HMS "ROYAL SOVEREIGN" był początkowo planowany jako trójpokładowy, 121-działowy, żaglowy okręt liniowy, w czasie budowy został wyposażony w napęd parowy i śrubę napędową, a po kolejnej przebudowie wszedł do służby w 1864 roku jako pierwszy wieżowy okręt pancerny w Royal Navy.
140 mm - 114 mm (5½ in - 4½ in) na podkładzie z 914 mm (36 in) drewna dębowego
Wieże działowe
254 mm - 140 mm (10 in - 5½ in)
Stanowisko dowodzenia
140 mm (5½ in)
Pokład
25 mm (1 in)
Uzbrojenie:
Początkowe
5 dział 268 mm (10½ in) 150-funtowych (150 pdr) SBML (3x1, 1x2)
Modernizacja w 1867 r.
5 dział 229 mm (9 in) (12½-ton) MLR (3x1, 1x2)
Ludzie:
Załoga
296 oficerów i marynarzy
Projekt
W 1844 brytyjska Admiralicja zamówiła w stoczni Pembroke cztery 121-działowe trójpokładowe okręty liniowe typu "QUEEN". Po wprowadzeniu zmian w projekcie okręty zostały ponownie zamówione 29 sierpnia 1848. Stępkę pod budowę czwartego okrętu serii HMS "ROYAL SOVEREIGN" położono 17 grudnia 1848. 23 czerwca 1854 r. podjęto decyzję o zamontowaniu na okręcie silnika parowego i śruby napędowej. Wodowanie częściowo wyposażonego okrętu nastąpiło 25 kwietnia 1857.
3 kwietnia 1862 podjęto decyzję o przebudowie nieukończonego okrętu na eksperymentalny pancernik wieżowy, w celu przetestowania wyposażenia okrętów w wieże artyleryjskie - 25 dni po sławnym pojedynku na Hampton Roads. Przebudowę zaprojektował Captain Cowper Coles, który wierzył, iż konfiguracja okrętu z działami zamontowanymi w wieżach oraz pozbawionymi omasztowania jest przyszłością konstrukcji okrętowej. Przebudowę zakończono w sierpniu 1864.
Konstrukcja
Kadłub
Napęd parowo-żaglowy wymagał znacznych zmian konstrukcyjnych. Kadłub przedłużono o 9 metrów, aby zrobić miejsce na maszynę parową. Po pierwszej konwersji wyporność okrętu wynosiła 3765 30/94 ts, długość pokładu działowego 73,33 m (240 ft 7 in), natomiast szerokość 18,30 m (60 ft 0½ in). W ramach ponownej konwersji z żaglowego okrętu liniowego pozbawiono pierwotny kadłub górnych pokładów, pozostawiając tylko dolny. Po drugiej konwersji wyporność okrętu wynosiła 4955 ts. Długość między pionami wynosiła 73,30 m (240 ft 6 in), szerokość 18,91 m (62 ft 0,5 in), zanurzenie średnie natomiast 7,09 m (23 ft 3 in). Wolna burta po tej operacji wynosiła zaledwie 2,13 m - 2,44 m (7 ft - 8 ft). Kadłub i pokłady zostały odpowiednio wzmocnione za pomocą drewnianych i żelaznych elementów, tak aby konstrukcja wytrzymała ciężar wież i oddziaływania sił oddziałujących na kadłub podczas strzelania.
Uzbrojenie
Pierwotnie okręt miał być wyposażony w pięć wieżyczek uzbrojonych albo w dwa działa 68-funtowe SBML lub jedno 100-funtowe SBML. Ostatecznie okręt uzbrojony był w 5 dział 268 mm (10,5 in) SBML umieszczonych w wieżach działowych - trzech pojedynczych i jednej dwudziałowej. Wieża dwudziałowe znajdowała się w części dziobowej, przed kominem. Wieże jednodziałowe z kolei umieszczono w kierunku rufy za kominem, w osi kadłuba. Wieża dwudziałowa ważyła 163 ts, natomiast jednodziałowa 151 ts. Wszystkie były wykonane ręcznie. W 1867 r. wymieniono działa SBML na działa 229 mm (9 in) MLR.
Opancerzenie
Pas pancerny ciągnął się przez całą długość kadłuba i sięgał od górnego pokładu aż do poziomu 0,92 m (3 ft) poniżej linii wodnej. Grubość pancerza na śródokręciu wynosiła 140 mm (5,5 in), zmniejszając się w kierunku dziobu i rufy do 114 mm (4,5 in). Pod pancerzem kadłub miał grubość 914 mm (36 in) i był wykonany z dębu. Wieże działowe były ochraniane pancerzem o grubości 140 mm (5,5 in) i dodatkowo w okolicy furty działowej miały zamocowane płyty pancerne o grubości 114 mm (4,5 in).
Napęd
Napęd okrętowi zapewniała 2-cylindrowa, pozioma maszyna parowa z powrotnymi korbowodami pojedynczego rozprężania firmy Maudslay. Średnica cylindrów wynosiła 2,08 m (82 in), natomiast skok tłoków 1,22 m (48 in). Maszyna osiągała moc 2463 KM (indykowanych) co pozwalało na osiągnięcie prędkości 11,00 węzłów. Okręt zachowywał się poprawnie na morzu, jednak podlegał mocnym, szybkim przechyłom i był mocno zalewany przez fale.
Służba
29.06.1848
Zatwierdzenie okrętu do budowy jako 121-działowy, trójpokładowy okręt liniowy.
17.12.1848
Położenie stępki.
23.06.1854
Podjęto decyzję o zamontowaniu na okręcie silnika parowego i śruby napędowej i przekonwertowaniu na 121-działowy śrubowy trójpokładowy okręt liniowy.
25.01.1855
Rozpoczęcie konwersji.
25.04.1857
Wodowanie okrętu.
07.1857
Ukończenie budowy okrętu i odstawienie go do rezerwy. Koszt początkowy wyniósł łącznie 178 544 funty (w tym: kadłub 113 165 funtów, maszyny 49 300 funty, wyposażenie 16 079 funtów).
03.04.1862
Zatwierdzenie przebudowy okrętu na eksperymentalny pancernik wieżowy.
04.1862
Rozpoczęcie konwersji.
20.08.1864
Zakończenie konwersji okrętu i ukończenie budowy. Koszt wyniósł 180 572 funty.
07.07.1864
Wcielenie okrętu do służby z przydziałem do Channel Fleet.
1864
Okręt został wcielony do służby w Portsmouth, w składzie Channel Fleet. Jego głównym przeznaczeniem było jednak testowanie koncepcji uzbrojenia zamontowanego w wieżach.
15.10.1864 - 01.07.1865
Okręt został dołączony do szkoły artylerii HMS Excellent.
01.07.1865 - 09.10.1866
Okręt ponownie trafia do składu Channel Fleet.
15.04.1866
W ramach testu, z bliskiej odległości oddano 3 strzały do jednej z wież działowych na HMS "ROYAL SOVEREIGN". Strzały oddano z 9-calowego działa HMS "BELLEROPHON". Test miał stwierdzić odporność wież typu Coles'a na uszkodzenia.
10.1866
Okręt został czasowo wycofany ze służby czynnej w celu odbycia remontu oraz przebudowy wraz z przezbrojeniem
09.10.1866 - 1867
Okręt został przydzielony ponownie do HMS Excellent. Jednocześnie na okręcie przeprowadzono modernizację wraz z wymianą uzbrojenia.
17.06.1867
Okręt wziął udział w uroczystej rewii morskiej w Spithead.
1867
Okręt został ponownie dołączony do szkoły artylerii HMS Excellent.
03.09.1869
Okręt zostaje zdjęty ze służby czynnej.
1873
Okręt zostaje zastąpiony przez monitor palisadowy HMS "GLATTON" i przeniesiony do okrętów rezerwy IV klasy.
05.1885
Okręt został sprzedany na złom.
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
07.07.1864 - 14.10.1864
Captain Sherard Osborn, Channel squadron
01.07.1865 - 09.10.1866
Captain Frederick Anstruther Herbert, Channel squadron
07.1867
Captain Cowper Phipps Coles, tymczasowo - rewia
01.04.1869 - 03.09.1869
Captain Arthur William Acland Hood
Galeria
Royal Sovereign (1857)
HMS Royal Sovereign
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Royal Sovereign
Zamieszczona 10 kwietnia 1869 roku w magazynie "The Illustrated London News" rycina przedstawiająca HMS "ROYAL SOVEREIGN" oraz HMS "SCORPION" podczas ćwiczeń w rejonie Dover.
HMS Royal Sovereign
Model wykonany przez Patricka Camillieri.
HMS Royal Sovereign
Model wykonany przez Patricka Camillieri.
HMS Royal Sovereign
Litografia pochodząca z Illustrated London News przedstawiająca wyniki testu odporności wieży typu Cloes'a przeprowadzonego 15 kwietnia 1866 r.
HMS Royal Sovereign
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Royal Sovereign
Ilustracja do The Illustrated Times, 5 marca 1870. Eksperymenty w Portsmouth z torpedą Harveya. Pokazujące, że HMS "ROYAL SOVEREIGN" nie jest w stanie uniknąć ataku holownika "CAMEL", uzbrojonego w dwie torpedy Harveya.
HMS Royal Sovereign
Ilustracja do The Illustrated London News, 14 maja 1864 r.
HMS Royal Sovereign
Wodowanie HMS "ROYAL SOVEREIGN" w Portsmouth, 25 kwietnia 1857 roku, autorstwa Edwina Weedona. Po wodowaniu został przebudowany na okręt wieżowy.
HMS Royal Sovereign
Model dwudziałowej wieży działowej systemu Coles'a znajdujący się w zbiorach National Maritime Museum, Greenwich, Londyn.
HMS Royal Sovereign
Litografia pochodząca z Illustrated London News przedstawiająca wyniki testu odporności wieży typu Cloes'a przeprowadzonego 15 kwietnia 1866 r.