Gordon (1885)

Szczegóły
Kategoria: Torpedowce
GordonTorpedowiec II klasy zbudowany przez stocznię J. Samuel White, Cowes dla marynarki wojennej australijskiego stanu Victoria.
Kraj: Wielka Brytania (Victoria)
klasa: torpedowiec

Specyfikacja
Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
GORDON White DYd ?.?.1885 ?.?.1885 ?.11.1885 Zatopiony w 1914 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 12 ts 
Długość 17,07 m (56 ft 0 in)
Szerokość 2,90 m (9 ft 6 in)
Zanurzenie średnie 1,47 m (4 ft 10 in)

Napęd:

Maszyny 2-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych podwójnego rozprężania firmy G. E. Belliss & Co.; 1 kocioł typu lokomotywowego; 1 śruba
Moc indykowana (projektowa) 150 ihp
Prędkość projektowa 15 węzłów
Paliwo brak danych
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 3 dwulufowe karabiny maszynowe (kartaczownice) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt; 2 zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead

Ludzie:

Załoga 11 oficerów i marynarzy

Projekt

Australia jako samodzielne, choć niekoniecznie całkowicie niepodległe, państwo powstała dopiero w 1901, w XIX wieku na terenach dzisiejszej Australii funkcjonowało sześć niezależnych kolonii brytyjskich. Przed powstaniem Związku Australijskiego w 1901 roku, obrona kolonii opierała się o posiadane przez nie własne siły morskie, oraz wydzielony zespół okrętów Royal Navy, stacjonujący na stałe w Sydney. Pięć z sześciu australijskich kolonii utworzyło własne marynarki wojenne. Były to: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Tasmania i Wiktoria (Australia Zachodnia dysponowała jedynie własnym oddziałem artylerii nadbrzeżnej). Składały się one przede wszystkim z niewielkich jednostek przeznaczonych głównie do patrolowania wód przybrzeżnych. Stała obecność okrętów brytyjskich w Australii datuje się od 1821 roku.

Stan Wiktoria utworzył własną marynarkę wojenną, która działa pod nazwą Victorian Naval Forces. W 1853 rozpoczęto budowę pierwszego okrętu – HMCS "VICTORIA", którego budowę ukończono 30 czerwca 1855. 31 maja 1856 okręt przybył do stanu Wiktoria. Jednostka brała udział m.in. w wojnach maoryskich oraz w ekspedycji Burke’a i Willisa. W 1859 sformowano brygadę morską. Następnie w 1863 brygada otrzymała status pół-milicji, ponownie przeformowana 1871, zmieniła nazwę na "Rezerwę Morską Wiktorii" i działa już jako pełny organ milicyjny. Po raz ostatni przeformowana w 1885, kiedy przyjęła nazwę "Brygady Morskiej Wiktoii". W okresie swej świetności brygada liczyła 300 milicjantów. Kwatera główna marynarki Wiktorii znajdowała się w Port Phillip. Po olbrzymim sukcesie zakupu okrętu HMCS "VICTORIA" rząd kolonialny Wiktorii dokonał zakupu monitora HMVS "CERBERUS", wraz z zakupem tego okrętu, Royal Navy podarowała okręt liniowy HMS "NELSON". W 1884 do listy okrętów VNF dołączono torpedowce: HMVS "CHILDERS", HMVS "LONSDALE" oraz HMVS "NEPEAN" a także kanonierki: HMVS "VICTORIA" (1884) oraz HMVS "ALBERT". Na potrzeby militarne zmodyfikowano również dwie szalandy – "BATMAN" i "FAWKNER". Obydwa okręty zostały uzbrojone w działa 6-funtowe zamontowane na dziobach okrętów. Holownik "GANNET" oraz parowiec "LADY LOCH" także zostały podobnie zmodyfikowane. Okręty zarządu portowego "COMMISSIONER" i "CUSTOMS NO. 1" zostały zmodyfikowane w i przemianowane na kutry torpedowe. W 1885, rządowe parowce "LION" i "SPRAY" zostały uzbrojone w 6-funtowe działa Armstronga. "SPRAY" przeszedł później kolejną modyfikację – w okręcie tym zamontowano dwie wyrzutnie torpedowe. Jednocześnie zamówiono nowy okręt. W dniu 5 lutego 1885 r. zamówiono w stoczni J. Samuel White, Cowes niewielki torpedowiec II klasy, wzorowany na zbudowanych dwa lata wcześniej dla Royal Navy torpedowcach typu "WTB1". Budowę torpedowca HMVS "GORDON" rozpoczęto jeszcze w 1885 r. Okręt został nazwany na cześć generała Charles'a George'a Gordona który zginął pod Chartumem w Sudanie w styczniu 1885 r. Okręt dostarczono na pokładzie transportowca SS "ANGERTON", który opuścił Gravesend, England 22 grudnia 1885 r. i przybył do Melbourne 11 lutego 1886 r. Koszt okrętu wyniósł 3250 funtów.

Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces. Jednakże zarówno wcześniejsze marynarki wojenne poszczególnych kolonii, jak i później Commonwealth Naval Forces ściśle podlegały Royal Navy (dlatego okręty zbudowane w tym okresie w materiałach źródłowych należą poniekąd do Royal Navy). Dopiero w 1909 roku premier Australii Alfred Deakin, na fali społecznego entuzjazmu wywołanego wizytą w australijskich portach Wielkiej Białej Floty i wspierany przez komandora Creswella (który od 25 lutego 1904 r. dowodził Commonwealth Naval Forces), uzyskał zgodę rządu brytyjskiego na rozbudowę własnej marynarki wojennej. 10 lipca 1911 roku król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship).

Konstrukcja

Służba
05.02.1885 Zamówienie okrętu.
1885 Rozpoczęcie budowy okrętu w J. Samuel White, Cowes pod numerem stoczniowym 606.
1885 Wodowanie okrętu.
11.1885 Ukończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 3250 funtów.
22.12.1885 - 11.02.1886 Torpedowiec dostarczono na pokładzie transportowca SS "ANGERTON", który opuścił Gravesend, England 22 grudnia 1885 r. i przybył do Melbourne 11 lutego 1886 r.
04.1886 Okręt przeszedł próby odbiorcze. Po zakończeniu prób i wyposażania został wcielony do służby w Victorian Naval Forces.
1886 - 1901 Wraz z innymi torpedowcami Victorian Naval Forces: "LONSDALE", "NEPEAN", "CHILDERS" i nieco później "COUNTESS OF HOPETOUN", działały w Zatoce Port Phillip jako część obrony portu w Melbourne. Bazował w Williamstown Naval Depot. Torpedowce przeprowadzały regularne ćwiczenia w Zatoce Port Phillip. W trakcie corocznego okresu ćwiczeń wielkanocnych rutynowo operowały w pobliżu Wyspy Łabędziej, gdzie w dzień i w nocy przeprowadzano "ataki" na HMVS "NELSON", który reprezentował "wroga" najeźdźcę. Z powodu swojej długości i tonażu, "GORDON" miał ograniczone możliwości użycia podczas złej pogody.
01.03.1901 Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces.
1901 - 1914 Po wcieleniu okrętu do Commonwealth Naval Forces, pełnił on funkcje szkolno-treningowe. Zasadniczo jednostka pełniła funkcje tendra w Williamstown Dockyard.
10.07.1911 Król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship). Wszystkie okręty należące do Commonwealth Naval Forces zostały do niej wcielone.
14.11.1914 "GORDON" został staranowany i zatopiony w zatoce Port Phillip przez łódź patrolową ("picket boat") "PICKET".

Galeria

- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.