Welland (1904)

HMS WellandNiszczyciel HMS "WELLAND" należał do serii "RIVER" ze stoczni Yarrow Shipbuilders, Poplar, Londyn. Okręt ten został zbudowany w ramach programu rozbudowy floty 1902 - 1903 Programme i konstrukcyjnie stanowił powtórzenie projektu niszczycieli typu "USK".
Kraj: Wielka Brytania
klasa: niszczyciel

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
WELLAND Yarrow DYd 01.10.1902 14.04.1904 ?.07.1904 Złomowany w 1920 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary: 

Wyporność pełna 620 ts ("Conway" podaje 660 ts)
Wyporność normalna 550 ts ("Conway" podaje 590 ts)
Długość całkowita 70,51 m (231 ft 4 in) ("Conway" podaje 70,49 m (231 ft 3 in))
Długość pomiędzy pionami 68,58 m (225 ft 0 in)
Szerokość 7,16 m (23 ft 6 in)
Głębokość 4,22 m (13 ft 10 in)
Zanurzenie 2,20 m (7 ft 2½ in) ("Conway" podaje 3,05 m (10 ft 0 in))

Napęd:

Maszyny Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 4 kotły wodnorurkowe firmy Yarrow; 2 śruby
Moc indykowana  7500 ihp 
Prędkość 25,5 węzła
Paliwo od 65 ton do 130 ton
Zasięg 1620 mil morskich przy prędkości 11 węzłów

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)
Modernizacja w 1906 r. 4 działa 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)

Ludzie:

Załoga 70 oficerów i marynarzy

Projekt

Niszczyciele typu "RIVER" oceniono jako bardzo udany projekt, uważany za pierwszy prawdziwy typ kontrtorpedowców brytyjskich i pierwszy na świecie udany typ pełnomorskich kontrtorpedowców. Większy kadłub poprawił nie tylko dzielność morską okrętów, ale pozwolił także na składowanie większej ilości węgla, podnosząc zasięg okrętów do ok. 2000 mil morskich. Począwszy od około 1904 roku praktycznie wszystkie wówczas powstające na świecie kontrtorpedowce w mniejszym czy większym stopniu kopiowały rozwiązania użyte w typie "RIVER". Po raz pierwszy od powstania klasy kontrtorpedowców nie podporządkowano wszystkiego osiągnięciu maksymalnej prędkości, dzięki czemu powstały pierwsze pełnowartościowe jednostki, mogące służyć nie tylko jako szybkie torpedowce, ale także będące w stanie służyć jako prawdziwe okręty eskortowe dla głównych sił floty. W programie rozbudowy floty 1901 - 1902 Programme uwzględniono dziesięć okrętów. Początkowo dwa z nich miały być wyposażone w turbiny parowe Parsonsa, ale ostatecznie niszczyciel turbinowy serii "specjal" HMS "VELOX" zastąpił jednego z nich (drugim był  HMS "EDEN"). Stoczniami zaangażowanymi w budowę pierwszych niszczycieli tego typu były Palmers (trzy okręty typu "ERNE"), Yarrow (trzy okręty typu "USK"), Hawthorn Leslie (dwa okręty, HMS "DERWENT" i turbinowy HMS "EDEN") i Laird (dwa okręty typu "FOYLE"). Nazwy wszystkich okrętów tego typu pochodziły od nazw rzek angielskich – stąd początkowa nazwa typu (ang. river - rzeka).

W ramach programu rozbudowy floty 1902 - 1903 Programme zamówiono kolejne 8 niszczycieli: dwa niszczyciele w stoczni Thornycroft (podtyp "KENNET"), jeden w stoczni Yarrow (HMS "WELLAND"), dwa w stoczni Palmers (podtyp "CHERWELL"), dwa w stoczni Laird (podtyp "ARUN") oraz jeden w stoczni Hawthorn Leslie (HMS "WAVENEY"). W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostka oraz na kominie najbliższym dziobu lub rufy.

Konstrukcja

Służba

01.10.1902 Położenie stępki okrętu w stoczni Yarrows, Poplar.
14.04.1904 Wodowanie okrętu. 
07.1904 Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 76 000 funtów. Po wcieleniu do służby okręt został przydzielony do East Coast Destroyer Flotilla w składzie 1. Fleet z bazą w Harwich.
1906 W Sheerness Dockyard dokonano modyfikacji uzbrojenia, zdemontowano działa 6-funtowe, montując zamiast nich 3 działa 12-funtowe.
04.1908 Okręt był jednym z 10 niszczycieli serii "RIVER" na których zamontowano nowe urządzenia radiowe w ośrodku szkoleniowym Royal Navy HMS "Vernon".
27.04.1908 Krążownik HMS "ATTENTIVE" wziął udział w serii incydentów podczas nocnych ćwiczeń z Eastern Destroyer Flotilla. Najpierw zderzył się z niszczycielem HMS "WELLAND", a potem z HMS "GALA", powodując rozcięcie tego drugiego okrętu na dwie części. Rufowa zatonęła niemal natychmiast, dziobową część natomiast udało się przeholować na płytszą wodę.
1909 Po dokonaniu napraw okręt został skierowany do China Station na przełomie roku 1909 i 1910 r.
30.08.1912 W dniu 30 sierpnia 1912 r. Admiralicja nakazała, aby wszystkie typy niszczycieli zostały oznaczone znakami alfanumerycznymi zaczynającymi się od litery "A". Jednostki typu "RIVER" zostały przydzielone do typu "E". Po 30 września 1913 r. te okręty były znane jako niszczyciele typu "E" i miały literę "E" namalowaną na kadłubie poniżej nadbudówki mostkai oraz na komienie najbliższym dziobu lub rufy.
07.1914 Tuż przed wojną okręt bazował w Hongkongu z przydziałem jako tender dla pancernika HMS "TRIUMPH". Został przebazowany do Tsingtao, w celu zablokowania niemieckiej bazy.  Zapisy z dziennika okrętowego za okres od grudnia 1913 r. do lutego 1919 r. znajdują się na stronie Naval History.
11.1914 Okręt został przydzielony do 5. Destroyer Flotilla z przydziałem do Mediterranean Station. Wraz z pancernikiem HMS "TRIUMPH" uczestniczył w kampanii dardanelskiej. Okręt przebywał na Morzu Śródziemnym aż do końca wojny.
25.04.1915 Niszczyciel został przydzielony do 7. Squadron, który uczestniczył w blokadzie Smyrna.
05.07.1915 Okręt znalazł się w składzie sił określanych jako Smyrna Patrol, któych zadaniem była blokada toreckiego wybrzeża od Cape Kaba aż do pozycji 38°30’E, na dystansie 200 mil morskich (włączając w to port w Smyrna). W owym czasie okręt bazował w Port Iero, na wyspie Lesbos.
03.1917 Okręt uczestniczył w osłonie konwojów pomiędzy Maltą i Souda. W miesiąc później trafił do doku na Malcie w celu dokonania remontu. 
05.1917 Okręt po zakończeniu remontu został przydzielony do służby patrolowej w okolicy Dardnaneli i zostaje przebazowany do Mudros.
1919 Okręt wrócił do Wielkiej Brytanii i został zdjęty ze służby z przydziałem na listę okrętów do zbycia.
30.06.1920 Okręt został sprzedany dla Thos W Ward, Sheffield i złomowany w Preston.

Znani dowódcy (przydziały)

31.07.1904 - 13.09.1904 Lieutenant in Command Osmond J. Prentis (na czas manewrów)
15.09.1904 - 06.03.1905 Commander Wilmot S. Nicholson
06.03.1905 - 10.03.1905 Commander Ernest K. Loring
10.03.1905 - 07.04.1906 Lieutenant & Commander William E. Middleton
07.04.1906 - 28.05.1906 Commander William F. Blunt
28.05.1906 - 18.09.1909 Commander Anselan J. B. Stirling
18.09.1909 - 02.09.1910 Commander Claude Seymour
21.11.1910 - 15.03.1911 Lieutenant (in Command?) Percy J. Helyar
15.03.1911 - 23.05.1911 Lieutenant in Command Evelyn C. O. Thomson
23.05.1911 - 05.1911 Lieutenant-Commander Arthur G. H. Bond (na czas przejścia na Maltę)
05.1911 - 11.1911 Lieutenant & Commander Charles F. Ballard
11.1911 - 17.04.1912 Lieutenant & Commander Ennis T. R. Chambers
17.04.1912 - 07.04.1914 Commander Claude Seymour
07.04.1914 - 16.02.1916 Lieutenant-Commander Charles A. Poignand
17.02.1916 - 20.01.1917 Lieutenant in Command Philip A. Heyder
20.01.1917 - 10.08.1918 Lieutenant in Command Fred E. Ayers
17.08.1918 - ? Commander George H. Newman

Galeria


Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.