Zealous (1864)

Pancernik centralnobateryjny HMS ZealousHMS "ZEALOUS" został rozpoczęty jako 91-działowy, dwupokładowy parowo-żaglowy okręt liniowy typu "BULWARK". Konwersja na fregatę pancerną została zatwierdzona w 1862 roku, jednak została opóźniona do czasu ustalenia wniosków płynących z wcześniejszych przebudów fregat pancernych HMS "ROYAL OAK" oraz typu "PRINCE CONSORT" oraz centralnobateryjnych okrętów pancernych HMS "ROYAL ALFRED" i HMS "REPULSE".
Wielka Brytania flagaKraj: Wielka Brytania
klasa: pancernik centralnobateryjny (okręt pancerny z baterią centralną, drewnianokadłubowy pancernik centralnobateryjny)

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
ZEALOUS
Pembroke Dockyard 26.10.1859 07.03.1864 04.10.1866 Sprzedany na złom w 1886 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 6102 ts
Tonaż 3716 bm
Długość między pionami 76,81 m (252 ft 0 in)
Długość stępki do obliczeń tonażu 65,16 m (213 ft 9¼ in)
Szerokość 17,86 m (58 ft 7 in)
Szerokość do obliczeń tonażu 17,42 m (57 ft 2 in)
Zanurzenie dla wyporności lekkiej - dziób 7,60 m (24 ft 10 in)
Zanurzenie dla wyporności lekkiej - rufa 7,90 m (25 ft 11 in)
Napęd:
Maszyny 2-cylindrowa, pozioma maszyna parowa z powrotnymi korbowodami pojedynczego rozprężania firmy Maudslay, 6 kotłów typu kufrowego, 1 śruba
Ożaglowanie Ożaglowanie pełnorejowe o powierzchni 2713 m² (29 200 sq ft), 3 maszty.
Mon (nominalna) 800 nhp
Moc normalna 3623 ihp
Prędkość (maszyna parowa) 11,71 węzła
Prędkość (żagle) 10 - 10,5 węzła
Paliwo 660 ton węgla
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Pas pancerny 64 - 114 mm (2,5 in - 4,5 in) na podkładzie z 770 mm (30,5 in) drewna tekowego
Bateria 114 mm (4,5 in)
Przegrody 76 mm (3 in)
Wieżyczka pilota 76 mm (3 in)

Uzbrojenie:

Początkowe 20 dział 178 mm (7 in) L/16 (6,5-ton) MLR

Ludzie:

Załoga 510 oficerów i marynarzy

Projekt

HMS "ZEALOUS" został rozpoczęty jako tradycyjny żaglowy okręt liniowy klasy "BULWARK", jednak w 1862 roku podjęto decyzję o przebudowaniu go na fregatę pancerną, podobnie jak "ROYAL OAK" oraz typu "PRINCE CONSORT". Decyzja o przebudowie została podjęta przez Admiralicję na skutek napływania niepokojących informacji na temat rozbudowanego programu budowy okrętów pancernych we Francji. Zdecydowano się jednak na zmianę charakterystyki projektu wybierając układ uzbrojenia w konfiguracji centralnobateryjnej, a nie tradycyjnej burtowej. Projekt nieco opóźniono aby nanieść poprawki wynikłe z analizy poprzednich konwertowanych okrętów pancernych: HMS "ROYAL ALFRED" i HMS "REPULSE". Jednak w odróżnieniu od poprzedników zdecydowano się nie przedłużać kadłuba, ponieważ stwierdzono niedostateczną wytrzymałość wzdłużną. Okręt od samego początku był projektowany do służby na dalekim Pacyfiku, więc pogodzono się z niewielką utratą prędkości. Koszt okrętu wyniósł 239 258 funtów.

Z racji tego, iż na zachodnim wybrzeżu Ameryki gdzie okręt spędził większość czasu czynnej służby węgiel był bardzo drogi, HMS "ZEALOUS" większość swojej służby spędził pod żaglami. Ze wszystkich okrętów pancernych ery wiktoriańskiej przebył najwięcej mil morskich korzystając z napędu żaglowego. W swojej karierze ani razu nie uczestniczył w rejsie razem z innym okrętem pancernym. Był również pierwszym brytyjskim okrętem pancernym, który został wysłany w rejs dalej niż na Morze Śródziemne.

Konstrukcja


Służba

01.04.1857 Okręt zatwierdzony do budowy w swej pierwotnej postaci.
26.10.1859 Położenie stępki w stoczni Pembroke Royal Dockyard.
02.07.1862 Zatwierdzono okręt do przebudowy na okręt pancerny.
07.03.1864 Wodowanie okrętu.
13.09.1866 Oddanie okrętu do służby, z przydziałem na okręt flagowy dla Rear-Admiral George Fowler Hastings, Pacyfik.
04.10.1866 Ukończenie wyposażania okrętu. Koszt okrętu wyniósł 239 258 funty.
08.1867 - 04.1869 W odpowiedzi na skierowanie na Pacyfik francuskich korwet typu "BELLIQUEUSE" i "ALMA" Admiralicja zdecydowała o skierowaniu HMS "ZEALOUS" w ten sam region tuż po przyjęciu do służby. Miał to być akcent potwierdzający silną pozycję brytyjskiej marynarki. Tak więc zaraz po ukończeniu wyposażania okręt został skierowany ku zachodnim wybrzeżom Kanady. Tuż po przybyciu na miejsce okręt objął funkcję okrętu flagowego, jego bazą był port w Esquimalt (mieściło się tam główne dowództwo Pacyfic Station oraz połączenie telegraficzne z Wielką Brytanią).
01.1870 Okręt podjął nową załogę w Panamie, przywiezioną z Wielkiej Brytanii przez dwupokładowiec HMS "REVENGE".
19.01.1870 Z nową załogą okręt został wcielony do służby z funkcją okrętu flagowego dla Rear-Admiral Arthur Farquhar, również na Pacyfik.
07.1870 Okręt został wymieniony na stanowisku okrętu flagowego przez HMS "REVENGE" i skierował się do kraju. Z racji tego, iż podwodna część kadłuba nie była oczyszczana od czasu opuszczenia Wielkiej Brytanii maksymalna prędkość jaką był w stanie osiągnąć okręt wynosiła zaledwie 7 węzłów, czy to pod żaglami, czy pod parą. Z tego powodu podróż powrotna trwała aż 5 miesięcy. Podczas rejsu HMS "ZEALOUS" wszedł na skałę podczas pokonywania Cieśniny Magellana, jednakże szczęśliwie dla okrętu obyło się bez większych uszkodzeń.
04.1873 Okręt został poddany remontowi w Portsmouth.
1873 - 1875 Po zakończeniu remontu okręt objął służbę strażniczą w Southampton
18.06.1875 Okręt wycofano ze służby.
1875 - 1886 Okręt pozostawał w rezerwie w Portsmouth.
09.1886 Okręt sprzedano na złom do Castle. Złomowany w Charlton.

ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)

13.09.1866 Captain Richard Dawkins, okręt flagowy Rear-Admiral George Fowler Hastings, Pacyfik
19.01.1870 Captain Francis Alexander Hume, okręt flagowy Rear-Admiral Arthur Farquhar, Pacyfik
15.09.1873 - 18.06.1875 Captain Thomas Cochran

Galeria

Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.