Jedyny torpedowiec zbudowany dla Marynarki Wojennej Tasmanii, australijskiej południowo-wschodniej kolonii. Oficjanie ten okręt nigdy nie został nazwany, przyjęło się jednak nazywać go od numeru stoczniowego Thornycroft.
Kraj: Wielka Brytania (Tasmania) klasa: torpedowiec
1 mina (torpeda) wytykowa McEvoy; 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownica) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt
Modernizacja w 1885 r.
2 zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead; 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownica) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt
Ludzie:
Załoga
7 oficerów i marynarzy
Projekt
Australia jako samodzielne, choć niekoniecznie całkowicie niepodległe, państwo powstała dopiero w 1901, w XIX wieku na terenach dzisiejszej Australii funkcjonowało sześć niezależnych kolonii brytyjskich. Przed powstaniem Związku Australijskiego w 1901 roku, obrona kolonii opierała się o posiadane przez nie własne siły morskie, oraz wydzielony zespół okrętów Royal Navy, stacjonujący na stałe w Sydney. Pięć z sześciu australijskich kolonii utworzyło własne marynarki wojenne. Były to: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Tasmania i Wiktoria (Australia Zachodnia dysponowała jedynie własnym oddziałem artylerii nadbrzeżnej). Składały się one przede wszystkim z niewielkich jednostek przeznaczonych głównie do patrolowania wód przybrzeżnych. Stała obecność okrętów brytyjskich w Australii datuje się od 1821 roku.
W połowie lat 30. XIX w. koloniści zamieszkujący Ziemię van Diemena (w 1855 r. została przemianowana na Tasmanię i weszła w skład Commonwealthu) wybudowali i uzbroili szkuner, który nazwali "ELIZA". Okręt został wybudowany w Port Arthur i przeznaczony głównie do walki z piractwem morskim. W 1883 r. Tasmania otrzymała kolejny okręt - był nim torpedowiec II klasy wybudowany w stoczni John I. Thornycroft & Company. Rozmowy na temat budowy tego okrętu rozpoczęły się jeszcze w 1882 r., natomiast zamówienie spłynęło do stoczni 5 kwietnia 1883 r. Koszt budowy wyniósł 4011 funtów, 24 stycznia 1884 r. torpedowiec przeszedł ostatecznie próby odbiorcze, by ostatecznie przybyć do Hobart 1 maja 1884 r. na pokładzie statku SS "ABINGTON". Jeżeli chodzi o nazwę to występują pewne rozbieżności z danych źródłowych. W dokumentach Torpedo Corps (ze składu The Engineer Corps, części Tasmanian Colonial Volunteer Military Force, organizacji militarnej stworzonej w 1883 r. której jednym z pierwszych zadań był własnie zakup torpedowca) okręt nigdy nie został oficjalnie nazwany, spotyka się jednak nazwę "TB1". W źródłach spotyka się również nazwę "WASP", jednak ta akurat była wyłącznie używana przez inżynierów z Thornycroft. Najczęściej spotyka się nazwę "Torpedo Boat 191" lub "TB191", pochodzącą od numeru stoczniowego nadanego okrętowi przez Thornycroft.
Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces. Jednakże zarówno wcześniejsze marynarki wojenne poszczególnych kolonii, jak i później Commonwealth Naval Forces ściśle podlegały Royal Navy (dlatego okręty zbudowane w tym okresie w materiałach źródłowych należą poniekąd do Royal Navy). Dopiero w 1909 roku premier Australii Alfred Deakin, na fali społecznego entuzjazmu wywołanego wizytą w australijskich portach Wielkiej Białej Floty i wspierany przez komandora Creswella (który od 25 lutego 1904 r. dowodził Commonwealth Naval Forces), uzyskał zgodę rządu brytyjskiego na rozbudowę własnej marynarki wojennej. 10 lipca 1911 roku król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship).
Konstrukcja
Kadłub
Okręt był konstrukcyjnie niemal identyczny z dostarczonymi dla Nowej Zelandii torpedowcami II klasy typu "DEFENDER", pochodzącymi zresztą również ze stoczni Thornycroft. Kadłub był wykonany z galwanizowanej stali. Wyporność wynosiła 12 ts. W niektórych materiałach podawana jest wyporność o pół tony wyższa. Długość między pionami wynosiła 19,15 m (62 ft 10 in), szerokość 2,29 m (7 ft 6 in), natomiast zanurzenie 1,19 m (3 ft 10¼ in). Dane te pochodzą z "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889". W opracowaniach australijskich (m.in. R. L. White “The Tasmanian Corps Torpedo Boat”; Sabretache Volume XVIII ze stycznia 1977 r. ) można znaleźć informację na temat zanurzenia podczas testów: wynosiło ono 0,33 m (1 ft 1 in) na dziobie i 0,97 m (3 ft 2 in) na rufie. Okręt miał dwa wąskie kominy, umieszczone obok siebie poprzecznie. Wg. danych o modernizacji uzbrojenia montaż zrzutni torped wymógł demontaż wytyku z miną oraz lewoburtowego komina. Prawoburtowy został przesunięty nieco w kierunku dziobu. Budowa kadłuba nie odbiegała od innych torpedowców II klasy budowanych przez stocznie brytyjskie.
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Okręt był uzbrojony początkowo 1 minę (torpedę) wytykową McEvoy oraz 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownicę) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt. W 1885 r. doszło do modyfikacji uzbrojenia. Torpedo Corps po analizie wybrał torpedy Whitehead / Fiume wraz z towarzyszącym im osprzętem do zrzutu. Zainstalowanie zrzutni torped wymogło demontaż wytyku z miną oraz lewoburtowego komina. Prawoburtowy został przesunięty nieco w kierunku dziobu, natomiast karabin maszynowy znalazł się tuż obok sterówki. Po koniec wieku zakupiono kolejny, identyczny karabin maszynowy z zamiarem montażu na pokładzie okrętu, jednak ostatecznie nie doszło to do skutku. W 1901 r. na okręcie testowano zrzutnie torped Cornera, jednak z mizernym skutkiem.
Napęd
Napęd okrętu był identyczny jak torpedowców typu "DEFENDER". Dwucylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanychpodwójnego rozprężania była zasilana w parę przez kocioł typu lokomotywowego (ciśnienie 130 psi). Nie ma danych na temat mocy osiąganej przez maszynę parową. Prędkość projektowa miała oscylować w granicach 17 węzłów. Rzeczywista, osiągnięta podczas testów na Tamizie 24 stycznia 1884 r. sięgnęła 17,221 węzła. Zapas paliwa torpedowca wynosił 0,76 ton (15 cwt) węgla.
Służba
1883
Rozpoczęcie budowy okrętu w John I. Thornycroft & Company, Church Wharf, Chiswick, Londyn, pod numerem stoczniowym 191.
18.12.1883
Wodowanie okrętu. Ta data nie jest w 100% pewna.
1884
Zakończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 4011 funtów.
24.01.1884
Testy odbiorcze na Tamizie. Zaraz po testach okręt został załadowany na SS "ABINGTON" i wyruszył w podróż do Tasmanii.
01.05.1884
Okręt został wyładowany w Hobart, a potem zaholowany do John Lucas Boatyard, Battery Point, Hobart.
14.06.1884
Pułkownik W.V. Legge, komendant Tasmanian Forces, napisał do naczelnego sekretarza (Chief Secretary) z prośbą o wyznaczenie mechanika, którego głównym obowiązkiem jest doprowadzenie torpedowca do stanu gotowości.
08.1884
Główny Inspektor Maszyn rządu Tasmanii (Chief Inspector of Machinery) poinformował o ogólnym stanie torpedowca nr 191. Para została podniesiona, maszyny przetestowane i uznane za prawidłowo działające. Jedyne, co pozostało, to próba sprawdzenia, jak zachowuje się okręt przy pełnej mocy.
13.08.1885
Ówczesny Główny Inspektor Maszyn, John Dark rekomendował zapotrzebowanie ze składu załóg okrętów Royal Navy inżyniera z odpowiednim doświadczeniem. Prośbę swoją motywował troską o stan maszyn torpedowca. W swoim raporcie John Dark zauważył, że od czasu ostatniej próby maszyna parowa nie była w pełni uruchomiona, mimo że okręt był w Tasmanii już od ponad roku. Po próbach pułkownik Legge nakazał zabranie torpedowca z powrotem do jego miejsca cumowania przy Government House, gdzie kolejną wizytę złożył Główny Inspektor Maszyn. Dark stwierdził, że okręt miał wodę w zęzach. Stało się tak od czasu prób prędkości i lekko zbudowany kadłub mógł ulec nieznacznym uszkodzeniom przy dużej prędkości. Łódź została wciągnięta na brzeg i dokładnie zbadana. Dark stwierdził, że w kadłubie było dwadzieścia nitów innego rodzaju niż normalnie powinny tam się znajdować.
11.09.1885
Pułkownik Legge poinformował o kosztach wygenerowanych przez torpedowiec od momentu przybycia do kolonii. Od 2 czerwca 1884 r. do 30 sierpnia 1885 r. koszty utrzymania torpedowca wyniosły niecałe 148 funtów, natomiast koszt paliwa zaledwie 13 szylingów.
28.12.1885
Okręt przeprowadził ćwiczenia z miną wytykową. Jedna z nich została zdetonowana na tratwie. Po zakończeniu testów okręt został poddany modernizacji uzbrojenia co zaowocowało demontażem wytyku z miną i montażem zrzutni torped.
1895
160-stopowe zadaszenie nad torpedowcem, który przebywał w tym czasie na brzegu, zawaliło się uszkadzając nieznacznie okręt.
1896
Raport wywiadu morskiego z 1896 r. (Precis of Existing and Proposed Defense 1896, s. 62) odnosi się częściowo również do torpedowca. Mowa w nim o tym, iż okręt znajdował się w tym czasie na nabrzeżu, zaś jego torpedy były przechowywane w Hobart.
1900
Rząd Tasmanii zdecydował o pozbyciu się okrętu, rozpoczęto rozmowy na temat przekazania go do Australii Południowej. W związku z tym, pod koniec roku Torpedo Corps podjął decyzję o wystrzeleniu jednej z torped, testując przy okazji urządzenie do zrzutów.
1901
Na okręcie testowano urządzenie zrzutowe torped Cornera, które zostało dostarczone jakiś czas wcześniej. Okręt zrzucił jedną „rybkę”, ale test niestety nie przebiegł poprawnie (torpeda zatonęła). Po krótkim powrocie do służby okręt wrócił ponownie do rezerwy.
1904
Temat przeniesienia okrętu do Port Adelaide został podniesiony ponownie w 1904 r. przez gubernatora generalnego w imieniu premiera, gdy napisał do naczelnego dowódcy Australia Station (Vice Admiral Arthur Fanshaw) z pytaniem, czy któryś z jego okrętów byłby dostępny i miał możliwość przetransportowania torpedowca (list premiera 04/1405 z dnia 7 września 1904 r., zawarty w archiwum australijskim A666, pozycja 346). Admirał Fanshaw odpowiedział, że planowano przepłynięcie tylko jednego okrętu z Hobart do Adelaide, HMS "CHALLENGER", a ponieważ nie nadawał się do tego zadania, zasugerował, aby torpedowiec został wysłany za pomocą parowca towarowego (list wiceadmirała AD Fanshawa, list dowódcy 2325 z 15 września 1904 r.).
1905
Wracając z rejsu szkoleniowego do Nowej Południowej Walii na początku 1905 r, okręt wojenny z Australii Południowej HMCS "PROTECTOR" został skierowany do Hobart, przybywając tam 23 kwietnia. Torpedy i części zapasowe zostały zaokrętowane na krążownik, a "TB191" był gotowy do podróży. 28 kwietnia torpedowiec opuścił Hobart na holu. Z powodu złej pogody wywrócił się do góry dnem, co spowodowało iż krążownik zaholował go w takim stanie do Port Arthur, gdzie okręt został wyprostowany (Ross Gillet "Australia's Colonial Navies", s. 73). "PROTECTOR" i holowany przez niego torpedowiec dotarły do Port Adelaide 3 maja po niefortunnej podróży (raport z 1905 r. Dyrektora sił morskich na temat obrony morskiej Wspólnoty Australijskiej). Po dotarciu na miejsce okręt został wcielony do służby, stając się częścią Marynarki Wojennej Wspólnoty Narodów (Commonwealth Naval Forces).
1910
Okręt został zdjęty ze służby i w następnym roku pozbawiony maszyn i wyposażenia. Ostatecznie oczekiwał na swój los w Harbour’s Board Dockyard, Port Adelaide.
1911
Okręt został sprzedany z przeznaczeniem na złom. Nie ma jednak pewności co do tej daty. W niektórych źródłach wspomina się nawet o 1917 r. jako o roku sprzedaży.
Galeria
TB191 (1883)
TB191
Data zdjęcia nieznana, jednak już po 1885 r., na co wskazuje brak miny wytykowej i jeden komin.
TB191
Model okrętu znajdujący się w Maritime Museum Tasmania.
Jedyny torpedowiec zbudowany dla Marynarki Wojennej Tasmanii, australijskiej południowo-wschodniej kolonii. Oficjanie ten okręt nigdy nie został nazwany, przyjęło się jednak nazywać go od numeru stoczniowego Thornycroft.
Kraj: Wielka Brytania (Tasmania)
Okręt był konstrukcyjnie niemal identyczny z dostarczonymi dla Nowej Zelandii torpedowcami II klasy typu "DEFENDER", pochodzącymi zresztą również ze stoczni Thornycroft. Kadłub był wykonany z galwanizowanej stali. Wyporność wynosiła 12 ts. W niektórych materiałach podawana jest wyporność o pół tony wyższa. Długość między pionami wynosiła 19,15 m (62 ft 10 in), szerokość 2,29 m (7 ft 6 in), natomiast zanurzenie 1,19 m (3 ft 10¼ in). Dane te pochodzą z "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889". W opracowaniach australijskich (m.in. R. L. White “The Tasmanian Corps Torpedo Boat”; Sabretache Volume XVIII ze stycznia 1977 r. ) można znaleźć informację na temat zanurzenia podczas testów: wynosiło ono 0,33 m (1 ft 1 in) na dziobie i 0,97 m (3 ft 2 in) na rufie. Okręt miał dwa wąskie kominy, umieszczone obok siebie poprzecznie. Wg. danych o modernizacji uzbrojenia montaż zrzutni torped wymógł demontaż wytyku z miną oraz lewoburtowego komina. Prawoburtowy został przesunięty nieco w kierunku dziobu. Budowa kadłuba nie odbiegała od innych torpedowców II klasy budowanych przez stocznie brytyjskie.
Okręt był uzbrojony początkowo 1 minę (torpedę) wytykową McEvoy oraz 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownicę) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt. W 1885 r. doszło do modyfikacji uzbrojenia. Torpedo Corps po analizie wybrał torpedy Whitehead / Fiume wraz z towarzyszącym im osprzętem do zrzutu. Zainstalowanie zrzutni torped wymogło demontaż wytyku z miną oraz lewoburtowego komina. Prawoburtowy został przesunięty nieco w kierunku dziobu, natomiast karabin maszynowy znalazł się tuż obok sterówki. Po koniec wieku zakupiono kolejny, identyczny karabin maszynowy z zamiarem montażu na pokładzie okrętu, jednak ostatecznie nie doszło to do skutku. W 1901 r. na okręcie testowano zrzutnie torped Cornera, jednak z mizernym skutkiem. 
