HMS "TEMERAIRE" był hybrydą - pancernikiem z centralnie umieszczoną baterią wyposażonym dodatkowo w dwa ciężkie działa umieszczone w barbetach na dziobie i na rufie. Został zaprojektowany w 1873 r. przez Nathaniela Barnaby'ego i był pierwszym krokiem do projektowania i budowania okrętów z artylerią główną umieszczoną w barbetach (wieżach).
Ożaglowanie typu bryg o powierzchni 2323 m² (25 000 sq ft), 2 maszty.
Moc indykowana
7516 ihp
Prędkość (maszyna parowa)
14,65 węzła
Prędkość (żagle)
6 węzłów
Paliwo
620 ton węgla
Zasięg
brak danych
Opancerzenie:
Burty
279 mm - 140 mm (11 in - 5,5 in) na podkładzie z 305 mm - 254 mm (12 in - 10 in) drewna
Bateria
203 mm - 127 mm (8 in - 5 in)
Przegrody
203 mm (8 in)
Barbety
254 mm - 203 mm (10 in - 8 in)
Pokład
38 mm - 25 mm (1,5 in - 1 in)
Uzbrojenie:
Początkowe
4 działa 279 mm (11 in) 540-funtowe (540 pdr) (25-ton) MLR; 4 działa 254 mm (10 in) 400-funtowe (400 pdr) (18-ton) MLR; 4 działa 20-funtowe (20 pdr) (16 cwt) RBL (salutacyjne); 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)
Modernizacja w 1884 r.
4 działa 279 mm (11 in) 540-funtowe (540 pdr) (25-ton) MLR; 4 działa 254 mm (10 in) 400-funtowe (400 pdr) (18-ton) MLR; 6 dział 102 mm (4 in) (22 cwt) RBL; 4 działa 6-funtowe (6 pdr) QF; 10 dział 3-funtowych (3 pdr) QF; 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in)
Ludzie:
Załoga
580 oficerów i marynarzy
Projekt
Okręt został zaprojektowany w czasach, gdy konstruktorom brytyjskich okrętów zaczęły spędzać sen z powiek zasadnicze problemy które wiązały się z dotychczas stosowanym rozmieszczeniem artylerii w pancernych bateriach, lub na burtach. Ograniczone prowadzenie ognia w kierunku osiowym, bezczynność połowy artlerii głównej podczas pojedynku z jednym okrętem, zbyt liczna załoga i trudność obsługi dział podczas wzburzonego morza - te cechy pancerników centralnobateryjnych starano się zniwelować modyfikując projekt tak, aby artyleria została umieszczona w inny sposób. HMS "TEMERAIRE" był pierwszym brytyjskim okrętem barbetowym, stanowił próbę umieszczenia artylerii w sposób, który chociaż częściowo niwelował wymienione wcześniej wady. Działa umieszczone w barbetach, na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a zapewniały znacznie lepszą ochronę dla obsługi w porównaniu do tradycyjnych okrętów barbetowych, jednak same lawety były znacznie cięższe i zajmowały więcej miejsca. Ten typ umieszczania dział w barbetach nie został z tych powodów powielony w innych konstrukcjach.
Konstrukcja
Kadłub
Wyporność wynosiła 8571 ts. Długość między prostopadłymi wynosiła 86,87 m (285 ft 0 in), szerokość 18,92 m (62 ft 1 in) natomiast zanurzenie dla wyporności lekkiej na dziobie 8,00 m (26 ft 3 in), na rufie 8,33 m (27 ft 4 in). Konstrukcja kadłuba okrętu nie odbiegała od tej zastosowanej na HMS "ALEXANDRA". HMS "TEMERAIRE" był największym brygiem jaki został zbudowany w Royal Navy. Kadłub był pokryty cynkiem dla ochorny przed porastaniem i korozją. Dok w którym przebiegała budowa HMS "TEMERAIRE" przylegał bezpośrednio do doku w którym budowano HMS "ALEXANDRA".
Uzbrojenie
Uzbrojenie początkowo składało się z 4 dział 279 mm (11 in) MLR, 4 dział 254 mm (10 in) MLR oraz 4 dział 20-funtowe (20 pdr) RBL (salutacyjnych). Uzbrojenie było rozmieszczone częściowo konwencjonalnie a częściowo w barbetach. Dwa działa 279 mm były umieszczone w barbetach (jedno na dziobie, jedno na rufie), na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a oryginalnie zaprojektowanych dla fortyfikacji. Ładowanie działa odbywało się w dolnym położeniu, natomiast przed strzałem działo było podnoszone do góry. Odrzut przestawiał lawetę z powrotem w położenie dolne. Bateria centralna była podzielona na dwie części. Jedna sekcja zawierała 4 działa 254 mm, umieszczone na burtach. Sekcja przednia zawierała dwa działa 279 mm umieszczone w dziobowych rogach baterii - mogły prowadzić ograniczony ogień w kierunku dziobu. HMS "TEMERAIRE" i HMS "ALEXANDRA" były jedynymi brytyjskimi pancernikami centralnobateryjnymi uzbrojonymi w działa o kalibrze 279 mm (11 in).
Opancerzenie
Burtowy pas pancerny wykonany z żelaza ciągnął się na na całej długości okrętu. Na śródokręciu, na linii wodnej miał grubość 279 mm (11 in), poniżej linii wodnej miał grubość 229 mm (9 in) natomiast powyżej 254 mm (10 in). W kierunku dziobu i rufy jego grubość zmniejszała się do 152 mm (6 in) natomiast na samym dziobie zmniejszała się do 127 mm (5 in), a na rufie do 140 mm (5,5 in). Bateria była ochraniana 203 mm (8 in) pancerzem na burtach i przegrodach. Była przedzielona na dwie części przez 127 mm (5 in) przegrodę. Przednia barbeta była ochraniana przez pancerz grubości 254 mm (10 in), natomiast rufowa 203 mm (8 in). Barbety miały wysokość 2,95 m (9 ft 8 in) i były wyposażone w opancerzoną windę pomiędzy górnym, a głównym pokładem o średnicy 1,07 m (3 ft 6 in). Magazyny amunicji były zabezpieczone pancerzem o grubości 127 mm (5 in).
Napęd
HMS "TEMERAIRE" został wyposażony w dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny o podwieszanych cylindrachpodwójnego rozprężania firmy Humphreys & Tennant oraz 12 kotłów owalnych (odmiana kotłów cylindrycznych) o ciśnieniu roboczym 60 psi. Cylinder wysokiego ciśnienia miał średnicę 1,78 m (70 in) natomiast dwa niskiego 2,90 m (114 in). Skok tłoków wynosił 1,17 m (46 in). Maszyna parowa o mocy 7516 ihp zapewniała HMS "TEMERAIRE" prędkość 14,65 węzła przy wykorzystaniu wyłącznie maszyny parowej. Z racji pozycji rufowej barbety rufowy maszt okrętu został usunięty z projektu. Z tego powodu tego okręt był wyposażony w ożaglowanie typu bryg o powierzchni 2323 m² (25 000 sq ft) na dwóch masztach. Był największym brygiem jaki został wybudowany w Royal Navy. Stanowił dobrą platformę dla dział, jednak pod żaglami był wolny.
Służba
1873
Zatwierdzenie okrętu do budowy.
18.08.1873
Położenie stępki.
09.05.1876
Wodowanie.
01.08.1877
Okręt zostaje wcielony do służby z przeznaczeniem do służby na Morzu Śródziemnym.
Okręt wraz z innymi okrętami floty admirała Hornby'ego zostaje wysłany do Dardaneli, aby obserwować przebieg wojny rosyjsko-tureckiej. Pozostał w pobliżu Stambułu (wówczas Konstantynopola) do 1879 roku, aby reprezentować silną pozycję brytyjską podczas długotrwałych negocjacji międzynarodowych, które doprowadziły do Kongresu Berlińskiego.
1881
Okręt zostaje ponownie wcielony do Służby na Malcie po pobycie w doku.
1882
Okręt uczestniczy w bombardowaniu Aleksandrii. Po bombardowaniu, piechota morska z pancernika dwa razy uczestniczy w desantach: pod Chartumem i pod Tel-el-kebir. Artyleria pancernika wystrzeliła 136 pocisków z dział 11-calowych i 84 10-calowych.
1884
Na okręcie dokonano modernizacji uzbrojenia.
04.1886
Okręt nadal służy na Morzu Śródziemnym.
08.05.1886
Wraz z całą eskadrą okręt wyrusza w rejs po wodach Grecji.
19.06.1886
Wraz z innymi okrętami wpływa do portu na Malcie.
20.10.1887
Okręt zostaje ponownie wcielony do służby w Portsmouth, po pobycie w doku.
1887 - 1888
Okręt przez okres zimowy należał do Channel Fleet. Wraz z innymi okrętami odwiedził Vigo, Genuę i Lizbonę.
1888
Okręt powrócił na Morze Śródziemne, w związku z rosnącym zagrożeniem ze strony floty francuskiej w Tulonie.
1889
Dokonano zmian w konfiguracji ożaglowania.
26.05.1890
Tego dnia doszło do incydentu, który niemal doprowadził do katastrofy z udziałem HMS "ORION". Eskadra płynęła w zwartej formacji, na morzu, z HMS "TEMERAIRE" jako ostatnim okrętem w prawej kolumnie i HMS "ORION" jako przedostatnim okrętem w lewej kolumnie. Przy odległości dwóch kabli (370 m) między kolumnami, "ORION" znajdował się około 45° od lewej burty dziobu "TEMERAIRE". Według G.A. Ballarda, "TEMERAIRE" i "ORION" otrzymały rozkaz zmiany pozycji, a "ORION" uderzył "TEMERAIRE" swoim taranem, natomiast według relacji ówczesnej gazety, "ORION" i krążownik HMS "PHAETON" otrzymały rozkaz zmiany pozycji, a "ORION" zderzył się z "TEMERAIRE". Ballard napisał, że zgodnie z instrukcjami z księgi sygnałowej używanej w tamtym czasie, takie ruchy musiały być zgodne z przepisami regulującymi ruch okrętów. Jednak ze względu na panującą sytuację, silniki HMS "ORION" musiały zostać zatrzymane podczas skręcania w prawo. Jednakże gdy podano sygnał z okrętu flagowego, oficer wachtowy HMS "ORION" utrzymywał silniki włączone, pozostawiając niewiele miejsca na uniknięcie kolizji przy pełnej prędkości. Na szczęście oficer wachtowy "TEMERAIRE" rozpoznał zbliżające się niebezpieczeństwo i natychmiast wydał rozkaz skierowania się na HMS "ORION" zamiast odbijać od niego, dlatego kiedy taran HMS "ORION" uderzył obok maszynowni i poniżej pasa pancernego, rufa "TEMERAIRE" już od niego odjeżdżała, co rozerwało zewnętrzną poszycie okrętu i zalało jedną z burtowych komór, jednak nie spowodowało poważniejszych uszkodzeń.
03.10.1890
Okręt stacjonuje w zatoce Suda na Krecie.
1891
Po zimowaniu w Salonikach, "TEMERAIRE" otrzymał rozkaz powrotu do domu wiosną 1891 roku, gdzie został wycofany ze służby w Plymouth i przypisany do rezerwy. Plany ewentualnej modernizacji zostały opracowane, ale ostatecznie odrzucone z powodu nadmiernych kosztów.
1891 - 1893
Okręt pełni służbę we Flocie Rezerwowej.
1893-1901
Okręt zostaje przeniesiony do rezerwy.
1902
Okręt został skierowany do służby portowej.
04.1904
Okręt rozpoczyna pełnić funkcję okrętu treningowego dla palaczy i jednocześnie zmieniona zostaje jego nazwa - na "INDUS II".
01.1915
Ponowna zmiana nazwy, tym razem na "AKBAR". Okręt zostaje przeholowany do Liverpoolu.
1916 - 1918
Okręt dodatkowo służył jako pływający magazyn.
26.05.1921
Okręt zostaje sprzedany na złom holenderskiej firmie Rijsdijk Shipbreaking Co.
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
01.08.1877 - 06.1879
Captain Michael Culme-Seymour, Morze Śródziemne, oraz jako część floty , która dowodzi Admiral Sir Geoffrey Phipps Hornby
06.1879 - 01.1880
Captain George Willes Watson
27.01.1880 - 03.1880
Captain John Ommanney Hopkins, Morze Śródziemne
03.1880 - 01.1881
Captain the Hon. Walter C. Carpenter
01.1881 - 03.1884
Captain Henry F. Nicholson
03.1884 - 10.1886
Captain Compton Edward Domvile
18.10.1886 - 10.1889
Captain Edmund C. Drummond
26.10.1889 - 19.06.1891
Captain Gerard H. U. Noel
16.07.1902
Captain Arthur W. E. Prothero
Galeria
HMS Temeraire
Obraz z zasobów Imperial War Museums, przedstawiający pancernik w 1877 r.
HMS Temeraire
Data zdjęcia nieznana.
HMS Temeraire
Okręt w Keyham, Devonport Dockyard. Data zdjęcia nieznana. Zdjęcie z zasobów The Keasbury-Gordon Photograph Archive.
HMS Temeraire
Litografia nieznanego autora, przedstawiająca pancernik w początkowym okresie służby.
HMS Temeraire
Rysunek pancernika znajdujący się w zasobach National Maritime Museum, Greenwich, Londyn.
HMS Temeraire
Ilustracja HMS "TEMERAIRE", która pojawiła się na stronie 284 w tomie I książki The British Navy autorstwa Thomasa Brasseya.
HMS Temeraire
Jedna z ilustracji obrazująca brytyjskie okręty zaangażowane w bombardowanie Aleksandrii. Ilustracja dla The Illustrated London News, 15 lipca 1882.
HMS Temeraire
Ilustracja do artykułu "Brytyjska Flota w Dardanelach", nawiązującego do wojny rosyjsko - tureckiej. Rysunek dla The Graphic, 16 marca 1878.
HMS Temeraire
Obraz pędzla Antonio de Simone, znajdujący się w zasobach National Maritime Museum, Greenwich, Londyn.
HMS Temeraire
Litografia przedstawiająca jedno z dział pancernika w pozycji bojowej.
HMS Temeraire
Jedno z 11-calowych (279 mm) dział umieszczonych w barbecie na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a. Zdjęcie z 1877 r. W zasobach Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Obraz pędzla nieznanego autora znajdujący się w zasobach National Maritime Museum, Greenwich, Londyn.
HMS Temeraire
Obraz pędzla nieznanego autora, znajdujący się w zasobach domu aukcyjnego MutualArt Services, Inc.
HMS Temeraire
Obraz pędzla Antonio de Simone, znajdujący się w zasobach National Maritime Museum, Greenwich, Londyn.
HMS Temeraire
Ciekawa litografia przedstawiająca sam pancernik jak również elementy uzbrojenia i wyposażenia okrętu.
HMS Temeraire
litografia pochodząca z Illustrated London News przedstawiająca okręt na Dardanelach w 1878 r.
HMS Temeraire
litografia pochodząca z Illustrated London News przedstawiająca marynarzy okrętu na Dardanelach w 1878 r. Na ilustracji widać szczegóły budowy drzwi wodoszczelnych na okręcie.
HMS Temeraire
litografia pochodząca z Illustrated London News przedstawiająca marynarzy okrętu na Dardanelach w 1878 r.
HMS Temeraire
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów forum modelarskiego Balancer.
HMS Temeraire
Zdjęcie z 1888 r. W zasobach Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Jedno z 11-calowych (279 mm) dział umieszczonych w barbecie na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a. Zdjęcie z 1877 r. W zasobach Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Grafika przedstawiająca pancernik podczas kolizji z nieustaloną jednostką. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Data zdjęcia nieznana. Z zasobów Imperial War Museums.
HMS Temeraire
Okręt na Malcie. Data zdjęcia nieznana, jednak najprawdopodobniej około 1880 r.
Źródła: - Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing. - Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press. - Wikipedia, oraz inne strony internetowe.