Ten niszczyciel został zbudowany z własnej inicjatywy stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow. Po negocjacjach został zakupiony przez Admiralicję w ramach programu rozbudowy 1904 – 1905 Naval Estimates. Konstrukcyjnie stanowił powtórzenie projektu wcześniejszych niszczycieli wybudowanych w tej stoczni - okrętów podtypu "URE". |
Kraj: Wielka Brytaniaklasa: niszczyciel |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| ROTHER | Palmer DYd | 23.03.1903 | 05.01.1904 | ?.05.1905 | Złomowany w 1919 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność pełna | 662 ts |
| Wyporność normalna | 592 ts ("Британские эсминцы" podaje 540 ts) |
| Długość całkowita | 70,10 m (230 ft 0 in) |
| Długość pomiędzy pionami | 68,58 m (225 ft 0 in) |
| Szerokość | 7,16 m (23 ft 6 in) |
| Głębokość | 4,19 m (13 ft 9 in) |
| Zanurzenie | Conway podaje 2,84 m (9 ft 4 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 4 kotły wodnorurkowe firmy Red; 2 śruby |
| Moc indykowana | 7000 ihp |
| Prędkość | 25,5 węzła |
| Paliwo | od 65 ton do 130 ton |
| Zasięg | 1735 mil morskich przy prędkości 11 węzłów |
Opancerzenie:
| Brak |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in) |
| Modernizacja w 1906 r. | 4 działa 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in) |
Ludzie:
| Załoga | 70 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Niszczyciele typu "RIVER" oceniono jako bardzo udany projekt, uważany za pierwszy prawdziwy typ kontrtorpedowców brytyjskich i pierwszy na świecie udany typ pełnomorskich kontrtorpedowców. Większy kadłub poprawił nie tylko dzielność morską okrętów, ale pozwolił także na składowanie większej ilości węgla, podnosząc zasięg okrętów do ok. 2000 mil morskich. Począwszy od około 1904 roku praktycznie wszystkie wówczas powstające na świecie kontrtorpedowce w mniejszym czy większym stopniu kopiowały rozwiązania użyte w typie "RIVER". Po raz pierwszy od powstania klasy kontrtorpedowców nie podporządkowano wszystkiego osiągnięciu maksymalnej prędkości, dzięki czemu powstały pierwsze pełnowartościowe jednostki, mogące służyć nie tylko jako szybkie torpedowce, ale także będące w stanie służyć jako prawdziwe okręty eskortowe dla głównych sił floty. W programie rozbudowy floty 1901 - 1902 Programme uwzględniono dziesięć okrętów. Początkowo dwa z nich miały być wyposażone w turbiny parowe Parsonsa, ale ostatecznie niszczyciel turbinowy serii "specjal" HMS "VELOX" zastąpił jednego z nich (drugim był HMS "EDEN"). Stoczniami zaangażowanymi w budowę pierwszych niszczycieli tego typu były Palmers (trzy okręty typu "ERNE"), Yarrow (trzy okręty typu "USK"), Hawthorn Leslie (dwa okręty, HMS "DERWENT" i turbinowy HMS "EDEN") i Laird (dwa okręty typu "FOYLE"). Nazwy wszystkich okrętów tego typu pochodziły od nazw rzek angielskich – stąd początkowa nazwa typu (ang. river - rzeka).
W ramach programu rozbudowy floty 1902 - 1903 Programme zamówiono kolejne 8 niszczycieli: dwa niszczyciele w stoczni Thornycroft (podtyp "KENNET"), jeden w stoczni Yarrow (HMS "WELLAND"), dwa w stoczni Palmers (podtyp "CHERWELL"), dwa w stoczni Laird (podtyp "ARUN") oraz jeden w stoczni Hawthorn Leslie (HMS "WAVENEY"). W ramach programu rozbudowy floty 1903 - 1904 Programme zamówiono kolejne 15 niszczycieli: dwa okręty w stoczni Thornycroft (podtyp "CHELMER"), dwa okręty w stoczni Yarrow (podtyp "GALA"), dwa okręty w stoczni White (podtyp "NESS"),trzy okręty w stoczni Palmers (podtyp "URE"), trzy okręty w stoczni Laird (podtyp "LIFFEY"), oraz trzy okręty w stoczni Hawthorn Leslie (podtyp "BOYNE"). W większości te okręty stanowiły powtórzenie projektów niszczycieli zbudowanych w tych stoczniach w ramach poprzednich planów rozbudowy floty, jednak zdarzały się niewielkie różnice, głównie w wymiarach. Stocznia Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow 23.03.1903 r. położyła stępkę pod kolejny niszczyciel, który był bardzo podobny do niszczycieli podtypu "URE". Właściciele stoczni mieli nadzieje, że sprzedają wybudowany okręt Admiralicji, mimo że nie został on przez nią zamówiony. Po trudnych negocjacjach i pozytywnym przejściu prób morskich Admiralicja przychyliła się do propozycji stoczni, rezygnując z jednego z zamówionych niszczycieli z planu 1904 – 1905 Naval Estimates (oryginalnie zamówione 14 niszczycieli w tym programie miało zostać wybudowane w ramach zmodyfikowanego projektu bazującego na typie "RIVER").
W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostka oraz na kominie najbliższym dziobu lub rufy.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność pełna wynosiła 662 ts, wyporność normalna 592 ts ("Британские эсминцы" podaje 540 ts), natomiast długość całkowita 68,73 m (225 ft 6 in) ("British Destroyers..." podaje 67,44 m (221 ft 3 in)). Szerokość liczyła 7,16 m (23 ft 6 in) natomiast zanurzenie wynosiło 2,16 m (7 ft 1 in) ("Conway..." podaje 2,74 m (9 ft 0 in)). W porównaniu z podtypem "URE", okręt ten miał nieco mniejszą szerokość i inną wyporność. "Conway" podaje iż była ona znacznie większa (662 ts wobec 620 ts) jednak inne źródła, w tym "Британские эсминцы" przeczą tym danym, wręcz podając mniejszą wyporność. Całościowo, w odróżnieniu od wcześniejszych typów brytyjskich niszczycieli, jednostki typu "RIVER" miały wysoki pokład dziobowy i prawdziwy mostek zamiast wcześniejszego kiosku. Były także większe, o szerszych kadłubach i nieco większym zanurzeniu. Przy ich projektowaniu maksymalny nacisk położono na ich dużą dzielność morską i zasięg, poświęcając kilka węzłów prędkości maksymalnej. Wysoki pokład dziobowy pozwał na korzystanie z umieszczonych tam armat nawet przy dużej fali, co było niemożliwe na wcześniejszych kontrtorpedowcach z bardzo mokrymi, ciągle zalewanymi podkładami typu turtle back. W porównaniu z wcześniejszymi typami brytyjskich kontrtorpedowców, bardzo podniesiono komfort zakwaterowania całej załogi. W kabinie kapitańskiej zainstalowano niespotykany wcześniej "luksus", jakim był węglowy piecyk (tzw. "koza"), a wszyscy oficerowie mieli swoje własne, osobne kabiny. W kabinach zainstalowano niewielkie składane wanny (hip bath) lub składane umywalki. Zwiększono także powierzchnię kabiny przypadającą na każdego marynarza – wszyscy mieli zagwarantowane 20 cali miejsca do siedzenia, a większość miała 18 cali zarezerwowanych na hamak (niektórzy marynarze musieli spać na korkowych materacach rozkładanych na szafkach). Jeżeli chodzi o cechy odróżniające HMS "ROTHER" od innych niszczycieli typu "RIVER", to zastosowano rozwiązanie z czterema kominami, z których każdy odprowadzał spaliny z jednego kotła. W związku z rozmieszczeniem kotłów w pewnej odległości od siebie, kominy również były umieszczone w dwóch parach, oddalonych od siebie. Taka ilość kominów jak i ich rozmieszczenie było charakterystyczne dla niszczycieli typu "RIVER" zbudowanych w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow. Jeżeli chodzi o wyposażenie to okręty te miały na pokładzie jeden welbot, jedna szalupę i jedną łódź składana typu Berthon.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Okręty miały początkowo uzbrojenie identyczne jak niszczyciele 30-węzłowe. Były uzbrojone w 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF na podstawie P I(maksymalny kąt podniesienia lufy 30°, maksymalny zasięg 9500 yardów), 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF na podstawie Mark I (maksymalny kąt podniesienia lufy 30°, ale celownika tylko do 25°, zasięg maksymalny 4000 yardów) i 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in). Wyrzutnie torped w nomenklaturze brytyjskiej określane jako 18-calowe w rzeczywistości miały 17,72 cala, co dawało w przeliczeniu 450 mm. Uzbrojenie torpedowe stanowiły dwie pojedyncze wyrzutnie 18-calowe, jedna umieszczona pomiędzy kominami na śródokręciu, jedna na rufie. Około 1909 roku niszczyciele typu "RIVER" zostały wyposażone w urządzenia do ładowania torped 18-calowych, a niektóre, zapewne z myślą o przyszłości, w ładowarki dla wówczas testowanych torped 21-calowych. W 1916 wszystkie okręty tego typu uzbrojone były jednak w torpedy 18-calowe Mark VII. Niektóre okręty tego typu zostały wyposażone urządzenie Fore Bridge Firing Gear służące do odpalania torped z mostku. Począwszy od 1906 roku (zatwierdzono tą modyfikację 23 października 1906 r.) pięć armat 6-funtowych zostało zastąpionych przez trzy skuteczniejsze armaty 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF na podstawach G Mark I. Dwie zostały zamontowane po obu stronach mostka, ostatnia z nich na stanowisku rufowym. Modyfikacje na niszczycielach kontynuowane były aż do 1908 r. W czasie wojny z niektórych niszczycieli zdjęto dwie armaty w celu uzbrojenia ich w bomby głębinowe. HMS "ROTHER" w kwietniu 1918 r. został wyposażony w dwie zrzutnie i 22 bomby głębinowe. Do 1920 roku na większości istniejących wtedy okrętów jedna armata 12-funtowa została zamieniona na szybkostrzelną, uniwersalną (QF HA/LA) armatę 12-funtową zdolną do prowadzenia ognia do celów powietrznych. Okręty z różnych stoczni różniły się także rozmieszczeniem części uzbrojenia artyleryjskiego – na niektórych z nich część armat była umieszczona bezpośrednio na pokładzie dziobowym, na innych armaty znajdowały się w burtowych platformach (sponsonach) z wycięciem do przodu tak, aby umożliwiać strzelanie w kierunku dziobu. Niszczyciele ze stoczni Palmers miały armaty umieszczone początkowo na sponsonach.
Napęd
Niszczyciel HMS "ROTHER" podobnie jak tradycyjne niszczyciele 30-węzłowe był wyposażony w dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania. Maszyny rozwijały moc ok. 7000 ihp. Podobnie jak w innych niszczycielach typu "RIVER" nowością w specyfikacjach tych okrętów było wprowadzenie zastrzeżenia, że prędkość maksymalna ma być testowana w realistycznych warunkach, z pełnym uzbrojeniem i zapasem węgla. Wcześniejsze typy osiągały maksymalną prędkość 27 czy 30 węzłów jedynie przy minimalnym obciążeniu, w praktyce ich maksymalna prędkość nie była osiągalna. Z powodu stosunkowo niskiej mocy maszyn, przy małej fali niszczyciele typu "RIVER" były wolniejsze od wszystkich wcześniejszych typów kontrtorpedowców brytyjskich, ale w przeciwieństwie od nich mogły rozwijać prędkość zbliżoną do maksymalnej także na pełnym morzu i przy dużej fali. Wszystkie okręty miały po dwa wały śrubowe, po jednej śrubie na wale. HMS "ROTHER", podobnie jak wcześniejsze niszczyciele ze stoczni Palmers - okręty typu "URE", były wyposażone w cztery kotły parowe firmy Reed, umieszczone w jednej podwójnej kotłowni oraz dwóch pojedynczych umieszczonych przed i za podwójną. Od dziobu pojedyncza kotłownia przylegała do pomieszczeń mieszkalnych, natomiast od strony rufy ostatnia kotłownia przylegała do maszynowni. Takie rozmieszczenie podwyższało przeżywalność okrętów. Przeprojektowano także miejsce składowania węgla, był on teraz lepiej dostępny dla palaczy. Spaliny były odprowadzane przez cztery kominy, umieszczone w dwóch grupach, po dwa. Zapas węgla wynosił od 65 do 130 ton, co pozwalało na osiągnięcie 1735 mil morskich przy prędkości 11 węzłów. W opracowaniu "Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953" można znaleźć informacje na temat osiągów niszczycieli typu "RIVER" podczas prób. HMS "ROTHER" osiągnął przy mocy 7159 ihp i 348,9 obrotach na minutę prędkość 25,312 węzła. W czasie prób niszczyciel wypierał 540 ts.
Służba |
| 23.03.1903 | Położenie stępki okrętu w stoczni Palmers Shipbuilding and Iron Company, Jarrow. |
| 05.01.1904 | Wodowanie okrętu. |
| 05.1905 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 72 000 funtów. Po wcieleniu do służby okręt został przydzielony do Sheerness-Chatham Reserve. |
| 09.1905 | Jak donosiła ówczesna prasa, we wrześniu 1905 roku James Furneaux, syn naczelnego oficera straży przybrzeżnej Herne Bay, znalazł na plaży jedną z torped z niszczyciela "ROTHER", najwyraźniej niedługo po jej wystrzeleniu w trakcie ćwiczeń. |
| 1907 - 1909 | Na początku roku okręt znajdował się w składzie okrętów przydzielonych do 2. Destroyer Flotilla z bazą w The Nore, jednakże w owym czasie nie znajdował się w czynnej służbie, jednak jako jednostka rezerwowa, z załogą szkieletową, odbywając jedynie ćwiczenia w okresie letnim. W takiej formie okręt spędził co najmniej do 1909 r. |
| 27.07.1907 | W piątek, 27 lipca "ROTHER" został uderzony przez nieznany wówczas statek handlowy, doznając uszkodzeń, które zmusiły go do powrotu do Portsmouth. Kilka dni później agent Lloyd's w Gravesend zgłosił, że "COLSTRUP" z Guernsey zderzył się z nieznanym torpedowcem, którym z dużym prawdopodobieństwem mógł być właśnie "ROTHER". |
| 01.1909 | Okręt przeszedł remont w Sheerness. |
| 04.1909 | Okręt został przydzielony do 1. Destroyer Flotilla, 1. Division, Home Fleet. |
| 09.1910 | Maszyny niszczyciela uległy awarii podczas ćwiczeń artyleryjskich na wodach Szkocji i musiał zostać odholowany na południe przez niszczyciel "SWALE". Dotarł do Sheerness 2 września i został następnie odholowany do Chatham w celu naprawy. |
| 02.11.1909 | Okręt zderzył się z niszczycielem HMS "CRUSADER" nieopodal latarniowca Longsand. HMS "ROTHER" został naprawiony w Harwich siłami załogi okrętu - bazy, byłego krążownika HMS "BLENHEIM". |
| 1912 | Okręt został wysłany na remont kotłów do Pembroke Dockyard. Po zakończeniu remontu, w kwietniu 1912 r. został przydzielony do 5. Destroyer Flotilla, patrolowej flotylli z bazą w Harwich. Okręt pozostawał w składzie flotylli z załogą szkieletową. |
| 30.08.1912 | W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostkai oraz na komienie najbliższym dziobu lub rufy. |
| 1914 | Na początku 1914 r. okręt został przeniesiony do 9. Destroyer Flotilla z bazą w Chatham. Pełnił funkcję tendera dla byłego krążownika HMS "ST GEORGE". Zadania flotylli obejmowały patrole przeciwko okrętom podwodnym i przeciwminowe na obszarze Firth of Forth. Od 6 grudnia 1914 r. okręt nosił numer N32, od 1 września 1915 r. numer D29, natomiast od 1 stycznia 1918 r. numer D73. |
| 01.1915 | Okręt w tym okresie nadal był częścią 9. Destroyer Flotilla. Flotylla była podzielona na cztery dywizjony (HMS "ROTHER" należał do 1. Division), jeden w Immingham przechodził zabiegi konserwacyjne, a pozostałe trzy pełniły służbę bazując w Tyne i Tees, obejmując swym działaniem obszar między St. Abb’s Head, a Flamborough. |
| 04.1915 | Okręt został przeniesiony do Portsmouth Defence Flotilla. Wraz z upływem czasu okręt został przydzielony do Portsmouth Escort Flotilla w związku ze zmianą nazwy związku taktycznego. |
| 09.1917 | Okręt został przeniesiony do 7. Destroyer Flotilla z bazą w Humber. |
| 02.1918 | Okręt przeniesiono do 1. Destroyer Flotilla, z bazą w Portsmouth. |
| 1919 | Okręt został odstawiony do rezerwy i umieszczony na liście okrętów do zbycia. |
| 23.07.1919 | Okręt został sprzedany dla Thos W Ward, Sheffield i złomowany w Briton Ferry, Glamorgan. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 23.05.1905 - 01.08.1905 | Lieutenant & Commander Bernard J. H. Ward |
| 01.08.1905 - 31.03.1906 | Lieutenant & Commander William S. F. Forbes |
| 31.03.1906 - 29.09.1908 | Commander Christopher P. Metcalfe |
| 29.09.1908 - 18.10.1909 | Lieutenant & Commander George F. Hyde |
| 19.10.1909 - 04.09.1911 | Lieutenant & Commander Claud F. Allsup |
| 09.1911 - 15.12.1911 | Lieutenant & Commander David V. F. Erskine |
| 06.07.1912 - 29.07.1912 | Lieutenant & Commander John P. Landon |
| 29.07.1912 - 21.02.1913 | Commander Robert A. Hornell |
| 22.02.1913 - 06.04.1914 | Commander Walter L. Allen |
| 06.04.1914 - 05.01.1916 | Commander Quentin C. A. Craufurd |
| 07.01.1916 - 29.03.1916 | Lieutenant in Command Henry R. James |
| 29.03.1916 - 04.07.1916 | Lieutenant in Command John A. P. Legh |
| 25.01.1917 - 26.06.1917 (?) | Lieutenant in Command Edward D. W. Lawford |
| 25.06.1917 - 08.1917 (?) | Lieutenant R.N.R. in Command Ernest M. Hawkins |
| 25.08.1917 - ? | Lieutenant R.N.R. in Command Arthur Cocks |
| 30.11.1917 - ? | Acting Lieutenant R.N.R. Edward R. Lingen Burton |
Galeria |
Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania