Kraj: Wielka Brytaniaklasa: krążownik pancernopokładowy |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| POWERFUL |
Vickers, Barrow in Furness | 22.06.1894 | 24.07.1895 | ?.06.1897 | Sprzedany na złom w 1929 r. |
| TERRIBLE | Thompson, Clydebank | 21.02.1894 | 27.05.1895 | ?.03.1898 | Sprzedany na złom w 1932 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność projektowa | 14 200 ts |
| Wyporność normalna | 14 700 ts |
| Wyporność pełna | 15 700 ts |
| Długość między pionami | 152,4 m (500 ft) |
| Długość linii wodnej | 158,49 m (518 ft 4½ in) |
| Długość całkowita | 163,98 m (538 ft) |
| Szerokość | 21,64 m (71 ft) |
| Zanurzenie średnie | 8,23 m (27 ft) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 4-cylindrowe, pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania, 48 kotłów wodnorurkowych Belleville, 2 śruby |
| Moc forsowana | 25 000 ihp |
| Moc normalna | 18 000 ihp |
| Prędkość | 22 węzły |
| Paliwo | 3100 ts węgla maksymalnie (1500 ts węgla w normalnych okolicznościach) |
| Zasięg | 7000 mil morskich przy prędkości 14 węzłów |
Opancerzenie:
| Pokład | 102 mm - 51 mm (4 in - 2 in) |
| Barbety | 152 mm (6 in) |
| Wieże działowe | 152 mm - 25 mm (6 in - 1 in) |
| Windy amunicyjne | 152 mm - 76 mm (6 in - 3 in) |
| Kazamaty | 152 mm - 51 mm (6 in - 2 in) |
| Stanowisko dowodzenia | 305 mm (12 in) |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 2 działa 234 mm (9,2 in) L/40 Mk VIII RBL; 12 dział 152 mm (6 in) L/40 QF; 16 dział 12-funtowych (12 pdr) 12 cwt QF; 12 dział 3-funtowych (3 pdr) Hotchkiss; 4 wyrzutnie torped 457 mm (18 in) |
| Modernizacja w latach 1902 - 1904 | 2 działa 234 mm (9,2 in) L/40 Mk VIII RBL; 16 dział 152 mm (6 in) L/40 QF; 16 dział 12-funtowych (12 pdr) 12 cwt QF; 12 dział 3-funtowych (3 pdr) Hotchkiss; 4 wyrzutnie torped 457 mm (18 in) |
Ludzie:
| Załoga | 894 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Impuls do budowy krążowników typu "POWERFUL" miał swój początek w zwodowaniu rosyjskiego krążownika pancernego "RURIK" w 1890 r., który miał służyć jako rajder przeciwko flocie handlowej. Mimo zaniepokojenia doniesieniami o tych okrętach. Admiralicja związana już planami rozwoju Royal Navy nakreślonymi przez ustawę o obronie marynarki wojennej (Naval Defence Act) z 1889 r. nie mogła od razu zareagować, przełożono więc rozmowy o nowych okrętach do następnego roku. Niektóre wstępne dyskusje miały miejsce w listopadzie 1891 roku, ale dopiero w następnym roku William White, dyrektor ds. Konstrukcji Marynarki Wojennej (Director of Naval Construction) otrzymał polecenie przygotowania szkiców okrętu lepiej uzbrojonego, co najmniej równie dobrze opancerzonego, szybszego i bardziej wytrzymałego niż "RURIK" i jego następcy. Dodatkowo, rosyjskie próby przejęcia szybkich liniowców oceanicznych w 1885 r. i przekształcenia ich w uzbrojone krążowniki pomocnicze również wymagały uwagi, a z racji rozwijanych przez te liniowce prędkości należało również zadbać o to, aby nowe krążowniki były w stanie je przechwycić. Założono, że głównym zadaniem nowych jednostek będzie aktywne poszukiwanie, a po zlokalizowaniu niszczenie wrogich krążowników – więc w zasadzie miały to być niszczyciele rajderów. Aby móc realizować tak sformułowane zadanie nowe brytyjskie krążowniki musiały charakteryzować się dużym zasięgiem i prędkością oraz zdolnością do prowadzenia pościgu i walki również w złych warunkach hydro-meteo. Wymogi te przekładały się na rozbudowany zespół napędowy i odpowiedni zapas paliwa a więc duży i pojemny kadłub, który winien również posiadać wysoką wolną burtę. Krótko mówiąc nowe okręty musiały mieć znaczne rozmiary – już wstępne prace teoretyczne wykazały, że planowane jednostki będą miały znaczną długość i wyporności co najmniej 12 500-14 000 ton. Było to bardzo dużo jak na krążownik i wzbudziło żywą dyskusję w łonie brytyjskiej admiralicji, lecz kontrowersje nie wstrzymały dalszych prac. Wstępne obliczenia i badania projektowe White'a doprowadziły go do wniosku, że potrzebna będzie bardzo duża ilość węgla, aby umożliwić szybki pościg za wrogim raiderem bez tracenia czasu na ponowne uzupełnianie węgla, co w połączeniu z dużą liczbą kotłów potrzebnych do osiągnięcia wymaganej prędkości oznaczało, że potrzebny byłby bardzo duży okręt, o długości ponad 100 stóp (30 m) dłuższy niż budowane wówczas pancerniki typu "MAJESTIC". Aby krążowniki mogły utrzymać dużą prędkość przy złej pogodzie, White zaprojektował wysoką wolną burtę, dzięki czemu okręty te miały bardzo dużą dzielność morską. White uważał, że projekt wymagał lekkich, wydajnych kotłów wodnorurowych Belleville, jeśli miał spełnić swoje wymagania, ale konserwatyści w Parlamencie i Admiralicji sprzeciwiali się temu pomysłowi, biorąc pod uwagę awarie i problemy na okrętach Royal Navy z kotłami wodnorurowymi w przeszłości. Przeprowadzono więc szeroko zakrojone próby kotłowni na kanonierce torpedowej "SHARPSHOOTER" która była właśnie wyposażona w kotły wodnorurkowe Belleville i okazały się one pełnym sukcesem. Ważnym zagadnieniem była również konfiguracja uzbrojenia. O ile panował zgodny pogląd, że zasadnicze uzbrojenie będzie stanowiła bateria dział kalibru 152,4 mm (6 in) (uzupełniana przez artylerię mniejszego kalibru i wyrzutnie torped), to rozbieżności wynikły odnośnie konieczności posiadania dział ciężkiego kalibru. Wyrażano pogląd, że dla jednostki, która z założenia nie miała uczestniczyć w bitwach morskich zespołów flot, lecz toczyć walkę „jeden na jeden” z nieprzyjacielskim rajderem, działa ciężkie są zbędne. Przeważyła jednak opinia o konieczności uzbrojenia nowych krążowników również w ciężkie działa mogące – dzięki dużej sile rażenia pocisków miotanych przez taką broń – zadać nieprzyjacielowi „decydujący cios”. Rozważano zastosowanie wież z dwoma działami kalibru 203 mm (9 in) lub pojedynczych dział kalibru 234 mm (9,2 in), a ostatecznie wybrano te drugie. Po sprecyzowaniu wymogów dotyczących samego okrętu oraz jego uzbrojenia, inżynierowie i kreślarze przystąpili do pracy. Po nieuniknionych korektach projekt nowych krążowników został ostatecznie zatwierdzony w dniu 12 października 1893 roku (czasami spotykana jest również data 23 października 1893 r.) i nowe krążowniki zamówiono w ramach 1893–1894 Naval Estimates, mimo sporych kontrowersji co do zasadności ich budowy.
Redaktorzy magazynu "The Engineer" skrytykowali te jednostki za ich lekkie uzbrojenie, biorąc pod uwagę ich rozmiary. White skontrował ich argumenty, wskazując, że nie można dodać dodatkowej amunicji, przez co dodanie większej liczby dział jest bezcelowe. Dodał, że uzbrojenie okrętów typu "POWERFUL" stanowiło o 27 procent więcej wyporności niż w typie "EDGAR" i było chronione przez 660 ts pancerza, w porównaniu z 340 ts w typie "EDGAR". Admiralicja uznała okręty za niezadowalające, ponieważ wymagały załogi o 64 procent większej niż w typie "EDGAR", kosztowały o 61 procent więcej i miały prawie takie samo uzbrojenie.
Podsumowując opinie ówczesnych, ostatecznie okazało się, że samo zamierzenie projektowe okrętów okazało się niezbyt udane - powstały "białe słonie", wyjątkowo kosztowne w eksploatacji, z bardzo dużą załogą, niemal dwukrotnie kosztowniejsze w budowie niż krążowniki typu "EDGAR". Okręty typu "POWERFUL" zostały zbudowane według dość specyficznej koncepcji. Miały być oceanicznymi niszczycielami rajderów zdolnymi do długotrwałych rejsów, pościgu i walki nawet w trudnych warunkach hydrometeorologicznych. Aby krążowniki mogły sprostać tym wymaganiom, zaprojektowano je jako duże jednostki, których wielkie kadłuby z wysoką wolną burtą zapewniały odpowiednią dzielność morską i były dość pojemne, by zmieścić w swym wnętrzu rozbudowany zespół napędowy wraz z dużym zapasem paliwa. Jednak duży okręt potrzebuje wszystkiego w dużych ilościach - ludzi do obsadzenia, paliwa itp., a to z kolei generuje wysokie koszty utrzymania. Czynnik finansowy w niemałym stopniu przyczynił się do stosunkowo szybkiego wycofania tych jednostek z aktywnej służby.
Koncepcja okrętów, a ściślej sposób jej realizacji, powodowała krytykę opierającą się na następującym argumencie: tak wielkie i kosztowne jednostki były stosunkowo słabo uzbrojone. Jest to kwestia dyskusyjna, gdyż istotnie podobne uzbrojenie posiadały jednostki mniejszych rozmiarów (a więc również tańsze w budowie i eksploatacji), choć należy pamiętać, że typ "POWERFUL" nie miał stanowić części zespołu floty toczącego bitwę morską z analogicznym zespołem przeciwnika, lecz zwalczać pojedyncze rajdery o względnie słabym uzbrojeniu - w każdym razie nie silniejszym od posiadanego przez opisywane okręty. Do realizacji tego zadania uzbrojenie krążowników było całkowicie wystarczające (szczególnie po zwiększeniu liczby dział kal. 152 mm (6 in).
Oprócz wspomnianej już relatywnej słabości, uzbrojenie miało też inne wady. Układ wewnętrzny dziobowych kazamat uniemożliwiał w przypadku skierowania luf ku dziobowi otwarcie zamków (czyli bojowe wykorzystanie) dział tam zainstalowanych, a kształt ambrazur utrudniał korzystanie z celowników. Choć dwupoziomowe kazamaty wyglądały imponująco i dawały wrażenie burty najeżonej lufami, to groziło im zalewanie falami przy pogorszeniu stanu morza. Inny mankament okrętów wynikał z połączenia znacznych rozmiarów ze słabym opancerzeniem, co równało się dużemu i wrażliwemu celowi. Nie wróżyło to nic dobrego w przypadku konieczności stoczenia walki, lecz szczęśliwie dla nich opisane jednostki nie zostały poddane tej próbie.
Na plus dla projektu okrętów typu "POWERFUL" można zaliczyć natomiast to, że sposób rozmieszczenia uzbrojenia oraz architektura tych jednostek została odwzorowana w kolejnych typach brytyjskich krążowników, co świadczy, że przyjęte w tym zakresie rozwiązania uznano za co najmniej poprawne. Elektryczny napęd mechanizmów obrotu i zmiany kąta podniesienia dział głównego kalibru, jak też wind amunicyjnych, okazał się być zaskakująco dobrze działający w praktyce. Wysoko oceniono również techniczne walory kotłów typu Belleville. Niemniej jednak te zalety, choć istotne, nie pozwalały uznać opisanych jednostek za w pełni udane, tak więc finalna ocena krążowników typu "POWERFUL" jest niejednoznaczna.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność projektowa okrętów wynosiła 14 200 ts, normalna 14 700 ts, a głęboka 15 700 ts. Długość między prostopadłymi wynosiła 152,4 m (500 ft), długość na linii wodnej 158,49 m (518 ft 4½ in), długość całkowita 163,98 m (538 ft), szerokość 21,64 m (71 ft), zanurzenie wynosiło od 8,19 m (26 ft 10½ in) do 8,86 m (29 ft), średnie 8,23 m (27 ft). Masa pustego kadłuba wynosiła 5750 ts. Znacznie zwiększona wyporność okrętów w porównaniu do typu "EDGAR" została "zużyta" głównie na mocniejsze i zajmujące znacznie większą powierzchnię maszyny napędowe. Były pierwszymi czterokominowymi krążownikami w Royal Navy. Same kominy tuż po oddaniu i do pierwszych testach zostały wydłużone o 3,05 m (10 ft) aby poprawić cyrkulację powietrza w kotłach. Oprócz czterech wąskich kominów, sylwetkę okrętów kształtowały dwa maszty rurowe z marsami (po dwa na każdym maszcie) i stanowiskami reflektorów. Przed fokmasztem zlokalizowano główną bryłę nadbudówki z pancernym stanowiskiem dowodzenia, pomostem, sterówką, kabiną nawigacyjną itp. Druga, mniejsza nadbudówka mieszcząca pomost rufowy znajdowała się za grotmasztem. Całości obrazu dopełniały liczne nawiewniki oraz ustawione wzdłuż burt żurawiki dla łodzi okrętowych. Dziób posiadał wzmocnienie w formie taranu, a rufa miała galeryjkę. Duża długość okrętów powodowała że kadłuby miały duży promień cyrkulacji jednak były bardzo dobrymi parowcami, głównie w związku z wysoką wolną burtą. Ponieważ były przeznaczone do służby za granicą, ich stalowe kadłuby były osłonięte drewnem, aby zapobiec zanieczyszczeniu biologicznemu. Kadłub okrętu został podzielony na 236 wodoszczelnych przedziałów. Największe i najdłuższe z nich, o łącznej długości 73,15 m (240 ft), to przedziały siłowni. Powyżej pokładu pancernego znajdowały się jeszcze trzy pokłady. To sprawiało, że kadłub był pojemny wewnętrznie i miał wysoką wolną burtę. Wyporność projektowa okrętów wynosiła 14 200 ton, normalna 14 700 ton, a głęboka 15 700 ton. Przy pełnej wyporności "TERRIBLE" miał wysokość metacentryczną wynoszącą 0,61 m (2 ft), podczas gdy "POWERFUL" 0,81 m (2,65 ft). W początkowym okresie służby krążowniki otrzymały malowanie "wiktoriańskie". Oznaczało to czarny kadłub, żółte kominy oraz białe nadbudówki i wieże artyleryjskie. Od 1903 roku jednostki nosiły szare malowanie, przy czym “TERRIBLE” miał jako znak rozpoznawczy pojedyncze białe pasy na pierwszym i ostatnim kominie.
Krążowniki dysponowały sześcioma reflektorami o średnicy lustra 508 mm, rozmieszczonymi w następujący sposób: po dwa na skrzydłach przedniego i tylnego pomostu oraz po jednym na platformie każdego z masztów. Początkowo do sygnalizacji służyły semafory zainstalowane na skrzydłach pomostów, ale w 1899 r. wymieniono je na pojedynczy semafor na fokmaszcie, który zdemontowano w 1907 lub 1908 r. W latach 1900-1901 okręty wyposażono w radiostacje WT (Wireless Telegraph) typu Mk 1. Na okrętowe środki pływające składały się: dwie pinasy parowe dł. 17,06 i 12,19 m, dwie pinasy dł. 12,80 m i 10,97 m, trzy kutry dł. 9,75 m, 9,14 m i 7,32 m, dwa gigi dł. 9,144 m i 7,31 m, parowy barkas dł. 12,19 m, łódź łącznikowa dł. 4,87 m, welbot dł. 7,62 m, skiff dł. 4,87 m oraz łódź wiosłowa dł. 9,75 m. Łączna masa całego wyposażenia wynosiła 830 ton. Etatowo załoga krążowników winna liczyć po 894 ludzi. Tak duża załoga jak na okręt tej klasy wynikała między innymi z potrzeby zapewnienia adekwatnej obsługi (szczególnie palaczy) dla licznych kotłów. Co ciekawe podczas służby załogi były nieco mniejsze – choć zazwyczaj odnotowuje się odwrotną tendencję – bowiem wynosiły nieznacznie ponad 850 ludzi. Jako transportowiec wojska (patrz służba) "TERRIBLE" obsadzała 318 osobowa załoga.
Uzbrojenie
Uzbrojenie składało się z 2 działa 234 mm (9,2 in) RBL, 12 dział 152 mm (6 in) QF, 16 dział 12-funtowych (12 pdr) QF, 12 dział 3-funtowych (3 pdr) oraz 4 wyrzutnie torped 457 mm (18 in). Wyrzutnie torpedowe znajdowały się poniżej linii wodnej. Główne uzbrojenie stanowiły dwa działa kalibru 234 mm (9,2 in) umieszczone w pojedynczych wieżach na pokładzie dziobowym i rufowym. Każda lufa posiadała zapas 105 pocisków. Obrót wież i zmiana kąta podniesienia dział odbywały się za pomocą mechanizmów o napędzie elektrycznym (przewidziano również awaryjny napęd ręczny). Również windy amunicyjne posiadały napęd elektryczny. Urządzenia te okazały się funkcjonalne i niezawodne technicznie. Windy amunicyjne pokonywały dystans z komory amunicyjnej do wieży w ciągu zaledwie 10 sekund. Pierwszy raz w przypadku krążowników działa główne zyskały pełną ochronę. Działa 234 mm zostały umieszczone w opancerzonych wieżach - po jednym na dziobie i na rufie. Pancerz czołowy i boczny wież artylerii głównego kalibru posiadał grubość 152 mm (6 in), płyta tylna 102 mm (4 in) zaś dach 25 mm (1 in). Pancerz o grubości 152 mm (6 in) ochraniał barbety, lecz były one dość ograniczone pod względem rozmiarów gdyż miały tylko 0,813 m (2 ft 8 in) wysokości. Barbety zawierały w swoim wnętrzu mechanizmy obrotu wież i sięgały tylko nieznacznie poniżej poziomu pokładu. Dochodzące do barbet szyby wind amunicyjnych miały pancerz grubości 152 mm (6 in) powyżej pokładu pancernego, który malał do 76 mm (3 in) poniżej jego poziomu. Amunicja była dostarczana w opancerzonych tubach o grubości ścianek 51 mm (2 in).
Uzbrojenie średniego kalibru, stanowiące zasadnicze wyposażenie okrętów, składało się z dwunastu szybkostrzelnych armat kalibru 152 mm (6 in). Każde działo posiadało zapas 200 pocisków. Działa 152 mm (6 in) znajdowały się w kazamatach, w tym w podwójnych na dziobie i na rufie (to rozwiązanie zostało po raz pierwszy zastosowane w brytyjskich krążownikach). Pozostałe działa 152 mm znajdowały się w pojedynczych kazamatach na śródokręciu. Kazamaty artylerii średniego kalibru również osłaniało 152 mm (6 in) pancerza. W latach 1902-04 uzbrojenie okrętów zostało istotnie wzmocnione. Dodano wszystkim kazamatom burtowym drugi poziom, zwiększając tym samym liczbę dział kalibru 152 mm do szesnastu, jednak bez dodatkowego zapasu amunicji.
Oprócz uzbrojenia dużego i średniego kalibru okręty wyposażone były również w artylerię lekką i broń małokalibrową. Wzdłuż burt oraz w kazamatach na dziobie i rufie zainstalowano łącznie 16 armat kalibru 76,2 mm (12-funtowych). Komory amunicyjne każdego działa mieściły po 300 pocisków. Na marsach zamontowano dwanaście działek kalibru 47 mm (3-funtowych). Dla każdego działka przewidziano zapas 500 pocisków. Dodatkowo na pokładzie znajdowały się dwa działa 12-funtowe (12 pdr) 8 cwt, jako działa desantowe. Okręty posiadały również dwa karabiny maszynowe Maxim. Uzbrojenie podwodne składało się z czterech kadłubowych wyrzutni torped kalibru 457 mm (18 in) (po dwie z każdej burty). Łączna masa całego uzbrojenia wynosiła 790 ton. W późniejszych latach na okrętach zamontowano przyrządy i urządzenia kierowania ogniem oraz stopniowo demontowano działa 3-funtowe (wiadomo jednak, że w 1912 roku krążownik "POWERFUL" wciąż posiadał sześć takich działek) i wyrzutnie torped.
Opancerzenie
Opancerzenie zorganizowano nieco inaczej niż we wcześniejszych krążownikach. Miały dodatkowy pokład pancerny ciągnący się przez całą długość okrętów, jednakże ze sporą rynną wokół kominów i włazów maszynowni. Korona głównego pokładu pancernego była 1,07 m (3 ft 6 in) powyżej linii wodnej, zaś ich dolny brzeg znajdował się 1,98 m (6 ft 6 in) poniżej linii wodnej. Miał grubość 101,6 mm (4 in) nad maszynownią, przechodząc w wąską sekcję w okolicach korony o grubości 65,5 mm (2,5 in) - należy podkreślić, że wbrew oficjalnie podawanym informacją grubość pancerza nigdzie nie sięgała 152 mm (6 in). Nad magazynami grubość wynosiła 102 mm (4 in), natomiast w kierunku dziobu i rufy grubość wynosiła odpowiednio 51 mm (2 in) i 76 mm (3 in). Najlepiej opancerzone na całym okręcie było główne stanowisko dowodzenia, które chronił pancerz o grubości 305 mm (12 in), natomiast przewód komunikacyjny osłaniało 178 mm (7 in) pancerza. Pokład pancerny, opancerzenie głównego stanowiska dowodzenia oraz wież artylerii głównego kalibru wykonano ze stali typu Harvey, natomiast pozostałe elementy pancerza były ze stali miękkiej. Łączny ciężar opancerzenia wynosił 2110 ton. Niezatapialność okrętów zapewniał wewnętrzny podział kadłuba na przedziały wodoszczelne oraz podwójne dno przechodzące w podwójne poszycie burt sięgające pokładu pancernego. Duże nadzieje pokładano również w zasobniach węglowych, które w przypadku braku pancerza burtowego miały zapewnić ochronę boczną. Według ówczesnych obliczeń, warstwa węgla o grubości 0,61 m (2 ft) odpowiadała 25,4 (1 in) mm pancerza. Ponadto stwierdzono, że przy całkowitym napełnieniu bunkra paliwowego węgiel zajmuje 80% jego objętości. Tak więc w przypadku zalania zasobni węglowej ilość przyjętej wody i wynikające z tego niebezpieczeństwo dla pływalności okrętu były niewielkie. Nawet pusty bunkier paliwowy zapewniał pewien stopień ochrony wnętrza kadłuba.
Napęd
Okręty były wyposażone w dwie 4-cylindrowe, pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania, które celem zwiększenia żywotności zespołu napędowego zainstalowano w dwóch odrębnych przedziałach. Obliczeniowo moc szczytowa maszyn wynosiła 25 000 ihp, a moc stała 18 000 ihp. Obydwa okręty były już gotowe do prób maszynowych w 1896 r., jednak mnogość problemów jakie wyniknęły w trakcie testów skutecznie opóźniły oddanie okrętów do służby. Wynik prób HMS "POWERFUL" przeprowadzonych 14 października 1898 r. przedstawiał się następująco: maszyny okrętu rozwinęły moc 18 645 ihp (bez forsowania, przy naturalnym ciągu powietrza), co pozwoliło na osiągnięcie prędkości 20,56 w, 21,2 w i 20,87 w (dokonano trzech pomiarów). Natomiast podczas prób "TERRIBLE" osiągnął prędkość 20,96 węzłów przy mocy maszyn 18 493 KM. Maszyny pracowały za pośrednictwem dwóch wałów napędowych na śruby o średnicy 5,94 m (19 ft 6 in). W służbie maszyny wykazały się zadowalającym stopniem niezawodności (poważniejsze awarie zaczęły się dopiero pod koniec aktywnej służby jednostek) i stosunkowo niskim poziomem wibracji. Ciężar maszyn wynosił 2300 ton, a wałów i śrub 192,72 ton. Parę dla maszyn dostarczało czterdzieści osiem kotłów wodnorurkowych typu Belleville o ciśnieniu 210 psi oraz całkowitej powierzchni grzewczej 20 665,44 m² (222 448 sq ft) rozmieszczonych w ośmiu kotłowniach. Były to pierwsze duże okręty wyposażone w ten typ kotła. Związane z tym problemy nieco odbiły się na sprawności obu okrętów - problemy z nowym napędem rozwiązywano dopiero na podstawie eksploatacji istniejących konstrukcji. Ciężar kotłów wynosił 1162,05 ton, a wody kotłowej przy normalnym poziomie 50 ton. Prawidłowy obieg wody w instalacji napędowej zapewniało łącznie czternaście pomp: po trzy w każdej z dwóch maszynowni, a pozostałe w kotłowniach. Zapas paliwa wynosił maksymalnie 3100 ton węgla (zwykle bunkrowano 1500 ton) oraz 400 ton paliwa płynnego. Zasięg jednostek określano na 7000 mil morskich przy prędkości ekonomicznej 14 węzłów.
Służba |
HMS Powerful
| 22.04.1894 | Rozpoczęcie budowy okrętu w Vickers Limited, Barrow-in-Furness, pod numerem stoczniowym 237. |
| 24.07.1895 | Wodowanie okrętu. Matką chrzestną została Księżna Devonshire. |
| 06.1897 | Zakończenie budowy okrętu. Koszt budowy wyniósł Koszt budowy wyniósł w zależności od źródła 705 335 lub 741 870 funtów. |
| 08.06.1897 | Oficjalne wcielenie do służby. |
| 26.06.1897 | Okręt wziął udział w przeglądzie floty z okazji diamentowego jubileuszu panowania królowej Wiktorii. |
| 07.07.1897 - 11.07.1897 | Okręt brał udział w manewrach floty. Po ich zakończeniu został skierowany na Daleki Wschód. |
| 1897 - 1899 | Okręt pełnił służbę w Chinach wraz ze swoim bliźniakiem HMS "TERRIBLE". Podczas rejsu między Wei Hai Wai w Chinach a Jokohamą w Japonii pod koniec lipca 1898 r. doszło do buntu palaczy, ale ostatecznie bez żadnych incydentów okręt zawinął do Port Artur. |
| 10.1899 - 04.1900 | Jesienią 1899 r. okręt otrzymał rozkaz powrotu do domu, ale zamiast krótszej trasy przez Kanał Sueski, został skierowany drogą wiodącą wokół południowego krańca Afryki w obliczu rosnących napięć między Brytyjczykami a Burami w Afryce Południowej. Okręt wypłynął z Hongkongu w Chinach 17 września i przybył do Simonstown 13 października, dwa dni po rozpoczęciu II wojny burskiej. Dowódca okrętu Captain the Hon. Hedworth Lambton zabrał na pokład z własnej inicjatywy z wyspy Mauritius pół batalionu King's Own Yorkshire Light Infantry. HMS "TERRIBLE" przybył następnego dnia, a dowódca HMS "TERRIBLE" Captain Percy Scott zaimprowizował polowe lawety dla pary 4,7-calowych (120 mm) armat morskich i pary 12-funtowych (12 pdr) 8 cwt dział desantowych z krążownika. Lieutenant General George White, dowódca oblężonych sił w Ladysmith wystosował prośbę o więcej artylerii dalekiego zasięgu, więc aby ułatwić wydzielonym siłą dotarcie w rejon działania krążownik "POWERFUL" przewiózł wszystkie cztery działa do Durbanu, docierając tam 29 października. Lambton pozyskał w Durbanie kolejną parę 12-funtowych dział i poprowadził improwizowany oddział piechoty morskiej z HMS "POWERFUL" liczący 17 oficerów oraz 266 marynarzy, która ruszyła do Ladysmith (odległość pomiędzy Ladysmith i Durbanem wynosiła 189 mil) ostatnim pociągiem, któremu udało się przejechać, a potem piechotą. Działa były ciągnięte przez zaprzęgi wołów, a gdy te zdechły sami żołnierze ciągnęli działa. Oddział przybył w ostatnim momencie i odegrał znaczącą rolę w obronie miasta. Działa obsługiwane przez marynarzy trzymały napastników na dystans, jednak samo miasto zostało oblężone. W związku z tym z Durbanu wyruszył drugi oddział piechoty morskiej, tym razem z HMS "TERRIBLE". Po dotarciu na miejsce i połączeniu się z siłami lądowymi którymi dowodził General Redvers Henry Buller udało się znieść oblężenie. Po wyzwoleniu Ladysmith 28 lutego, oddział opuścił miasto 7 marca i 12 marca dotarł do Simonstown. Działania marynarzy, których oddział nazwano Brygadą Morską (Naval Brigade), zyskały sobie wysoką ocenę. W trakcie walk owocnie wykorzystał posiadane działa wystrzeliwując 560 pocisków kal. 120 mm i 882 pociski kal. 76,2 mm. Podczas działań zginęło lub zmarło z ran: 1 oficer i 5 marynarzy, a 1 oficer i 4 marynarzy odniosło rany, ponadto 2 oficerów i aż 25 marynarzy zmarło z powodu chorób (ostatnia liczba wiele mówi o warunkach sanitarnych). Po dotarciu do Simonstown marynarze wrócili na pokład "POWERFUL" i okręt wyszedł w morze 15 marca 1900 r. kierując się do Wielkiej Brytanii, docierając 11 kwietnia do Portsmouth. Ogromny entuzjazm Brytyjczyków wobec "bohaterów Ladysmith" sprawił, że dowódca okrętu Captain Hedworth Lambton stał się znaną postacią publiczną. Królowa Wiktoria wysłała telegram, w którym wyraziła "głębokie uznanie dla cennych usług, jakie oddali swoimi działami". Brygada morska defilowała przed królową Wiktorią na zamku w Windsor 2 maja. Konkurs artyleryjski Królewskiej Marynarki Wojennej upamiętnia udział obu krążowników i ich załóg w odsieczy Ladysmith. W 1921 roku nowo otwarta szkoła podstawowa w Ladysmith została nazwana na cześć porucznika Fredericka Greville'a Egertona, oficera artyleryjskiego z HMS "POWERFUL", który zginął w Ladysmith. |
| 06.1900 - 03.1905 | Okres od lata 1900 roku (został czasowo zdjęty ze służby 8 czerwca w Portsmouth Dockyard) do lata 1903 r. upłynął na remontach i dozbrojeniu - właśnie w tym okresie zwiększono liczbę dział kal. 152 mm poprzez dodanie drugiego poziomu kazamat burtowych. W sierpniu 1903 r. okręt został na krótko wcielony z powrotem do służby i wziął udział w corocznych letnich manewrach floty. W marcu 1905 r. okręt został przydzielony do rezerwy, gdyż koszt stałego utrzymywania okrętu w aktywnej służbie był wysoki. |
| 08.1905 | Okręt został skierowany do Australia Station, jako okręt flagowy Sir Wilmot' Fawkes'a (Commander-in-Chief Australia Station). |
| 12.1905 | Okręt jest raportowany w Fremantle, Zachodnia Australia. |
| 10.10.1907 | W Kolombo na Cejlonie na krążownik zaokrętowała sie nowa załoga. |
| 03.02.1908 | Dokonano pierwszej transmisji radiowej linii trans-tasmańskiej właśnie poprzez HMS "POWERFUL", który w tym czasie znajdował się na Morzu Tasmańskim. |
| 08.1908 | Okręt nadal pełniąc funkcję okrętu flagowego Australia Station witał okręty amerykańskiej Wielkiej Białej Floty, która odwiedziła Australię. Dziennikarz "Sydney Morning Herald", Charles Bean, który dołączył do okrętu w sierpniu 1908 roku jako specjalny korespondent, aby relacjonować tą wizytę szesnastu amerykańskich okrętów wojennych. Bean napisał książkę "With the Flagship in the South" (Londyn, 1909), opartą na swoich relacjach, i wydał ją na własny koszt. |
| 12.01.1910 | Ponownie w Kolombo okręt pobrał nową zmianę załogi. |
| 1911 | Okręt odwiedza Auckland w Nowej Zelandii. aby dokonać inspekcji obiektów, d-ca okrętu Captain Edward Bruen zalecił utworzenie lokalnego magazynu marynarki wojennej. |
| 01.1912 | Okręt otrzymał rozkaz powrotu do domu, z przystankiem 9 marca w Port Side w Egipcie, skąd zabrano ciało miejscowego dygnitarza (Alexander Duff, 1st Duke of Fife) i przetransportowano je do Wielkiej Brytanii. |
| 06.1912 | Po przybyciu został krótko przydzielony do 7. Cruiser Squadron of the 3. (Reserve) Fleet, zanim został wycofany z aktywnej służby i przeklasyfikowany na okręt szkoleniowy dla kadetów (Boys Training Ship) w Devonport w sierpniu 1912 roku. |
| 1913 | Okręt został przydzielony jako okręt pomocniczy (tender) do ośrodka szkoleniowego Royal Navy HMS "Impregnable". 23 września 1913 r. okręt został ponownie przydzielony do roli szkoleniowej w ramach ośrodka. |
| 11.1919 | Okręt zostaje przemianowany na "IMPREGNABLE I" pełniąc dalej obowiązki pomocniczego stacjonera. |
| 27.03.1929 | Okręt został ostatecznie wycofany ze służby. |
| 31.08.1929 | Okręt zostaje sprzedany na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 08.06.1897 - 08.06.1900 | Captain The Hon. Hedworth Lambton |
| 21.07.1903 - 03.09.1903 | Captain James Startin (na czas manewrów) |
| 03.01.1905 - 26.08.1905 | Captain Frederick St. G. Rich |
| 26.08.1905 - 01.01.1908 | Captain Lionel Halsey |
| 01.01.1908 - 31.12.1910 | Captain Cecil I. Prowse (oficer flagowy) |
| 31.12.1910 - 01.1912 | Captain Edward F. Bruen (oficer flagowy) |
| 01.1912 - 16.03.1912 | Captain Charles D. Johnson (na czas podróży z Australii do Wielkiej Brytanii) |
| 01.07.1913 - 14.05.1915 | Captain Herbert J. Savill |
| 16.05.1915 - 04.07.1917 | Captain Cecil H. Fox |
| 04.07.1917 | Acting Captain Frederic W. Dean (tymczasowo) |
HMS Terrible
| 21.02.1894 | Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni J.& G. Thomson w Clydebank. Brak danych na temat konkretnej daty. W stoczni okręt został oznaczony numerem stoczniowym 272. |
| 27.05.1895 | Wodowanie okrętu. |
| 04.06.1896 | Celem ostatecznego wykończenia jednostkę przeprowadzono do stoczni w Portsmouth. |
| 07.1897 | Okręt został tymczasowo przydzielony do służby w lipcu 1897 r., aby wziąć udział w przeglądzie floty z okazji Diamentowego Jubileuszu Królowej Wiktorii. |
| 03.1898 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt Koszt budowy okrętu wyniosły w zależności od źródeł 708 619 względnie 740 584 funtów. |
| 24.03.1898 | Wcielenie okrętu do służby. |
| 03.1898 - 09.1899 | Początkowy okres służby jednostki upłynął nie odznaczał się niczym szczególnym, nie licząc rutynowych ćwiczeń i okazjonalnych napraw. W maju 1898 r. przewiózł Pierwszego Lorda (First Lord) George'a Goschena, i Cywilnego Lorda Admiralicji (Civil Lord of the Admiralty), Austena Chamberlaina, do Gibraltaru i na Maltę. Podczas przewożenia zmiennych załóg dla okrętów Floty Śródziemnomorskiej na Maltę w grudniu 1898 r. okręt ustanowił rekord, pokonując 2206 mil morskich w 121 godzin, mimo złej pogody w Zatoce Biskajskiej. Na odcinku Portsmouth - Gibraltar osiągnął średnią prędkość 18 węzłów przy mocy 12 500 ihp, a na odcinku Gibraltar - Malta - 21,5 węzła. W dniu 13 marca 1899 r. podczas rejsu do Anglii doszło do wybuchu kotła, w wyniku którego zginął jeden palacz, a trzech innych zostało rannych i po przybyciu do portu przewieziono ich do szpitala. Śledztwo wykazało, że stosowanie słonej wody spowodowało rozległą korozję i zatkanie rur kotłowych, z których siedem pękło w konsekwencji przegrzania. |
| 19.09.1899 - 10.1899 | W dniu 19 września 1899 r. "TERRIBLE" wyszedł z Portsmouth by zastąpić jednostkę siostrzaną na chińskich wodach, a dzień wcześniej dowództwo okrętu objął Captain Percy Scott. Jednak w obliczu rosnących napięć między Brytyjczykami a Burami w Afryce Południowej, Scott spodziewając się wybuchu działań wojennych przekonał Admiralicję, aby pozwoliła mu przepłynąć przez Przylądek Dobrej Nadziei, a nie pierwotnie planowanym Kanałem Sueskim. |
| 10.1899 - 03.1900 | Krążownik przybył do Simonstown 14 października, w przeddzień wybuchu wojny z Burami. Nie czując zagrożenia od strony morza, Scott postanowił ustalić, w jaki sposób można przystosować działa marynarki, zamontowując je na lawetach kołach w celu wykorzystania na lądzie, aby wesprzeć armię, która nie posiadała żadnej artylerii dalekiego zasięgu i twierdziła, że jej zwykłe działa mają mniejszy zasięg niż artyleria Burów. Prowizoryczne lawety wyglądały nieco amatorsko, co spowodowało, że władze traktowały je z dużą podejrzliwością. Jednak okazały się bardzo skuteczne, a rola dwóch dział kalibru 4,7 cala (120 mm) w oblężeniu Ladysmith okazała się decydująca. "TERRIBLE" przybył do Durbanu 6 listopada, a Scott został tam mianowany komendantem wojskowym następnego dnia. Władze brytyjskie obawiały się ataku Burów na ten port, dlatego z załogi "TERRIBLE" i innych jednostek Royal Navy wydzielono oddział do jego obrony od strony lądu, wzmocniony działami morskimi. Gdy stało się jasne, że Durban nie jest zagrożony, marynarze wraz z działami, które zamontowano na lawetach kołowych (w tym dwóm działami kalibru 120 mm (4,7 in) i osiemnastu działom kalibru 12 funtów), oraz okrętowym reflektorem na platformie kolejowej, zostali włączeni do sił mających odblokować Ladysmith. Marynarze z "TERRIBLE" mieli okazję wykorzystać powierzone im działa, ostrzeliwując pozycje burskie pod Colenso w grudniu 1899 r., Spion Kop w styczniu 1900 r. oraz ostatecznie biorąc udział w wyzwoleniu Ladysmith 28 lutego. Również reflektor, który również był obsługiwany przez członków załogi "TERRIBLE", używany do komunikacji z siłami brytyjskimi w oblężonym Ladysmith wykazał swoją przydatność. Gdy obecność krążownika i jego załogi w Południowej Afryce przestała być konieczna, okręt wypłynął z Durbanu 27 marca 1900 r., kierując się do Chin. |
| 05.1900 - 07.1902 | Okręt dotarł do Hongkongu, przybywając akurat w czasie, gdy miały tam miejsce krwawe ataki na obcokrajowców, które przeszły do historii jako Powstanie Bokserów. Można więc powiedzieć, że "TERRIBLE" przybył tam w sama porę, a jego załoga oraz działa miały ponownie okazję do walki i to znów na lądzie. Pod koniec miesiąca Captain Scott nakazał zamontować cztery 12-funtowe działa na lawetach polowych, gdy tylko dowiedział się, że "TERRIBLE" i jego załoga zapewne otrzymają rozkaz udania się na północ, aby wesprzeć siły brytyjskie przeciwko Bokserom. 15 czerwca nadeszły rozkazy, że "TERRIBLE" ma załadować na pokład trzy kompanie Royal Welsh Fusiliers i popłynąć do Taku, gdzie dotarł 21 czerwca. Pojedynczemu 12-funtowemu działowi towarzyszyły siły odsieczy, które dotarły do zamieszkałej przez obcokrajowców dzielnicy Tianjin 24 czerwca. Pozostałe trzy działa towarzyszyły wyprawie, która pokonała siły chińskie w mieście Tianjin w połowie lipca. Później wszystkie cztery działa wzięły udział w drugiej wyprawie odsieczy do Pekinu w sierpniu, a jej członkowie załogi powrócili na okręt 7 września. Po ustaniu działań wojennych Scott skupił się na rozwijaniu zdolności artyleryjskich swojego okrętu, opracowując różne pomoce szkoleniowe, a jego załoga uzyskała bardzo dobry wynik 78,8% w zawodach artyleryjskich w 1900 roku. "TERRIBLE" przybył do Hongkongu 17 grudnia po tym, jak tajfun uderzył w miasto, a Scott zgłosił swoją załogę do ratowania wywróconej pogłębiarki "CANTON RIVER". Prace rozpoczęły się w następnym miesiącu, a Scott odniósł sukces dwa miesiące później. W zawodach artyleryjskich Royal Navy w 1901 roku "TERRIBLE" osiągnął wynik 80%, najlepszy ze wszystkich okrętów w Marynarce Wojennej. Na początku 1902 roku okręt spędził kilka miesięcy w Hongkongu, dostarczając pomoc i wodę pitną dla stoczni, w obliczu wybuchu cholery w mieście, która doprowadziła do niedoboru zasobów. |
| 07.1902 - 09.1902 | W lipcu 1902 roku Scott otrzymał rozkaz powrotu ze swoim okrętem do Wielkiej Brytanii. Po wizytach w Kolombo i Adenie "TERRIBLE" przepłynął przez Kanał Sueski na Morze Śródziemne, gdzie odwiedził Maltę i Gibraltar, zanim 19 września powrócił do Portsmouth. Po powrocie 700 jego oficerów i marynarzy zostało zaproszonych na publiczną kolację w Portsmouth. |
| 10.1902 - 06.1904 | Po tym, jak 24 października został wypłacony żołd, okręt został czasowo przeniesiony do rezerwy i poddany remontowi i modernizacji w zakładach Messrs. John Brown and Co. w Clydebank. Podczas tej przebudowy stocznia dodała cztery 6-calowe działa w kazamatach na śródokręciu. |
| 06.1904 - 12.1904 | W dniu 24 czerwca 1904 okręt został ponownie wcielony do służby z zadaniem dostarczenia do China Station zapasowych załóg dla okrętów tam stacjonujących. Do Wielkiej Brytanii wrócił w grudniu. |
| 12.1904 - 01.1905 | Po powrocie z Chin, 22 grudnia został ponownie wycofany ze służby, ale 3 stycznia 1905 roku został przydzielony do rezerwy. |
| 06.1905 - 05.1906 | Okręt został aktywowany w sierpniu, aby eskortować pancernik "RENOWN", którym płynęli książę i księżna Walii - przyszły król Jerzy V i królowa Maria - podczas ich podróży do Indii. Powrót rozpoczęła się 8 października 1905 r., natomiast powrót do domu nastąpił 7 maja 1906 roku i ponownie został skierowany do rezerwy. |
| 06.1906 - 07.1906 | W trakcie dorocznych manewrów przywrócony z rezerwy okręt pełnił funkcję okrętu flagowego 6. Cruiser Squadron. Po zakończeniu manewrów tradycyjnie powrócił do rezerwy. |
| 07.1907 - 10.1907 | W dniu 22 lipca 1907 roku "TERRIBLE" wyruszył w podróż z załogami zastępczymi przez St. Vincent (Wyspy Zielonego Przylądka), Freetown (Sierra Leone), Wyspę Wniebowstąpienia, Wyspę Świętej Heleny, Simonstown i Mauritius do Chin. Na tej podróży miał na pokładzie ponad 1000 ludzi (m.in. kompletną załogę zastępczą dla HMS "ASTRAEA"). Podróż powrotna z Hongkongu od 13 września wiodła przez Singapur, Kolombo, Aden, Kanał Sueski i Maltę. 28 września uszkodzeniu uległa jedna ze śrub krążownika wraz z częścią wału napędowego, która została prowizorycznie naprawiona, zaś sam okręt 25 października dotarł do Portsmouth na jednym silniku i został ponownie skierowany do rezerwy ze szkieletową załogą. |
| 05.1908 - 04.1909 | W związku z powyższą awarią "TERRIBLE" skierowano 4 maja 1908 r. na remont do stoczni w Portsmouth, a po jego zakończeniu okręt ponownie wszedł do służby 1 kwietnia 1909 r. w składzie 4. Division, Home Fleet. |
| 07.1909 - 11.1909 | W dniu 31 lipca 1909 roku "TERRIBLE" wyruszył ponownie z 1100 ludźmi, aby dostarczyć załogę zastępczą do Kolombo. Częściowo wymienił załogi krążowników "PSYCHE", "PIONEER" i "PYRAMUS", które wymieniły marynarzy, których czas służby w Australia Station dobiegł końca. Idąc dalej 7 września wymieniono załogi krążownika "CAMBRIAN" ze Australia Station i "FLORA" z China Station, które razem odbyły podróż po amerykańskim wybrzeżu Pacyfiku od Meksyku do Chile i z powrotem przez Pacyfik i Cieśninę Torresa do Kolombo, a po wymianie wróciły na swoje stacje. Sam krążownik powrócił do Wielkiej Brytanii późną jesienią 1909 r. |
| 1910 - 1911 | Na początku 1910 roku "TERRIBLE" odbył kolejną podróż z załogą zastępczą dla aktywnych jednostek floty do Kolombo, aby wymienić również załogę swojego okrętu siostrzanego "POWERFUL", okrętu flagowego Australia Station. |
| 1911 - 1913 | Jesienią 1911 roku odbyła się trzecia podróż z załogą zastępczą dla Australia Station, z przesiadką w Kolombo, gdzie "CAMBRIAN" przejął załogi zastępcze i sam wymienił większość personelu. Podczas tej podróży "TERRIBLE" przeprowadził również próby radiowe i był w stanie wysłać wiadomość radiową odległość ponad 1135 mil do okrętu flagowego East Indies Station, krążownika "HYACINTH", który jednak nie mógł na nią odpowiedzieć. Po powrocie okręt został skierowany do rezerwy. |
| 07.1913 - 12.1913 | Po okresie przebywania w czasowej rezerwie zapadła decycja aby używać "TERRIBLE" jako jako okrętu zabezpieczenia socjalnego. Taką funkcję pełnił zasadniczo od 20 lipca do 6 grudnia 1913 roku, kiedy to został przeniesiony do Pembroke Dock. |
| 07.1914 | W lipcu 1914 r. okręt przeznaczono do rozdysponowania, co zwykle oznaczało sprzedaż na złom. Jednak wybuch I wojny światowej spowodował cofnięcie tej decyzji. Uznano, że okręt może się jeszcze przydać. |
| 09.1915 - 10.1915 | We wrześniu 1915 r. zdecydowano o wykorzystaniu jednostki w roli transportowca wojska aby przetransportować wojska do Dardaneli, częściowo rozbrojono - obydwa działa kal. 234 mm (9,2 in) zdjęto i wysłano do Dunkierki celem wzmocnienia tamże stacjonujących sił brytyjskich. Co się tyczy samego okrętu, to wraz z innymi jednostkami transportował brytyjskie wojska do Mudros na wyspie Lemnos, gdzie zawinął 2 października. Na miejscu chciano go zatopić jako sztuczny falochron lecz Admiralicja nie wyraziła zgody ewidentnie sądząc, że może być jeszcze użyteczny. |
| 10.1915 | Po powrocie do Wielkiej Brytanii okazało się niestety że nadzieje Admiralicji okazały się płonne, gdyż maszyny "TERRIBLE" uległy awarii w związku z czym po powrocie na wody ojczyste służył jako pływający magazyn i tender. |
| 01.1918 - 1919 | W styczniu 1918 r. okręt został przydzielony jako tender do ośrodka Royal Navy HMS "Vernon", a rok później do HMS "Fisgard". |
| 09.1919 | Zdegradowany do statusu jednostki pomocniczej okręt przez cały czas zachował większość uzbrojenia i wyposażenia oraz kotły i maszyny, które w nowej roli były całkowicie zbędne. W związku z powyższym we wrześniu 1919 r. jednostkę skierowano do stoczni, gdzie została dokładnie "wypatroszona" – zdemontowano uzbrojenie, maszyny i większość kotłów, a nawet wszystkie za wyjątkiem jednego kominy, zaś w zamian na rufie zabudowano obszerną pokładówkę. Wszystkie te zmiany miały na celu stworzenie jednostki na której mogli szkolić się i mechanicy i inżynierowi okrętowi. |
| 08.1920 | Po zakończeniu przebudowy okręt zostaje przemianowany na "FISGARD III" i przekonwertowany na hulk szkolny. |
| 01.1932 | Zapadła decyzja o sprzedaniu jednostki na złom. |
| 07.1932 | Okręt został sprzedany na złom firmie John Cashmore Ltd., a we wrześniu został odholowany do Newport w Walii i złomowany. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 01.07.1896 - 05.1897 | Captain Wilmot H. Fawkes |
| 06.1897 - 07.1897 | Captain Robert L. Groome |
| 24.03.1898 - 09.1899 | Captain Charles G. Robinson |
| 18.09.1899 - 24.10.1902 | Captain Percy M. Scott |
| 21.06.1904 - 04.05.1905 | Captain Arthur T. Stuart |
| 03.05.1905 (?) - 03.07.1906 | Captain Henry H. Campbell |
| 03.07.1906 - 20.08.1907 | Captain George A. Ballard |
| 20.08.1907 - 04.05.1908 | Captain Richard M. Harbord |
| 20.04.1909 - 20.07.1909 | Captain Charles W. Winnington-Ingram |
| 20.07.1909 - 02.1910 | Captain Ernest H. Grafton |
| 24.02.1910 - 24.06.1910 | Commander John R. Segrave |
| 24.06.1910 - 02.08.1910 | Commander Richard G. A. W. Stapleton-Cotton |
| 02.08.1910 - 21.02.1911 | Commander Edmund C. Carver |
| 07.02.1911 (?) - 28.02.1911 | Commander Alan C. Bruce |
| 28.02.1911 - 17.03.1912 | Captain Joseph R. Bridson (dowodził również grupą okrętów ze składu 4. Division, Home Fleet) |
| 18.03.1912 - 01.07.1912 | Captain Bentinck J. D. Yelverton (dowodził również grupą okrętów ze składu 4. Division, Home Fleet) |
| 13.08.1912 - 01.01.1913 | Captain Charles P. Beaty-Pownall (dowodził również grupą okrętów ze składu 3. Fleet, Home Fleet) |
| 01.01.1913 - 20.05.1913 | Captain John Nicholas (dowodził również grupą okrętów ze składu 3. Fleet, Home Fleet) |
| 10.06.1913 - 06.12.1913 | Captain Spencer A. Hickley (dowodził również grupą okrętów ze składu 3. Fleet, Home Fleet) |
| 06.12.1913 - 07.1913 | Captain Thomas F. T. Michell |
| 12.03.1915 | Commander Cecil A. Severn |
| 08.09.1915 | Captain Constantine H. Hughes-Onslow |
| 12.01.1918 - 13.11.1918 | Commander Charles H. Morgan |
| 13.11.1918 - 31.12.1918 | Captain Judge D'Arcy |
| 11.01.1919 - 07.1919 | Captain Otto H. Hawke-Genn |
Galeria |
Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- artykuł "Brytyjskie krążowniki typu "POWERFUL" - przerośnięte niszczyciele rajderów"; Dąbrowski Krzysztof; czasopismo "Okręty Wojenne (114)"
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania