Spis treści:

• Chrzest fregaty rakietowej "GEN. T. KOŚCIUSZKO" - Nitka Andrzej - Artykuł dokumentuje moment przekazania i uroczystego podniesienia polskiej bandery na drugiej z amerykańskich fregat typu "OLIVER HAZARD PERRY" (OHP), przekazanych Polsce przez Rząd Stanów Zjednoczonych. Autor krótko przedstawia porozumienie pomiędzy rządami Polski i USA dotyczące nieodpłatnego przekazania dwóch fregat typu "OLIVER HAZARD PERRY" w celu wsparcia integracji Marynarki Wojennej RP ze strukturami NATO. Druga z jednostek - ex-USS "WADSWORTH" (FFG-9) - miała dołączyć do przekazanego wcześniej w 2000 roku ORP "GEN. K. PUŁASKI" (ex-USS "CLARK"). Nitka relacjonuje przebieg oficjalnej ceremonii, która odbyła się 28 czerwca 2002 roku w bazie Naval Station San Diego w Kalifornii. Wzięli w niej udział przedstawiciele najwyższych władz wojskowych i dyplomatycznych obu państw, w tym ambasador RP w USA, przedstawiciele dowództwa US Navy oraz Marynarki Wojennej RP. Artykuł opisuje tradycyjny akt chrztu okrętu. Matką chrzestną jednostki została pani Teresa Głowacka (działaczka polonijna). Okręt otrzymał oficjalną nazwę ORP "GEN. T. KOŚCIUSZKO" (z numerem taktycznym 273), co nawiązywało zarówno do bohatera walk o niepodległość Polski i USA, jak i do tradycji przedwojennego niszczyciela ORP "GROM" oraz powojennego okrętu podwodnego noszącego to imię. Autor zwraca uwagę na etap intensywnego szkolenia polskiej załogi pod okiem instruktorów z US Navy w San Diego, mający na celu opanowanie procedur eksploatacyjnych, systemów uzbrojenia (m.in. rakiet Standard SM-1MR, Harpoon, systemu Phalanx) i wyposażenia elektronicznego przed rozpoczęciem długiego rejsu oceanicznego przez Kanał Panamski do bazy w Gdyni.
• Z życia flot - Malinowski Jarosław, Schiele Marcin
• Rosyjskie okręty lotnicze do 1941 r. (część I) - Franz Maciej K. - Artykuł stanowi analizę narodzin i wczesnego etapu rozwoju koncepcji lotnictwa morskiego oraz okrętów przenoszących samoloty w Rosji Carskiej i we wczesnym okresie radzieckim. Autor przedstawia początki zainteresowania lotnictwem w Rosyjskiej Czerwonej i Carskiej Flocie Handlowej/Wojennej jeszcze przed wybuchem I wojny światowej. Skupia się na pierwszych próbach wykorzystania balonów nawięziowych, a następnie wodnosamolotów do celów rozpoznawczych na Morzu Bałtyckim i Czarnym. Franz szczegółowo omawia proces konwersji statków handlowych i pasażerskich na okręty-bazy dla hydroplanów. W artykule przeanalizowano m.in. jednostki Floty Czarnomorskiej, takie jak "AŁMAZ", "NIKOŁAJ I" czy "ALEKSANDR I", które odebrały kluczową rolę w operacjach rozpoznawczych i bombardowaniach tureckich portów (m.in. Zonguldak) oraz wybrzeża Morza Czarnego. Autor ukazuje trudny okres załamania po 1917 roku oraz improwizowane użycie rzecznych i przybrzeżnych transportowców wodnosamolotów przez obie strony konfliktu (Białych i Czerwonych) na Wołdze, Dnieprze i Morzu Kaspijskim. Publikacja analizuje również pierwsze radzieckie plany budowy klasycznych lotniskowców. Maciej Franz omawia niezrealizowane projekty przebudowy kadłuba nieukończonego krążownika liniowego "IZMAIŁ" oraz krążownika "ADMIRAŁ BUTAKOW" na lotniskowce. Autor wskazuje na przyczyny fiaska tych ambitnych zamierzeń: kryzys gospodarczy, słabość technologiczną radzieckich stoczni oraz brak skompletowanej doktryny użycia sił morskich w ramach tzw. "Młodej Szkoły" (Mołodaja Szkoła).
• Niszczyciele "SPARTAK" i "AWTROIŁ" (część V) - Baszkirow Leonid G., Valdre Andres, Mitiukow Nikołaj W., Rodriges John A. - Szósta część cyklu kończy wieloczęściową monografię poświęconą burzliwym dziejom dwóch rosyjskich niszczycieli. Publikacja ta skupia się na peruwiańskim epizodzie służby obu jednostek, które po zakupieniu od Estonii w 1933 roku weszły w skład Marynarki Wojennej Peru (Marina de Guerra del Perú). Okręty wcielono do peruwiańskiej floty pod nowymi nazwami: "ALMIRANTE GUISE" (ex-"VAMBOLA" / ex-"SPARTAK") oraz "ALMIRANTE VILLAR' (ex-"LENNUK" / ex-"AWTROIŁ"). Autorzy w tej części m.in. opisują przejęcie okrętów przez peruwiańskie załogi w Europie oraz ich trudny, długi rejs oceaniczny do Ameryki Południowej. W artykule przeanalizowano stan techniczny jednostek po dotarciu do bazy Callao oraz prace przystosowawcze i remontowe niezbędne do utrzymania w służbie dojrzałych już konstrukcji w gorącym, tropikalnym klimacie. W publikacji przedstawiono codzienne funkcjonowanie "ALMIRANTE GUISE" i "ALMIRANTE VILLAR" w składzie sił nawodnych Peru w latach 30. XX wieku. Mimo upływu lat i postępującego zużycia siłowni parowych, oba niszczyciele stanowiły istotny element potencjału bojowego peruwiańskiej floty w rejonie Pacyfiku. Autorzy szczegółowo omawiają również epizod bojowy z okresu wojny granicznej między Peru a Ekwadorem w lipcu 1941 roku. Niszczyciel "ALMIRANTE VILLAR" wziął wówczas udział w potyczce morskiej pod Jambelí przeciwko ekwadorskiej kanonierce "ABDÓN CALDERÓN", prowadząc wsparcie operacji blokadowych i osłony własnych sił desantowych. Ostatnia część artykułu podsumowuje schyłek służby obu weteranów. Po zakończeniu II wojny światowej mocno zużyte okręty zostały przesunięte do rezerwy i zadań pomocniczych. "ALMIRANTE GUISE" oraz "ALMIRANTE VILLAR" zostały oficjalnie skreślone z listy floty pod koniec lat 40. i na początku lat 50. XX wieku, a następnie złomowane, co zamknęło trwający ponad trzy dekady rozdział służby pod czterema różnymi banderami (rosyjską, estońską, radziecką/bolszewicką i peruwiańską).
• Hiszpańskie krążowniki "MÉNDEZ NÚÑEZ" i "BLAZ DE LEZO" (część II) - Alamillo Alejandro A., Mitiukow Nikołaj W. - Druga część monografii poświęcona hiszpańskim krążownikom lekkim "MÉNDEZ NÚÑEZ" i "BLAS DE LEZO" skupia się na ich służbie operacyjnej w latach 20. i 30. XX wieku, dramatycznych losach obu jednostek w czasie wojny domowej w Hiszpanii oraz ich powojennych przebudowach. Autorzy m.in. szczegółowo rekonstruują tragiczny wypadki z 11 lipca 1932 roku. Podczas ćwiczeń morskich u wybrzeży Galicji "BLAS DE LEZO" wszedł na nieoznakowane skały. Mimo prób ratunku, rozległe uszkodzenia kadłuba i zalanie siłowni zmusiły załogę do opuszczenia jednostki, która zatonęła na głębokiej wodzie, kończąc swoją służbę po zaledwie siedmiu latach od wcielenia. W publikacji przeanalizowano również postawę załogi "MÉNDEZ NÚÑEZ" po wybuchu wojskowego przewrotu w lipcu 1936 roku. Okręt opowiedział się po stronie Republiki (Marina de Guerra de la República Española). Autorzy opisują jego udział w operacjach osłonowych, eskortowaniu konwojów z zaopatrzeniem, ostrzale pozycji nacjonalistów oraz starciach z siłami morskimi gen. Franco (m.in. w bitwie koło pelagii Cabo de Palos w 1938 r.). Artykuł przedstawia epizod z marca 1939 roku, gdy w obliczu nieuchronnej klęski Republiki resztki floty republikańskiej, w tym "MÉNDEZ NÚÑEZ", schroniły się we francuskim port Bizerta w Tunezji. Po internowaniu i zakończeniu działań wojennych okręt został przekazany nowym władzom hiszpańskim pod wodzą gen. Franco i powrócił do kraju. Autorzy omówili powojenną przebudowę mocno zużytego "MÉNDEZ NÚÑEZ" w latach 40. XX wieku. W ramach modernizacji całkowicie zmieniono jego uzbrojenie i sylwetkę - stary układ artylerii kazamatowej i pojedynczych dział 152 mm zastąpiono nowoczesnymi, uniwersalnymi działami przeciwlotniczymi kalibru 120 mm, nowymi torpedami oraz rozbudowanym systemem kierowania ogniem. W tej roli okręt służył w Armada Española aż do wycofania ze służby w grudniu 1963 roku.
• Włoskie kutry torpedowe typu MAS na Jeziorze Ładoga - Burdel Andreas - Opracowanie Andreasa Burdla poświęcone działaniom włoskich kutrów torpedowych typu MAS na Jeziorze Ładoga opisuje unikalny epizod z okresu II wojny światowej, w którym włoscy marynarze nieśli wsparcie siłom Państw Osi na dalekiej północy Europy, biorąc udział w blokadzie oblężonego Leningradu w latach 1942-1943. Autor przedstawia okoliczności powstania 12. Eskadry Kutrów Torpedowych (XII Squadriglia MAS) pod dowództwem kmdr. por. Bianchiego. Formacja ta powstała na wyraźne życzenie dowództwa fińskiego i niemieckiego, które poszukiwały szybkich i dobrze uzbrojonych jednostek nawodnych zdolnych do paraliżowania radzieckich linii zaopatrzeniowych prowadzących przez Jezioro Ładoga (tzw. Droga Życia). Burdel szczegółowo opisuje skomplikowaną operację przerzutu czterech kutrów ("MAS-526", "MAS-527", "MAS-528" i "MAS-529") z Włoch na północny teatr działań wojennych. Przejazd pociągami i platformami samochodowymi przez Włochy, Niemcy i Szwecję aż do Finlandii i na brzeg Jeziora Ładoga w maju 1942 roku stanowił niezwykłe wyzwanie logistyczne. W publikacji przeanalizowano letnio-jesienną kampanię 1942 roku. Włoskie kutry, bazujące głównie w portach Lahdenpohja i Sortavala, prowadziły patrole, misje minowe oraz starcia z radziecką Flotyllą Ładoską. Autor omawia najbardziej znane akcje, w tym torpedowanie radzieckich kanonierek, jednostek transportowych i barki wojskowej w rejonie wysp Sukho i Kaniwets. Ostatecznie autor ukazuje schyłek włoskiej obecności na Ładodze wraz z nadejściem surowej zimowej zamarzalności jeziora pod koniec 1942 roku. Ze względu na zmianę sytuacji na frontach oraz zbliżający się kryzys polityczny we Włoszech, eskadra została rozwiązana na początku 1943 roku. Kutry MAS przekazano Finlandii (gdzie weszły w skład fińskiej marynarki jako typ "JYLHÄ"), a włoski personel powrócił do ojczyzny.
• Żaglowiec szkolny "GROCH FOCK" - Freivogel Zvonimir - Opracowanie Zvonimira Freivogela poświęcone żaglowcowi szkolnemu "GORCH FOCK" przedstawia burzliwą historię niemieckich trójmasztowych barków szkolnych zbudowanych w stoczni Blohm & Voss w Hamburgu, ze szczególnym uwzględnieniem pierwszej jednostki o tej nazwie z 1933 roku oraz jej powojennego dziedzictwa. Autor początkowo przedstawia okoliczności podjęcia decyzji o budowie nowego żaglowca szkolnego dla niemieckiej marynarki wojennej (Reichsmarine) po tragicznej katastrofie trójmasztowego szkunera "NIOBE" w 1932 roku. Freivogel opisuje projekt trójmasztowego barku o stalowym kadłubie, który zaprojektowano ze szczególnym naciskiem na wysoki poziom bezpieczeństwa, dużą zapasową pływalność i doskonałą stateczność. Okręt otrzymał nazwę na cześć pisarza marynisty Johanna Kinaua (piszącego pod pseudonimem Gorch Fock). W publikacji przeanalizowano sukces konstrukcyjny żaglowca, który stał się wzorcem dla całej serii bliźniaczych jednostek (m.in. "HORST WESSEL", "ALBERT LEO SCHLAGETER" oraz nieukończonego "HERBERT NORKUS"). Autor opisuje przedwojenne rejsy szkoleniowe po Pacyfiku, Atlantyku i wodach europejskich oraz służbę w czasie wojny, gdy okręt pełnił rolę stacjonarnej bazy i jednostki szkolnej na Bałtyku. Freivogel szczegółowo rekonstruuje dramatyczny schyłek wojny: zatopienie okrętu przez własną załogę u wybrzeży Stralsundu w maju 1945 roku, aby nie wpadł w ręce Czerwonej Armii. Artykuł opisuje wydobycie wraku przez Radziecką Marynarkę Wojenną w 1947 roku, jego gruntowny remont w stoczni w Wismarze oraz wcielenie do służby w ZSRR pod nazwą "TOWARISZCZ" (Товарищ). W tej roli żaglowiec przez dekady służył do szkolenia kadr floty handlowej i wojennej, biorąc udział w licznych regatach międzynarodowych (m.in. Operation Sail). Autor przedstawia również historię powojennej odbudowy niemieckiej floty szkolnej i budowę w 1958 roku drugiej jednostki o tej samej nazwie - "GORCH FOCK II" - służącej w Bundesmarine do dziś. Publikacja kończy się opisem ponownego wykupienia pierwszego, historycznego "GORCH FOCK" (ex-"TOWARISZCZ") po rozpadzie ZSRR i jego powrotem do macierzystego portu w Stralsundzie, gdzie pełni obecnie funkcję okrętu-muzeum.
• Amerykańskie lotniskowce typu "MIDWAY" (część I) - Geneza i projektowanie - Palasek Jarosław - Pierwsza część monografii poświęcona jest procesowi koncepcyjnemu oraz konstrukcyjnemu, który doprowadził do powstania największych amerykańskich okrętów wojennych zbudowanych w trakcie II wojny światowej. Autor analizuje ewolucję doktryny US Navy, która wymusiła odejście od dotychczasowych standardów projektowych na rzecz stworzenia gigantycznych, opancerzonych lotniskowców. Palasek przedstawia tło historyczne z lat 1940-1942, w którym analizowano podatność dotychczasowych amerykańskich lotniskowców (typu "YORKTOWN" czy "ESSEX") na uszkodzenia od bomb i torped. Doświadczenia z bitew na Morzu Koralowym i pod Midway wskazywały na konieczność zbudowania okrętu o znacznie wyższej odporności bojowej, zdolnego do przetrwania zmasowanych ataków lotniczych. Autor szczegółowo omawia wpływ brytyjskich doświadczeń z operowania lotniskowców typu "ILLUSTRIOUS" na Morzu Śródziemnym na amerykańskich konstruktorów. Podczas gdy dotychczasowe lotniskowce US Navy miały drewniane pokłady startowe, w projekcie typu "MIDWAY" zdecydowano się po raz pierwszy na opancerzenie pokładu startowego stalą o grubości 87 mm, co miało chronić hangar i wnętrze okrętu przed eksplozjami bomb zrzucanych z lotu nurkowego. W artykule przeanalizowano proces projektowy (projekty serii CVB-41), w którym opancerzenie pokładu wymusiło drastyczny wzrost wymiarów i wyporności - z 27 000 ton (typ "ESSEX") do ponad 45 000 ton wyporności standardowej. Palasek opisuje wyzwania, przed jakimi stanęli inżynierowie z General Board: konieczność zaprojektowania szerokiego kadłuba o potężnym opancerzonym pasie i skomplikowanym systemie ochrony podwodnej, przy jednoczesnym zachowaniu wysokiej prędkości maksymalnej (ponad 32 węzły). Palasek zwraca uwagę na zastosowanie potężnej siłowni parowej o mocy 212 000 KM (z czterema śrubami) oraz na rozmiar grupy lotniczej, która w pierwotnych założeniach miała liczyć ponad 130 samolotów. W publikacji omówiono również rozbudowane i silne uzbrojenie artyleryjskie, w tym nowe uniwersalne działa kalibru 127 mm L/54 w pojedynczych wieżach oraz dziesiątki automatycznych działek przeciwlotniczych Bofors 40 mm i Oerlikon 20 mm.
• Nieznany konflikt, Borneo 1962-1966 (część I) - Sobański Maciej S. - Pierwsza część opracowania Macieja S. Sobańskiego poświęcona jest tzw. Konfrontacji indonezyjsko-malezyjskiej (Konfrontasi). Autor analizuje zapomniane starcie zbrojne na Pacyfiku, w którym Wielka Brytania i jej sojusznicy z Commonwealthu zaangażowali znaczące siły morskie i lądowe w obronie nowo powstającej Federacji Malezji. Sobański przedstawia przyczyny sporu wywołanego przez prezydenta Indonezji, Sukarno, który sprzeciwiał się utworzeniu Federacji Malezji (obejmującej Malaje, Singapur oraz dawne brytyjskie posiadłości na wyspie Borneo: Sarawak i Sabah). Indonezyjskie władze uznały ten projekt za przejaw neokolonializmu i dążyły do przejęcia kontroli nad całą wyspą Borneo. Artykuł szczegółowo rekonstruuje wydarzenia z grudnia 1962 roku, kiedy w Brunei wybuchło wspierane przez Indonezję powstanie. Autor opisuje natychmiastową reakcję brytyjskiej Floty Dalekowschodniej (Far East Fleet), której okręty i śmigłowce sprawnie przerzuciły brytyjskie jednostki wojskowe na Borneo, stumiły rebelię i opanowały kluczowe punkty strategiczne. Sobański ukazuje niezwykłą specyfikę działań na Borneo, gdzie kluczową rolę odgrywała wojna rzeczna oraz przybrzeżna. Z powodu nieprzebytej dżungli i braku dróg gęsta sieć rzek była jedyną szlakiem komunikacyjnym. Royal Navy musiała sformować tzw. Inland Water Transport (rzeczne patrole) oraz zmobilizować dziesiątki lekkich jednostek - od kutrów patrolowych, przez minowce adaptowane do działań przybrzeżnych, po poduszkowce i śmigłowce pokładowe. Autor porównuje potencjał obu stron. Choć Indonezja dysponowała pokaźną flotą dostarczoną przez ZSRR (w tym krążownikiem "IRIAN", niszczycielami oraz okrętami podwodnymi), to Brytyjczycy wspierani przez siły Australii i Nowej Zelandii utrzymywali pełną kontrolę nad wodami wokół Borneo, paraliżując próby desantów morsko-rzecznych indonezyjskich dywersantów.
• Krążownik rakietowy "UKRAINA" - być albo nie być, oto jest pytanie - Zabłockij Władimir P. - Artykuł poświęcony jest skomplikowanej i pełnej zwrotów akcji historii nieukończonego radzieckiego krążownika rakietowego projektu 1164 (typ "ATŁANT" / w kodzie NATO: "SLAVA"), który po rozpadzie ZSRR przeszedł na własność Ukrainy i stał się powodem wieloletnich dylematów politycznych, finansowych i wojskowych. Autor przedstawia historię budowy czwartej jednostki projektu 1164, do której stępkę położono w 1984 roku w Stoczni im. 61 Komunardów w Mikołajowie pod nazwą "KOMSOMOLEC", a następnie przemianowano na "ADMIRAT FŁOTA ŁOBOW". Zabłockij opisuje zaawansowanie prac w momencie rozpadu Związku Radzieckiego w 1991 roku (szacowane na ponad 75-80%), kiedy to nieukończony kadłub wraz ze wstawionymi systemami siłowni i uzbrojenia został przejęty przez nowo powstałe państwo ukraińskie. Artykuł analizuje ogromny potencjał uderzeniowy okrętu (uzbrojonego w wyrzutnie ciężkich przeciwokrętowych pocisków rakietowych P-500 Bazalt/P-1000 Vulkan oraz potężny system obrony przeciwlotniczej S-300F Fort). Autor wskazuje na paradoks sytuacji: z jednej strony krążownik mógł być flagową jednostką Marynarki Wojennej Ukrainy (WMS України), z drugiej zaś doktryna mniejszego państwa oraz specyfika Morza Czarnego czyniły tak potężny okręt oceaniczny operacyjnie bezużytecznym i zbyt kosztownym w utrzymaniu. Zabłockij drobiazgowo opisuje kolejne deklaracje ukraińskich władz i próby rozwiązania problemu na przestrzeni lat 90. XX wieku i początku XXI wieku. W artykule przedstawiono negocjacje z Federacją Rosyjską dotyczące odkupienia lub wspólnego dokończenia budowy jednostki (zwłaszcza dla potrzeb Floty Czarnomorskiej lub Północnej), a także kuluarowe próby sprzedaży okrętu państwom trzecim, m.in. Chinom czy Indii. Wszystkie inicjatywy spełzły na niczym z powodu nacisków geopolitycznych oraz braku porozumienia finansowego. Autor ukazuje ponury obraz degradacji okrętu stojącego przez dziesięciolecia przy nabrzeżu w Mikołajowie. Utrzymanie kadłuba w stanie niezatapialnym generowało ciągłe koszty dla ukraińskiego budżetu obronnego, podczas gdy zainstalowane wyposażenie elektroniczne i uzbrojenie bezpowrotnie się zestarzało.
• Marynarka Wojenna Bangladeszu - Sobański Maciej S. - Opracowanie stanowi dogłębną analizę historii, rozwoju strukturalnego oraz procesu modernizacji sił morskich jednego z najludniejszych państw Azji Południowej. Autor ukazuje ewolucję formacji od małych sił przybrzeżnych i rzecznych do nowoczesnej, trójwymiarowej floty zdolnej do operowania na wodach Zatoki Bengalskiej. Sobański przedstawia proces powstania marynarki wojennej w trakcie wojny o niepodległość Bangladeszu. Początki sił morskich stanowiła niewielka grupa dezerterów z marynarki Pakistanu oraz dezerterów floty handlowej, którzy uzbrojeni w lekkie jednostki rzeczne i patrolowe prowadzili działania dywersyjne i minowe (m.in. Operacja Jackpot) przeciwko pakistańskim szlakom zaopatrzeniowym. Autor analizuje specyficzne wyzwania stojące przed Bangladesh Nou Bahini. Ze względu na położenie w Delcie Gangesu oraz rozległą wyłączną strefę ekonomiczną (ZEE) na wodach Zatoki Bengalskiej, głównymi zadaniami floty są ochrona zasobów morskich, zwalczanie piractwa, ochrona granic morskich oraz wsparcie ludności podczas powtarzających się katastrof naturalnych (cyklonów i powodzi). W publikacji szczegółowo przeanalizowano proces budowy floty nawodnej. Sobański wskazuje na zróżnicowanie źródeł pozyskiwania uzbrojenia - od przestarzałych, po-brytyjskich fregat (np. typu "SALISBURY" / "BANGABANDHU") i patrolowców, przez chińskie i południowokoreańskie lekkie fregaty oraz korwety (m.in. typy "TYPE 053H", "C13B" / "TYPE 056"), aż po jednostki pozyskiwane w ramach pomocy od USA i Włoch. Autor dopełnia obraz rozwoju marynarki Bangladeszu poprzez omówienie wdrożenia programu transformacji w trójwymiarową formację bojową. Sobański opisuje utworzenie lotnictwa morskiego (śmigłowce ZOP i samoloty patrolowe Dornier 228) oraz przełomowy moment pozyskania z Chin pierwszych dwóch okrętów podwodnych typu "035G" ("MING"), co zmieniło układ sił na wodach Zatoki Bengalskiej.
• "B-427" u amerykańskich wybrzeży - Mitrofanow Aleksandr - Opracowanie Aleksandra Mitrofanowa poświęcone jest niezwykłym, powojennym losom radzieckiego oceanicznego okrętu podwodnego projektu 641 (w kodzie NATO: "FOXTROT"), który po wycofaniu ze służby bojowej trafił do Stanów Zjednoczonych jako komercyjna atrakcja turystyczna. Autor krótko przypomina oficjalny rodowód okrętu "B-427", budowanego w stoczni w Komsomolsku nad Amurem i wcielonego do służby w ZSRR w 1971 roku. Jednostka spędziła ponad dwa dziesięciolecia w składzie radzieckiej Floty Pacyfiku, realizując patrole bojowe na wodach Oceanu Spokojnego i Indyjskiego oraz stacjonując m.in. w bazie Cam Ranh w Wietnamie. Mitrofanow opisuje skomplikowane kulisy wycofania okrętu ze służby w 1994 roku (po rozpadzie ZSRR) i jego sprzedaż prywatnemu inwestorowi z Australii. Po krótkim okresie udostępniania jednostki zwiedzającym w Sydney, okręt został wydzierżawiony i przetransportowany przez Pacyfik do Stanów Zjednoczonych, gdzie w 1998 roku został zacumowany w Long Beach w Kalifornii - bezpośrednio obok słynnego liniowca pasażerskiego "QUEEN MARY". W publikacji przedstawiono funkcjonowanie okrętu jako udostępnionego dla publiczności muzeum pod komercyjną i udawaną nazwą "Podwodny Okręt B-427 Scorpion" (nazwa "Scorpion" została wymyślona na potrzeby marketingu, aby nawiązać do zimnowojennej rywalizacji). Autor zwraca uwagę na fakt, że "B-427" był jednym z nielicznych w pełni zachowanych radzieckich okrętów podwodnych o napędzie spalinowo-elektrycznym, które Amerykanie mogli zwiedzać od środka, poznając surowe warunki służby radzieckich podwodniaków. Autor ukazuje również smutny schyłek amerykańskiego epizodu okrętu. Ze względu na rosnące koszty dokowania, brak regularnych prac konserwacyjnych kadłuba oraz spory prawne i finansowe między zarządcami terenu a właścicielami, stan techniczny "B-427" ulegał stałej degradacji. Stan przeciekającego kadłuba zmusił władze do zamknięcia muzeum dla zwiedzających w 2015 roku i zorganizowania akcji zabezpieczających przed zatonięciem okrętu przy nabrzeżu.

Dodatkowo na koncu numeru znajduje się dział recenzji.