Kraj: Wielka Brytaniaklasa: korweta śrubowa, stalowokadłubowa korweta śrubowa |
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| CALYPSO | Chatham DYd | 01.09.1881 | 07.06.1883 | ?.10.1885 | Sprzedany w 1922 r. |
| CALLIOPE | Portsmouth DYd | ?.?.1881 | 24.07.1884 | ?.?.1886 | Sprzedany w 1951 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność | 2770 ts |
| Długość między pionami | 71,62 m (235 ft 0 in) |
| Szerokość | 13,59 m (44 ft 6 in) |
| Zanurzenie | 6,07 m (19 ft 11 in) |
Napęd:
| Maszyny | Pozioma, 4-cylindrowa maszyna parowa z normalnie prowadzonymi korbowodami (?) podwójnego rozprężania firmy J & G Rennie, 6 cylindrycznych kotłów parowych, 1 śruba |
| Ożaglowanie | Typu bark o nieustalonej powierzchni, 3 maszty |
| Moc indykowana | 4023 ihp |
| Prędkość (maszyna parowa) | 13,75 węzła (14,75 węzła przy mocy forsownej) |
| Prędkość (żagle) | brak danych |
| Paliwo | 550 t węgla |
| Zasięg | 4000 mil morskich przy prędkości 10 węzłów |
Opancerzenie:
| Pokład | 38 mm (1,5 in) |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 4 działa 152 mm (6 in) (5-ton) Mk. IV RBL; 12 dział 127 mm (5 in) 38 cwt Mk. II RBL; 2 lekkie działa; 10 kartaczownic (mitraliez); 2 wyrzutnie torped |
Ludzie:
| Załoga | 293 (później 317) oficerów i marynarzy |
Projekt |
Zaprojektowane przez Nataniela Barnaby'ego w 1881 r. Okręty tej klasy były generalnie podobne do okrętów typu "COMUS". W 1887 r. zostały przeklasyfikowane na krążowniki III klasy. Okręty tego typu były ostatnimi żaglowymi korwetami zbudowanymi dla Royal Navy.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność okrętów liczyła 2770 ts, długość pomiędzy pionami 71,62 m (235 ft), szerokość 13,59 m (44 ft 6 in), zanurzenie 6,07 m (19 ft 11 in). Generalnie kadłub był podobny do typu "COMUS". Stępka przeciwprzechyłowa miała długość 28,96 m (95 ft). Pokład dolny znajdował się 0,61 m (2 ft) powyżej linii wodnej. Kadłub generalnie przypominał jeszcze swoich drewnianych poprzedników wraz z bukszprytem i nawisem galerii rufowej. Jednak sama część bateryjna była krótsza i miała na swoich końcach sponsony na których były umieszczone działa. Okręty miały dwa pokłady ciągłe oraz dziobówke i rufówkę.
Uzbrojenie
Okręty były uzbrojone w 4 działa 152 mm (6 in) (5-ton) Mk. IV RBL, 12 dział 127 mm (5 in) 38 cwt Mk. II RBL, 2 lekkie działa, 10 kartaczownic (mitraliez) oraz 2 wyrzutnie torped. Działa 152 mm umieszczone były na sponsonach, na lawetach typu Vavasseur. Działa 127 mm znajdowały się na burtach, na najwyższym ciągłym pokładzie. Kartaczownice znajdowały się na skrzydłach nadbudówek, natomiast na centralnie umieszczonym mostku umieszczono reflektory.
Opancerzenie
Pokład pancerny wykonany ze stali o grubości 38 mm (1,5 in) rozciągał się na śródokręciu na długości 31,39 m (103 ft) i znajdował się 1,22 m (4 ft) poniżej dolnego pokładu (niektóre źródła podają 3 ft).
Napęd
Okręty były wyposażone w poziome, 4-cylindrowe maszyny parowe z normalnie prowadzonymi korbowodami (?) podwójnego rozprężania firmy J & G Rennie oraz 6 cylindrycznych kotłów parowych. Maszyny były wyposażone w dwa cylindry wysokiego i dwa niskiego ciśnienia. Na okrętach znajdowały się ponadto dwie niewielkie maszyny parowe - jedna służąca do zasilania urządzeń pomocniczych, druga do generowania elektryczności. Oba okręty miały śruby wyposażone w możliwość ustawienia w chorągiewkę. Przy prędkości 5 węzłów śruby zaczynały się samoczynnie obracać. Ożaglowanie na okrętach było typu bark.
Służba |
HMS Calypso
| 01.09.1881 | Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni Chatham Dockyard. |
| 07.06.1883 | Wodowanie okrętu. |
| 21.09.1885 | Okręt został wcielony do służby w Chatham z przedziałem na wody ojczyste. |
| 10.1885 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 82 000 funtów za kadłub i 37 500 funtów za maszyny. |
| 1885 |
Statek służył w wodach wewnętrznych i uczestniczył w ćwiczeniach floty, w tym w symulowanym ataku na Wielką Brytanię. Odwiedził również Kilonię, największą baze Marynarki Wojennej Niemiec, często odwiedzanej przez brytyjskie jednostki pływające. W 1890 r. Wielka Brytania zrezygnowała z wyspy Heligoland (traktat Heligoland-Zanzibar), a HMS "CALYPSO" został wyznaczony do wzięcia udziału w ceremonii przekazania wyspy do Cesarstwa Niemieckiego. Od wcielenia aż do przeniesienia do rezerwy w 1898 r. okręt stanowił część Sail Training Squadron, który grupował prawie wszystkie okręty z pomocniczym napędem żaglowym w Royal Navy. Odbywał rejsy m.in. po Wyspach Zachodnich, Wyspach Kanaryjskich i do Norwegii. W 1895 r. "CALYPSO" był częścią dywizjonu prowadzącego badania za okręgiem arktycznym. Zdarzyło mu się nieść pomoc cywilnym jednostkom jak również prowadzić badania hydrograficzne nieopodal Islandii. |
| 26.06.1897 | Okręt wziął udział w Rewii Floty w Spithead z okazji Diamentowego Jubileuszu. |
| 1898 | Okręt został przeniesiony do rezerwy w Devonport. |
| 02.09.1902 |
Okręt został przekształcony na okręt szkolny i przekazany do Newfoundland Royal Naval Reserve (RNR). Okręt po przebyciu ocenau został początkowo skierowany do Argentii. Wybór mniejszego miasta miał na celu ochronienie stolicy St. John przed ekscesami pijanych marynarzy szkolących się w ośrodku Newfoundland Royal Naval Reserve jak również ochronić przed prostytucją marynarzy, z których większość była żonata. W czasach napięcia między Anglią a Francją, Argentia miała również korzyść z położenia bliżej francuskiego terytorium Saint-Pierre i Miquelon, co dawało możliwość szybszego użycia sił zbrojnych w przypadku eskalacji sporu. Jednakże ostatecznie spore koszty, wygoda i dostępność personelu dla rządu kolonialnego sprawiły, że ostatecznie St John został wybrany jako port macierzysty okrętu. Z okrętu usunięto maszty, natomiast kominy i kotły zostały odłączone od siebie. Na pokładzie zbudowano nadbudówkę i zaadaptowano ją jako salę szkoleniową. Okręt stracił możliwość samodzielnego poruszania się i został zacumowany przy nabrzeżu na zachodnim krańcu portu St. John. Do 1914 r. RNR przeszkoliło łącznie ok. 1400 marynarzy. Przed wojną właściciel nabrzeża, na którym był zacumowany okręt starał się usunąć go i sprawić że zostanie przeniesiony w inne miejsce. Sprawa została utrzymana w zawieszeniu w latach wojny, ale po jej zakończeniu problem powstał na nowo. Przeniesienie byłoby znaczącym kosztem dla Admiralicji, więc Urząd Kolonialny został poinformowany, że Royal Navy zaakceptowało całkowite wycofanie okrętu. W 1922 r. zgodnie z Traktatem Waszyngtońskim o ograniczeniu zbrojeń morskich okręt ostatecznie został przeznaczony do sprzedaży. |
| 15.02.1916 | Nazwa okrętu została zmieniona na "BRITON". |
| 07.04.1922 | Okręt został przekształcony w hulk magazynowy (jako magazyn soli) i sprzedany. |
| 1952 | Okręt nadal służył jako magazyn soli i został przeholowany do portu ewisporte. Pomyślano o zachowaniu okrętu w charakterze muzeum, ale w 1968 r. okręt przyholowano do zatoki nieopodal Embree i tam w wyniku pożaru kadłub spłonął do linii wodnej. Jego kadłub nadal istnieje, zatopiony w wodach Oceanu Atlantyckiego. Jego kotwica znalazła dom nad wejściem do miejscowego pubu, natomiast inne przedmioty z okrętu znajdują się w muzeach. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 21.09.1885 - 11.1888 | Captain John C. Burnell |
| 01.11.1888 - 11.1891 | Captain Count Frederick C. Metaxa |
| 02.11.1891 - 30.04.1895 | Captain William Marrack |
| 30.04.1895 - 05.1897 | Captain Harry L. F. Royle |
| 08.05.1897 - 09.03.1899 | Captain Archibald J. Pocklington (wg. niektórych danych zakończył dowodzenie już w maju 1898 r.) |
| 03.09.1902 - 20.10.1903 | Commander Frederick M. Walker |
| 20.10.1903 - 04.1905 | Commander Charles W. S. Leggatt |
| 20.04.1905 - 06.1907 | Commander Arthur G. K. Hill |
| 01.06.1907 - 07.1910 | Lieutenant & Commander Harold G. Innes |
| 25.07.1910 | Lieutenant & Commander Harold T. Atlay |
| 01.02.1914 | Acting Commander Anthony F. J. MacDermott |
HMS Calliope
| 01.10.1881 | Rozpoczęcie budowy okrętu w stoczni Chatham Dockyard. |
| 24.07.1884 | Wodowanie okrętu. |
| 1886 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 82 000 funtów za kadłub i 38 000 funtów za maszyny. |
| 25.01.1887 - 1889 |
Po kilkuletnim pobycie w rezerwie okręt wcielono do służby w Portsmouth z przydziałem do China Station. W tym samym roku okręt został przeklasyfikowany na krążownik III klasy. Sam przydział okrętu został również zmieniony i okręt został skierowany do Australia Station. Pod koniec roku okręt dotarł do Nowej Zelandii i był pierwszym okrętem zadokowanym w nowym Calliope Dock. Na początku 1888 r. okręt został wysłany na północ, aby obserwować nadciągający kryzys dyplomatyczny i potencjalną militarną konfrontację w Samoa. Ten kryzys miał korzenie w wyścigu Wielkich Mocarstw po kolonie w ostatnich dekadach XIX wieku. Imperium niemieckie, ożywione zwycięstwem nad Francją w wojnie francusko-pruskiej i zjednoczeniem pod monarchią pruską, miało nowe ambicje imperialne wykraczające poza Europę. Okręty Niemieckiej Marynarki Imperialnej zostały wysłane do Apii w Samoa, gdzie niemieccy agenci wywołali bunty przeciwko rdzennym rządom. Okręty niemieckie zostały tam skonfrontowane eskadrą azjatycką Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych. Stany Zjednoczone niemal ukończyły kontrolę nad jej terytoriami na kontynencie północnoamerykańskim, prowadząc ambicje USA do wykraczania poza jego brzegi. Dywizjon amerykański był w Samoa w celu zabezpieczenia amerykańskich interesów na Pacyfiku i obserwowania poczynań Niemców. W marcu 1889 r. HMS "CALLIOPE" został wysłany do utrzymania spokoju i ochrony interesów Wielkiej Brytanii w Samoa. Okręt dołączył do konkurencyjnych dywizjonów niemieckich i amerykańskich marynarek w Apii. Port był tam prymitywny, mały i prawie otoczony rafami. Być może był w stanie utrzymać do czterech statków, a 14 marca w porcie znajdowało się siedem okrętów wojennych i sześć statków handlowych.
Dwa dni później, 19 marca, kiedy cyklon ucichł okręt wrócił na kotwicowisko, aby odnaleźć stracone podczas ucieczki kotwice. Tam okazało się iż wszystkie 12 okrętów i statków w porcie zostało zniszczone lub zatopione. Z racji braku miejsca wśród wraków w porcie jak i z powodu znacznych uszkodzeń kadłuba spowodowanych przez sztorm kapitan zdecydował sie odejść do Australii. Zanim okręt odszedł oddał Amerykanom swój sprzęt nurkowy aby dopomóc w operacji ratowania ekwipunku z wraków, natomiast z zatopionych okrętów pozyskał kilka szalup, gdyż fale zmiotły te zamontowane na pokładzie. Po powrocie do Sydney kapitan i załoga okrętu zostali okrzyknięci mianem bohaterów. Ryzykowny manewr jak i bohaterstwo załogi i niezaprzeczalna jakość maszyn okrętu obciążanych maksymalnie przez wiele dni przysporzyły sławy okrętowi. Mechanik z "CALLIOPE", Henry George Bourke, został awansowany ze stanowiska staff engineer do fleet engineer w dniu 28 maja 1889 r., W uzasadnieniu napisano: "Za usługi na okręcie Jej Królewskiej Mości "Calliope" podczas ostatniego huraganu w Samoa". Bourke przypisał swój sukces wyższym niż przeciętne właściwościom węgla z West Coast w Nowej Zelandii który służył do opalania kotłów; To oświadczenie przyciągnęło uwagę brytyjskiej admiralicji, która nakazała zakup tego właśnie węgla do napędzania swoich okrętów na tych wodach. Pod koniec 1889 r. okręt wyruszył w drogę do Wielkiej Brytanii. |
| 1890 - 1897 | Po powrocie do domu na początku roku okręt został przeniesiony czasowo do rezerwy. |
| 26.06.1897 | Okręt wziął udział w Rewii Floty w Spithead z okazji Diamentowego Jubileuszu. |
| 1897 | Po Rewii Floty, pod koniec roku okręt został tenderem dla HMS "NORTHAMPTON", starszego i większego krążownika pancernego, na którym szkolono kadetów. |
| 01.04.1900 -1905 | Okręt został przeniesiony do Training Squadron. Jeszcze zanim to zrobiono okręt okazjonalnie wykorzystywano do rejsów szkoleniowych, m.in. lutego do kwietnia w 1900 r., a następnie w marcu 1901 r. oraz w marcu 1902 r. Latem (maj - czerwiec) 1902 roku podjął rejs szkoleniowy na wodach wewnętrznych pod dowództwem kapitana E. D St. A. Ommanney, odwiedzając Campbeltown, Belfast Lough, Portishead, Dartmouth, Lyme Regis i Guernsey, zanim wziął udział w Naval Review z okazji koronacji. |
| 1905 - 1907 | Okręt znajdował się w rezerwie. Okręt szybko znalazł się na liście okrętów do sprzedaży stacjonując w Portsmouth. Jednak do sprzedaży ostatecznie nie doszło. |
| 29.10.1907 | Okręt został przeklasyfikowany na okręt szkolny i przeniesiony do Newcastle upon Tyne. Tam przekazano go Royal Naval Volunteer Reserve, Tyne Division i służył w tym charakterze niemal przez cztery dekady. |
| 08.1914 | Okręt był raportowany w Newcastle. |
| 06.1915 | Nazwa okrętu została zmieniona na "HELICON". |
| 10.1931 | Okręt wraca do starej nazwy. |
| 04.10.1954 | Okręt został sprzedany z przeznaczeniem na złom dla Hughes Bolckow, Blyth. |
Znani dowódcy (przydziały)
| 25.01.1887 - 01.05.1890 | Captain Henry C. Kane |
| 23.02.1897 - 26.03.1900 | Captain Henry P. Routh |
| 26.03.1900 - 12.1902 | Captain Erasmus D. St. A. Ommanney |
| 20.12.1902 - 01.01.1904 | Commander Douglas R. M. Nicholson |
| 01.01.1904 - 06.02.1905 | Commander Robert E. R. Benson |
Galeria |
Źródła:
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Chesneau, Roger; Kolesnik, Eugene M., eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Wikipedia, oraz inne strony internetowe.

Kraj: Wielka Brytania
