Temeraire (1876)

Pancernik centralnobateryjny HMS TemeraireHMS "TEMERAIRE" był hybrydą - pancernikiem z centralnie umieszczoną baterią wyposażonym dodatkowo w dwa ciężkie działa umieszczone w barbetach na dziobie i na rufie. Został zaprojektowany w 1873 r. przez Nathaniela Barnaby'ego i był pierwszym krokiem do projektowania i budowania okrętów z artylerią główną umieszczoną w barbetach (wieżach).
Wielka Brytania flagaKraj: Wielka Brytania
klasa: pancernik centralnobateryjny (okręt pancerny z baterią centralną, żelaznokadłubowy pancernik centralnobateryjny)

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
TEMERAIRE Chatham Dockyard 18.08.1873 09.05.1876 31.08.1877 Sprzedany na złom w 1921 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 8571 ts
Długość między pionami 86,87 m (285 ft 0 in)
Szerokość 18,92 m (62 ft 1 in)
Zanurzenie dla wyporności lekkiej - dziób 8,00 m (26 ft 3 in)
Zanurzenie dla wyporności lekkiej - rufa 8,33 m (27 ft 4 in)

Napęd:

Maszyny Dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny o podwieszanych cylindrach podwójnego rozprężania firmy Humphreys & Tennant, 12 kotłów owalnych, 2 śruby
Ożaglowanie Ożaglowanie typu bryg o powierzchni 2323 m² (25 000 sq ft), 2 maszty.
Moc indykowana 7516 ihp
Prędkość (maszyna parowa) 14,65 węzła
Prędkość (żagle) 6 węzłów
Paliwo 620 ton węgla
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Burty 279 mm - 140 mm (11 in - 5,5 in) na podkładzie z 305 mm - 254 mm (12 in - 10 in) drewna
Bateria 203 mm - 127 mm (8 in - 5 in)
Przegrody 203 mm (8 in)
Barbety 254 mm - 203 mm (10 in - 8 in)
Pokład 38 mm - 25 mm (1,5 in - 1 in)

Uzbrojenie:

Początkowe 4 działa 279 mm (11 in) 540-funtowe (540 pdr) (25-ton) MLR; 4 działa 254 mm (10 in) 400-funtowe (400 pdr) (18-ton) MLR; 4 działa 20-funtowe (20 pdr) (16 cwt) RBL (salutacyjne); 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)
Modernizacja w 1884 r. 4 działa 279 mm (11 in) 540-funtowe (540 pdr) (25-ton) MLR; 4 działa 254 mm (10 in) 400-funtowe (400 pdr) (18-ton) MLR; 6 dział 102 mm (4 in) (22 cwt) RBL; 4 działa 6-funtowe (6 pdr) QF; 10 dział 3-funtowych (3 pdr) QF; 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)

Ludzie:

Załoga 580 oficerów i marynarzy

Projekt

Okręt został zaprojektowany w czasach, gdy konstruktorom brytyjskich okrętów zaczęły spędzać sen z powiek zasadnicze problemy które wiązały się z dotychczas stosowanym rozmieszczeniem artylerii w pancernych bateriach, lub na burtach. Ograniczone prowadzenie ognia w kierunku osiowym, bezczynność połowy artlerii głównej podczas pojedynku z jednym okrętem, zbyt liczna załoga i trudność obsługi dział podczas wzburzonego morza - te cechy pancerników centralnobateryjnych starano się zniwelować modyfikując projekt tak, aby artyleria została umieszczona w inny sposób. HMS "TEMERAIRE" był pierwszym brytyjskim okrętem barbetowym, stanowił próbę umieszczenia artylerii w sposób, który chociaż częściowo niwelował wymienione wcześniej wady. Działa umieszczone w barbetach, na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a zapewniały znacznie lepszą ochronę dla obsługi w porównaniu do tradycyjnych okrętów barbetowych, jednak same lawety były znacznie cięższe i zajmowały więcej miejsca. Ten typ umieszczania dział w barbetach nie został z tych powodów powielony w innych konstrukcjach.

Konstrukcja


Służba

1873 Zatwierdzenie okrętu do budowy.
18.08.1873 Położenie stępki.
09.05.1876 Wodowanie.
01.08.1877 Okręt zostaje wcielony do służby z przeznaczeniem do służby na Morzu Śródziemnym.
31.08.1877 Ukończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 489 822 funty (kadłub: 352 015 funtów, maszyny: 102 954 funty).
1878 - 1879 Okręt wraz z innymi okrętami floty admirała Hornby'ego zostaje wysłany do Dardaneli, aby obserwować przebieg wojny rosyjsko-tureckiej. Pozostał w pobliżu Stambułu (wówczas Konstantynopola) do 1879 roku, aby reprezentować silną pozycję brytyjską podczas długotrwałych negocjacji międzynarodowych, które doprowadziły do Kongresu Berlińskiego.
1881 Okręt zostaje ponownie wcielony do Służby na Malcie po pobycie w doku.
1882 Okręt uczestniczy w bombardowaniu Aleksandrii. Po bombardowaniu, piechota morska z pancernika dwa razy uczestniczy w desantach: pod Chartumem i pod Tel-el-kebir. Artyleria pancernika wystrzeliła 136 pocisków z dział 11-calowych i 84 10-calowych.
1884 Na okręcie dokonano modernizacji uzbrojenia.
04.1886 Okręt nadal służy na Morzu Śródziemnym.
08.05.1886 Wraz z całą eskadrą okręt wyrusza w rejs po wodach Grecji.
19.06.1886 Wraz z innymi okrętami wpływa do portu na Malcie.
20.10.1887 Okręt zostaje ponownie wcielony do służby w Portsmouth, po pobycie w doku.
1887 - 1888 Okręt przez okres zimowy należał do Channel Fleet. Wraz z innymi okrętami odwiedził Vigo, Genuę i Lizbonę.
1888 Okręt powrócił na Morze Śródziemne, w związku z rosnącym zagrożeniem ze strony floty francuskiej w Tulonie.
1889 Dokonano zmian w konfiguracji ożaglowania.
26.05.1890 Tego dnia doszło do incydentu, który niemal doprowadził do katastrofy z udziałem HMS "ORION". Eskadra płynęła w zwartej formacji, na morzu, z HMS "TEMERAIRE" jako ostatnim okrętem w prawej kolumnie i HMS "ORION" jako przedostatnim okrętem w lewej kolumnie. Przy odległości dwóch kabli (370 m) między kolumnami,  "ORION" znajdował się około 45° od lewej burty dziobu "TEMERAIRE". Według G.A. Ballarda, "TEMERAIRE" i "ORION" otrzymały rozkaz zmiany pozycji, a "ORION" uderzył "TEMERAIRE" swoim taranem, natomiast według relacji ówczesnej gazety, "ORION" i krążownik HMS "PHAETON" otrzymały rozkaz zmiany pozycji, a "ORION" zderzył się z "TEMERAIRE". Ballard napisał, że zgodnie z instrukcjami z księgi sygnałowej używanej w tamtym czasie, takie ruchy musiały być zgodne z przepisami regulującymi ruch okrętów. Jednak ze względu na panującą sytuację, silniki HMS  "ORION" musiały zostać zatrzymane podczas skręcania w prawo. Jednakże gdy podano sygnał z okrętu flagowego, oficer wachtowy HMS  "ORION" utrzymywał silniki włączone, pozostawiając niewiele miejsca na uniknięcie kolizji przy pełnej prędkości. Na szczęście oficer wachtowy "TEMERAIRE" rozpoznał zbliżające się niebezpieczeństwo i natychmiast wydał rozkaz skierowania się na HMS  "ORION" zamiast odbijać od niego, dlatego kiedy taran HMS  "ORION" uderzył obok maszynowni i poniżej pasa pancernego, rufa "TEMERAIRE" już od niego odjeżdżała, co rozerwało zewnętrzną poszycie okrętu i zalało jedną z burtowych komór, jednak nie spowodowało poważniejszych uszkodzeń.
03.10.1890 Okręt stacjonuje w zatoce Suda na Krecie.
1891  Po zimowaniu w Salonikach, "TEMERAIRE" otrzymał rozkaz powrotu do domu wiosną 1891 roku, gdzie został wycofany ze służby w Plymouth i przypisany do rezerwy. Plany ewentualnej modernizacji zostały opracowane, ale ostatecznie odrzucone z powodu nadmiernych kosztów.
1891 - 1893 Okręt pełni służbę we Flocie Rezerwowej.
1893-1901 Okręt zostaje przeniesiony do rezerwy.
1902 Okręt został skierowany do służby portowej.
04.1904 Okręt rozpoczyna pełnić funkcję okrętu treningowego dla palaczy i jednocześnie zmieniona zostaje jego nazwa - na "INDUS II".
01.1915 Ponowna zmiana nazwy, tym razem na "AKBAR". Okręt zostaje przeholowany do Liverpoolu.
1916 - 1918 Okręt dodatkowo służył jako pływający magazyn.
26.05.1921 Okręt zostaje sprzedany na złom holenderskiej firmie Rijsdijk Shipbreaking Co.

ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)

01.08.1877 - 06.1879 Captain Michael Culme-Seymour, Morze Śródziemne, oraz jako część floty , która dowodzi Admiral Sir Geoffrey Phipps Hornby
06.1879 - 01.1880 Captain George Willes Watson
27.01.1880 - 03.1880 Captain John Ommanney Hopkins, Morze Śródziemne
03.1880 - 01.1881 Captain the Hon. Walter C. Carpenter
01.1881 - 03.1884 Captain Henry F. Nicholson
03.1884 - 10.1886 Captain Compton Edward Domvile
18.10.1886 - 10.1889 Captain Edmund C. Drummond
26.10.1889 - 19.06.1891 Captain Gerard H. U. Noel
16.07.1902 Captain Arthur W. E. Prothero

Galeria

Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.