Sultan (1870)

Pancernik centralnobateryjny HMS SultanHMS "SULTAN" został zaprojektowany przez Edwarda Reed'a w 1868 r. Był konstrukcyjnie podobny do HMS "HERCULES", jednak dodano w nim górną baterię mieszczącą część najcięższej artylerii. Zmiany dotyczyły również konfiguracji opancerzenia.
Wielka Brytania flagaKraj: Wielka Brytania
klasa: pancernik centralnobateryjny (okręt pancerny z baterią centralną, żelaznokadłubowy pancernik centralnobateryjny)

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
SULTAN
(ex. - TRIUMPH)
Chatham Dockyard 29.02.1868 31.05.1870 10.10.1871 Sprzedany na złom w 1946 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 9290 ts
Wyporność pełna 9540 ts
Tonaż 5234 bm
Długość między pionami 99,06 m (325 ft 0 in)
Szerokość 17,98 m (59 ft 0 in)
Głębokość 8,53 m (28 ft 0 in)
Zanurzenie 8,05 m (26 ft 5 in)

Napęd:

Maszyny 2-cylindrowa, pozioma maszyna parowa z tłokiem rurowym pojedynczego rozprężania firmy Penn, 6 kotłów typu kufrowego, 1 śruba
Ożaglowanie Ożaglowanie pełnorejowe o powierzchni 4589,26 m² (49 400 sq ft), 3 maszty.
Moc nominalna 1200 nhp
Moc indykowana 8629 ihp
Prędkość (maszyna parowa) 14,134 węzła
Prędkość (żagle) 12,5 węzła
Paliwo brak danych
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Burty 229 mm - 152 mm (9 in - 6 in) na podkładzie z 305 mm - 254 mm (12 in - 10 in) drewna
Bateria główna 229 mm (9 in)
Bateria górna 203 mm (8 in)
Przegrody 152 mm - 114 mm (6 in - 4,5 in)

Uzbrojenie:

Początkowe 8 dział 254 mm (10 in) (18-ton) MLR; 4 działa 229 mm (9 in) (12,5-ton) MLR; 7 dział 20-funtowych (20 pdr) RBL (salutacyjne)
Modernizacja w 1878 r. 8 dział 254 mm (10 in) (18-ton) MLR; 4 działa 229 mm (9 in) (12,5-ton) MLR; 7 dział 102 mm (4 in) RBL; 7 dział 20-funtowych (20 pdr) RBL (salutacyjne); 4 działa 6-funtowe (6 pdr) QF; 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)
Modernizacja w latach 1893/96 8 dział 254 mm (10 in) (18-ton) MLR; 4 działa 229 mm (9 in) (12,5-ton) MLR; 4 działa 119 mm (4,7 in) QF; 7 dział 20-funtowych (20 pdr) RBL (salutacyjne); 4 działa 6-funtowe (6 pdr) QF; 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)

Ludzie:

Załoga 633 oficerów i marynarzy

Projekt

Z wyjątkiem niektórych małych okrętów przeznaczonych tylko dla obrony portu wojennego, każdy z ukończonych dotychczas pancerników, począwszy od HMS "WARRIOR", był wyposażony w uzbrojenie montowane na burtach, na całej ich długości lub w centralnie umieszczonych, opancerzonych bateriach. Pomimo tego, iż pancerniki wyposażone w wieże znajdowały się już w budowie, postanowiono że iż do czasu ich ukończenia i wyciągnięcia wniosków z eksploatacji kolejne okręty projektować wg sprawdzonej już koncepcji pancerników centralnobateryjnych, gdzie działa artylerii głównej znajdowały się w centralnie umieszczonej, solidnie opancerzonej baterii.

Konstrukcja


Służba

1868 Zatwierdzenie okrętu do budowy jako HMS "TRIUMPH".
29.02.1868 Położenie stępki okrętu.
11.03.1868 Zmiana nazwy na HMS "SULTAN".
31.05.1870 Wodowanie okrętu.
19.01.1871 Okręt podlegał balastowaniu w Medway, Chatham.
25.02.1871 Okręt przybywa do Spithead z Sheerness.
18.03.1871 Okręt podlega czyszczeniu dna i sprawdzeniu zaworów.
17.04.1871 Okręt opuścił Portsmouth w celu przeprowadzenia testów maszyn.
22.04.1871 Okręt przeprowadza testy na mili pomiarowej w Stokes Bay.
24.04.1871 Testy uzbrojenia okrętu.
12.09.1971 Wcielenie okrętu do służby z przydziałem do Channel Fleet.
10.10.1871 Ukończenie okrętu. Koszt wyniósł 357 415 funty (kadłub: 281 373 funty, maszyny: 76 042 funty).
07.1874 - 09.1874 Okręt wraz z kilkoma innymi jednostkami (HMS "NORTHUMBERLAND", HMS "MONARCH", HMS "AGINCOURT" i HMS "TRIUMPH" odbywa rejs po portach Wielkiej Brytanii, łącząc ćwiczenia ze swoistą "promocją" Royal Navy, gdyż podczas pobytów w portach zazwyczaj okręty są udostępniane do zwiedzania. Odwiedzone porty to: Pembroke (10.07 - 13.07), Liverpool (14.07 - 20.07), Belfast (21.07 - 26.07), Greenock (27.07 - 03.08), Lough Foyle (04.08 - 07.08), Loch-na-Keal (09.08 - 13.08), Kirkwall (19.08 - 22.08), Invergordon (28.08 - ?), St Andrews (7/8.09), Inverness (09.09 - 10.09), Edinburgh (10.09 - 14.09), Sunderland (15.09 - 19.09) i Great Yarmouth (20.09 - 22.09).
05.11.1874 - 07.12.1874 Wraz z HMS "TRIUMPH", HMS "RESISTANCE", HMS "NORTHUMBERLAND", HMS "MONARCH" oraz HMS "AGINCOURT" okręt bierze udział w manewrach na wodach nieopodal Vigo.
08.1875 - 09.1875 Okręt przechodził remont w Portsmouth.
03.11.1875 - 13.11.1875 Okręt bazował w Spithead. M.in. na okręt załadowano amunicję.
16.11.1875 Podczas krótkiego wyjścia w morze okręt napotkał statek handlowy Antares, który był w opałach. Załoga pancernika udzieliła pomocy statkowi, a później odeskortowano go do Vigo, gdzie dotarto 20 listopada.
20.11.1875 - 18.12.1875 Okręt przebywał w Vigo wraz z innymi okrętami Channel Fleet.
20.12.1875 - 23.12.1875 Okręt przebywał w Lizbonie.
25.12.1875 - 01.1876 Okręt przebywał w Gibraltarze. Na okręcie zanotowano epidemię choroby zakaźnej, co wymagało odkażenia okrętu.
17.01.1876 - 10.02.1876 Okręt dociera do Plymouth w związku z epidemią na pokładzie i został poddany odkażaniu. Gazety poinformowały o szkarlatynie, kilku marynarzy wylądowało w RNH Stonehouse.
12.02.1876 - 06.05.1876 Okręt po raz pierwszy został poddany modernizacji, w Portsmouth. Przystosowano okręt do transportowania dwóch kutrów torpedowych, dodano 2 reflektory oraz poprawiono wentylację okrętu i wymieniono kotły. W trakcie jej trwania, 25 lutego okręt został ponownie wcielony do służby pod dowództwem Duke of Edinburgh z przydziałem do Mediterranean Fleet.
01.06.1876 - 03.06.1876 Okręt dociera do Gibraltaru.
08.06.1876 - 11.06.1876 Okręt przenosi się na Maltę.
06.1876 - 08.1876 W tym okresie okręt oprócz udziału w manewrach floty okręt odwiedził Besika Bay.
07.09.1876 - 08.09.1876 Krótki pobyt okrętu w Konstantynopolu. Później okręt wrócił do Besika Bay i przebywał tam do końca miesiąca listopada.
12.1876 W grudniu okręt odwiedził Saloniki by później wrócić ponownie do Besika Bay.
01.1877 Po opuszczeniu Basika Bay okręt udał się do Smyrny, później odwiedził Pireus by w końcu dotrzeć na Maltę ( w lutym). Pozostał na Malcie do marca.
04.1877 Okręt udał się do Villefranche, gdzie na pokład wszedł Książę Walii, z nim na pokładzie udał się do Neapolu (24.04. - 29.04), by na początku maja zawinąć do Marsylii, gdzie Książę opuścił okręt.
12.05.1877 Okręt dołączył do reszty floty w Suda Bay. Przez pozostałą część miesiąca okręt odbył rejs po portach Morza Śródziemnego odwiedzając m.in. Port Said i Piraeus.
06.1877 - 07.1877 Okręt odwiedził porty na Morzu Egejskim, m.in. Pireus i Besika Bay.
08.1877 Okręt stacjonował w Besika Bay, opuszczał również port w celu odbycia ćwiczeń na wodach lokalnych.
09.1877 Okręt odwiedził Pireus by później wrócić do Besika Bay.
27.10.1877 Okręt zawija na Maltę, wysadzając w porcie Diuszesę Edynburga, która na początku miesiąca przybyła ona na pokład okrętu.
11.1877 - 12.1877 Okręt bazuje na Malcie.
01.1878 Pancernik dołącza do reszty floty w Besika Bay.
02.1878 Wraz z innymi okrętami floty udaje się do Konstantynopola.
13.02.1878 Okręt brał udział w akcji na Morzu Marmara pod admirałem Geoffrey'em Hornby. Był częścią eskadry wysłanej poprzez cieśniny dardanelskie jako wyraz poparcia dla sułtana Turcji, którego kraj brał udział po raz kolejny w czasie wojny z Rosją.
03.1878 Okręt wraca do Besika Bay. Po opuszczeniu portu okręt 8 kwietnia dociera na Maltę.
08.05.1878 Podczas pobytu okrętu na Krecie nastąpiła wymiana załogi z HMS "BLACK PRINCE".
14.06.1878 Okręt został zdjęty ze słuzby w Portsmouth.
1878 Ponowne skierowanie okrętu do stoczni, przezbrojenie i przebudowa.
20.04.1882 Okręt został ponownie wcielony do służby z przydziałem do Channel Fleet.
05.1882 Wyposażanie i uzupełnianie amunicji i paliwa oraz testy odbiorcze. Okręt krążył pomiędzy Portsmouth i Spithead.
03.06.1882 Okręt dotarł do Plymouth Sound. Trzy dni później okręt opuścił port i udał się na spotkanie z innymi okrętami Channel Fleet.
14/15.06.1882 Eskadra dociera do Gibraltaru. W jej skład wchodzą HMS "NORTHUMBERLAND", HMS "MINOTAUR", HMS "AGINCOURT", HMS "ACHILLES" i HMS "SULTAN". Pod koniec czerwca okręty docierają do Aleksandrii.
11.07.1882 Okręt brał udział w bombardowaniu Aleksandrii. HMS "SULTAN" prowadził ogień z odległości 1500 - 2000 jardów od brzegu. Został kilka razy trafiony, m.in. w maszt, kotwicę i płytę pancerną na wysokości linii wodnej (pocisk jej nie przebił, a jedynie wgniótł). Ponadto stracił dwóch zabitych i ośmiu rannych po pojedynczym, bezpośrednim trafieniem w baterię. Uszkodzeniu uległy również cztery łodzie okrętowe.
07.1882 - 09.1882 Okręt pozostawał w Aleksandrii. Opuścił ją 8 października.
10.1882 W październiku okręt odwiedził Smyrnę i Pireus.
11.1882 Listopad to wizyty w Mytilene i Korfu. Korfu okręt opuścił 4 grudnia.
08.12.1882 - 07.02.1883 Okręt dociera do Malty. Pozostawał tam niemal przez 3 miesiące.
02.1883 Okręt przenosi się do Gibraltaru.
03.03.1883 Okręt dołącza do jednostek Channel Fleet w Lizbonie.
03.1883 Po połączeniu eskadr okręty udają się na ćwiczenia zawijając m.in. na Maderę (opuszczają ją 28 marca).
04.1883 Dalsze ćwiczenia i odwiedziny floty w Cape Verde.
05.1883 W maju okręt powrócił do Gibraltaru. Opuścił port 18 maja.
06.1883 W czerwcu okręt odwiedził kilka portów Morza Śródziemnego, m.in. Vigo, Villa Garcia (Hiszpania), Corcubion i Arosa Bay.
08.07.1883 Okręt wraca do Anglii docierając do Bantry Bay, a 5 sierpnia do Spithead. resztę miesiąca spędził w Portsmouth opuszczając port 6 września.
7.08.1883 - 25.09.1883 Okręt bazował w Portland.
29.09.1883 - 04.10.1883 Przenosiny okrętu do Plymouth.
10.1883 W październiku okręt udał się na ćwiczenia na zachodnich podejściach do Kanału.
20.10.1883 - 26.10.1883 Podczas pobytu w Portland okręt został poddany inspekcji z Admiralicji. Dzień po opuszczeniu Portland okręt dotarł do Portsmouth i pozostawał tam aż do 2 listopada.
26.11.1883 - 29.11.1883 Krótki pobyt okrętu w Spithead. Następnego dnia po opuszczeniu Spithead okręt przenosi się do Portland.
12.1883 Okręt odwiedza Vigo.
23.12.1883 - 15.01.1884 Pancernik dociera do Gibraltaru.
19.01.1884 - 25.01.1884 Pobyt okrętu w Palma. Po opuszczeniu Palmy okręt udaje się do Palermo, gdzie pozostaje aż do 17 lutego.
19.02.1884 - 28.02.1884 Pobyt okrętu w Terranova.
03.1884 Okręt odbywa rejs po Morzu Śródziemnym odwiedzając m.in. Souda Bay (Kreta), Syros i Salamis.
02.04.1884 - 10.04.1884 Okręt zawija do Faleron Bay. Później udaje się na Maltę i pozostaje tam aż do 21 kwietnia. W trakcie rejsu okręt dotknęła awaria maszyn.
05.05.1884 Pancernik jest raportowany w Gibraltarze.
12.05.1884 Okręt powraca do kraju, docierając do Spithead. Później przenosi się do Portsmouth, gdzie pozostaje do 7 czerwca.
06.1884 Ćwiczenia na wodach nieopodal Bantry Bay. W międzyczasie okręt odwiedza Torbay (30 czerwca).
23.07.1884 Okręt wraca do Spithead. Po opuszczeniu portu cztery dni później dociera do Leith.
07.08.1884 - 11.08.1884 Ćwiczenia artyleryjskie w okolicach Inchkeith, Firth of Forth. Po powrocie z ćwiczeń okręt udał się do Spithead i pozostawał tam do 20 sierpnia.
07.09.1884 Okręt był raportowany w Spithead. Dzień później przenosi się do Portsmouth i pozostaje tam do 15 października, kiedy to wraca do Spithead.
10.1884 - 11.1884 Po opuszczeniu Spithead okręt przenosi się do Portland.
17.12.1884 Powrót do Spithead. Po krótkim pobycie w porcie okręt udaje się do Portsmouth, gdzie pozostaje do 7 stycznia 1885 r., kiedy to udaje się do Spithead.
09.01.1885 Okręt opuszcza Spithead i udaje się do Plymouth gdzie pozostaje aż do 12 stycznia.
15.01.1885 - 08.03.1885 Okręt odwiedza Arosa Bay. Później udaje się w rejs odwiedzając m.in. Vigo (26.01), Madera (12.02) i Gibraltar (23.02), by w końcu powrócić do Arosa Bay.
21.03.1885 Okręt jest raportowany w Gibraltarze.
29.03.1885 Pancernik dociera do Milford Heaven.
14.04.1885 - 25.05.1885 Okręt zmienia miejsce bazowania na Portsmouth.
06.1885 Okręt został przydzielony do Particular Service Squadron, eskadry 12 okrętów utworzoną z zamiarem wysłania ich na Bałtyk w ramach zagrożenia wojną z Rosją, do czego jednakże nie doszło. W sierpniu eskadra została rozwiązana.
09.06.1885 - 12.06.1885 Po przenosinach do Portland okręt udaje się na manewry floty na zachodnich podejściach.
13.06.1885 - 02.07.1885 Okręt bazuje w Bantry Bay.
03.07.1885 - 10.07.1885 Dalsze manewry na wodach Kanału. Po zakończeniu ćwiczeń okręt zawinął do Portsmouth, gdzie pozostawał aż do września.
09.1885 - 10.1885 Kolejne ćwiczenia na wodach Kanału i w pobliżu Irlandii wraz z innymi okrętami Channel Fleet. Po manewrach powrót do Portsmouth, aż do listopada.
12.1885 - 01.1886 Okręt bazuje w Lizbonie.
02.1886 W lutym okręt udaje się na manewry na lokalnych wodach. Zawija również do Gibraltaru, gdzie pozostaje aż do końca marca.
02.04.1886 Po przydziale do Mediterranean Fleet okręt dociera do Malty. W kwietniu okręt odwiedza też Suda Bay.
08.05.1886 Okręt odbywa rejs na wodach u wybrzeży Grecji.
07.1886 Okręt wraca do kraju i dołącza do Channel Fleet.
08.1886 Coroczne ćwiczenia wraz z innymi okrętami eskadry.
09.1886 - 10.1886 Wraz z innymi okrętami Channel Fleet okręt odwiedza porty w Danii i Niemczech.
11.1886 - 12.1886 Okręt bazuje w Portsmouth.
06.03.1889 Okręt wszedł na nieoznaczoną skałę w South Comino Channel niedaleko Malty. Rozdarł dno na znacznej długości, co spowodowało powolne zalewanie kadłuba.
14.03.1889 W czasie sztormu fale spowodowały ześlizgnięcie się okrętu ze skały i zatonięcie.
27.08.1889 Okręt został podniesiony z dna i skierowany do La Valetty na Malcie. Dokonała tego firma Baghino & Co, koszt podniesienia z dna wyniósł 50 000 funtów. Tam został poddany prowizorycznym naprawom, udał się do Anglii gdzie został poddany remontowi i przebudowie.
1893 - 1896 Modernizacja i gruntowna przebudowa starego już przecież okrętu w Portsmouth wraz z wymianą maszyn, kotłów i uzbrojenia. Zamontowano nowe kominy, zdjęto ożaglowanie i zastąpiono dotychczasowe maszty dwoma typu militarnego, rozbudowano strukturę nadbudówek mostka umieszczonego przed kominami, zamontowano również sieci przeciwtorpedowe oraz drewniany pas na linii wodnej w celu zwiększenia stabilności okrętu.
1896 - 1906 Okręt został przeniesiony do rezerwy.
01.01.1906 - 12.1931 Okręt został pozbawiony maszyn i skierowany do służby portowej w Fisgard Artificer Apprentices. Został przemianowanie na "FISGARD IV". Został zacumowany w Moored (Hardway), Gosport, razem z byłym HMS "AUDACIOUS" ("FISGARD"), HMS "INVINCIBLE" ("FISGARD II") oraz HMS "HINDUSTAN" ("FISGARD III").
1932 Okręt wraca do nazwy "SULTAN". Pełni służbę jako hulk treningowy. przy Mechanical Training Establishment.
1939 - 1945 W trakcie II wojny światowej okręt pełnił funkcję magazynu dla trałowców.
13.08.1946 Sprzedany na złom do Dalmuir.
08.10.1946 Rozpoczęcie złomowania.

ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)

12.09.1871 (?) - 20.07.1873 Captain Edward Westby Vansittart, Channel Squadron
30.07.1873 - 04.1875 Captain Anthony Hiley Hoskins, Channel Squadron
04.1875 - 02.1876 Captain Frederick A. Herbert
25.02.1876 - 27.04.1878 Captain Prince Alfred, Duke of Edinburgh, Morze Śródziemne
05.1878 - 14.06.1878 Captain Edward H. Howard
03.04.1882 - 05.1884 Captain Walter James Hunt-Grubbe, Channel Squadron, potem (grudzień 1882), Morze Śródziemne (włączając bombardowanie Aleksandrii), potem ponownie Channel Squadron
05.1884 - 07.1885 Captain Richard E. Tracey
07.1885 - 08.1887 Captain Richard Duckworth-King
08.1887 - 03.1889 Captain Ernest Rice
07.1896 - 08.1896 Captain Count Frederick C. Metaxa
07.1900 - 08.1900 Captain the Hon. Alexander E. Bethell

Galeria

Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.