Arab (1901)

HMS ArabRozpoczęty w stoczni J & G Thomson, Clydebank i ukończony w stoczni  John Brown & Company niszczyciel HMS "ARAB" był ujęty ramach programu finansowego 1896–97 Naval Estimates. Był eksperymentalną jednostką która miała w założeniach osiągnąć 32 węzły, dlatego wraz z dwoma innymi jednostkami zbudowanymi w innych stoczniach stanowił oddzielną serię niszczycieli 32-33 węzłowych ("32-33 knotters").
Kraj: Wielka Brytania
klasa: niszczyciel

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
ARAB Thomson DYd 05.03.1900 09.02.1901 ?.01.1903 Złomowany w 1919 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność pełna 530 ts
Wyporność normalna 470 ts
Długość całkowita 70,71 m (232 ft 0 in)
Długość pomiędzy pionami 69,34 m (227 ft 6 in)
Szerokość 6,78 m (22 ft 3 in)
Głębokość brak danych
Zanurzenie od 2,08 m (6 ft 10 in) do 3,00 m (9 ft 10 in) (spotyka się również wartość 2,98 m (9 ft 9 in)

Napęd:

Maszyny Dwie 4-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 4 kotły wodnorurkowe firmy Normand; 2 śruby
Moc indykowana  8000 ihp
Prędkość 30,75 węzła (kontraktowa 32 węzłów)
Paliwo od 55 ton do 110 ton węgla (później, w 1905 r. od 50 ton do 105 ton)
Zasięg 1620 mil morskich przy prędkości 11 węzłów

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)

Ludzie:

Załoga 69 oficerów i marynarzy

Projekt

W ramach programu rozbudowy floty 1896 - 1897 Programme Admiralicja zdecydowała o zbudowaniu trzech niszczycieli tzw. "specjal", które w ramach eksperymentu miały udowodnić możliwość zbudowania przez brytyjskie stocznie jednostek torpedowych o bezprecedensowej jak na tamte czasy prędkości 33 węzłów. Taka decyzja zapadła głównie za sprawą doniesień o próbach morskich francuskiego torpedowca "FORBEN", który w 1895 r. osiągnął ponad 31 węzłów. W rzeczywistości ten wynik okazał się jednostkowy i bliźniacze jednostki francuskiego torpedowca nie osiągnęły podobnych prędkości na próbach morskich. Jednakże Admiralicja była mocno zaniepokojona i zleciła stoczniom Thornycroft (HMS "ALBATROSS" - kontraktowa prędkość w tym wypadku wynosiła 32 węzły), Laird (HMS "EXPRESS") i Thomson (HMS "ARAB" - tu również kontraktowa prędkość wynosiła 32 węzły) zbudowanie niszczycieli, które mogłyby osiągnąć 32-33 węzły, a tym samym stanowiłyby odpowiedź na francuskie torpedowce. Założenia okazały się niestety zbyt ambitne. Żaden z tych trzech okrętów nie osiągnął zakładanej prędkości, większość czasu spędzając na próbach morskich w trakcie których konstruktorzy próbowali za pomocą kolejnych zmian konstrukcyjnych wycisnąć z maszyn i okrętów zakontraktowaną prędkość. Okręty te konstrukcyjnie stanowiły powiększoną wersję niszczycieli 30-węzłowych, z niewielkimi różnicami charakterystycznymi dla każdej ze stoczni. Okręty posiadały taki sam zestaw uzbrojenia, jednak były większe, miały mocniejsze maszyny i przede wszystkim były kosztowniejsze od swoich wolniejszych braci. HMS "ARAB" charakteryzował się zastosowaniem czterech kominów, z których każdy odprowadzał spaliny z jednego kotła. Problemy z niszczycielami 30-węzłowymi, budowanymi w stoczni Thomson w ramach programu rozbudowy floty 1895–1896 Programme spowodowały opóźnienie w konstruowaniu HMS "ARAB". Problemy te dotyczyły osiągnięcia kontraktowej prędkości 30 węzłów, więc postanowiono poczekać nieco z budową HMS "ARAB", zanim konstruktorzy stoczni uporają się z problemami przy tradycyjnych jednostkach. Ostatecznie po wodowaniu i częściowym wyposażeniu okręt w okresie od 11 marca do 27 maja 1901 r. przeszedł 9 prób prędkościowych. Podobnie jednak jak dwa inne niszczyciele typu "specjal" nie osiągnął zakładanej prędkości. W najszybszym przebiegu (20 maja) HMS "ARAB" osiągnął jedynie 30,769 węzła, przy mocy 8250 ihp i wyporności 430 ts. W związku z niedotrzymaniem kontraktowej prędkości Admiralicja po dostarczeniu jednostki 20 października 1902 r. nałożyła karę na stocznię w wysokości 3000 funtów. 30 sierpnia 1912 r. dokonano klasyfikacji niszczycieli. Jeżeli chodzi o serię 30-węzłową, to wydzielono 3 typy. Niszczyciele czterokominowe zaklasyfikowano do typu "B", trzykominowe do typu "C", natomiast dwukominowe do typu "D". Do typu "B" należał właśnie niszczyciel HMS "ARAB".

Konstrukcja

Służba

05.03.1900 Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni J & G Thomson, Clydebank.
09.02.1901 Wodowanie okrętu.
11.03.1901 - 27.05.1901 Okręt przechodzi łącznie 9 prób prędkościowych.
20.10.1902 Okręt został dostarczony dla Royal Navy, jednak nadal prowadzone są próby osiągnięcia zakładanej prędkości.
01.1903 Okręt oficjanie został uznany za ukończony. Koszt po odliczeniu kary za niedotrzymanie kontraktu (3000 funtów) wyniósł 63 642 funty. Początkowo z załogą szkieletową okręt znajdował się w rezerwie w Devonport.
01.1907 Okręt dołączono do 3. Destroyer Flotilla z bazą w Devonport.
1908 Okręt został poddany remontowi, usprawniono również kotły.
04.1910 Okręt dołączono do 2. Destroyer Flotilla.
1911 - 1912 W połowie roku okręt przydzielono do 5. Destroyer Flotilla, Home Fleet z bazą w Devonport. Pełnił służbę we flotylli aż do 1912 r.
30.08.1912 Dokonano klasyfikacji niszczycieli. Jeżeli chodzi o serię 30-węzłową, to wydzielono 3 typy. Niszczyciele czterokominowe zaklasyfikowano do typu "B", trzykominowe do typu "C", natomiast dwukominowe do typu "D". Do typu "B" należał właśnie niszczyciel HMS "ARAB". Od 30 września 1913 r. na okrętach tego typu malowano literę "B" na kadłubie oraz na jednym z kominów.
03.1913 Okręt nadal bazując w Devonport został przydzielony do 7. Destroyer Flotilla.
08.1914 W momencie rozpoczęcia wojny okręt wraz z resztą flotylli został przeniesiony na wschodnie wybrzeże Anglii. Od 6 grudnia 1914 r. okręt nosił numer D01,  od 1 września 1915 r. numer D77, od 1 stycznia 1918 r. numer D05, natomiast od 1 kwietnia 1918 r. numer H08.
11.1914 Okręt został przeniesiony do Scapa Flow, gdzie pełnił służbę patrolową chroniąc kotwicowisko przed okrętami podwodnymi.
14.04.1917 HMS "ARAB" zaatakował niemiecki okręt podwodny "U-30", uniemożliwiając ostrzelanie z działa norweskiego statku handlowego "RONDANE".
19.07.1917 HMS "ARAB" i niszczyciel HMS "SARPEDON" eskortowały konwój podążający na wschód po trasie skandynawskiej (Lerwick-Norwegia), kiedy konwój został zaatakowany przez niemiecki okręt podwodny "U-67", który zatopił duński parowiec "HARRILDSBORG". HMS "ARAB" z powodzeniem uratował 19-osobową załogę statku handlowego.
01.1918 Okręt opuścił Scapa Flow i został przeniesiony do Firth of Forth gdzie dołączył do Methil Convoy Flotilla. 
05.1918 Okręt wrócił do składu 7. Destroyer Flotilla, bazującej w Humber. Pozostał w jej składzie aż do końca wojny.
23.07.1919 Okręt został sprzedany na złom dla Fryer, Sunderland. 

Znani dowódcy (przydziały)

12.01.1903 - 14.04.1903 Lieutenant & Commander The Hon. Hubert G. Brand
21.07.1903 - 08.1903 Lieutenant & Commander Charles R. Blane (na czas manewrów)
14.07.1904 - 08.1904 Lieutenant & Commander Arthur G. Craufurd (na czas manewrów)
03.01.1905 - 20.07.1905 Commander Francis G. St. John
20.07.1905 - 07.11.1905 Lieutenant & Commander Claude A. Rombulow-Pearse
07.11.1905 - 09.06.1909 Lieutenant & Commander Geoffrey Mackworth
09.06.1909 - 08.02.1910 Lieutenant & Commander Ernest L. Cardale
08.02.1910 - 01.06.1910 Lieutenant & Commander Austin C. Ackland
01.06.1910 - 15.12.1910 Lieutenant-Commander Robert G. Hamond
15.12.1910 - 03.04.1911 Lieutenant in Command Edwin A. Homan
03.04.1911 - 21.07.1911 Lieutenant & Commander Norman M. C. Thurstan
04.07.1911 (?) - 22.05.1914 Lieutenant & Commander Arthur F. Crutchley
22.05.1914 - 03.05.1915 Lieutenant-Commander Patrick B. Crohan
03.05.1915 - 02.06.1916 Lieutenant in Command John M. Porter
31.05.1916 (?) - 14.12.1916 Lieutenant in Command Samuel B. Graves
12.02.1917 - 23.02.1918 Lieutenant-Commander R.N.R. Frank Pattinson
19.09.1917 - ? Acting Lieutenant R.N.R. Kenneth McKay (tymczasowo)

Galeria


Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.