Kraj: Wielka Brytaniaklasa: niszczyciel |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| JED | Thornycroft DYd | 27.02.1903 | 16.02.1904 | ?.01.1905 | Złomowany w 1920 r. |
| KENNET | Thornycroft DYd | 05.02.1902 | 04.12.1903 | ?.01.1905 | Złomowany w 1919 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność pełna | 615 ts |
| Wyporność normalna | 550 ts ("British Destroyers..." podaje 540 ts) |
| Długość całkowita | 68,58 m (225 ft 0 in) ("British Destroyers..." podaje 68,81 m (225 ft 9 in)) |
| Długość pomiędzy pionami | 67,06 m (220 ft 0 in) ("British Destroyers..." podaje 67,67 m (222 ft 0 in)) |
| Szerokość | 7,28 m (23 ft 10½ in) |
| Głębokość | 4,42 m (14 ft 6 in) |
| Zanurzenie | 2,83 m (9 ft 3½ in) ("British Destroyers..." podaje 2,44 m (8 ft 0 in)) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 4 kotły wodnorurkowe firmy Thornycroft; 2 śruby |
| Moc indykowana | 7500 ihp |
| Prędkość | 25,5 węzła |
| Paliwo | 127 ton |
| Zasięg | 1695 mil morskich przy prędkości 11 węzłów |
Opancerzenie:
| Brak |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in) |
| Modernizacja w 1906 r. | 4 działa 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in) |
Ludzie:
| Załoga | 70 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Niszczyciele typu "RIVER" oceniono jako bardzo udany projekt, uważany za pierwszy prawdziwy typ kontrtorpedowców brytyjskich i pierwszy na świecie udany typ pełnomorskich kontrtorpedowców. Większy kadłub poprawił nie tylko dzielność morską okrętów, ale pozwolił także na składowanie większej ilości węgla, podnosząc zasięg okrętów do ok. 2000 mil morskich. Począwszy od około 1904 roku praktycznie wszystkie wówczas powstające na świecie kontrtorpedowce w mniejszym czy większym stopniu kopiowały rozwiązania użyte w typie "RIVER". Po raz pierwszy od powstania klasy kontrtorpedowców nie podporządkowano wszystkiego osiągnięciu maksymalnej prędkości, dzięki czemu powstały pierwsze pełnowartościowe jednostki, mogące służyć nie tylko jako szybkie torpedowce, ale także będące w stanie służyć jako prawdziwe okręty eskortowe dla głównych sił floty. W programie rozbudowy floty 1901 - 1902 Programme uwzględniono dziesięć okrętów. Początkowo dwa z nich miały być wyposażone w turbiny parowe Parsonsa, ale ostatecznie niszczyciel turbinowy serii "specjal" HMS "VELOX" zastąpił jednego z nich (drugim był HMS "EDEN"). Stoczniami zaangażowanymi w budowę pierwszych niszczycieli tego typu były Palmers (trzy okręty typu "ERNE"), Yarrow (trzy okręty typu "USK"), Hawthorn Leslie (dwa okręty, HMS "DERWENT" i turbinowy HMS "EDEN") i Laird (dwa okręty typu "FOYLE"). Nazwy wszystkich okrętów tego typu pochodziły od nazw rzek angielskich – stąd początkowa nazwa typu (ang. river - rzeka).
W ramach programu rozbudowy floty 1902 - 1903 Programme zamówiono kolejne 8 niszczycieli: dwa niszczyciele w stoczni Thornycroft (podtyp "KENNET"), jeden w stoczni Yarrow (HMS "WELLAND"), dwa w stoczni Palmers (podtyp "CHERWELL"), dwa w stoczni Laird (podtyp "ARUN") oraz jeden w stoczni Hawthorn Leslie (HMS "WAVENEY"). W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostka oraz na kominie najbliższym dziobu lub rufy.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność pełna wynosiła 615 ts, natomiast długość całkowita 68,58 m (225 ft 0 in) ("British Destroyers..." podaje 68,81 m (225 ft 9 in)). Szerokość liczyła 7,28 m (23 ft 10½ in) natomiast zanurzenie wynosiło 2,83 m (9 ft 3½ in) ("British Destroyers..." podaje 2,44 m (8 ft 0 in)). W odróżnieniu od wcześniejszych typów brytyjskich niszczycieli, jednostki typu "RIVER" miały wysoki pokład dziobowy i prawdziwy mostek zamiast wcześniejszego kiosku. Były także większe, o szerszych kadłubach i nieco większym zanurzeniu. Przy ich projektowaniu maksymalny nacisk położono na ich dużą dzielność morską i zasięg, poświęcając kilka węzłów prędkości maksymalnej. Wysoki pokład dziobowy pozwał na korzystanie z umieszczonych tam armat nawet przy dużej fali, co było niemożliwe na wcześniejszych kontrtorpedowcach z bardzo mokrymi, ciągle zalewanymi podkładami typu turtle back. W porównaniu z wcześniejszymi typami brytyjskich kontrtorpedowców, bardzo podniesiono komfort zakwaterowania całej załogi. W kabinie kapitańskiej zainstalowano niespotykany wcześniej "luksus", jakim był węglowy piecyk (tzw. "koza"), a wszyscy oficerowie mieli swoje własne, osobne kabiny. W kabinach zainstalowano niewielkie składane wanny (hip bath) lub składane umywalki. Zwiększono także powierzchnię kabiny przypadającą na każdego marynarza – wszyscy mieli zagwarantowane 20 cali miejsca do siedzenia, a większość miała 18 cali zarezerwowanych na hamak (niektórzy marynarze musieli spać na korkowych materacach rozkładanych na szafkach). Jeżeli chodzi o cechy odróżniające podtyp "KENNET" od innych niszczycieli serii "RIVER", to w tych niszczycielach zastosowano rozwiązanie z dwoma kominami, z których każdy odprowadzał spaliny z dwóch kotłów, podobnie jak w niszczycielach typu "DERWENT" i "FOYLE". Kominy były szersze niż w niszczycielach podtypów "ERNE" i "USK", gdyż musiały obsługiwać po dwa kotły. Jeżeli chodzi o wyposażenie to okręty te miały na pokładzie jeden welbot, jedna szalupę i jedną łódź składana typu Berthon.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Okręty miały początkowo uzbrojenie identyczne jak niszczyciele 30-węzłowe. Były uzbrojone w 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF na podstawie P I(maksymalny kąt podniesienia lufy 30°, maksymalny zasięg 9500 yardów), 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF na podstawie Mark I (maksymalny kąt podniesienia lufy 30°, ale celownika tylko do 25°, zasięg maksymalny 4000 yardów) i 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in). Wyrzutnie torped w nomenklaturze brytyjskiej określane jako 18-calowe w rzeczywistości miały 17,72 cala, co dawało w przeliczeniu 450 mm. Uzbrojenie torpedowe stanowiły dwie pojedyncze wyrzutnie 18-calowe, jedna umieszczona pomiędzy kominami na śródokręciu, jedna na rufie. Około 1909 roku niszczyciele typu "RIVER" zostały wyposażone w urządzenia do ładowania torped 18-calowych, a niektóre, zapewne z myślą o przyszłości, w ładowarki dla wówczas testowanych torped 21-calowych. W 1916 wszystkie okręty tego typu uzbrojone były jednak w torpedy 18-calowe Mark VII. Niektóre okręty tego typu zostały wyposażone urządzenie Fore Bridge Firing Gear służące do odpalania torped z mostku.
Począwszy od 1906 roku (zatwierdzono tą modyfikację 23 października 1906 r.) pięć armat 6-funtowych zostało zastąpionych przez trzy skuteczniejsze armaty 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF na podstawach G Mark I. Dwie zostały zamontowane po obu stronach mostka, ostatnia z nich na stanowisku rufowym. Modyfikacje na niszczycielach kontynuowane były aż do 1908 r. W czasie wojny z niektórych niszczycieli zdjęto dwie armaty w celu uzbrojenia ich w bomby głębinowe. Do 1920 roku na większości istniejących wtedy okrętów jedna armata 12-funtowa została zamieniona na szybkostrzelną, uniwersalną (QF HA/LA) armatę 12-funtową zdolną do prowadzenia ognia do celów powietrznych. W kwietniu 1918 r. niszczyciel "KENNET" został wyposażony w cięższą odmianę ładunków głębinowych, co spowodowało zdemontowanie dodatkowo jednej z wyrzutni torped. Okręty z różnych stoczni różniły się także rozmieszczeniem części uzbrojenia artyleryjskiego – na niektórych z nich część armat była umieszczona bezpośrednio na pokładzie dziobowym, na innych armaty znajdowały się w burtowych platformach (sponsonach) z wycięciem do przodu tak, aby umożliwiać strzelanie w kierunku dziobu. Niszczyciele ze stoczni Thornycroft miały armaty umieszczone na sponsonach.
Napęd
Niszczyciele podtypu "KENNET" podobnie jak tradycyjne niszczyciele 30-węzłowe był wyposażony w dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania. Maszyny rozwijały moc ok. 7500 ihp. Podobnie jak w innych niszczycielach typu "RIVER" nowością w specyfikacjach tych okrętów było wprowadzenie zastrzeżenia, że prędkość maksymalna ma być testowana w realistycznych warunkach, z pełnym uzbrojeniem i zapasem węgla. Wcześniejsze typy osiągały maksymalną prędkość 27 czy 30 węzłów jedynie przy minimalnym obciążeniu, w praktyce ich maksymalna prędkość nie była osiągalna. Z powodu stosunkowo niskiej mocy maszyn, przy małej fali niszczyciele typu "RIVER" były wolniejsze od wszystkich wcześniejszych typów kontrtorpedowców brytyjskich (niszczyciele podtypu "KENNET" rozwijały 25,5 węzła), ale w przeciwieństwie od nich mogły rozwijać prędkość zbliżoną do maksymalnej także na pełnym morzu i przy dużej fali. Wszystkie okręty miały po dwa wały śrubowe, po jednej śrubie na wale.
Oba okręty typu "KENNET" były wyposażone w cztery kotły parowe firmy Thornycroft, Spaliny były odprowadzane przez dwa kominy, nieco szerszych niż w niszczycielach podtypów podtypów "ERNE" i "USK". Zapas węgla wynosił 127 ton, co pozwalało na osiągnięcie 1695 mil morskich przy prędkości 11 węzłów. W opracowaniu "Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953" można znaleźć informacje na temat osiągów tych niszczycieli podczas prób. HMS "KENNET" osiągnął przy mocy 7701 ihp i 350 obrotach na minutę prędkość 25,970 węzła. W trakcie prób niszczyciel wypierał 550 ts. HMS "JED" osiągnął przy mocy 7846 ihp i 356,9 obrotach na minutę prędkość 25,744 węzła.
Służba |
HMS Jed
| 27.02.1903 | Położenie stępki okrętu w stoczni John I Tornycroft Chiswick. |
| 16.02.1904 | Wodowanie okrętu. |
| 01.1905 | Ukończenie budowy okrętu (konkretnie 10 stycznia). Koszt okrętu wyniósł 73 500 funtów. Po wcieleniu do służby okręt został przydzielony do East Coast Destroyer Flotilla w składzie 1. Fleet z bazą w Harwich. |
| 1906 | W Sheerness Dockyard dokonano modyfikacji uzbrojenia, zdemontowano działa 6-funtowe, montując zamiast nich 3 działa 12-funtowe. |
| 1909 | Okręt został skierowany do China Station. |
| 30.08.1912 | W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostkai oraz na komienie najbliższym dziobu lub rufy. |
| 07.1914 | Okręt w owym czasie stacjonował w Hongkongu, jako tender dla pancernika HMS "TRIUMPH". Został przebazowany do Tsingtao, w celu zablokowania niemieckiej bazy. Zapis działań okrętu w okresie od stycznia 1914 r. do grudzień 1917 r. znajduje się na stronie Naval History. |
| 24.11.1914 | Po dołączeniu do wojny Japonii okręt wrócił do Hongkongu. |
| 11.1914 | Po koniec miesiąca okręt został przeniesiony na Morze Śródziemne i dołączył do 5. Destroyer Flotilla. Wraz z pancernikiem HMS "TRIUMPH", który również został przeniesiony w China Station został w niedługim czasie skierowany do działania w ramach kampanii dardanelskiej. |
| 18.03.1915 | Wraz z niszczycielami HMS "CHELMER" i HMS "COLNE" brał udział w akcji ratowania rozbitków uszkodzonego na minie pancernika HMS "OCEAN". |
| 14.04.1915 | Okręt dotarł do Skyros wraz z niszczycielami HMS "WEAR" i bliźniaczym HMS "KENNET". Po przybyciu transportowców 16 kwietnia, niszczyciele ścigały turecki torpedowiec "DEMIR HISSAR" który zaatakował transportowiec SS "MANITOU" w Tribouki. Turecki torpedowiec ostatecznie wyrzucił się na brzeg i został zniszczony. |
| 25.04.1915 | Wraz z HMS "KENNET" wspierał lądowania w ANZAC Cove. |
| 05.1915 | Okręt stacjonował w Zatoce Xeros, aby działać jako przekaźnik radiowy dla okrętów podwodnych działających w Dardanelach, głównie HMS "E 11". |
| 12.1915 | Okręt znalazł się w składzie sił określanych jako Smyrna Patrol, któych zadaniem była blokada toreckiego wybrzeża od Cape Kaba aż do pozycji 38°30’E, na dystansie 200 mil morskich (włączając w to port w Smyrna). W owym czasie okręt bazował w Port Iero, na wyspie Lesbos. |
| 01.01.1916 - 07.01.1917 | Okręt działał w okolicy Mytelene, przechwytując wrogie jednostki przeworzący agentów. |
| 1919 | Okrę wrócił z Morza Śródziemnego do Wielkiej Brytanii, został zdjęty ze służby i umieszczony na liście okrętów do zbycia. |
| 30.06.1920 | Okręt został sprzedany dla Thos W Ward, Sheffield i złomowany w Preston, Lancashire. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 24.01.1905 - 10.07.1906 | Lieutenant & Commander Cecil H. Fox |
| 10.07.1906 - 14.01.1908 | Commander Charles John Wintour |
| 14.01.1908 - 02.1911 | Lieutenant & Commander Denis G. Thynne |
| 22.02.1911 - 03.05.1911 | Lieutenant & Commander Arthur Henniker-Heaton |
| 03.05.1911 - 20.07.1912 | Lieutenant-Commander Geoffrey P. Russell |
| 27.08.1912 - 29.04.1913 | Lieutenant-Commander Geoffrey P. Russell (dymisjonowany z okrętu) |
| 14.05.1913 - 15.08.1915 | Lieutenant-Commander George F. A. Mulock |
| 09.12.1913 - 18.12.1913 | Lieutenant in Command Charles M. Blackman (tymczasowo) |
| 16.09.1915 - 21.11.1916 | Lieutenant in Command Edmond M. Bowly |
| 21.11.1916 - 22.04.1918 | Lieutenant in Command Richard E. Hollings |
| 22.04.1918 - 06.02.1919 | Lieutenant & Commander Francis R. Baxter |
HMS Kennet
| 05.02.1902 | Położenie stępki okrętu w stoczni John I Tornycroft Chiswick. |
| 04.12.1903 | Wodowanie okrętu. |
| 01.1905 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 73 500 funtów. Po wcieleniu do służby okręt został przydzielony do East Coast Destroyer Flotilla w składzie 1. Fleet z bazą w Harwich. |
| 07.08.1906 | Okręt został uderzony przez niszczyciel HMS "LEOPARD", kiedy ten ostatni próbował uniknąć zderzenia z boją w porcie Plymouth. Na niszczycielu "KENNET" został uszkodzony ster, natomiast na HMS "LEOPARD" zderzenie z boją uszkodziło kadłub poniżej linii wodnej. |
| 1906 | W Sheerness Dockyard dokonano modyfikacji uzbrojenia, zdemontowano działa 6-funtowe, montując zamiast nich 3 działa 12-funtowe. |
| 04.1907 | Okręt został wyposażony w nowy model urządzenia radiowego o zasięgu 125 mil morskich. |
| 1909 | Okręt został skierowany do China Station. |
| 30.08.1912 | W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostkai oraz na komienie najbliższym dziobu lub rufy. |
| 07.1914 | Okręt w owym czasie stacjonował w Hongkongu, jako tender dla pancernika HMS "TRIUMPH". Został przebazowany do Tsingtao, w celu zablokowania niemieckiej bazy. Zapis działań okrętu w okresie od grudnia 1913 r. do stycznia 1915 r. znajduje się na stronie Naval History. |
| 22.08.1914 | Okręt odniósł uszkodzenia w akcji bojowej przeciwko niemieckim okrętom (torpedowcowi "S 90" i kanonierce SMS "JAGUAR") oraz 4-calowej baterii nabrzeżnej w Tsingtao. |
| 24.11.1914 | Po dołączeniu do wojny Japonii okręt wrócił do Hongkongu. |
| 11.1914 | Po koniec miesiąca okręt został przeniesiony na Morze Śródziemne i dołączył do 5. Destroyer Flotilla. Wraz z pancernikiem HMS "TRIUMPH", który również został przeniesiony w China Station został w niedługim czasie skierowany do działania w ramach kampanii dardanelskiej. W czasie kampanii dardanelskiej okręt nosił numer burtowy 83. |
| 14.04.1915 | Okręt dotarł do Skyros wraz z niszczycielami HMS "WEAR" i bliźniaczym HMS "JED". Po przybyciu transportowców 16 kwietnia, niszczyciele ścigały turecki torpedowiec "DEMIR HISSAR" który zaatakował transportowiec SS "MANITOU" w Tribouki. Turecki torpedowiec ostatecznie wyrzucił się na brzeg i został zniszczony. |
| 24.04.1915 | Okręt rzeprowadził rekonesans wokół północnego krańca Zatoki Xeros przez Karachali i do zatoki Liman. Dzień później wraz z HMS "JED" wspierał lądowania w ANZAC Cove. |
| 05.07.1915 | Okręt znalazł się w składzie sił określanych jako Smyrna Patrol, któych zadaniem była blokada toreckiego wybrzeża od Cape Kaba aż do pozycji 38°30’E, na dystansie 200 mil morskich (włączając w to port w Smyrna). W owym czasie okręt bazował w Port Iero, na wyspie Lesbos. |
| 20.11.1915 | Okręt ostrzeliwał pozycje tureckie po lewej stronie linii brytyjskich w Suvla. |
| 1919 | Okrę wrócił z Morza Śródziemnego do Wielkiej Brytanii, został zdjęty ze służby i umieszczony na liście okrętów do zbycia. |
| 11.12.1919 | Okręt został sprzedany dla J.H. Lee i złomowany w Dover. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 24.01.1905 - 17.02.1905 | Lieutenant & Commander William H. H. S. Thomson |
| 17.02.1905 - 14.03.1905 | Commander Walter H. Cowan |
| 14.03.1905 - 07.06.1905 | Lieutenant Philip H. Waterer |
| 07.06.1905 - 01.12.1905 | Commander Reginald F. Parker |
| 01.12.1905 - 27.07.1909 | Lieutenant & Commander Hugh P. Buckle |
| 27.07.1909 - 01.06.1910 | Lieutenant & Commander Henry C. D. Field |
| 01.06.1910 - 25.11.1910 | Commander Percy Withers |
| 25.11.1910 - 28.04.1911 | Lieutenant & Commander Richard M. King |
| 29.08.1911 - 05.09.1911 | Lieutenant Philip H. Waterer (na czas prób) |
| 06.09.1911 - 11.1911 | Lieutenant & Commander Ennis T. R. Chambers |
| 11.1911 - 13.06.1913 | Lieutenant & Commander Charles F. Ballard |
| 13.06.1913 - 12.1913 | Lieutenant & Commander Richard W. U. Bayly |
| 1913 - 15.01.1914 | Lieutenant in Command Edye K. Boddam-Whetham |
| 15.01.1914 - 04.08.1916 | Lieutenant-Commander Frederic A. H. Russel |
| 04.08.1916 - 27.01.1918 | Lieutenant in Command Gerald M. McKenna |
| 27.01.1918 - 06.02.1918 | Lieutenant in Command Douglas Garvey |
| 27.09.1918 - ? | Lieutenant in Command Bryan ff. Wingfield |
Galeria |
Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania