Fregatę pancerną HMS "ACHILLES" zaprojektował Isaac Watts. Okręt zbudowano w oparciu o zmodyfikowany projekt fregaty HMS "WARRIOR". Był wyposażony w podobne maszyny lecz był większy, miał mocniejsze uzbrojenie i zmodyfikowane, zwiększone opancerzenie. Był pierwszym okrętem o żelaznym kadłubie wybudowanym w Royal Dockyard oraz pierwszym (od XVII wieku) okrętem brytyjskiej marynarki wyposażonym w 4 maszty. |
Kraj: Wielka Brytaniaklasa: fregata pancerna (okręt pancerny z baterią burtową, żelaznokadłubowy pancernik bateryjny) |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
|
|
Chatham Dockyard | 01.08.1861 | 23.12.1863 | 26.11.1864 | Sprzedany na złom w 1923 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność pełna | 9820 ts |
| Tonaż | 6121 bm |
| Długość między pionami | 115,82 m (380 ft 0 in) |
| Długość stępki do pomiaru tonażu | 103,25 m (338 ft 9 in) |
| Szerokość do pomiaru tonażu | 17,77 m (58 ft 3½ in) |
| Głębokość | 8,31 m (27 ft 3 in) |
| Zanurzenie przy wyporności lekkiej - dziób | 7,87 m (25 ft 10 in) |
| Zanurzenie przy wyporności lekkiej - rufa | 8,28 m (27 ft 2 in) |
Napęd:
| Maszyny | Pozioma 2-cylindrowa maszyna parowa z tłokiem rurowym pojedynczego rozprężania firmy Penn, 10 kotłów typu kufrowego, 1 śruba |
| Ożaglowanie | Początkowo ożaglowanie o powierzchni 4088 m² (44 000 sq ft), 4 maszty. Po modernizacji 1877 r. ożaglowanie o powierzchni 3078 m² (30 133 sq ft), 3 maszty. |
| Moc indykowana | 5722 ihp |
| Moc nominalna | 1250 nhp |
| Prędkość (maszyna parowa) | 14,322 węzła |
| Prędkość (żagle) | 13 węzłów |
| Paliwo | 740 t węgla |
| Zasięg | 1800 mil morskich przy prędkości 6,5 węzła |
Opancerzenie:
| Burty | 114 mm (4,5 in) na podkładzie z 457 mm (18 in) drewna tekowego |
| Bateria | 114 mm (4,5 in) |
| Przegrody | 114 mm (4,5 in) |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 4 działa 178 mm (7 in) Armstronga 110-funtowe (110 pdr) RBL; 16 dział 100-funtowych (100 pdr) typu Somerset SB |
| Modernizacja w 1865 r. | 4 działa 178 mm (7 in) Armstronga 110-funtowe (110 pdr) RBL; 16 dział 100-funtowych (100 pdr) typu Somerset SB; 6 dział 68-funtowych SBML 95 cwt |
| Modernizacja w 1868 r. | 4 działa 203 mm (8 in) 175-funtowe/15 (9-ton) MLR; 22 działa 178 mm (7 in) 112-funtowe/16 (6,5-ton) MLR |
| Modernizacja w 1874 r. | 14 dział 229 mm (9 in) (12-ton) MLR; 2 działa 178 mm (7 in) 112-funtowe (112 pdr)/16 (6,5-ton) /16 MLR |
| Modernizacja w 1889 r. | 14 dział 229 mm (9 in) (12-ton) MLR; 2 działa 152 mm (6 in) BL; 8 dział 3-funtowych (3 pdr) QF; 16 mitraliez |
Ludzie:
| Załoga | 705 - 709 oficerów i marynarzy |
Projekt |
HMS "ACHILLES" był kolejnym okrętem ujętym w programie rozbudowy floty "1861 Programme". Zdecydowano się na powielenie konstrukcji HMS "WARRIOR", z niewielkimi modyfikacjami. Po wybudowaniu HMS "ACHILLES" był największym okrętem pancernym w Royal Navy oraz jedynym wyposażonym w 4 maszty. Był też jednym z pierwszych okrętów tej wielkości wybudowanych w suchym doku i wodowanym przez zapełnienie doku wodą wraz z późniejszym wyholowaniem okrętu.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność pełna HMS "ACHILLES" wynosiła 9829 ts. Długość między prostopadłymi 115,82 m (380 ft), szerokość do pomiaru tonażu 17,77 m (58 ft 3,5 in), zanurzenie przy wyporności lekkiej na rufie 8,28 m (27 ft 2 in), natomiast na dziobie 7,87 m (25 ft 10 in). Kadłub podzielony był grodziami na 106 przedziałów wodoszczelnych i posiadał podwójne dno pod maszynownią i kotłownią. W przeciwieństwie do HMS "WARRIOR" dziób okrętu był typu taranowego. Również konstrukcja rufowej części okrętu została zmodyfikowana, zaś maszyna sterowa została opancerzona. Pomimo swoich znacznych rozmiarów okręt zachowywał się bardzo poprawnie na fali, zarówno podczas pływania pod żaglami jak i z wykorzystaniem maszyny parowej. Właściwości morskie okrętu były oceniane jako znacznie lepsze od HMS "WARRIOR".
Uzbrojenie
Początkowo uzbrojenie HMS "ACHILLES" składało się z 4 dział 178 mm (7 in) Armstronga 110-funtowych (110 pdr) RBL oraz 16 dział 100-funtowych (100 pdr) typu Somerset SB. Działa 178 mm znajdowały się na górnym pokładzie, natomiast działa 100-funtowe umieszczono w środkowej części baterii na pokładzie głównym. W 1865 roku dodano 6 dział 68-funtowych SBML 95 cwt, które umieszczono na pokładzie głównym na końcach baterii.
Pełny pocisk do ładowanego odprzodowo działa 100-funtowego typu Somerset ważył w przybliżeniu 45,4 kg (100 pounds). Całe działo ważyło 6,5 tony. Pocisk wystrzelony z tego działa przy użyciu 15 kg (33 pounds) prochu był w stanie spenetrować 140 mm (5,5 in.) pancerz z odległości 732 m (800 yards). Wszystkie typy dział mogły strzelać pociskami zarówno pełnymi jak i eksplodującymi (granatami).
W 1868 roku okręt przezbrojono w kombinację dział 178 mm i 203 mm. HMS "ACHILLES" otrzymał 4 działa 203 mm i 22 działa 178 mm. Pocisk do działa 203 mm (8 in) ważył 79,4 kg (175 pounds), same działo ważyło 9,1 t. Prędkość początkowa pocisku wynosiła 430 m/s (1410 ft/s). Działo było zdolne przebić płytę pancerną wykonaną z żelaza o grubości 244 mm (9,6 in). Działo 178 mm (7 in) ważyło 6600 kg i strzelało pociskami o wadze 50,8 kg (112 pounds) mogącymi przebić żelazną płytę o grubości 196 mm (7,7 in).
Kolejna modernizacja uzbrojenia nastąpiła w 1874 roku. Okręt przezbrojono w 14 dział 229 mm (9 in) MLR oraz 2 działa 178 mm (7 in)/16 MLR. 12 dział 229 mm znajdowało się na głównym pokładzie w baterii, natomiast pozostałe działa umieszczono na pokładzie górnym. Kolejna, zarazem ostatnia modernizacja uzbrojenia nastąpiła w 1889 roku.
Działo 229 mm (9 in) MLR strzelało pociskami o wadze 113,4 - 116,1 kg (250 - 256 pounds). Prędkość początkowa pocisku wynosiła 430 m/s (1420 ft/s). Działo ważyło ok. 12 ton.
Opancerzenie
Pas pancerny wykonany z żelaza o grubości 114 mm (4,5 in) ciągnął się na na całej długości okrętu - w przeciwieństwie do jego słynnego protoplasty rufa oraz dziób okrętu na linii wodnej również była opancerzona. Pancerz miał wysokość 3,96 m (13 ft) - poniżej poziomu wody znajdowało się 1,52 m (5 ft). Składał się z płyt o wymiarach 92 cm (3 ft) na 366 cm (12 ft), nie łączonych ze sobą metodą na język i wpust, tak jak w przypadku fregat typu "WARRIOR", lecz rozmieszczonych sąsiadująco obo siebie. Na dziobie i na rufie znajdowały się 114 mm (4,5 in) przegrody, które chroniły działa na głównym pokładzie ustawione w baterii o długości 64,62 m (212 ft), chronionej również przez 114 mm (4,5 in) warstwę pancerza. Pancerz był podbity 457 mm (18 in) warstwą drewna tekowego, składającego się z dwóch warstw o grubości 229 mm (9 in) ułożonych wobec siebie pod kątem prostym. Warstwa drewna wzmacniała opancerzenie okrętu oraz służyła do rozproszenia fali uderzeniowej mogącej oderwać płyty żelaznego pancerza od kadłuba okrętu.
Napęd
HMS "ACHILLES" został wyposażony w 2-cylindrową poziomą maszynę parową z tłokiem rurowym pojedynczego rozprężania zaprojektowaną i wyprodukowaną przez firmę John Penn and Sons, podobnie jak HMS "WARRIOR". Średnica cylindra wynosiła 2,65 m (104¼ in.), natomiast skok tłoka wynosił 1,22 m (48 in.). 10 kotłów typu kufrowego dostarczało parę o ciśnieniu roboczym 25 psi (172 kPa) - więcej niż w okrętach wcześniejszych klas. Maszyna parowa o mocy 5720 ihp zapewniała HMS "ACHILLES" prędkość 14,32 węzła przy wykorzystaniu wyłącznie maszyny parowej.
HMS "ACHILLES" początkowo był wyposażony w ożaglowanie o powierzchni 4088 m² (44 000 sq ft) na czterech masztach. Jednak ze względu na niesatysfakcjonujące osiągi zdecydowano się na modernizację ożaglowania. W 1865 roku bukszpryt oraz fokmaszt (maszt dziobowy) zostały usunięte. W 1866 roku pierwszy grotmaszt (a właściwie po usunięciu pierwszego masztu fokmaszt) został przesunięty w kierunku dziobu o 7,6 m (25 ft), przywrócono również bukszpryt. W tym układzie (pełnorejowym) powierzchnia ożaglowania wynosiła 3078 m² (30 133 sq ft). W 1877 r. ożaglowanie okrętu przekonwertowano na typ bark.
Służba |
| 24.10.1860 - ponownie 10.04.1861 | Zatwierdzenie okrętu do budowy. |
| 01.08.1861 | Rozpoczęcie budowy okrętu. |
| 23.12.1863 | Wodowanie okrętu. |
| 14.09.1864 | Wcielenie okrętu do służby z przeznaczeniem do Channel Squadron. |
| 26.11.1864 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 469 572 funta (kadłub: 375 429 funtów, maszyny: 69 117 funtów) |
| 1864 r. - 1868 r. | Okręt służył w składzie Channel Fleet. W trakcie służby, w 1865 roku na okręcie wzmocniono uzbrojenie. |
| 02.11.1868 | Czasowe wycofanie okrętu ze służby. |
| 1868 - 1869 | Okręt skierowano modernizacji i przezbrojenia. |
| 12.04.1870 | Ponowne wcielenie do służby z przeznaczeniem do służby strażniczej. |
| 04.1870 | Po ponownym wcieleniu okrętu do służby w składzie First Reserve HMS "ACHILLES" pełnił służbę okrętu strażniczego w Portland. |
| 04.09.1872 | Okręt dociera do Plymouth Sound po letnich ćwiczeniach na wodach Kanału. Trzy dni później wyrusza do Portland. |
| 08.09.1872 - 28.05.1873 | Fregata przebywała w Portland. |
| 29.05.1873 - 05.07.1873 | Okręt przebywał w Spithead. W trakcie pobytu w porcie okręt był wizytowany przez Szacha Persji (Iranu). |
| 07.07.1873 - 04.08.1873 | Okręt został zadokowany w Plymouth. Dokonano oczyszczenia spodniej części kadłuba i dokonano najniezbędniejszych napraw. |
| 05.08.1873 - 10.08.1873 | Okręt cumował w Portland przygotowując się do corocznych ćwiczeń. |
| 10.08.1873 - 21.08.1873 | Ćwiczenia i manewry z innymi okrętami Reserve Fleet, na wodach zachodniej części Kanału. |
| 22.08.1873 - 03.09.1873 | Fregata cumuje w Bantry Bay. |
| 06.09.1873 - 12.09.1873 | Okręt cumuje w Plymouth Sound. |
| 13.09.1873 - 07.01.1874 | Okręt udaje się na dłuższy pobyt do Portland. |
| 08.01.1874 | Fregata przybywa do Plymouth. |
| 12.02.1874 r. | Wycofanie okrętu ze służby i skierowanie go na ponowne przezbrojenie. |
| 10.03.1875 | Ponowne wcielenie okrętu do służby. |
| 03.1875 r. - 1877 r. | Okręt pełnił służbę strażniczą w Liverpool. |
| 16.05.1877 | Okręt został czasowo wycofany ze służby. |
| 17.05.1877 r. | Okręt dołącza do składu Channel Fleet. Później tego samego roku do Mediterranean Fleet. |
| 1878 r. | Okręt dołączył do składu Particular Service Squadron. Wraz z innymi okrętami pożeglował do Dardaneli. |
| 1878 r - 1880 r. | Służba w składzie Mediterranean Fleet. |
| 08.09.1880 r. - 1885 r. | Okręt w składzie Channel Fleet. |
| 14/15.06.1882 | Eskadra w skład której wchodzi HMS "ACHILLES" jest raportowana w Gibraltarze. Wraz z fregatą w skład eskadry wchodzą HMS "NORTHUMBERLAND", HMS "MINOTAUR", HMS "AGINCOURT" oraz HMS "SULTAN". |
| 28.05.1885 | Wycofanie okrętu ze służby. |
| 1885 r. | Okręt zostaje rozbrojony i pozbawiony napędu w Hamoaze. |
| 04.1901 r. | Okręt ponownie wcielono do służby w Portsmouth i rozpoczęto wyposażanie kadłuba przed skierowaniem do służby portowej na Malcie. |
| 1902 r. | Okręt dociera na Maltę i rozpoczyna służbę jako okręt magazynowy pod nazwą "HIBERNIA". |
| 03.1904 r. | Zmieniono nazwę okrętu na "EGMONT". |
| 1914 r. | Okręt zostaje przeholowany do Chatham, gdzie pełni służbę jako okręt - magazyn. |
| 06.1916 r. | Zmieniono nazwę okrętu na "EGREMONT". |
| 06.1919 r. | Zmieniono nazwę okrętu na "PEMBROKE". |
| 26.01.1923 r. | Okręt zostaje sprzedany na złom firmie Granton Shipbreaking Co. |
| 1925 r. | Kadłub okrętu zostaje złomowany. |
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 14.09.1864 - 02.11.1868 | Captain Edward Westby Vansittart, Channel squadron |
| 12.04.1870 - 1873 | Captain Richard Vesey Hamilton, służba obrony wybrzeża, Portland |
| 21.04.1873 - 12.02.1874 | Captain Radulphus Bryce Oldfield, Portland (Reserve squadron) |
| 10.03.1875 | Captain William Henry Whyte, Coast Guard, Liverpool |
| 01.04.1875 - 16.05.1877 | Captain Sholto Douglas, Coast Guard, Liverpool |
| 17.05.1877 | Captain William Nathan Wrighte Hewett, Channel squadron, potem Morze Śródziemne i Morze Marmara (podczas wojny rosyjsko - tureckiej) |
| 08.09.1880 | Captain Edward Kelly |
| 06.10.1882 | Captain George Digby Morant, Channel squadron |
| 01.1884 - 28.05.1885 | Captain Alexander Buller |
Galeria |
Źródła:
- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Wikipedia, Wargaming.net, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania