TB80 (1886)

HMS TB80Torpedowiec HMS "TB80" został zbudowany w stoczni Yarrow w ramach 1885-1886 Programme. Zgodnie z przyjętą w niektórych źródłach klasyfikacją (opartą na długości kadłuba) zaliczał się do typu 135-stopowego ("135-footers"). Był pierwszym brytyjskim torpedowcem wyposażonym w dziobnicę w kształcie tzw. "skorupy żółwia" ("turtleback").
Kraj: Wielka Brytania
klasa: torpedowiec

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
TB80 Yarrow ?.?.1886 ?.?.1886 ?.05.1887 Sprzedany w 1921 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność normalna 105 ts
Długość pomiędzy pionami 41,15 m (135 ft 0 in)
Szerokość 4,27 m (14 ft 0 in)
Zanurzenie od 1,19 m (3 ft 10¾ in) do 1,83 m (6 ft 0 in)

Napęd:

Maszyny 3-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 1 kocioł parowy typu lokomotywowego; 1 śruba
Moc indykowana  1500 ihp
Prędkość 23 węzły
Paliwo 23 tony węgla
Zasięg 2850 mil morskich przy 10 węzłach

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 3 działa 47mm (1,85 in) L/40 3-funtowe (3 pdr) Hotchkiss Mk I QF; 3 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)

Ludzie:

Załoga 21 oficerów i marynarzy

Projekt

Cofając się nieco w czasie do 1884 r. zgodnie z zaleceniami Admiralicji, w ramach 1883 - 84 Programme zamówiono w stoczniach Thornycroft i Yarrow pierwsze torpedowce należące do typu 113-stopowego ("113-footers"). Były to torpedowce "TB21" i "TB22" Thornycroft'a oraz "TB23" i "TB24" Yarrow'a. Natomiast tzw. Northbrook Programme zawierał zamówienie na pierwsze torpedowce 125-stopowe ("125-footers"). Było to pierwszych pięć jednostek tego typu: od "TB25" do "TB29". W marcu 1885 r. rząd Wielkiej Brytanii został poddany potężnej krytyce w związku z nieadekwatnym zdaniem niektórych polityków opozycji wydawaniem pieniędzy na rozbudowę floty. Według nich rozbudowa ta postępowała zbyt wolno, a sytuacja międzynarodowa zaczynała robić się nieciekawa. Wojska rosyjskie i afgańskie spotkały się na granicy w Pendjeh i wojna z Rosją stała się nagle bardzo realna. Kiedy 30 marca 1885 r. Rosjanie zaatakowali i zajęli Pandjeh, Admiralicja na polecenie rządu zdecydowała się wysłać flotę na Bałtyk. Złożono również szybko nowe zamówienia, m.in. na nowe torpedowce. Oprócz zamówień na kolejne torpedowce 125-stopowe (30 kwietnia i 1 maja 1885 r. złożono zamówienia na 20 torpedowców ze stoczni Thornycroft'a: od "TB41" do  "TB60"  i 22 torpedowców ze stoczni Yarrow: od "TB30" do  "TB33" i od "TB61" do  "TB78", oraz w kwietniu zamówiono 5 torpedowców ze stoczni White: od "TB34" do  "TB38") zakupiono również budowane dla Chile torpedowce "GLAURA" i "FRESIA". 

Nowe 125-stopowe ("125-footers") okazały się udane, jednakże oczekiwania Admiralicji cały czas ewoluowały w kierunku udoskonalenia konstrukcji używanych w Royal Navy. Wraz z rozwojem wiedzy na temat budowy okrętów ewoluowały również projekty i zastosowane w nich rozwiązania. Stocznia Yarrow zbudowała w 1885 r. dla Austrii 135-stopowy torpedowiec "FALKE", charakteryzujący się kilkoma rozwiązaniami, których nie posiadały wcześniejsze torpedowce. Okręt ten był większy, wyposażony w mocniejszą maszynę parową i miał całkowicie zmodyfikowaną dziobnicę, która została ukształtowana  jako tzw. "skorupy żółwia" ("turtleback"). W założeniu miało to ułatwić pokonywanie wzburzonego morza z dużą prędkością jak również poprawić właściwości morskie. Admiralicja zainteresowana projektem dla Austrii, zamówiła własny torpedowiec (jedną ze zmian konstrukcyjnych było powiększenie szerokości kadłuba w brytyjskim torpedowcu względem "FALKE"). Ujęto go w programie rozbudowy floty 1885-1886 Programme i przydzielono nazwę "TB80". Sama innowacyjna dziobnica okazała się na tyle skuteczna iż stała się ważną cechą późniejszych brytyjskich torpedowców i niszczycieli.

Konstrukcja

Służba

1886 Złożenie zamówienia przez Admiralicję.
1886 Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni Yarrow & Company, Limited. Przydzielono numer stoczniowy 748.
1886 Wodowanie okrętu. 
05.1887 Zakończenie budowy okrętu.
1888 - 1889 Okręt został poddany wymianie kotła na wodnorurkowy.
1894 Okręt uczestniczył w corocznych manewrach, przewodząc 2. Torpedo Division, po stronie Czerwonych.
1895 Okręt był jednym z 13 torpedowców większych lub równych 125 stopom, bazującym w Devonport.
27.07.1903 Torpedowce "TB80" i "TB87" zderzyły się podczas corocznych manewrów. Sprawca zderzenia, dowodzący torpedowcem "TB87" Lieutenant Oswald William Ormsby został obwiniony za "wielki brak rozwagi" i spotkał się z surowym niezadowoleniem Admiralicji.
22.10.1921 Okręt został sprzedany dla J. E. Thomas z przeznaczeniem na złom (najpierw, w tym samym roku okręt został sprzedany firmie Stanlee).

Znani dowódcy (przydziały)

07.07.1887 - 08.1887 Lieutenant & Commander Alexander L. Duff (na czas manewrów)
04.07.1888 - 30.08.1888 Lieutenant & Commander Arthur Dodgson (wypożyczony na czas manewrów)
18.07.1889 - 07.09.1889 Lieutenant in Command Charles L. Ottley (wypożyczony na czas manewrów)
22.07.1890 - 25.08.1890 Lieutenant & Commander Lewis Bayly (na czas manewrów)
11.07.1893 - 17.08.1893 Lieutenant William L. Grant (na czas manewrów)
24.07.1895 - 08.1895 Lieutenant in Command Carlyon W. Bellairs (wypożyczony na czas manewrów)
21.07.1903 - 18.08.1903 Lieutenant & Commander The Hon. Arthur Stopford (na czas manewrów)
14.07.1904 - 08.1904 Lieutenant in Command Francis A. Clutterbuck (na czas manewrów)
03.01.1905 - 01.1906 Gunner (T) in Command Charles H. Beever (niekiedy spotyka się również datę 10 lutego jako zakończenie kadencji)
12.01.1906 - 24.01.1907 Lieutenant & Commander George E. M. Blackmore
24.01.1907 - 17.10.1908 Lieutenant & Commander Eric C. Ward
17.10.1908 - 1909 Lieutenant & Commander Frederick G. Charsley
07.04.1909 - 10.06.1909 Lieutenant & Commander Robert R. Hallowell-Carew
12.1909 - 09.08.1911 Lieutenant & Commander Charles E. H. White
13.06.1912 - ? Gunner in Command George Harris
23.05.1914 - 04.05.1915 Gunner in Command Albert G. T. Brown
04.05.1915 - ? Lieutenant R.N.R. in Command Bertie B. Oram
09.08.1916 - 27.10.1916 Lieutenant R.N.R. in Command Andrew Paterson
27.10.1916 - 21.04.1917 Lieutenant R.N.R. in Command Frank E. Woodward
06.07.1917 - ? Lieutenant R.N.R. in Command William Clarke

Galeria

- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
Brown Les; 2023 "Royal Navy Torpedo Vessels 1870-1914"; Seaforth Publishing
- Wikipedia, Wargaming.net oraz inne strony internetowe.