia 1902 r. okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji koronacji Króla Edwarda VII. |
| 1904 - 1912 | Okręt został wysłany do Australia Station. |
| 1912 | Okręt został czasowo oddelegowany do China Station. |
| 28.05.1914 | Okręt został sprzedany. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 08.1901 - 01.1902 | Captain Frederick W. F. Hervey | ||
| 28.01.1902 - 03.01.1903 | Captain Frederick C. T. Tudor | ||
| 03.01.1903 - 15.01.1904 | Captain Morgan Singer | ||
| 29.09.1904 - 19.09.1906 | Captain Maurice Woollcombe | ||
| 10.07.1906 (?) - 03.01.1908 | Commander Rudolf W. Bentinck | ||
| 03.01.1908 - 15.02.1910 | Commander John C. T. Glossop | ||
| 15.02.1910 - 02.1912 | Commander Percival H. Warleigh | ||
| 15.02.1912 - ? | Commander Henry Luxmoore | ||
| 06.1912 - 29.08.1912 | Commander Arthur H. C. C. Home (na czas podróży do Wielkiej Brytanii) | ||
HMS Proserpine
| 03.1896 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Sheerness Dockyard. |
| 05.12.1896 | Wodowanie okrętu. Czasami spotykana jest również data 3 grudnia 1896 r. |
| 1898 | Ukończenie budowy. |
| 1898 - 1901 | Okręt po wcieleniu do służby zostawił wysłany do North America and West Indies Station. |
| 11.1901 - 08.1904 | Okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i został odstawiony do rezerwy w Chatham. Tuż po przybyciu do Wielkiej Brytanii okręt podczas cumowania w Sheerness wziął udział w kolizji. Parowiec pocztowy Royal Zeeland Steamship Company "KONINGEN REGENTES" uderzył w dziób krążownika powodując niewielkie uszodzenia. Po zderzeniu okręt został zdjęty ze służby 28 listopada 1901 r. i udał się do Chatham Dockyard na remont i naprawy. |
| 1904 - 1912 | Okręt został skierowany do East India Station. |
| 1913 | Okręt na krótko służył na Morzu Śródziemnym. Został wcielony do służby na Malcie 26 lutego 1913 r. |
| 1913 - 1914 | Okręt po powrocie do Wielkiej Brytanii został przydzielony do 3. Fleet. |
| 1914 | Okręt otrzymał przydział do 7. Channel Cruiser Squadron. |
| 1914 - 1918 | W czasie I wojny światowej okręt służył na Morzu Śródziemnym, w składzie eksadry East India Station i w Egipcie. W końcowym okresie udał sie na Morze Czerwone. Przebieg służby z zapisów z dziennika okrętowego można znaleźć na stronie Naval History. |
| 20.11.1919 | Okręt został sprzedany w Aleksandrii i ostatecznie złomowany w Genui. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 15.09.1898 - 20.10.1900 | Captain John L. Marx (inwalidztwo) | ||
| 29.11.1900 - 28.11.1901 | Commander Gerald C. A. Marescaux | ||
| 24.08.1904 - 01.08.1906 | Commander Arthur R. Hulbert | ||
| 01.08.1906 - 01.08.1908 | Commander Herbert W. James | ||
| 01.08.1908 - 30.07.1909 | Captain Eustace La T. Leatham | ||
| 30.07.1909 - 01.08.1911 | Commander Herbert J. T. Marshall | ||
| 01.08.1911 - 06.1912 | Commander Peter W. E. Hill | ||
| 07.1912 - 02.1913 | Commander Arthur H. C. C. Home | ||
| 26.02.1913 - 09.02.1914 | Commander Tufton P. H. Beamish | ||
| 14.01.1914 - 07.1914 | Lieutenant-Commander Henry C. D. Field | ||
| 01.08.1914 - 08.1915 | Commander George C. Hardy | ||
| 30.08.1915 - 03.1916 | Commander Ernest E. A. Betts | ||
| 25.03.1916 - 01.02.1917 | Captain Wilfrid Nunn | ||
| 01.02.1917 - 31.10.1917 | Captain Eric V. F. R. Dugmore (inwalidztwo) | ||
| 20.07.1918 - 29.07.1918 | Acting Captain Arthur L. Ashby (tymczasowo) | ||
| 01.08.1918 | Acting Captain Arthur G. Warren (?) | ||
| 18.06.1918 - 05.1919 | Commander Harold B. Bedwell | ||
HMS Psyche
| 16.11.1897 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Devonport Dockyard. |
| 19.07.1898 | Wodowanie okrętu. Matką chrzestną okrętu była Panna E. Carr, siostra nadzorcy stoczni z ramienia Admiralicji. |
| 28.04.1899 | Ukończenie budowy. Okręt po ukończeniu został przekazany do rezerwy na krótki okres. |
| 02.05.1899 - 1902 | Po wcieleniu do służby okręt został wysłany do North America and West Indies Station. W marcu 1902 r. okręt przebywał na Bermudach, na początku maja odwiedzając Colón, Panama, a później w tym samym miesiącu przenosząc się do Hawany. W lipcu 1902 r. okręt odwiedził Nikaraguę, |
| 20.08.1902 - 12.1903 | Okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i został poddany remontowi. Po powrocie do Devonport 20 sierpnia okręt został wycofany ze służby 5 września 1902 r. i wcielony do D Division, Dockyard Reserve. |
| 12.1903 - 10.1913 | Okręt został skierowany do Australia Station. W grudniu okręt został wcielony do Royal Navy Australian Squadron. Pełnił tam służbę aż do października 1913 r, kiedy to Australian Station został przekazany pod kontrolę nowo powstałej Royal Australian Navy. |
| 1913 - 1915 |
Okręt został wysłany do Nowej Zelandii. W 1914 r. "PSYCHE" został oddelegowany jako eskorta dla statków z wojskami nowozelandzkimi, które okupowały Niemieckie Samoa (obecnie Samoa). Krążownik eskortował również statki wojskowe płynące z Nowej Zelandii na Bliski Wschód. Wrócił do Sydney pod koniec 1914 r. i został wycofany ze służby 22 stycznia 1915 r. Przebieg służby z dziennika okrętowego za okres od sierpnia 1913 r. do lipca 1914 r. można znaleść na stronie Naval History. |
| 1915 | Okręt został przekazany Royal Australian Navy. W maju 1915 r. rząd australijski zasugerował Admiralicji, iż krążownik po reaktywacji mógłby zostac wypożyczony do RAN jako okręt szkoleniowy. Odpowiednie zarządzenie zostało wydane 1 czerwca, ale przed oddaniem okrętu do służby jako HMAS "PSYCHE", co ostatecznie nastapiło 1 lipca, Admiralicja zażądała od Australijskiej Wspólnoty Marynarki Wojennej (Australian Commonwealth Naval Board) zorganizowania patrolu Zatoki Bengalskiej, w odpowiedzi na groźbę powstania inspirowanego przez Niemców w Indiach i Birmie. |
| 1915 - 1920 | Okręt pełnił rolę okrętu szkolnego w Sydney. |
| 1922 | Okręt został sprzedany w Melbourne. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 02.05.1899 - 19.06.1901 | Captain Francis R. Pelly | ||
| 19.06.1901 - 05.09.1902 | Commander Edmund M. C. Cooper-Key | ||
| 23.09.1903 - 06.11.1905 | Acting Captain Cunningham R. de C. Foot | ||
| 06.11.1905 - 22.08.1907 | Commander Carlton V. de M. Cowper | ||
| 15.07.1907 (?) - 31.08.1909 | Commander Mervyn H. Cobbe | ||
| 01.09.1909 | Commander Henry B. Montagu | ||
| 01.08.1911 - 14.02.1914 | Commander Henry C. Carr | ||
| 14.02.1914 - 11.1914 | Captain Herbert J. T. Marshall (oraz jako Principal Naval Officer, New Zealand Division) | ||
| 01.07.1915 - 16.10.1917 | Commander Henry J. Feakes | ||
HMS Pyramus
| 05.1896 | Położenie stępki pod okręt w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow. |
| 15.05.1897 | Wodowanie okrętu. |
| 1900 | Ukończenie budowy. |
| 1900 - 1904 | Okręt został wysłany na Morze Śródziemne. |
| 1904 - 1906 | Okręt po powrocie do Wielkiej Brytanii został odstawiony do rezerwy w Chatham. |
| 1906 - 1913 | Okręt służył w składzie eskadry Australia Station. Został ponownie wcielony do służby 30 listopada 1912 r. z załogą i oficerami z bliźniaczego krążownika HMS "PIONEER". |
| 1914 | Okręt udał się do Nowej Zelandii. Krążownik eskortował statki z wojskami nowozelandzkimi, które okupowały Niemieckie Samoa (obecnie Samoa). |
| 1915 | Okręt działał w Zatoce Perskiej i w portach East India Station. W lipcu 1915 r. była obecny podczas akcji w delcie rzeki Rufiji, kiedy monitory HMS "SEVERN" i HMS "MERSEY" zniszczyły niemiecki krążownik SMS "KÖNIGSBERG". |
| 1915 - 1918 | Okręt pełnił służbę jako okręt - baza w Mudros na Morzu Śródziemnym. Pełny zapis służby z dzienników okętowych za okres od stycznia 1914 r. do czerwca 1918 r. znajduje się na stronie Naval History. |
| 1919 - 1920 | Okręt nadal pełnił funkcję okrętu - bazy, jednak przeniesiony został do Devonport. |
| 21.04.1920 | Okręt został sprzedany i zezłomowany w Holandii. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 01.06.1900 - 08.1901 | Captain John M. de Robeck | ||
| 02.08.1901 - 04.02.1903 | Commander Alfred E. A. Grant | ||
| 12.01.1903 (?) - 23.12.1904 | Commander Ernest H. Grafton | ||
| 01.09.1905 - 20.09.1907 | Commander Maurice S. FitzMaurice | ||
| 05.1906 - ? | Lieutenant in Command Harry C. S. Rawson (tymczasowo) | ||
| 21.09.1907 - 08.1909 | Commander Thomas F. T. Michell | ||
| 01.09.1909 - ? | Commander Stephen H. Radcliffe | ||
| 20.11.1912 - 18.12.1913 | Commander Philip J. Stopford | ||
| 18.12.1913 - ? | Commander Viscount Kelburn | ||
| 07.11.1916 - 20.06.1918 (?) | Commander Gilbert C. W. Crispin | ||
| 20.12.1918 - 20.01.1919 (?) | Lieutenant-Commander Walter E. Scott | ||
Galeria |
Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.
