Vulcan (1889)

HMS VulcanHMS "VULCAN" od podstaw został zbudowany jako pływający nosiciel i baza torpedowców II klasy. Zaprojektowany i zbudowany w stoczni Portsmouth Dockyard pod względem opancerzenia i uzbrojenia stanowił ekwiwalent krążownika pancernopokładowego.
Kraj: Wielka Brytania
klasa: okręt-baza

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
VULCAN Portsmouth DYd 18.06.1888 13.06.1889 ?.07.1891 Sprzedany w 1955 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 6620 ts
Długość całkowita 113,69 m (373 ft 0 in)
Długość między pionami 106,68 m (350 ft 0 in)
Szerokość 17,68 m (58 ft 0 in)
Zanurzenie 6,71 m (22 ft 0 in)

Napęd:

Maszyny Dwie 3-cylindrowe pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszanych potrójnego rozprężania firmy Humphrys and Tennant; 4 kotły parowe cylindryczne typu "double-ended" + 1 kocioł pomocniczy typu "single-ended"; 2 śruby
Moc indykowana 8167 ihp (12 000 ihp mocy forsownej)
Prędkość projektowa 18 węzłów (20 węzłów przy mocy forsownej)
Paliwo 1000 ton węgla
Zasięg 12 000 mil morskich przy prędkości 10 węzłów
3000 mil morskich przy 18 węzłach

Opancerzenie:

Pokład (na śródokręciu) 63,5 mm - 127 mm (2½ in - 5 in)
Stanowisko dowodzenia 152 mm (6 in) 
Osłony silników 127 mm (5 in)

Uzbrojenie:

Początkowe 8 dział 119 mm (4,7 in) L/40 QF; 12 dział 47 mm (1,85 in) 3 funtowych (3 pdr) l/40 Hotchkiss; 12 - 16 karabinów maszynowych (kartaczownic); 6 wyrzutni torped 356 mm (14 in); do 9 torpedowców II klasy; 84 miny
Modernizacja w 1915 r.  16 dział 47 mm (1,85 in) 3 funtowych (3 pdr) l/40 Hotchkiss; 12 - 16 karabinów maszynowych (kartaczownic); 6 wyrzutni torped

Ludzie:

Załoga 432 oficerów i marynarzy

Projekt

Po doświadczeniach z nosicielem torpedowców HMS "HECLA" Admiralicja zdecydowała, iż zasadnym byłoby zbudowanie od podstaw okrętu tej samej klasy (HMS "HECLA" był konwertowanym cywilnym statkiem transportowym). Budowę okrętu rozpoczęto 18 czerwca 1888 w stoczni Portsmouth Dockyard, wodowanie nastąpiło niemal rok później, 13 czerwca 1889 r. Założenia jakie przyświecały twórcom tego okrętu wynikały z planowanego zastosowania taktycznego okrętu. Miał on być elementem ofensywnej blokady portów przeciwnika, miał posiadać możliwość minowania podejść do wrogich portów, zaś w przypadku wrogiego ataku miał użyć przewożonych na pokładzie torpedowców II klasy w charakterze siły ofensywnej. Dlatego też wymagania jakie postawiono przed konstruktorami koncentrowały się głównie na prędkości okrętu, ale i możliwości odparcia ataku każdego okrętu który byłby w stanie dorównać mu prędkością. W związku z tym oparto się na projekcie konstrukcji podobnej do ówczesnych krążowników pancernopokładowych (z odpowiadającym takim założeniom opancerzeniu, uzbrojeniu artyleryjskim i torpedowym), odpowiednio zmodyfikowanej dla potrzeb zabierania na pokład do 9 niewielkich torpedowców II klasy, a co za tym idzie przystosowaniu do tego celu infrastruktury warsztatowej, socjalnej i zaopatrzeniowej. Pogodzenie tego wszystkiego nie było łatwym zadaniem. W trakcie projektowania i początkowych faz budowy zrezygnowano z uzbrojenia minowego okrętu, bazując na doświadczeniach Japończyków pod Port Arthur, gdzie miny okazały się obosieczną bronią przynosząc również straty dla strony, która użyła ich ofensywnie. Z biegiem czasu (oraz niezbyt owocnych doświadczeń z wykorzystania niewielkich torpedowców) okręt został przeklasyfikowany najpierw na okręt szkolny dla torpedystów, a później na okręt-bazę dla okrętów podwodnych. Niemal przez cały okres służby jego zaletą był bardzo rozbudowany park warsztatowy, który początkowo służył zarówno do napraw i renowacji przewożonych torpedowców jak i samych torped, a później przydawał się przy doraźnych remontach wszystkich jednostek, których opiekę powierzono HMS "VULCAN".

Konstrukcja

Służba

18.06.1888 Rozpoczęcie budowy w stoczni Portsmouth Dockyard
13.06.1889 Wodowanie okrętu. Matką chrzestną okrętu została pani Gordon, której mężem był Rear-Admiral Gordon, Admiral Superintendent, Portsmouth Dockyard.
07.1891 Ukończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 257 000 funtów. Po wcieleniu okręt został wysłany na Morze Śródziemne.
1902 Na okręcie zostały wymienione kotły. 
04.1907 Okręt wrócił w kwietniu do Wielkiej Brytanii i został zdjęty ze służby 14 kwietnia. 
1908 - 1909 Okręt został przebudowany na okręt - bazę okrętów podwodnych. Po zakończeniu budowy okręt został ponownie wcielony do służby 5 stycznia 1909 r. 
1913 Okręt w tym okresie pełnił służbę okrętu - bazy dla okrętów podwodnych z 7. Submarine Flotilla w Dundee.
1915 Na okręcie zmodyfikowano uzbrojenie. W wyniku tego zdjęto wszystkie działa 4,7-calowe, dołożono za to 4 działa 3-funtowe.
1916 - 1917 Okręt w tym okresie pełnił służbę okrętu - bazy dla okrętów podwodnych z 3. Submarine Flotilla.
03.1917 - 02.1919 Okręt rozpoczął pełnienie funkcji okrętu - bazy dla tzw. Vulcan's Flotilla, bazującej w Queenstown, operującej na obszarze zachodniego wybrzeża Irlandii, podlegając Coast of Ireland Station's Southern Division. Pomiędzy wrześniem a listopadem 1918 r. flotylla została przemianowana na 14. Submarine Flotilla i została przeniesiona do portów Anglii, początkowo pełniąc służbę na obszarze wschodniego wybrzeża, w składzie East Coast Forces, z bazą w Blyth. Od stycznia 1919 r. flotylla stała się częścią Grand Fleet. Okręt pełnił tą funkcję co najmniej do lutego, natomiast w marcu 1919 r. flotylla została rozwiązana, a właściwie przekształcona w 4. Submarine Flotilla (po dodaniu jednego okrętu podwodnego do pierwotnego składu). 
18.10.1919 Okręt tego dnia znajdował się w porcie Blyth, Northumberland. Znajdował się tam w celu naprawy swoich głównych silników i zacumował kilka metrów od okrętu podwodnego HMS "H41". Po południu okręt podniósł parę i rozpoczął próbę silników przy niskiej prędkości. W ograniczonych wodach basenu dokowego ssanie śrub HMS "VULCAN" przyciągnęło "H41" i pomimo wysiłków obu załóg, aby rozdzielić oba okręty, śruby okrętu-bazy uderzyły w rufę okrętu podwodnego, przecięły jego zewnętrzny kadłub i naruszyły kadłub ciśnieniowy. Okręt podwodny szybko zatonął w wyniku doznanych uszkodzeń, na szczęście jednak obyło się bez ofiar. Później został podniesiony i sprzedany na złom. 
02.1930 Okręt został zastąpiony w funkcji okrętu-bazy okrętów podwodnych 6. Submarine Flotilla w Portland przez HMS okręt-bazę HMS "TITANIA".
17.02.1931 Okręt został przemianowany na "DEFIANCE III" i został przydzielony jako hulk do ośrodka treningowego w Plymouth. 
12.1955 Okręt został sprzedany w lutym 1955 r. do Belgii i po dotarciu w grudniu 1955 r. na miejsce, został złomowany. 

Znani dowódcy (przydziały)

17.11.1890 - 1894 Captain John Durnford
17.11.1894 - ? Captain Charles G. Robinson
19.11.1897 - 20.03.1900 (?) Captain Richard W. White
09.12.1899 - 14.01.1902 (?) Captain Henry B. Jackson
12.12.1901 - 18.12.1903 Captain Charles J. Briggs
18.12.1903 - ? Captain Herbert L. Heath
04.04.1905 - 30.04.1907 (?) Captain Michael Culme-Seymour
05.01.1909 - 01.10.1913 Captain Robert W. Johnson (oraz w dowództwie Submarine Flotilla)
01.10.1913 - 23.07.1915 Captain Vernon H. S. Haggard (oraz w dowództwie 7. Submarine Flotilla)
23.07.1915 - 17.09.1916 Acting Commander William R. D. Crowther
17.09.1916 - 16.01.1917 Commander Richard F. White (oraz jako Commander (S), 3. Submarine Flotilla)
07.02.1917 - 12.1917 Captain Martin E. Nasmith (oraz w dowództwie 3. Submarine Flotilla)
12.1917 - 31.12.1918 Captain Nicholas E. Archdale (oraz w dowództwie Submarine Flotilla)
11.1919 - 31.12.1920 Commander Charles S. Benning (oraz w dowództwie Submarine Flotilla)
01.01.1921 - 11.12.1922 (?) Commander Charles S. Benning (oraz w dowództwie Periscope School)
01.12.1922 - 31.12.1924 Captain Robert R. Turner (oraz w dowództwie Portland Submarine Flotilla od 31 grudnia 1923)
31.12.1924 - 01.09.1926 Captain John B. Glencross (oraz jako Captain (S), 6. Submarine Flotilla)
01.09.1926 - 14.01.1928 (?) Commander George P. Thomson (oraz jako Commander (S), 6. Submarine Flotilla)
15.08.1927 - 15.09.1927 Commander Alexander B. Greig (oraz tymczasowo jako Commander (S), 6. Submarine Flotilla)
14.01.1928 - 26.03.1929 Commander Charles de Burgh (oraz jako Commander (S), 6. Submarine Flotilla)
26.03.1929 - 01.11.1930 Commander Hugh R. Marrack (oraz jako Commander (S), 6. Submarine Flotilla)

Galeria

- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). "Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905". Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889". Chatham Publishing.
- Brown Les; 2023 "Royal Navy Torpedo Vessels 1870-1914"; Seaforth Publishing
- Wikipedia, The Dreadnought Project oraz inne strony internetowe.