| Kanonierki 6-dzialowe typu "PIGMY" stanowiły bezpośrednią kontynuację i ewolucję linii rozwojowej zapoczątkowanej przez typy "ALBACORE" oraz "BRAMBLE" . Były to jedne z ostatnich brytyjskich kanonierek o konstrukcji kompozytowej. Zostały zaprojektowane przez sir Williama White'a w 1887 r. specjalnie do pełnienia roli "pływających posterunków" w najdalszych zakątkach Imperium. |
| Nazwa okrętu |
Stocznia |
Położenie stępki |
Wodowanie |
Ukończenie budowy |
Los okrętu |
| PHEASANT |
Devonport Dyd |
06.06.1887 |
10.04.1888 |
?.10.1888 |
Sprzedany w 1906 r. |
| PARTRIDGE |
Devonport Dyd |
06.06.1887 |
10.05.1888 |
?.12.1888 |
Złomowany w 1913 r. |
| PEACOCK |
Pembroke Dyd |
?.?.1887 |
22.06.1888 |
?.11.1888 |
Sprzedany w 1906 r. |
| PIGMY |
Sheerness Dyd |
?.?.1887 |
27.07.1888 |
?.07.1889 |
Sprzedany w 1905 r. |
| PIGEON |
Pembroke Dyd |
?.?.1887 |
05.09.1888 |
?.03.1889 |
Sprzedany w 1906 r. |
| PLOVER |
Pembroke Dyd |
?.?.1887 |
18.10.1888 |
?.07.1889 |
Sprzedany w 1927 r. |
Dane taktyczno-techniczne
|
Wymiary:
| Wyporność projektowa |
755 ton angielskich |
| Długość pomiędzy pionami |
50,29 m (165 ft 0 in) |
| Szerokość |
9,14 m (30 ft 0 in) |
| Wysokość wnętrza kadłuba |
3,43 m (11 ft 3 in) |
| Zanurzenie |
brak danych |
Napęd:
| Maszyny |
3-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania; 2 kotły cylindryczne; 1 śruba |
| Ożaglowanie |
typu barkentyna o nieznanej powierzchni; 3 maszty |
| Moc indykowana (projektowa) |
1200 ihp |
| Prędkość (maszyna parowa) |
13,25 węzła |
| Prędkość (żagle) |
brak danych |
| Paliwo |
105 ton węgla |
| Zasięg |
2500 mil morskich przy prędkości 10 węzłów |
Opancerzenie:
| Okręty były pozbawione opancerzenia |
Uzbrojenie:
| Początkowe |
6 dział 102 mm (4 in) 25-funtowe (25 pdr) QF; 4 karabiny maszynowe (kartaczownice) |
Ludzie:
| Załoga |
76 oficerów i marynarzy |
Okoliczności powstania kanonierek typu "PIGMY" stanowiły bezpośrednią odpowiedź brytyjskiej Admiralicji na potrzebę posiadania jednostek szybszych i bardziej ekonomicznych niż poprzedni typ "BRAMBLE". Kluczowym impulsem technologicznym było wprowadzenie nowoczesnych maszyn parowych potrójnego rozprężania. Dzięki nim nowe kanonierki mogły osiągać prędkość 13 węzłów i wiećej, co stanowiło znaczący skok w porównaniu do 10 węzłów osiąganych przez starsze jednostki. Zwiększona szybkość była niezbędna do skutecznego zwalczania piractwa na wodach chińskich oraz szybkiego reagowania na incydenty w rozległych koloniach. Projekt sir Williama White'a zakładał stworzenie jednostki "stacyjnej", która byłaby tania w budowie i eksploatacji, a jednocześnie nie ustępowałaby siłą ognia. Zastosowano optymalizację kadłuba, przy nieco większej wyporności niż w typie "BRAMBLE", zmieniono szerokość i "głębokość' okrętu, co pozwoliło na poprawienie stabilności i dzielności morskiej. Było to szczególnie ważne po tragicznych doświadczeniach z wcześniejszymi kanonierkami, które miewały problemy z utrzymaniem stateczności podczas sztormów przy silnym ożaglowaniu i ciężkim uzbrojeniu na pokładzie.
Wybór konstrukcji kompozytowej – łączącej żelazne wręgi z drewnianym poszyciem i miedzianym obiciem dna – był podyktowany pragmatyzmem operacyjnym w odległych placówkach Imperium. W tamtym czasie wiele baz kolonialnych wciąż nie posiadało suchych doków, które mogłyby obsługiwać kadłuby stalowe. Miedziowanie kadłuba chroniło okręty przed korozyjnym działaniem ciepłych wód oraz narastaniem skorupiaków i roślinności morskiej, co pozwalało na wieloletnie stacjonowanie w tropikach bez drastycznego spadku prędkości i konieczności częstych remontów w metropolii. Polityczne podłoże powstania tego typu wiązało się z narastającymi napięciami w Afryce Wschodniej oraz potrzebą wzmocnienia obecności na rzekach Chin. Admiralicja potrzebowała dużej liczby nowoczesnych, ale tanich "pływających posterunków", które mogłyby operować na płytkich wodach i w deltach rzek. Typ "PIGMY" stał się jednym z ostatnich ogniw ewolucji kanonierek kompozytowych, łącząc tradycyjne ożaglowanie i miedziowany kadłub z nowoczesną technologią pary, co czyniło te jednostki idealnym narzędziem do utrzymywania porządku w najdalszych zakątkach brytyjskich posiadłości zamorskich.
Kadłub
Kadłub tych okrętów był wykonany częściowo z drewna (poszycie) jaki i z żelaza (wewnętrzna struktura, kil, dziób i rufa). Wyporność wynosiła 755 ton angielskich, długość pomiędzy pionami 50,29 m (165 ft 0 in), szerokość 9,14 m (30 ft 0 in), natomiast zanurzenie wynosiło najprawdopodobniej około 3,5 m (nie jest do końca określone). Kadłub był wyposażony w przedziały wodoszczelne. Ożaglowanie było typu barkentyna o nieznanej powierzchni na trzech masztach. W porównaniu do poprzednich typów kanonierki typu "BRAMBLE" miały większą wyporność przy takiej samej długości pomiędzy pionami. O stopę większa szerokość i przeprojektowany kształt kadłuba pozwoliła na poprawienie dzielności morskiej i chociaż częściowo zniwelowało problemy z przeciążeniem poprzednich kanonierek uzrbrojeniem i ożaglowaniem.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Kanonierki typu "PIGMY" były uzbrojone identycznie jak poprzednie kanonierki typu "BRAMBLE": 6 dział szybkostrzelnych 102 mm (4 in) 25-funtowe (25 pdr) QF oraz 4 karabiny maszynowe (kartaczownice) stanowiły sporą siłę ognia jak na tak niewielki okręt. Poza tym w przeciwieństwie do poprzedniego typu "ALBACORE" działa te były już zamontowane na nowoczesnych lawetach.
Napęd
Okręty te napędzała 3-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania. W zależności od okrętu zmieniała się firma która była wytwórcą jednostki napędowej. Moc projektową określono na 1200 ihp. Nieco silniejsze maszyny jak w typie "BRAMBLE" spowodowały zwiększenie zakładanej prędkości do 13,25 węzła. Zapas paliwa wynosił tyle samo - 105 ton węgla. Okręty były wyposażone w pomocnicze ożaglowanie typu barkentyna, na trzech masztach.
Pheasant
| 06.06.1887 |
Położenie stępki okrętu w stoczni Devonport Royal Dockyard. |
| 10.04.1888 |
Wodowanie okrętu. |
| 10.1888 |
Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt kadłuba wyniósł 27 800 funtów, natomiast maszyny 10 000 funtów. Zostały one wyprodukowane w tym samym miejscu co kadłub. |
| 30.10.1888 |
Okręt został wcielony do służby czynnej w Devonport. |
| 1888 - 1890 |
Początkowo stacjonował na Cape of Good Hope and West Coast of Africa Station. Brał udział w patrolowaniu wybrzeży Afryki, zwalczając handel niewolnikami i chroniąc brytyjskie faktorie. |
| 1891 - 1900 |
Okręt został przeniesiony na Stację Pacyfiku. Operował z bazy w Esquimalt (dzisiejsza Kolumbia Brytyjska w Kanadzie). W 1891 roku zanotowano powrót jego pierwszej załogi do Anglii – marynarze przejechali całą Kanadę nowo wybudowaną linią kolejową z Vancouver do Halifaxu, by tam wsiąść na statek do Plymouth. Przez niemal dekadę Pheasant patrolował wody od Alaski aż po Chile, pełniąc funkcje dyplomatyczne i policyjne. |
| 1904 |
Podobnie jak inne okręty typu "PIGMY" i "BRAMBLE" okręt ten padł ofiarą wielkich reform admirała Fishera, który w 1904 roku uznał kanonierki za nieprzydatne w nowoczesnej wojnie morskiej. Okręt w tym roku wrócił do Wielkiej Brytanii i został wycofany ze służby czynnej. |
| 15.05.1906 |
Okręt został sprzedany w celu utylizacji dla firmy Cox w Falmouth. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 08.05.1889 - 12.01.1892 (?) |
Lieutenant & Commander Thomas Hadley |
| 06.11.1891 - 26.10.1894 (?) |
Lieutenant & Commander Edward H. Blair |
| 03.10.1894 - 17.10.1897 (?) |
Commander Frank A. Garforth |
| 09.09.1897 - 21.05.1901 |
Commander Herbert G. Smith |
Partridge
| 06.06.1887 |
Położenie stępki okrętu w stoczni Devonport Royal Dockyard. |
| 10.05.1888 |
Wodowanie okrętu. |
| ?.12.1888 |
Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt kadłuba wyniósł 27 800 funtów, natomiast maszyny 10 000 funtów. Zostały one wyprodukowane w tym samym miejscu co kadłub. |
| 12.12.1888 |
Okręt został wcielony do służby w Devonport i został skierowany do Stacji Południowoafrykańskiej (South Africa Station). Okręt spędził większość swojej kariery operując z bazy w Simon’s Town (koło Kapsztadu). |
| 1893 |
W 1893 roku okręt brał udział w prestiżowym międzynarodowym spotkaniu flot w Hampton Roads (USA), reprezentując brytyjską obecność w regionie Atlantyku. |
| 1899 - 1902 |
HMS "PARTRIDGE" odegrał aktywną rolę w II wojnie burskiej (1899–1902). Patrolował wybrzeża Afryki Południowej, zapobiegając dostawom broni dla Burów oraz zapewniając łączność między brytyjskimi enklawami. |
| 1904 |
Podczas gdy reforma admirała Fishera z 1904/1905 roku zmiotła z powierzchni wody większość kanonierek, "PARTRIDGE" uniknął natychmiastowego zezłomowania: Pozostał w Simon’s Town znacznie dłużej niż inne jednostki typu "PIGMY", pełniąc funkcje pomocnicze i patrolowe w regionie południowej Afryki. |
| 1909 |
Okręt został sprzedany w Simonstown dla firmy Ward, Preston w celu utylizacji. |
| 06.05.1913 |
Co niezwykłe dla tak małej jednostki, okręt odbył daleką podróż powrotną z Afryki do Anglii. Przybył do Preston w celu ostatecznej rozbiórki dopiero 6 maja 1913 roku. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 12.12.1888 |
Lieutenant & Commander Francis C. M. Noel |
| 03.01.1891 - 30.01.1893 (?) |
Lieutenant & Commander Alfred F. Welldon |
| 01.01.1893 - 1896 |
Lieutenant & Commander Norman G. Macalister |
| 10.01.1896 - 18.11.1898 |
Commander William G. Van Ingen |
| 04.05.1899 - 30.06.1900 |
Lieutenant in Command Allen T. Hunt |
| 01.09.1900 - 30.06.1903 |
Lieutenant in Command Eustace La T. Leatham |
| 30.06.1903 - 30.11.1904 |
Lieutenant Alan C. Bruce |
Peacock
| 1887 |
Położenie stępki okrętu w stoczni Pembroke Royal Dockyard. |
| 22.06.1888 |
Wodowanie okrętu. |
| 11.1887 |
Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt okrętu wyniósł łącznie 27 600 funtów za kadłub oraz 10 000 funtów za maszyny, wyprodukowane w firmie Barrow Iron Sbdg. |
| 27.11.1888 |
Okręt został wcielony do służby w Devonport. |
| 1889 |
Okręt na krótko został skierowany do służby w Cape of Good Hope and West Coast of Africa. |
| 1891 |
Najprawdopodobniej na początku dekady okręt został skierowany do China Station. |
| 06.1899 |
W czerwcu 1899 roku "PEACOCK" brał udział w nietypowej misji ratunkowej i dyplomatycznej na północ od Formozy (Tajwanu). Okręt został wysłany, aby zbadać losy rozbitków i chronić brytyjskie interesy w regionie, który stawał się coraz bardziej zapalny ze względu na rywalizację japońsko-chińską. |
| 1899 - 1902 |
HMS "PEACOCK" brał aktywny udział w tłumieniu powstania bokserów w latach 1899-1902. Dzięki swojej konstrukcji i płytkiemu zanurzeniu był wykorzystywany do osłony transportów wojsk i zaopatrzenia w deltach rzek oraz do ochrony europejskich faktorii handlowych przed atakami powstańców. |
| 15.05.1906 |
Okręt został sprzedany dla firmy Ellis, Chepstow w celu utylizacji. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 27.11.1888 - 19.08.1890 |
Lieutenant & Commander Frederick St. G. Rich |
| 19.08.1890 - 30.06.1893 |
Lieutenant & Commander Thomas F. W. Ingram |
| 08.08.1893 - 30.06.1896 |
Lieutenant & Commander Henry J. D. Laxton |
| 18.08.1896 - ? |
Lieutenant & Commander Percy S. St. John |
| 18.07.1899 - ? |
Lieutenant & Commander John G. Armstrong |
| 02.10.1899 - 16.03.1900 |
Lieutenant & Commander Sholto G. Douglas (Usunięty z dowodzenia okrętem na mocy wyroku sądu wojennego za doprowadzenie do wejścia jednostki na mieliznę) |
| 30.03.1900 - 28.0.1901 |
Lieutenant & Commander Charles P. R. Coode |
Pigmy
| 1887 |
Położenie stępki okrętu w stoczni Sheerness Royal Dockyard. |
| 27.07.1888 |
Wodowanie okrętu. |
| 07.1889 |
Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt okrętu wyniósł łącznie 28 000 funtów za kadłub oraz 9700 funtów za maszyny, wyprodukowane w firmie Barrow Iron Sbdg. |
| 1889 |
Okręt został skierowany do służby w China Station. |
| 1900 |
HMS "PIGMY" brał aktywny udział w tłumieniu powstania bokserów. Dzięki swojej konstrukcji i płytkiemu zanurzeniu był wykorzystywany do osłony transportów wojsk i zaopatrzenia w deltach rzek oraz do ochrony europejskich faktorii handlowych przed atakami powstańców. |
| 09.04.1901 - 28.05.1901 |
Według holenderskiego Rocznika Królewskiej Holenderskiej Marynarki Wojennej 1900–1901 (Jaarboek van de Koninklijke Nederlandsche Zeemacht), brytyjska kanonierka HMS "PIGMY" przebywała z wizytą w Padang w Holenderskich Indiach Wschodnich w okresie od 9 kwietnia do 28 maja 1901 roku. W doniesieniu podano, że brytyjska kanonierka HMS "PIGMY" o ma wypłynąć z Singapuru na początku kwietnia w kierunku Padang w Holenderskich Indiach Wschodnich, aby przygotować brytyjską ekspedycję naukową mającą na celu obserwację zaćmienia. Prawdopodobnie brytyjska korweta HMS "ALGERINE" otrzyma rozkaz przetransportowania członków ekspedycji do Padang. Wydanie z dnia 25 maja poinformowało, że "PIGMY" zakotwiczyła u wybrzeży Poeloe Aoer w pobliżu Padang, aby za pomocą swojego reflektora ostrzec ekspedycję o momencie rozpoczęcia całkowitego zaćmienia. Gazeta "Het nieuws van den dag voor Nederlandsch-Indië" doniosła, że ekspedycja dobiegła końca, a jednostki "GENERAL ALAVA" oraz "PIGMY" opuściły Emmahaven w Holenderskich Indiach Wschodnich 28 maja |
| 04.04.1905 |
Okręt został sprzedany firmie Cox w Falmouth z przeznaczeniem do utylizacji. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 03.07.1889 - 1892 |
Lieutenant & Commander George H. Hewett |
| 17.11.1892 - 31.12.1895 (?) |
Lieutenant & Commander Henry A. Phillipps |
| 18.10.1895 - 18.05.1896 |
Lieutenant & Commander Henry Adair (popełnił samobójstwo) |
| 21.05.1896 - 11.1898 |
Lieutenant & Commander Charles J. T. Dormer |
| 01.11.1898 - 01.01.1901 (?) |
Lieutenant & Commander John F. E. Green |
| 15.01.1901 - 25.10.1902 |
Lieutenant & Commander Arthur H. Oldham |
Pigeon
| 1887 |
Położenie stępki okrętu w stoczni Pembroke Royal Dockyard. |
| 05.09.1888 |
Wodowanie okrętu. |
| 03.1889 |
Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt okrętu wyniósł łącznie 27 800 funtów za kadłub oraz 10 000 funtów za maszyny, wyprodukowane w firmie Barrow Iron Sbdg. |
| 12.03.1889 |
Okręt został wcielony do służby w Devonport. |
| 1890 |
Okręt został przydzielony do służby na East Indies Station (Indie i Zatoka Perska). W przeciwieństwie do siostrzanych jednostek wysyłanych do Chin, "PIGEON" spędził większość czasu operując z baz w Bombaju oraz Trincomalee (Cejlon). Jego główne zadania obejmowały zwalczanie handlu niewolnikami i patrolowanie wód między Zanzibarem a wybrzeżem dzisiejszego Omanu. Kanonierki tego typu były postrachem dla arabskich dhow, ponieważ dzięki napędowi parowemu nie zależały od monsunów. Oprócz tego zajmowały się ochroną handlu perłami - regularne rejsy w rejonie Zatoki Perskiej (Kuwejt, Bahrajn), gdzie brytyjska obecność gwarantowała spokój lokalnym władcom współpracującym z Koroną oraz dyplomacja "kanonierek" - reprezentowanie interesów brytyjskich w portach Morza Czerwonego i Oceanu Indyjskiego. |
| 03.1891 |
Zgodnie z doniesieniami gazety The Sydney Morning Herald z 11 marca 1891 r." Załoga HMS "PIGEON" przechwyciła niedawno dhow [tradycyjna arabska łódź żaglowa] z niewolnikami oraz znaczną liczbę uwięzionych osób w okolicznościach, które przynoszą chlubę zarówno roztropności, jak i humanitaryzmowi brytyjskich marynarzy. Jak się okazuje, kanonierka znajdowała się na patrolu, gdy dostrzeżono dhow kierujący się w stronę wyspy Danes, w niewielkiej odległości od Pemba (na Oceanie Indyjskim u wybrzeży Tanzanii). Jednostka była uważnie obserwowana; zauważono, jak podpływa do rafy i wysadza na ląd 31 niewolników, w tym 19 kobiet i dwie dziewczynki, pod strażą dwóch Arabów. Nieszczęśni jeńcy zostali pospiesznie zapędzeni w głąb gęstych zarośli – było oczywiste, że ich okrutni panowie zamierzali przetransportować ich na Pembę, gdy tylko minie zagrożenie ze strony Anglików. Jednak podoficer (petty officer) Quinn, dowodzący łodzią, wydał swoim ludziom rozkaz lądowania. Po przeszukaniu buszu udało im się odnaleźć 21 niewolników pod strażą jednego Araba; pozostała część grupy została wcześniej wywieziona. Sam dhow również nie uniknął kary. Artylerzysta (gunner) M. Grant, usłyszawszy, że jednostka próbuje dotrzeć do Kokotoni, udał się w tamto miejsce i tam ją przechwycił, doprowadzając ją do Zanzibaru. Kapitanowi i właścicielowi łodzi udało się jednak zbiec." |
| 1896 |
Jednym z ważniejszych momentów w służbie tego okrętu był udział w operacjach u wybrzeży Afryki Wschodniej. W 1896 roku okręt znajdował się w rejonie Zanzibaru, wspierając brytyjską administrację w utrzymywaniu stabilności po tzw. najkrótszej wojnie świata (choć sam nie brał bezpośredniego udziału w samym 38-minutowym ostrzale pałacu). |
| 1900 - 1903 |
Okręt intensywnie patrolował wody w poszukiwaniu przemytników broni, którzy dostarczali karabiny dla plemion na Półwyspie Arabskim, co zagrażało brytyjskiej kontroli nad szlakami do Indii. |
| 1905 |
Podobnie jak pozostałe okrętu typu "PIGMY", HMS "PIGEON" powrócił do metropolii, gdy admirał John Fisher rozpoczął wielkie sprzątanie floty z jednostek „niezdolnych do walki w nowoczesnej wojnie”. |
| 15.05.1906 |
Okręt został sprzedany dla firmy V. Grech dla celów komercyjnych za (najprawdopodobniej) za 3500 funtów. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 12.03.1889 - 23.04.1891 |
Lieutenant & Commander Henry R. P. Floyd (odesłany do kraju / zwolniony ze służby z powodu przewlekłej gorączki i czyraków) |
| 25.04.1891 - 03.03.1894 (?) |
Lieutenant & Commander Scott W. A. H. Gray |
| 01.01.1894 - 31.03.1897 |
Lieutenant & Commander Montague G. Cartwright |
| 31.03.1897 - 31.12.1899 |
Lieutenant in Command Edward H. Moubray |
| 01.01.1900 |
Commander Oscar V. de Satgé |
Plover
| 1887 |
Położenie stępki okrętu w stoczni Pembroke Royal Dockyard. |
| 18.10.1888 |
Wodowanie okrętu. |
| 07.1889 |
Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt okrętu wyniósł łącznie 28 000 funtów za kadłub oraz 9700 funtów za maszyny, wyprodukowane w firmie Barrow Iron Sbdg. |
| 03.07.1889 |
Okręt został wcielony do służby w Devonport. |
| 1890 - 1904 |
Okręt został przydzielony do służby w China Station. Przez ponad dekadę patrolował chińskie wody terytorialne, operując z bazy w Hongkongu oraz Weihaiwei. Okręt brał aktywny udział w działaniach wojennych podczas powstania bokserów w latach 1899 - 1900. Jego zadaniem była ochrona europejskich enklaw oraz utrzymywanie drożności szlaków wodnych dla statków zaopatrzeniowych. Wielokrotnie brał udział w pościgach za pirackimi dżonkami, które terroryzowały handel w delcie Rzeki Perłowej. |
| 1904 |
Okręt został uznany za nieefektywny w obliczu nowej ery pancerników i niszczycieli. Został wycofany z czynnej służby i sklasyfikowany jako "przestarzały". |
| 1904 - 1913 |
Okręt był raportowany jako jednostka pomocnicza i pełnił służbę stawiacza zagród sieciowych w Gibraltarze. |
| 27.04.1927 |
Okręt został sprzedany w Gibraltarze i utylizowany. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 03.07.1889 - 31.12.1890 (?) |
Lieutenant & Commander Ernest G. Rason |
| 03.01.1891 - 13.11.1892 (?) |
Commander Lewis K. Bell |
| 01.09.1892 - 26.11.1895 |
Lieutenant in Command Francis C. B. Addington |
| 18.10.1895 - ? |
Lieutenant & Commander Spencer V. Y. de Horsey |
| 23.07.1898 - 30.07.1901 |
Lieutenant & Commander Carlton V. de Mornay Cowper |
| 30.07.1901 - 05.07.1902 |
Lieutenant & Commander Hector L. Watts-Jones |
- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Rif Winfield (2014). British Warship of the Age of Sail 1817 - 1863. Seaforth Publishing.
- Wikipedia, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.