Trzy niszczyciele należące do serii 27-węzłowców, wybudowane w stoczni J & G Thomson, Clydebank charakteryzowały się trójkominową sylwetką i imponująco szybkim czasem budowy. |
Kraj: Wielka Brytaniaklasa: niszczyciel |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| ROCKET | J & G Thomson | 14.02.1894 | 14.08.1894 | ?.07.1895 | Sprzedany w 1912 r. |
| SHARK | J & G Thomson | 14.02.1894 | 22.09.1894 | ?.07.1895 | Sprzedany w 1911 r. |
| SURLY | J & G Thomson | 14.02.1894 | 10.11.1894 | ?.07.1895 | Sprzedany w 1920 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność pełna | 325 ts |
| Wyporność normalna | 280 ts |
| Długość całkowita | 62,10 m (203 ft 9 in) |
| Długość pomiędzy pionami | 60,96 m (200 ft 0 in) |
| Szerokość | 5,94 m (19 ft 6 in) |
| Głębokość | 3,96 m (13 ft 0 in) |
| Zanurzenie | 2,06 m (6 ft 9 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 3-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania; 4 kotły wodnorurkowe firmy Normand; 2 śruby |
| Moc indykowana | 4100 ihp |
| Prędkość | 27 węzłów (kontraktowa 27 węzłów) |
| Paliwo | 30 ton węgla (minimum) do 75 ton (maksimum) |
| Zasięg | 1445 mil morskich przy prędkości 11 węzłów |
Opancerzenie:
| Brak |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF; 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowych (6 pdr) 8 cwt QF; 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in) |
Ludzie:
| Załoga | 53 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Zamówienie na te okręty ujęto w 1893-94 Follow Up Order, które łącznie opiewało na 36 jednostek zbudowanych w kilku stoczniach. W stoczni J & G Thomson, Clydebank zaprojektowano i wybudowano niszczyciele typu "ROCKET". Podobnie jak pozostałe z wczesnych serii niszczycieli ich klasyfikacja została unormowana dopiero 30 sierpnia 1912 r., kiedy to pierwsze 42 jednostki zaklasyfikowano do typu "A". Zanim to nastąpiło okręty tego typu były nazywane 27-węzłowcami ("27-knotters"). Koszt pojedynczego okrętu tego typu wyniósł 33 916 funtów.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność pełna okrętów liczyła 325 ts. Długość całkowita wynosiła 62,10 m (203 ft 9 in), szerokość 5,94 m (19 ft 6 in) natomiast zanurzenie 2,06 m (6 ft 9 in). Kadłub okrętów był wykonany ze stali. Pod względem wyglądu okręty tego typu charakteryzowały się zastosowaniem trzech kominów, z których środkowy odprowadzał spaliny z dwóch kotłów i był nieco grubszy, podobnie jak w typie "SUNFISH". Podobnie jak większość wczesnych niszczycieli miały zakryty dziób, ukształtowany na podobieństwo skorupy żółwia (ang. "turtleback"), miał on ułatwić omywanie kadłuba przez fale przy dużej prędkości. W części dziobowej znajdowało się odkryte stanowisko działa 12-funtowego, które w dużym stopniu było zintegrowane z niewielkim mostkiem (stanowiskiem dowodzenia). Powodowało to pewne problemy (głównie dlatego, iż dla wygody oficerowie używali platformy działa jako mostka, zamiast używać stanowiska pod nią) i w późniejszych, większych konstrukcjach odseparowano te dwa elementy.
Uzbrojenie
Okręty podobnie jak niszczyciele poprzednich typów z zamówień uzupełniających były uzbrojone 1 działo 76 mm (3 in) 12-funtowe (12 pdr) 12 cwt QF, 5 dział 57 mm (2,24 in) 6-funtowe (6 pdr) 8 cwt QF i 2 wyrzutnie torped 450 mm (17,72 in). Działo 12-funtowe znajdowało się na odsłoniętym stanowisku w części dziobowej. Dwa stanowiska szybkostrzelnych dział 6-funtowych znajdowały się zaraz za stanowiskiem dowodzenia, dwa kolejne na burtach na śródokręciu natomiast ostatnie z nich na rufie. Zarówno działo 12-funtowe jak i działa 6-funtowe były wyposażone w osłony przeciwodłamkowe, jednak mogły być one demontowane i często na zdjęciach nie są one uwidocznione. Okręty były wyposażone w dwie wyrzutnie torped umieszczone na obrotowych pojedynczych stanowiskach. Jedno z nich znajdowało się pomiędzy kominami, drugie za ostatnim kominem w stronę rufy. Wyrzutnie torped w nomenklaturze brytyjskiej określane jako 18-calowe w rzeczywistości miały 17,72 cala, co dawało w przeliczeniu 450 mm. W kilku dostępnych opracowaniach znalazło się twierdzenie że po 1902 r. większość "27-węzłowców" została przezbrojona, zdjęto z nich dwa stanowiska dział 6-funtowych ze śródokręcia i jedną wyrzutnie torped. W pewnym stopniu potwierdzają to dostępne fotografie.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia. Jedyną ochroną były zasobnie węglowe umieszczone na burtach.
Napęd
Okręty zostały wyposażone w dwie 3-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania. Parę zapewniało 4 kotły wodnorurkowe firmy Normand. Były one umieszczone parami w dwóch kotłowniach. Z racji tego okręty posiadały trzy kominy, środkowy komin odprowadzający spaliny z dwóch kotłów był nieco grubszy. Moc generowana przez maszyny została określona konstrukcyjnie na 4100 ihp, natomiast prędkość konstrukcyjną tradycyjnie dla niszczycieli typu "A" zakontraktowano na 27 węzłów. Na próbach na mili pomiarowej HMS "ROCKET" osiągnął przy mocy 4123 ihp prędkość 27,570 węzła przy 398,1 obrotów na minutę. HMS "SHARK" podczas trzygodzinnego przebiegu osiągnął średnio 27,470 węzła przy mocy 4188 ihp i 398,8 obrotach na minutę, natomiast HMS "SURLY" podczas takiego samego testu przy mocy 4175 ihp osiągnął średnią prędkość 27,590 węzła przy 397,1 obrotów na minutę. Podczas przebiegu na mili pomiarowej osiągnął z kolei 28,5 węzła.
Chociaż "ROCKET" został dostarczony później niż przewidywano w kontrakcie, nadal był jednym z najszybciej zbudowanych niszczycieli 27-węzłowych zamówionych w ramach programu budowy okrętów 1893–94 Programme, a projekt został uznany przez Admiralicję za zadowalający, chociaż w marcu 1896 roku ukazał się artykuł w gazecie "The Times",w którym zauważono, iż kotły na niszczycielu były podatne na przenikanie wody do silnika przy prędkościach powyżej 14 węzłów, a tażke że jego maszyny zepsuły się pięć razy i że prawdopodobnie zostanie zluzowany z obowiązków w eskadrze, gdy tylko pojawi się okręt który może do zastąpić. Problem z silnikami tej konkretnej jednostki był poważny, gdyż przenikanie wody do pary było bardzo niebezpiecznym zjawiskiem. Mogło być spowodowane zanieczyszczeniami w wodzie, lub po prostu zbyt wysokim jej poziomem. To zjawisko było o tyle szkodliwy dla zaworów i tłoków, ponieważ wpływało negatywnie na smarowanie, a także może być niebezpieczne, ponieważ woda gromadząca się w cylindrach nie jest ściśliwa i jeśli zostanie uwięziona, może spowodować pęknięcie głowicy cylindra lub tłoka.
Służba |
HMS Rocket
| 14.02.1894 | Położenie stępki okrętu w stoczni J & G Thomson, Clydebank pod numerem stoczniowym 269. |
| 14.08.1894 | Wodowanie okrętu. |
| 07.1895 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 33 916 funtów. Okręt początkowo był trapiony problemami z napędem. Po ich usunięciu okręt służył na wodach ojczystych. |
| 26.06.1897 | Okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji Diamentowego Jubileuszu. |
| 1897 | Okręt został wysłany do North America and West Indies Station. W 1902 r. okręt został rozkazem odesłany do Wielkiej Brytanii, jednakże polecenie zostało cofnięte i okręt pozostał w Ameryce Północnej, m.in. we wrześniu 1902 r. zawijając do Halifax w Nowej Szkocji, a w grudniu wizytując Trynidad. |
| 1910 | Okręt został pozbawiony uzbrojenia i został wykorzystany do eksperymentów z urządzeniami łącznościowymi. |
| 10.04.1912 | Okręt został sprzedany z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 14.01.1896 - 23.05.1896 | Lieutenant & Commander Ernest E. Lacy |
| 15.06.1897 | Lieutenant & Commander Fawcet Wray (na czas udziału w Rewii Floty) |
| 1897 - ? | Lieutenant & Commander Adolphus Huddlestone Williamson |
| 17.02.1903 - ? | Lieutenant & Commander Evan C. Bunbury |
| 19.04.1904 - 20.05.1904 | Lieutenant in Command Osmond J. Prentis |
| 03.01.1905 - 01.04.1905 | Lieutenant & Commander Michael Barne |
| 01.04.1905 - 20.10.1905 | Lieutenant & Commander Reginald G. Copleston |
| 20.10.1905 - ? | Lieutenant & Commander Henry F. D. Jelf |
| 01.01.1906 - 08.02.1906 | Lieutenant & Commander Percy Crabtree |
| 20.02.1906 - 04.1906 | Lieutenant & Commander Arthur T. Blackwood |
| 04.1906 - 05.08.1906 | Lieutenant & Commander Richard Daly |
| 06.1906 | Lieutenant Leonard A. B. Donaldson (na czas manewrów) |
| 03.08.1906 (?) - 26.04.1907 | Lieutenant & Commander Theodore E. J. Bigg |
| 06.1907 - 05.03.1908 | Lieutenant & Commander Reginald Henniker-Heaton |
| 05.03.1908 - 05.1909 | Lieutenant & Commander Herbert R. Stokes |
| 05.1909 - 1909 | Lieutenant & Commander (T) Cecil R. Nicholl |
| 1909 - 29.07.1909 | Lieutenant & Commander Reginald G. Talbot |
| 29.07.1909 - 20.06.1910 | Lieutenant & Commander (T) Walter G. Rigg |
| 07.09.1910 - 17.10.1910 | Lieutenant & Commander (T) Walter G. Rigg |
| 25.10.1910 - 16.02.1911 | Lieutenant & Commander (T) Cecil R. Nicholl |
| 16.02.1911 - 12.04.1911 | Commander (I, Ru.) Edward A. D. Masterman (oraz przydział do eksperymentów Whitehead'a) |
| 12.04.1911 - 16.06.1911 | Commander Forster D. Arnold-Forster |
| 25.07.1911 - 01.08.1911 | Commander Forster D. Arnold-Forster |
| 09.08.1911 - 31.10.1911 | Commander William L. Elder |
HMS Shark
| 14.02.1894 | Położenie stępki okrętu w stoczni J & G Thomson, Clydebank. |
| 22.09.1894 | Wodowanie okrętu. |
| 07.1895 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 33 916 funtów. Okręt służył na wodach ojczystych. |
| 1895 - 02.1900 | Okręt początkowo służył w składzie Devonport Instructional Flotilla. 26 czerwca 1897 r. okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji Diamentowego Jubileuszu. |
| 02.1900 | Okręt został przydzielony jako tender do HMS "CAMBRIDGE", okrętu szkolego dla artylerzystów w Plymouth. |
| 1902 | Okręt został wcielony do sładu Channel Squadron. |
| 16.08.1902 | Okręt wziął udział w Rewii Floty z okazji koronacji Króla Edwarda VII. |
| 25.01.1908 | Okręt wszedł na mieliznę, niestety nie jest pewny w jakim obszarze i jakie odniósł uszkodzenia. |
| 11.07.1911 | Okręt został sprzedany w Devonport za 1575 funtów z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 14.01.1896 - 11.05.1896 | Commander Ernest C. T. Troubridge |
| 10.08.1897 - 24.08.1897 | Lieutenant & Commander Charles Tibbits |
| 04.09.1899 - 1900 | Lieutenant & Commander Godfrey E. Corbett |
| 17.06.1902 - 02.09.1902 | Lieutenant & Commander Arthur K. Macrorie (tymczasowo) |
| 14.04.1903 - 19.11.1903 | Lieutenant in Command Anselan J. B. Stirling |
| 01.04.1905 - 25.04.1905 | Lieutenant in Command Lionel J. G. Anderson |
| 26.04.1905 | Gunner in Command Walter G. Jones |
| 04.1906 - 01.05.1907 | Lieutenant & Commander Percy Johnson |
| 06.1907 - 02.01.1908 | Lieutenant & Commander Benjamin W. Barrow |
| 02.01.1908 - 29.03.1909 | Lieutenant & Commander Henry F. H. Wakefield |
| 16.03.1909 (?) - 14.01.1910 | Lieutenant & Commander Valentine D. English |
| 14.01.1910 - 17.03.1911 | Lieutenant & Commander Dudley Stuart |
HMS Surly
| 14.02.1894 | Położenie stępki okrętu w stoczni J & G Thomson, Clydebank pod numerem stoczniowym 271. |
| 10.11.1894 | Wodowanie okrętu. |
| 07.1895 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt okrętu wyniósł 33 916 funtów. Okręt służył na wodach ojczystych, bazując przez większość czasu w Portsmouth. |
| 1898 | Okręt wziął udział w cyklu eksperymentów polegających na zastąpieniu kotłów opalanych węglem kotłami na paliwo płynne. Testy te trwały z przerwami najprawdopodobniej aż do 1906 r. |
| 07.1901 - 08.1901 | Okręt wziął udział w corocznych letnich manewrach Floty. |
| 1910 - 1912 | Okręt był wykazywany w składzie 6. Destroyer Flotilla w Portsmouth. |
| 03.1913 - 07.1914 | Okręt został wcielony ponownie do służby w Portsmouth z załogą szkieletową. Został przydzielony jako tender do HMS "Fisgard", ośrodka szkoleniowego Royal Navy gdzie organizowano zajęcia dla mechaników i inżynierów okrętowych. |
| 08.1914 | W momencie wybuchu wojny ponownie wcielono do Royal Navy wiele okrętów przebywających w rezerwie, m.in. niszczyciel "SURLY". Jednak w jego przypadku nadal pełnił on służbę jako tender dla ośrodka szkoleniowego, ale dodatkowo wcielono go do składu Portsmouth Local Defence Flotilla. |
| 06.12.1914 | W ramach reorganizacji Floty okrętowi nadano numer identyfikacyjny P30. |
| 01.09.1915 | Ponownie zmieniono numer identyfikacyjny, na D3A. |
| 01.01.1918 | Po raz ostatni zmieniono numer identyfikacyjny, tym razem na D82. Okręt zachował ten numer aż do końca. |
| 1920 | Okręt został sprzedany z przeznaczeniem na złom. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 14.01.1896 - 06.02.1896 | Commander Arthur H. Shirley (rozpoczął kadencję jako Lieutenant) |
| 16.07.1901 - 20.08.1901 | Lieutenant & Commander Ernest O. Ballantyne (na czas manewrów) |
| 03.01.1905 - 28.03.1905 | Lieutenant & Commander William G. A. Kennedy |
| 28.03.1905 - 27.04.1905 | Lieutenant & Commander Ernest G. W. Davidson |
| 27.04.1905 - 09.07.1906 | Commander John Nicholas (oraz jako Commander (D), Torpedo Craft, Commission in Reserve) |
| 01.09.1906 - 10.1907 | Lieutenant & Commander William L. W. Williams-Mason |
| 05.10.1907 - 29.03.1909 | Lieutenant & Commander Hugh U. Fletcher |
| 29.03.1909 - 01.01.1910 | Lieutenant & Commander Montague G. B. Legge |
| 01.01.1910 - 22.01.1910 | Lieutenant & Commander Edmond A. B. Stanley |
| 21.01.1910 - 29.04.1910 | Lieutenant & Commander Ernest G. H. Du Boulay |
| 17.08.1910 - 05.03.1912 | Lieutenant & Commander Ernest G. H. Du Boulay |
| 04.1912 - 18.08.1913 | Gunner in Command Frederick J. Moon |
| 06.01.1913 - 12.03.1913 | Gunner in Command Robert Stocker |
| 18.08.1913 - 06.03.1915 | Gunner in Command Benjamin Richardson |
| 12.08.1914 - 03.1915 | Lieutenant in Command Edward N. Mortimer |
| 05.04.1915 - 19.01.1916 | Lieutenant in Command Edward N. Mortimer |
| 19.01.1916 - 01.1918 | Lieutenant R.N.R. in Command Walter de B. Thomas |
| 26.01.1918 | Lieutenant R.N.R. in Command George S. Loraine |
Galeria |
Źródła:
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Norman Friedman (2009). British Destroyer - From Earliest Days to the Second World War. Seaforth Publishing
- Эдгар Дж.Марч. Британские эсминцы. История эволюции. 1892—1953. Часть 1. — "Галея Принт", 2012
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania