Monmouth (1901)

Bitwa koło Falklandów. Po przybyciu do Port Stanley "CORNWALL" dostał pozwolenie na remont obejmujący czyszczenie kotłów i reperację jednej z maszyn. Admirał Strudee planował następnego dnia zaopatrzyć w węgiel wszystkie podległe mu jednostki i wyruszyć na poszukiwanie niemieckie eskadry która zniszczyła siły admirała Cradock'a. Dowódca niemieckiego zespołu, Vice-Admiral Maximilian von Spee miał jednak inne plany - rano 8 grudnia zamierzał podejść do Port Stanley w celu zniszczenia tamtejszej radiostacji. Pojawienie się o 7.30 dwóch niemieckich okrętów kompletnie zaskoczyło brytyjskie okręty, jednak napastnicy zostali przepędzeni o godzinie 9.20 ogniem 305 mm dział pancernika "CANOPUS", który również znajdował się w porcie. To dało czas na usprawnienie silnika i podniesienie pary na krążowniku, chociaż nawet nie zaczął jeszcze pobierać węgla. o 10.30 eskadra opuściła port i udała się w pościg za niemieckim zespołem. Dwa krążowniki liniowe które znajdowały się pod dowództwem admirała Strudee były znacznie szybsze od niemieckich okrętów i wkrótce dogoniły przeciwnika. O 12.55 krążowniki liniowe rozpoczęły ostrzał ostatniego w szyku, niemieckiego krążownika "LEIPZIG".

Admirał Spee zdawał sobie sprawę, że nie jest w stanie uciec brytyjskim krążownikom liniowym, zaś o wygraniu nie było mowy - dysproporcja sił była zbyt duża. Nakazał więc mniejszym krążownikom rozproszyć się o 13.20, zaś z dwoma krążownikami pancernymi ruszył na spotkanie z Brytyjczykami chcąc kupić czas na ucieczkę reszcie. Brytyjczycy rozdzielili siły: HMS "CORNWALL" i jego bliźniak HMS "KENT" oraz lekki krążownik HMS "GLASGOW" ruszyły w pościg za niemieckimi krążownikami lekkimi, natomiast oba krążowniki liniowe oraz powolny krążownik pancerny HMS "CARNAVON" zajęły się niemieckimi krążownikami pancernymi. O 14.45 "GLASGOW" dogonił "LEIPZIG", wymieniwszy z nim kilka salw. Godzinę później niemieckie krążowniki lekkie rozdzieliły się - "CORNWALL" i "GLASGOW" ruszyły za "LEPZIG", natomiast "KENT" za "NÜRNBERG". Dowódca "CORNWALL" ruszył na zbliżenie, ufając iż pociski dział 105 mm które były na uzbrojeniu niemieckiego krążownika nie przebiją opancerzenia krążownika pancernego, natomiast "GLASGOW" manewrował na większym dystansie. O godzinie 18.00 dystans pomiędzy "CORNWALL" a "LEPZIG" wynosił już tylko 7000 jardów (6400 m), zaś działa krążownika pancernego demolowały niemiecki okręt. Pięć minut później niemiecki krążownik zaprzestał prowadzenia ognia i "CORNWALL" podszedł na 5000 jardów (4600 m) oczekując poddania się. Ostatnie działo na "LEPZIG" otworzyło jednak ogień zaś bandera niemiecka nadal wisiała na maszcie, więc brytyjskie okręty oddały kilka kolejnych salw. Niemiecki kapitan wydał rozkaz do opuszczenia okrętu, jednak nie było możliwości ściągnięcia bandery (oznaczało to poddanie okrętu) z powodu otaczających nadbudówki płomieni. Brytyjczycy prowadzili więc dalej ogień siejąc spustoszenie wśród ewakuującej się załogi. O 20.12 z "LEPZIG" wystrzelono dwie zielone race, brytyjskie okręty zakończyły ostrzał i podeszły na 500 jardów (460 m), spuszczając o 20.45 własne łodzie w celu ratowania rozbitków. O 21.32 niemiecki krążownik wywrócił się do góry dnem i zatonął. Akcja ratownicza zaowocowała uratowaniem jedynie 18 marynarzy.

"LEIPZIG" trafił "CORNWALL" co najmniej 18 razy, jednak na brytyjskim krążowniku nie zginął ani jeden marynarz. Marynarze z "CORNWALL" uratowali w sumie czterech załogantów niemieckiego okrętu, w tym jednego oficera.

Bitwa koło Falklandów. Po dotarciu do Port Stanley Strudee nakazał dowódcy krążownika zluzowanie następnego dnia rano krążownika pomocniczego "MACEDONIA" w funkcji okrętu strażniczego przy wejściu do portu. Admirał planował zabunkrować wszystkie swoje okręty z dwóch dostępnych węglowców i następnego dnia wyruszyć na poszukiwanie niemieckiego admirała Spee. Jednakże niemiecka eskadra dowodzona przez Vice-Admiral Maximilian von Spee podeszła rankiem 8 grudnia pod port z zamiarem zniszczenia nadajnika radiowego. Pojawienie się o 07.30 dwóch niemieckich okrętów kompletnie zaskoczyło brytyjczyków. Niemieckie okręty zbliżając się do portu weszły o godzinie 09.20 w zasięg dział pancernika "CANOPUS", który odpędził napastników.

Chociaż HMS "KENT" dostał rozkaz wyjścia z portu już o 08.10 to pozostał w pobliżu starając się ochronić krążownik pomocniczy "MACEDONIA" i jednocześnie obserując poczynania niemieckich okrętów (przebywał z racji pełnienia funkcji strażniczej nieco w innym miejscu niż reszta eskadry). W tym samym czasie na reszcie okrętów udało się podnieść parę i mimo że krążowniki nie uzupełniły jeszcze paliwa eskadra ruszyła w pościg. HMS "KENT", jego bliźniak HMS "CORNWALL" i lekki krążownik "GLASGOW" były zdecydowanie najszybsze z całej eskadry i w krótkim czasie zaczęły dochodzić uciekające niemieckie okręty. O 12.55 krążowniki otworzyły ogień do ostatniego w szyku niemieckiego krążownika "LEIPZIG". W związku z tym że siły admirała Spee były zbyt słabe by dać sobie radę z Brytyjczykami nakazał on o 13.20 rozproszenie eksadry, zaś sam z dwoma krążownikami pancernymi ruszył na spotkanie z brytyjską eskadrą by kupić czas na ucieczkę lżejszym okrętom.

HMS "KENT", HMS "CORNWALL" i HMS "GLASGOW" dostały rozkaz ruszenia w pogoń za niemieckimi lekkimi krążownikami. O 14.45 "GLASGOW" dogonił "LEIPZIG" i rozpoczął wymianę ognia. Godzinę później niemieckie krążowniki rozdzieliły się. HMS "KENT" samotnie ruszył za lekkim krążownikiem "NÜRNBERG". Na brytyjskim krążowniku brakowało paliwa, załoga wrzucała więc do palenisk wszystko co tylko się paliło. Udało się osiągnąć prędkość niemal 24 węzłów i zbliżyć na 10 000 m (11,000 yards). O 17.00 niemiecki krążownik otworzył ogień, "KENT" odpowiedział 9 minut później, strzelając z dział dziobowych. Nie uzyskano żadnych trafień. O 17.35 na "NÜRNBERG" eksplodowały dwa kotły, najbardzie zużyte i nadmiernie przeciążone podczas ucieczki. Obniżyło to jego prędkość do 19 węzłów. "KENT" nadal zmniejszał dystans, a kiedy spadł on do 3700 m (4000 jardów) "NÜRNBERG" zawrócił do walki.

W większości pociski 105 mm (4,1 in) w które był uzbrojony nie mogły uszkodzić brytyjskiego krążownika, jednak kilka trafiło we wrażliwe miejsca. M.in. jeden z nich wybuchł wewnątrz jednego ze stanowisk artyleryjskich zabijając obsługę, drugi zniszczył kabinę - radio. Jednak działa brytyjskiego krążownika nie miały podobnych problemów z nieopancerzonycm przeciwnikiem. Salwa za salwą wchodziła w okręt i o 18.25 na "NÜRNBERG" były tylko dwa sprawne działa zaś sam okręt zamarł na fali. Dziesięć minut później nie było już ani jednego sprawnego działa, zaś sam krążownik stał w płomieniach. O 18.57 opuszczono banderę na niemieckim okręcie i zaczęto spuszczać ocalałe łodzie okrętowe. Marynarze z brytyjskiego krążownika również zaczęli spuszczać łodzie, jednak wiele z nich było uszkodzonych i trzeba było je doraźnie naprawiać.

"NÜRNBERG" przewrócił się i zatonął pół godziny później. "KENT" kontynuował poszukiwania do 21.00, znalazł jednak tylko 12 ludzi, z których 5 niedługo zmarło. Brytyjski krążownik został trafiony 37 razy, jednak żaden z pocisków nie przebił pancerza. Zginęło 4 członków załogi, a 12 zostało rannych. Z powodu krytycznie niskiego stanu węgla, krążownik płynął na tyle wolno, że dotarł do Port Stanley dopiero następnego popołudnia.

"KENT" napotkał niemiecki krążownik na dystansie 10 000 m (11,000 jardów). Brytyjski krążownik starał się zmniejszyć dystans, jednak po pięciogodzinnym pościgu "DRESDEN" zdołał ujść. Jednakże radiotegrafiści na "KENT" przechwycili wiadomości z niemieckiego krążownika, w których ustalał on spotkanie z jednym ze swoich węglowców w porcie na wyspie Robinson Crusoe, na Wyspach Juan Fernández. "DRESDEN" przybył tam następnego dnia, praktycznie bez paliwa.

Bitwa pod Más a Tierra. Prawo międzynarodowe pozwalało pozostawać niemieckiemu krążownikowi w neutralnym porcie jedynie przez 24 godziny, jednak niemiecki kapitan symulując uszkodzenie silników przedłużył ten termin do 8 dni. W międzyczasie "KENT" wezwał na pomoc lekki krążownik "GLASGOW" i oba okręty weszły do zatoki Cumberland, gdzie zastały niemiecki krążownik na kotwicy. Artylerzyści niemieccy trenowali celując do brytyjskich okrętów. To rozsierdziło Brytyjczyków na tyle że Captain John Luce nakazał otwarcie ognia. Później uzasadniał swój czyn tym, iż trening artyleryjski na pokładzie niemieckiego okrętu uznał on za nieprzyjazny akt ze strony internowanego okrętu, który często naruszał prawo międzynarodowe i neutralność Chile. Cztery minuty po otwarciu ognia na "DRESDEN" wywieszono białą flagę, jednak zdołał zainkasować wiele ciosów, w tym kilka poniżej linii wodnej.

Lieutenant Wilhelm Canaris z "DRESDEN" przypłynął łodzią na "GLASGOW" by zaprotestować i oświadczył że niemiecki krążownik jest pod ochroną chilijskiej neutralności. Captain John Luce oświadczył, że rozwiązanie tego problemu pozostawi dyplomatom, a na obecną chwilę jeżeli Niemcy się nie poddają on zniszczy okręt. Po powrocie Canarisa na "DRESDEN" załoga niemieckiego krążownika rozpoczęła opuszczanie okrętu i rozpoczęła procedurę zatapiania przez otwarcie kingstonów. 20 minut po rozmowie "DRESDEN" wywrócił się i zatonął. Brytyjskie pociski zabiły jednego midszypmana i 8 marynarzy, raniły 3 oficerów i 12 marynarzy.

Jednak przy stanie morza, które nie należało do najspokojniejszych dolne działa 152 mm w kazamatach na krążownikach pancernych niestety nie mogły zostać użyte. Cradock dążąc do polepszenia swojej sytuacji taktycznej starał się zająć pozycję w taki sposób, aby zachodzące słońce oślepiło niemiecki artylerzystów, jednak admirał Spee przejrzał zamiary Brytyjczyka i dysponując większą prędkością unikał walki czekają na polepszenie własnej sytuacji. o 18.50 warunki stały się znacznie bardziej sprzyjające dla Niemców, gdyż brytyjskie okręty stały się dobrze widoczne na tle nieba, natomiast niemieckie na tle linii brzegowej były niemal niewidoczne.

Spee nie czekał już dłużej - nakazał zwrot w kierunku brytyjskiej eskadry i otwarcie ognia. O 19.04 na dystansie 11 200 m (12,300 yards) rozpoczął się pojedynek ogniowy. SMS "SCHARNHORST", flagowy okręt Niemców wziął na cel HMS "GOOD HOPE", natomiast SMS "GNEISENAU" rozpoczął pojedynek z HMS "MONMOUTH". Już trzecia salwa niemiecka zniszczyła dziobowe działo 234 mm na "GOOD HOPE", wzniecając jednocześnie rozległy pożar dziobowej nadbudówki. Cradock nakazał zmniejszenie dystansu, gdyż była to jedyna nadzieja na zaangażowanie artylerii średniej w walkę. O 19.23 dystans wynosił już tylko połowę z początkowego, z którym rozpoczęła się bitwa. O 19.35 odległość między okrętami wynosiła już jedynie 5000 m, jednak stan okrętów pancernych Cradocka niestety był już tragiczny.

Jeden z pocisków z SMS "GNEISENAU" trafił w dach dziobowej wieży działowej na HMS "MONMOUTH". Wywołało to eksplozję amunicji, wieża wyleciała w powietrze i spadła do morza. Z poważnymi uszkodzeniami krążownik zaczął zwalniać i wypadł z szyku. Kiedy o 20.05 HMS "GLASGOW" zerwał kontakt z niemiecką eskadrą odchodząc z miejsca bitwy napotkał HMS "MONMOUTH" dziesięć minut później. Okręt miał pogłębienie na dziób, lecz pożary wyglądały na ugaszone. "MONMOUTH" próbował ustawić się rufą do fali, gdyż przez uszkodzony dziób nadal wdzierała się woda. "GLASGOW" odpłynął gdyż nie był w stanie pomóc pomóc zbyt wiele znacznie większemu okrętowi, tym bardziej że niemieckie okręty intensywnie poszukiwały niedobitków.