Cobra (1899)

HMS CobraNiszczyciel o napędzie turbinowym HMS "COBRA" został zakupiony przez Admiralicję w maju 1900 r. od stoczni Armstrong Whitworth, która to stocznia rozpoczęła budowę tej jednostki jako prywatną inwestycję. Okręt zaprojektował Philip Watts.
Kraj: Wielka Brytania
klasa: niszczyciel

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
COBRA Armstrong DYd 27.05.1898 28.06.1899 ?.09.1901 Zatonął w 1901 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność pełna 425 ts (na próbach)
Wyporność normalna 375 ts
Długość całkowita brak danych
Długość pomiędzy pionami 68,12 m (223 ft 6 in)
Szerokość 6,25 m (20 ft 6 in)
Zanurzenie 1,68 m (5 ft 6 in)

Napęd:

Maszyny Cztery turbiny parowe Parsons; 4 kotły wodnorurkowe firmy Yarrow; 12 śrub
Moc indykowana  11 500 ihp
Prędkość 34 węzły (kontraktowa)
Paliwo od 40 ton do 107 ton
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)

Ludzie:

Załoga 63 oficerów i marynarzy

Projekt

W trwającym wyścigu zbrojeń morskich brytyjska Royal Navy zaczęła poszukiwać możliwości zapewnienia swym niszczycielom przewagi prędkości nad torpedowcami najgroźniejszego wówczas rywala na morzu: francuskiej Marine Nationale. Pod koniec XIX wieku okręty rozwijającej się klasy niszczycieli napędzane były maszynami parowymi potrójnego rozprężania, które pozwalały tym jednostkom uzyskać prędkość maksymalną w granicach 30 węzłów.  W programie rozbudowy floty 1896 – 1897 Programme znalazło się zamówienie na trzy eksperymentalne jednostki, mające osiągać prędkość 33 węzłów. Były to HMS "ALBATROSS” ze stoczni Thornycroft & Co., HMS "EXPRESS" z Laird, Son & Co. (obecnie Cammell Laird) oraz HMS "ARAB" ze stoczni J & G Thomson. Żaden z nich nie osiągnął jednak na próbach morskich prędkości przekraczającej 31,5 węzła i stawało się jasne, że maszyny parowe osiągnęły kres swoich możliwości i dalsze zwiększanie możliwości bojowych okrętów związane będzie ze znalezieniem wydajniejszego napędu. 26 czerwca 1897 roku, podczas rewii morskiej z okazji diamentowego jubileuszu królowej Wiktorii na redzie Spithead, miał miejsce spektakularny debiut turbiny parowej. Zbudowany i dowodzony osobiście przez ich konstruktora Charlesa Parsonsa 103-stopowy jacht "TURBINIA" wpłynął pomiędzy paradujące okręty Royal Navy, zaś wysłane dla jego pochwycenia jednostki nie były w stanie doścignąć osiągającego prędkość 34 węzłów statku. Pokaz ten, po cichu wspierany przez głównego konstruktora floty (Director of Naval Construction, był to najwyższy cywilny urzędnik Admiralicji), udowodnił możliwość praktycznego zastosowania turbin parowych. 12 stycznia 1898 r. firma Parsons Marine Steam Turbine Co Ltd. złożyła ofertę dla Admiralicji, ta z kolei pod wrażeniem pokazu złożyła zamówienie 4 marca 1898 r. eksperymentalnego niszczyciela wyposażonego w nowy rodzaj napędu. W efekcie powstał niszczyciel HMS "VIPER". Wkrótce potem stocznia koncernu Armstronga rozpoczęła spekulacyjną budowę kolejnej jednostki napędzanej turbinami parowymi, późniejszego niszczyciela HMS "COBRA". 

Stępkę pod okręt, budowany na własne ryzyko stoczni, bez formalnego zamówienia ze strony Royal Navy, położono w 27 maja 1898 roku, a wodowanie kadłuba odbyło się 28 czerwca 1899 roku, ponad dwa miesiące wcześniej niż HMS "VIPER", budowanego w stoczni Hawthorn Leslie & Co. w Newcastle upon Tyne na zamówienie marynarki. Niemal gotowy niszczyciel został jednak uszkodzony w kolizji z przepływającym statkiem handlowym, co opóźniło zakończenie budowy. W grudniu 1899 roku zaoferowano okręt Royal Navy, która zdecydowała o zakupie jednostki w maju roku następnego, mając zamiar porównać charakterystyki jednostek budowanych według nieco różniących się projektów, ale ze zbliżonym napędem. Director of Naval Construction, Sir William Henry White, dokonał inspekcji statku i choć uznał, że jest on mniej wytrzymały niż byłoby to możliwe, gdyby założenia konstrukcyjne zostały określone przez Admiralicję, nie miał żadnych szczególnych zastrzeżeń co do konstrukcji kadłuba. Poza tym uważano, że Admiralicja powinna go kupić zamiast pozwolić na sprzedaż zagranicznej marynarce wojennej. Niszczyciel HMS "COBRA" był drugim na świecie po HMS "VIPER" okrętem wyposażonym w turbiny parowe, a jednocześnie pierwszym, który posiadał wyłącznie elektryczną instalację oświetleniową. Ta nowinka techniczna, wprowadzona na jednostki pływające w latach 70-tych XIX wieku, ograniczona była dotąd do mechanizmów pomocniczych maszynowni.

Konstrukcja

Służba

27.05.1898 Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni Armstrong Whitworth w Elswick (Newcastle upon Tyne) pod numerem stoczniowym 674, jako prywatna inwestycja stoczni.
28.06.1899 Wodowanie okrętu.
12.12.1899 Okręt został zaoferowany Royal Navy.
09.05.1900 Okręt został zakupiony przez Admiralicję.
05.1901 Okręt przeszedł serię prób morskich.
09.1901 Zakończono budowę okrętu.
17.09.1901 Okręt ostatecznie opuścił stocznię i udał się do bazy Royal Navy w Portsmouth, celem instalacji uzbrojenia.
18.09.1901 Następnego dnia po przybyciu do Portsmouth (według niektórych źródeł wypadek wydarzył się 19 września) około 7.00 rano płynący w sztormie okręt przełamał się na dwie części i szybko zatonął w okolicy latarniowca Outer Dowsing na wysokości Flamborough Head (na wybrzeżu Yorkshire). 12 członków załogi uratował wieczorem przepływający statek pasażerski "HARLINGTON”, pozostałych 67 osób, wśród których było 24 pracowników stoczni i Robert Bernard, sternik "TURBINIA”, utonęło.Wypadek HMS "COBRA" stał się przedmiotem dochodzenia, zakończonego rozprawą, która odbyła się w dniach od 10 do 16 października 1901 roku na pokładzie HMS "VICTORY”. W jej trakcie ustalono, że najbardziej prawdopodobną przyczyną katastrofy było nadmierne obciążenie zbyt słabej konstrukcji kadłuba, spowodowane zbyt wielką wagą zapasu zabranego węgla. Werdykt taki zapadł pomimo zeznań ocalonych członków załogi, którzy twierdzili, że okręt uderzył w podwodną przeszkodę.

Znani dowódcy (przydziały)

09.1901 - 19.09.1901 Lieutenant & Commander Alan W. Bosworth Smith (zginął wraz z okrętem)

Galeria


Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.