Viper (1899)

HMS ViperNiszczyciel HMS "VIPER" został zbudowany w stoczni Hawthorn Leslie & Co. w Newcastle upon Tyne na zamówienie Royal Navy i wcielony do niej w 1900 roku, jako pierwszy w historii okręt wojenny napędzany turbinami parowymi.
Kraj: Wielka Brytania
klasa: niszczyciel

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
VIPER Hawthorn DYd ?.?.1898 06.09.1899 ?.08.1900 Rozbity w 1901 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary: 

Wyporność pełna 393 ts
Wyporność normalna 344 ts
Długość całkowita brak danych
Długość pomiędzy pionami 64,10 m (210 ft 3½ in)
Szerokość 6,41 m (21 ft 0¼ in)
Głębokość brak danych
Zanurzenie 2,98 m (9 ft 9 in)

Napęd:

Maszyny Cztery turbiny parowe Parsons; 4 kotły wodnorurkowe firmy Yarrow; 8 śrub
Moc indykowana  10 600 ihp
Prędkość 33,83 węzła 
Paliwo 86 ton
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in)

Ludzie:

Załoga 68 oficerów i marynarzy

Projekt

W trwającym wyścigu zbrojeń morskich brytyjska Royal Navy zaczęła poszukiwać możliwości zapewnienia swym niszczycielom przewagi prędkości nad torpedowcami najgroźniejszego wówczas rywala na morzu: francuskiej Marine Nationale. Pod koniec XIX wieku okręty rozwijającej się klasy niszczycieli napędzane były maszynami parowymi potrójnego rozprężania, które pozwalały tym jednostkom uzyskać prędkość maksymalną w granicach 30 węzłów.  W programie rozbudowy floty 1896 – 1897 Programme znalazło się zamówienie na trzy eksperymentalne jednostki, mające osiągać prędkość 33 węzłów. Były to HMS "ALBATROSS” ze stoczni Thornycroft & Co., HMS "EXPRESS" z Laird, Son & Co. (obecnie Cammell Laird) oraz HMS "ARAB" ze stoczni J & G Thomson. Żaden z nich nie osiągnął jednak na próbach morskich prędkości przekraczającej 31,5 węzła i stawało się jasne, że maszyny parowe osiągnęły kres swoich możliwości i dalsze zwiększanie możliwości bojowych okrętów związane będzie ze znalezieniem wydajniejszego napędu.

26 czerwca 1897 roku, podczas rewii morskiej z okazji diamentowego jubileuszu królowej Wiktorii na redzie Spithead, miał miejsce spektakularny debiut turbiny parowej. Zbudowany i dowodzony osobiście przez ich konstruktora Charlesa Parsonsa 103-stopowy jacht "TURBINIA" wpłynął pomiędzy paradujące okręty Royal Navy, zaś wysłane dla jego pochwycenia jednostki nie były w stanie doścignąć osiągającego prędkość 34 węzłów statku. Pokaz ten, po cichu wspierany przez głównego konstruktora floty (Director of Naval Construction, był to najwyższy cywilny urzędnik Admiralicji), udowodnił możliwość praktycznego zastosowania turbin parowych. 12 stycznia 1898 r. firma Parsons Marine Steam Turbine Co Ltd. złożyła ofertę dla Admiralicji, ta z kolei pod wrażeniem pokazu złożyła zamówienie 4 marca 1898 r. eksperymentalnego niszczyciela wyposażonego w nowy rodzaj napędu. Wkrótce potem stocznia koncernu Armstronga rozpoczęła spekulacyjną budowę kolejnej jednostki napędzanej turbinami parowymi, późniejszego niszczyciela HMS "COBRA". Budowę zamówionego u Parsonsa niszczyciela zlecono stoczni Hawthorn Leslie & Co. w Newcastle upon Tyne. Zwodowano go 6 września 1899 roku, a prace wykończeniowe trwały do 1900 roku. Po wejściu do służby był to pierwszy na świecie okręt wojenny z nowym rodzajem napędu: turbinami parowymi. 

Konstrukcja

Służba

04.03.1898 Zamówienie na okręt zostało złożone w firmie Parsons Marine Steam Turbine Co Ltd.
1898 Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni stoczni Hawthorn Leslie & Co. w Newcastle upon Tyne (konkretnie zamówionego przez firmę Parsons Marine Steam Turbine Co Ltd. kadłuba).
06.09.1899 Wodowanie okrętu.
08.1900 Okręt oficjanie został uznany za ukończony. Koszt okrętu wyniósł 53 000 funtów. Początkowo okręt uczestniczył głównie w testach nowego nąpędu.
07.1901 - 08.1901 Okręt wziął udział w letnich manewrach floty. 
03.08.1901 W trakcie manewrów floty na kanale La Manche. 3 sierpnia, płynąc w złych warunkach pogodowych w pobliżu wyspy Alderney okręt wpadł na skały Renonquet. Dowódca jednostki, Lieutenant William Speke, wydał rozkaz opuszczenia unieruchomionego okrętu, który wkrótce przełamał się i obrócił do góry dnem. Załoga została wyratowana dzięki pomocy obsady kutra z pobliskiej wyspy. Kilka dni później kadłub został zniszczony ładunkami wybuchowymi, ponieważ Royal Navy obawiała się ujawnienia tajników nowego napędu. W wyniku przeprowadzonego dochodzenia dowódcy niszczyciela oraz jego oficerowi nawigacyjnemu zarzucono niezachowanie należytej ostrożności podczas żeglugi w złych warunkach pogodowych. Jednakże uniknęli oni poważniejszych kar, ponieważ podczas całych manewrów floty w 1901 roku zdarzył się szereg podobnych wypadków także z udziałem innych okrętów. Rozbicie HMS "VIPER" na skałach i późniejsza o nieco ponad miesiąc katastrofa drugiego z niszczycieli o napędzie turbinowym, HMS "COBRA", spowodowały utrwalenie wśród konserwatywnych oficerów Royal Navy oraz części opinii publicznej niechęci do stosowania nowinek technicznych na okrętach. U marynarzy zaś umocnienie przesądu o zgubnym wpływie nazw węży (viper to w języku angielskim „żmija”, cobra − „kobra”) na noszące je jednostki. W efekcie Royal Navy zmieniła nazwę kolejnego zamówionego eksperymentalnego niszczyciela wyposażonego w turbiny parowe z "PYTHON” na "VELOX”.

Znani dowódcy (przydziały)

07.05.1901 - 03.08.1901 Lieutenant & Commander William Speke (stracił okręt)

Galeria


Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.