HISTORIA WOJEN

Bramble (1886)

Szczegóły: Kategoria: Kompozytowe kanonierki śrubowe; Utworzono: 12 lipiec 2025; Poprawiono: 18 styczeń 2026

Typ "BRAMBLE" został zaprojektowany przez Williama White’a. Były to kanonierki, których projekt oparto na poprzednich kanonierkach kompozytowych typu "ALBACORE", zdecydowano się jednak na zaprojektowanie jednostek większych, silniej uzbrojonych i o większej autonomiczności.

Kraj: Wielka Brytania klasa: kanonierka śrubowa, kompozytowa kanonierka śrubowa, "gunboat", "gunvessel"	Specyfikacja Dane taktyczno-techniczne Projekt Konstrukcja Służba Galeria

Specyfikacja

Nazwa okrętu	Stocznia	Położenie stępki	Wodowanie	Ukończenie budowy	Los okrętu
RATTLER	Armstrong Mitchell, Elswick	15.08.1885	04.08.1886	?.05.1887	Sprzedany w 1924 r.
WASP	Armstrong Mitchell, Elswick	?.08.1885	13.09.1886	?.?.1887	Zatonął 10.09.1887 r.
LIZARD	Harland & Wolff, Belfast	?.?.1885	27.11.1886	?.10.1887	Sprzedany w 1905 r.
BRAMBLE	Harland & Wolff, Belfast	15.08.1885	11.12.1886	?.10.1887	Sprzedany w 1906 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność projektowa	715 ton angielskich
Wyporność pełna	810 ton angielskich
Tonaż	670 bm
Długość pomiędzy pionami	50,29 m (165 ft 0 in)
Szerokość	8,84 m (29 ft 0 in)
Wysokość wnętrza kadłuba	3,35 m (11 ft 0 in)
Zanurzenie	brak danych

Napęd:

Maszyny	3-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania; 2 kotły cylindryczne; 1 śruba
Ożaglowanie	typu barkentyna o nieznanej powierzchni; 3 maszty
Moc indykowana (projektowa)	1000 ihp ("RATTLER": 1200 ihp)
Prędkość (maszyna parowa)	13 węzłów
Prędkość (żagle)	brak danych
Paliwo	105 ton węgla
Zasięg	2500 mil morskich przy prędkości 10 węzłów

Opancerzenie:

Okręty były pozbawione opancerzenia

Uzbrojenie:

Początkowe

6 dział 102 mm (4 in) 25-funtowe (25 pdr) QF; 4 karabiny maszynowe (kartaczownice)

Ludzie:

Załoga

76 oficerów i marynarzy

Projekt

Kanonierki typu "BRAMBLE" powstały w ramach programu rozbudowy floty 1885-1886 Programme jako bezpośrednia odpowiedź brytyjskiej Admiralicji na rosnące wyzwania kolonialne oraz gwałtowny postęp w technologii artyleryjskiej końca XIX wieku. Zaprojektowane przez następcę Nathaniela Barnaby’ego, Williama White’a, stanowiły powiększoną i silniej uzbrojoną wersję wcześniejszych jednostek typu "ALBACORE". Ich budowa była podyktowana potrzebą posiadania uniwersalnych "policjantów mórz", zdolnych do samodzielnych rejsów oceanicznych oraz operowania w górę rzek Afryki i Azji. Kluczową cechą tych jednostek była konstrukcja kompozytowa – połączenie żelaznej stępki, wręg i stew (dziobowej i rufowej) z drewnianym poszyciem kadłuba. Rozwiązanie to było podyktowane pragmatyzmem: w odległych placówkach kolonialnych brakowało suchych doków, a drewniany kadłub pozwalał na miedziowanie (obicie blachą miedzianą), co skutecznie chroniło przed porastaniem przez organizmy morskie. Dzięki temu okręty zachowywały manewrowość i prędkość w tropikach znacznie dłużej niż jednostki o kadłubach stalowych. Pod względem technicznym typ "BRAMBLE" był znaczącym krokiem naprzód. były większe od poprzednich kanonierek, miały większa autonomiczność, jednak ich wielkość pozwalała im na bezpieczne wpływanie na mielizny i w delty rzek, niedostępne dla większych krążowników. Jako jedne z pierwszych zostały od podstaw zaprojektowane pod nowoczesne działa odtylcowe (BL) kalibru 4 cali, zastępujące przestarzałe armaty ładowane od przodu.

Mimo solidnej konstrukcji, małe zanurzenie w połączeniu z ciężkim uzbrojeniem i ożaglowaniem bywało niebezpieczne w ekstremalnych warunkach pogodowych. Tragiczny dowód tego stanowi los HMS "WASP", który 10 września 1887 roku zaginął bez śladu wraz z całą załogą podczas tajfunu na Morzu Południowochińskim. Większość pozostałych jednostek tej klasy służyła intensywnie (w 1887 r. wszystkie okręty poza HMS "BRAMBLE" zostały przeklasyfikowane do kategorii "gunvessel", a więc dużych kanonierek) aż do wielkiej modernizacji floty w 1904 roku, kiedy to w ramach reform admirała Fishera zostały wycofane z czynnej służby jako zbyt wolne wobec nowej ery niszczycieli i pancerników.

Konstrukcja

Kadłub

Opancerzenie

Uzbrojenie

Napęd

Służba

Rattler

15.08.1885	Położenie stępki okrętu w stoczni Armstrong Mitchell, Elswick z numerem stoczniowym 491.
04.08.1886	Wodowanie okrętu.
05.1887	Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt kadłuba wyniósł 28 134 funtów, natomiast maszyny wyprodukowane w Hawthorn Leslie kosztowały 10 600 funtów.
1888 - 1900	Służba na rzece Jangcy oraz w okolicach Hongkongu. Okręt brał udział w tłumieniu piractwa i ochronie brytyjskich faktorii handlowych.
1900 - 1903	Na przełomie wieków "RATTLER" został przeniesiony na West Coast of Africa Station. Była to trudna służba w tropikalnym klimacie, gdzie konstrukcja kompozytowa (miedziowanie kadłuba) dawała mu ogromną przewagę nad jednostkami stalowymi.
08.1903	"RATTLER" przybył do Gibraltaru z zachodniego wybrzeża Afryki w połowie sierpnia 1903 roku. Spodziewano się, że 17 sierpnia wypłynie do Plymouth w celu wycofania ze służby (pay off).
20.09.1903	Okręt został wycofany ze służby w Chatham i przeniesiony do Dywizji D Rezerwy Stoczniowej.
06.1906	Mimo że okręt stacjonował w stoczni Chatham, został wystawiony na sprzedaż na zaplanowanej na 10 lipca aukcji w Portsmouth jako "Lot 9" (Partia nr 9) w ramach wyprzedaży 'Przestarzałych jednostek wojennych i innych jednostek'. Mimo że wiele jego sióstr trafiło wtedy do hut, "RATTLER" został wycofany z aukcji lub zakupiony z powrotem przez Admiralicję, ponieważ uznano jego kadłub za idealny do celów pomocniczych.
1910 - 1913	W kwietniu 1910 roku okręt przybył do Portsmouth z rzeki Clyde, aby rozpocząć służbę przy szkoleniu palaczy (stokers), będąc przypisanym do okrętu "ARGONAUT". Kontynuował tę służbę co najmniej do 1913 roku.
09.1919	Okręt zaczął pełnić funkcję okrętu szkolnego dla nawigatorów. Został przemianowany na "DRYAD".
10.1924	Okręt został sprzedany z przeznaczeniem do utylizacji.

Znani dowódcy (przydziały)

05.05.1887 - 04.01.1890	Lieutenant & Commander William H. Maitland-Dougall
04.01.1890 - 02.03.1893	Lieutenant & Commander John G. Heugh
02.03.1893 - 30.06.1896	Lieutenant & Commander Hugh Cotesworth
18.08.1896 - 30.06.1900	Lieutenant & Commander The Hon. George A. Hardinge
14.02.1901 - 19.09.1903	Lieutenant & Commander Charles Tibbits
21.05.1915 - 04.06.1915	Commander (Emergency) Oswald C. M. Barry
02.1916	Lieutenant R.N.R. in Command Horace L. Vicary

Wasp

Lizard

1885	Położenie stępki okrętu w stoczni Harland & Wolff, Belfast z numerem stoczniowym 190.
27.11.1886	Wodowanie okrętu.
10.1887	Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt okrętu wyniósł łącznie 42 770 funtów za kadłub oraz 10 000 funtów za maszyny, wyprodukowane w tej samej stoczni co kadłub.
01.1888	Służbę na Stacji Australijskiej (Australia Station) okręt rozpoczął w styczniu 1888 roku, operując na wodach Nowej Zelandii. Przez ponad dekadę odgrywał kluczową rolę w "dyplomacji kanonierek" na wyspach Pacyfiku, pełniąc funkcje administracyjne, policyjne i transportowe.
1900 - 08.1901	W 1900 roku jednostka została oddelegowana do służby na Stacji Chińskiej (China Station) podczas powstania bokserów i pozostała na wodach chińskich do sierpnia 1901 roku, kiedy to powróciła na stację australijską.
08.1901	Okręt powrócił do Australia Station. Zapisał się w historii jako pierwszy okręt wojenny, który wpłynął do portu Kiama w Nowej Południowej Walii, co było wielkim wydarzeniem dla lokalnej społeczności.
09.1902	Załoga została wycofana ze służby we wrześniu 1902 roku i otrzymała rozkaz powrotu do kraju parowcem.
1904	Okręt został odstawiony do rezerwy (laid up) w Sydney.
1905	Okręt został sprzedany za 800 funtów w Sydney w celu utylizacji i został rozebrany w Balmain w Sydney.

Znani dowódcy (przydziały)

18.10.1887 - 14.05.1888	Lieutenant & Commander Alaric W. J. Portal (ma zostać wyznaczony [do służby] na okręcie "NELSON" po przybyciu "LIZARD" do Australii)
14.04.1888 - 31.12.1889	Lieutenant & Commander Francis R. Pelly
01.01.1890 - 23.04.1893	Lieutenant & Commander James G. Bremer
08.02.1893 - 01.01.1896	Lieutenant & Commander Lionel G. S. Hancock
01.01.1896 - 19.07.1898	Lieutenant & Commander Vivian O. L. Champion de Crespigny
06.07.1899 - 16.08.1902	Commander John Campbell Watson
17.08.1902 - 12.07.1904	Lieutenant & Commander John C. T. Glossop

Bramble

Galeria

- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Rif Winfield (2014). British Warship of the Age of Sail 1817 - 1863. Seaforth Publishing.
- Wikipedia, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.

15.08.1885	Położenie stępki okrętu w stoczni Harland & Wolff, Belfast z numerem stoczniowym 191.
11.12.1886	Wodowanie okrętu.
10.1887	Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Koszt okrętu wyniósł łącznie 39 835 funtów za kadłub oraz 10 000 funtów za maszyny, wyprodukowane w tej samej stoczni co kadłub.
21.10.1887	Okręt został wcielony do służby w Devonport i skierowany do służby w South and West Africa Station.
1887	Został wysłany do Afryki, gdzie operował głównie wzdłuż zachodniego wybrzeża (rejon dzisiejszej Nigerii, Ghany i Sierra Leone). Dzięki zanurzeniu ok. 4 metrów, "BRAMBLE" był wykorzystywany do ekspedycji w deltach rzek (np. rzeki Niger). Jego zadaniem było wspieranie Królewskiej Kompanii Nigru (Royal Niger Company) i egzekwowanie brytyjskich interesów handlowych.
1894	"BRAMBLE" brał aktywny udział w operacjach w delcie rzeki Benin. Wspierał ogniem swoich dział oddziały lądowe podczas ataku na ufortyfikowaną siedzibę lokalnego władcy, Nany Olomu (tzw. Brohemie Expedition).
06.1896	Nazwa okrętu została na "COCKATRICE".
1901 - 1902	Pod koniec wieku okręt powrócił na wody europejskie. W maju 1902 roku został wycofany z aktywnej służby liniowej w Portsmouth i przeniesiony do rezerwy.
03.04.1906	Okręt był jedną z dwunastu przestarzałych jednostek sprzedanych na aukcji w stoczni w Chatham 3 kwietnia 1906 roku. Uzyskał cenę 3 800 funtów.

21.10.1887 - 15.05.1889	Lieutenant & Commander Gilbert E. Harrison (zachorował)
15.05.1889 - 15.10.1891	Lieutenant & Commander Frederick G. C. Langdon
15.07.1892 - 15.11.1895	Lieutenant & Commander Edward H. Currey
01.01.1898 - 18.09.1899	Commander Herbert N. Rolfe (okręt już nazywał się "COCKATRICE".

08.1885	Położenie stępki okrętu w stoczni Armstrong Mitchell, Elswick z numerem stoczniowym 492.
13.09.1886	Wodowanie okrętu.
?.?.1887	Ukończenie budowy i wyposażanie okrętu. Brak danych na temat kosztów okrętu, jednakże maszyny zostały wyprodukowane w firmie N. E. Marine Engineering.
05.1887 - 08.1887	Po wejściu do służby okręt otrzymał przydział do China Station. Wypłynął z Wielkiej Brytanii, kierując się przez Kanał Sueski w stronę Singapuru. Zadaniem okrętu miało być patrolowanie wód chińskich i zwalczanie piractwa.
10.09.1887	HMS "WASP" opuścił Singapur, kierując się do Szanghaju. Była to rutynowa trasa przez Morze Południowochińskie. Na pokładzie znajdowała się pełna załoga. Okręt nigdy nie dotarł do celu. Uważa się, że jednostka trafiła w sam środek niszczycielskiego tajfunu. Małe kanonierki o wyporności 715 ton, mimo solidnej konstrukcji, miały wysoko położony środek ciężkości (ze względu na ożaglowanie i ciężkie działa na pokładzie), co przy ekstremalnym falowaniu mogło doprowadzić do nagłego wywrócenia się kadłuba. W listopadzie 1887 okręt oficjalne zostaje uznany za zaginiony. Po szeroko zakrojonych poszukiwaniach, które nie przyniosły żadnego rezultatu (nie odnaleziono szczątków, szalup ani ciał), Admiralicja oficjalnie uznała okręt za stracony wraz z całą załogą (73 osoby).