Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com

Spis treści:

Numer 37

• The Ironclad Turret Ship "HUASCAR" (Part 1) - Wood Gerald, Somervell Philip, Maber John M. - Uznany artykuł historyczno-marynistyczny autorstwa Geralda L. Wooda, Philipa Somervella oraz Johna M. Mabera. Tekst stanowi pierwszą część monografii poświęconej jednemu z najsłynniejszych i najbardziej długowiecznych okrętów pancernych XIX wieku - wieżowemu monitorowi "HUÁSCAR". Opracowanie tria autorskiego skupia się przede wszystkim na aspektach technicznych oraz genezie powstania tej przełomowej jednostki.
• The Old "S" Class Destroyers 1939-45 - Brady Mark - Specjalistyczny artykuł historyczno-wojskowy autorstwa Marka Brady’ego, który stanowi monografię poświęconą weteranom I wojny światowej - brytyjskim niszczycielom typu "S" (Admiralty S, Yarrow S oraz Thornycroft S), które odegrały niedocenianą, lecz kluczową rolę podczas II wojny światowej. Brady analizuje trudną, pełną improwizacji służbę tych przestarzałych jednostek w realiach nowoczesnego konfliktu globalnego.
• The USS "LONG BEACH" after her "Mid Life Conversion" - Donko Wilhelm M. - Artykuł autorstwa Wilhelma M. Donko, opisujący szczegółową monografię techniczną opisującą głęboką modernizację (tzw. Mid-Life Conversion) okrętu USS "LONG BEACH" (CGN-9), czyli pierwszego na świecie krążownika rakietowego z napędem atomowym. Modernizacja ta, przeprowadzona na przełomie lat 70. i 80. XX wieku, całkowicie zmieniła sylwetkę oraz możliwości bojowe tej unikalnej jednostki. Donko analizuje transformację okrętu z zimnowojennego pioniera ery rakietowej w nowoczesną jednostkę uderzeniową lat 80.
• "KITAKAMI" - Lengerer Hans, Kobler-Edamatsu Sumie, Rehm-Takahara Tomoko - Tekst stanowi niezwykle szczegółowe studium techniczne japońskiego lekkiego krążownika "KITAKAMI" typu "KUMA", skupiając się przede wszystkim na jego radykalnych i unikalnych przebudowach w trakcie II wojny światowej. Autorzy, bazując na rzadkich, oryginalnych japońskich dokumentach archiwalnych, analizują trzy skrajnie odmienne wcielenia jednego okrętu.
• The Armament of HMS "WARRIOR" (part 1 of 3) - Slaymaker Ernest F. - Jest to pierwsza część trzyczęściowej monografii, która w unikalny sposób skupia się wyłącznie na uzbrojeniu HMS "WARRIOR" (1860) - pierwszego na świecie oceanicznego pancernika o żelaznym kadłubie. Ernest F. Slaymaker analizuje uzbrojenie okrętu w momencie jego wejścia do służby, kiedy to technologia artyleryjska przechodziła jeden z najbardziej burzliwych kryzysów w historii marynarki (przejście od gładkolufowych dział odprzodowych do gwintowanych dział odtylcowych).
• British Naval Guns 1880-1945 (Part 17) (4in BL Mark I 13cwt, 4in BL Mark I-XIV, 4in QFC) - Campbell N. John M. - Ta konkretna, siedemnasta część monumentalnego cyklu Campbella stanowi kompendium wiedzy technicznej na temat wczesnych brytyjskich odprzodowych i odtylcowych armat morskich kalibru 4 cali (102 mm), które wchodziły na uzbrojenie od roku 1880. John Campbell z właściwą sobie pedanterią techniczną analizuje specyfikację konstrukcyjną, balistykę oraz ewolucję operacyjną trzech głównych grup armat 4-calowych z przełomu XIX i XX wieku.
• Maintenance of Post-War British Sea-Power - Pugh Philip G. - Tekst ten stanowi kluczowe studium ekonomicznych, technologicznych i geopolitycznych barier, z jakimi borykała się Wielka Brytania, próbując utrzymać status globalnego mocarstwa morskiego po zakończeniu II wojny światowej. Philip G. Pugh podchodzi do tematu brytyjskiej potęgi morskiej bez sentymentów, opierając się na twardych danych makroekonomicznych i finansowych.
• Motor Minesweeper 191 ("MMS191") - Melvin Michael - Tekst stanowi rzadkie w literaturze połączenie drobiazgowej analizy technicznej z osobistym zaangażowaniem autora w ratowanie materialnego dziedzictwa floty. Skupia się na historii małych, drewnianych trałowców przybrzeżnych typu "MMS" (Motor Minesweeper), biorących udział w II wojnie światowej, biorąc za przykład ocalałą jednostkę "MMS191". Michael Melvin - który podczas wojny sam służył jako palacz na tego typu okrętach - opisuje konstrukcję i specyfikę służby tych niedocenianych "koni roboczych”.
• Ships of the Line of the Spanish Navy (1714-1825) (Part 1) - Saint Hubert Christian de - Tekst stanowi pierwszą część monumentalnego, czteroczęściowego cyklu, który jest kompletnym spisem i analizą techniczną wszystkich okrętów liniowych (navíos) hiszpańskiej marynarki wojennej zbudowanych lub wcielonych do służby po reformie Burbonów. Wprowadzenie do cyklu skupia się na narodzinach nowoczesnej Armada Española u progu XVIII stulecia, prezentując pierwsze programy rozbudowy floty.
• Book Reviews
• A's and A's

Numer 38

• The French Dreadnoughts: The 23,500 ton "BRETAGNE" Class (Part 1 of 2) - Dumas Robert - Tekst stanowi pierwszą część dwuodcinkowej monografii szczegółowo opisującej genezę, konstrukcję oraz pierwsze lata służby pancerników typu "BRETAGNE" - pierwszych klasycznych superdrednotów we francuskiej marynarce wojennej (Marine Nationale). W pierwszej części opracowania Robert Dumas skupia się na uwarunkowaniach politycznych i inżynieryjnych, które doprowadziły do powstania tych okrętów.
• The Ironclad Turret Ship "HUASCAR" (Part 2) - Wood Gerald, Somervell Philip, Maber John M. - O ile pierwsza część skupiała się na kwestiach inżynieryjnych i konstrukcji wieży systemu Colesa, część druga stanowi dramatyczną kronikę operacyjną okrętu na Pacyfiku, opisując jego legendarne bitwy i zmianę bandery. Trio autorskie koncentruje się na najważniejszym i najbardziej intensywnym okresie służby monitora "HUÁSCAR".
• The "ELBING" Class Torpedo Boats at War - Hervieux Pierre - Tekst stanowi monografię operacyjną poświęconą niemieckim torpedowcom typu Flottentorpedoboot "1939", które alianci powszechnie nazywali typem "ELBING". Nazwa ta pochodziła od Elbląga, gdzie w stoczni Schichau-Werke zbudowano wszystkie 15 jednostek tej serii. Pierre Hervieux szczegółowo analizuje wojenne losy tych okrętów, które mimo klasyfikacji jako "torpedowce” wielkością i uzbrojeniem odpowiadały mniejszym niszczycielom (wyporność ok. 1300 ton, prędkość 33 węzły).
• The Special Fast Landing Ships of the Imperial Japanese Navy (Part 1) - Lengerer Hans, Kobler-Edamatsu Sumie, Rehm-Takahara Tomoko - Tekst rozpoczyna trzyczęściową, fundamentalną serię artykułów, która stanowi jedną z najgłębszych w zachodniej literaturze analiz dedykowanych japońskim szybkim okrętom desantowym z okresu II wojny światowej - przede wszystkim pionierskim okrętom desantowym typu "No.1" ("T.1"). Autorzy, opierając się niemal wyłącznie na oficjalnych, ocalałych dokumentach japońskiego Sztabu Generalnego Marynarki oraz Biura Demobilizacyjnego, rekonstruują narodziny nowej klasy okrętów.
• The Torpedo Boat Rap - Abelsen Frank - Tekst stanowi monografię techniczną poświęconą norweskiemu okrętowi HNoMS "RAP" (w nowoczesnej pisowni "RAPP", co oznacza "Szybki”) z 1873 roku - powszechnie uznawanemu za pierwszy na świecie specjalnie zaprojektowany i zbudowany od podstaw torpedowiec. Frank Abelsen, bazując na norweskich i brytyjskich archiwach stoczniowych, drobiazgowo analizuje rewolucyjną konstrukcję, która dała początek zupełnie nowej klasie okrętów wojennych.
• British Naval Guns 1880-1945 (Part 18) (4in QF Mark I-XXIII, 4in QF Mark 9, Vickers 4in Mark "Q") - Campbell N. John M. - W osiemnastej części swojego dzieła Campbell kontynuuje analizę uzbrojenia kalibru 4 cali (102 mm), przechodząc od konstrukcji odtylcowych (BL) do nowocześniejszych dział szybkostrzelnych (QF - Quick Firing), które zdefiniowały obronę i atak mniejszych okrętów Royal Navy w obu wojnach światowych. John Campbell z właściwą sobie precyzją inżynieryjną i metalurgiczną dokonuje technicznego rozbioru trzech głównych grup uzbrojenia.
• HMS "INVINCIBLE": A French Ship in British Service (Part 1 of 2) - Lavery Brian - Artykuł stanowi pierwszą część dwuodcinkowej monografii dedykowanej okrętowi HMS "INVINCIBLE" (1747) - francuskiemu liniowcowi "L'INVINCIBLE" przechwyconemu przez Brytyjczyków, który zrewolucjonizował architekturę okrętową i budownictwo drewnianych jednostek w Royal Navy. Brian Lavery, opierając się na szczegółowych analizach planów stoczniowych i dokumentów Admiralicji, opisuje przyczyny technologicznego szoku, jaki wywołał ten okręt w Wielkiej Brytanii. Artykuł w Warship był dla Lavery'ego punktem wyjścia do szeroko zakrojonych badań nad tą jednostką. Kilka lat później (w 1988 roku) autor wydał kompletną, kultową monografię książkową "The Royal Navy's First Invincible, 1744-1758: The Ship, the Wreck, and the Recovery", która zbiegła się z intensywnymi podwodnymi pracami archeologicznymi na wraku okrętu (odkrytym w Solent w 1758 roku po zaklinowaniu steru i wejściu na mieliznę).
• Ships of the Line of the Spanish Navy (1714-1825) (Part 2) - Saint Hubert Christian de - O ile pierwsza część cyklu skupiała się na reformach administracyjnych i początkach systemu Antonio de Gaztañety, część druga przenosi czytelnika w okres intensywnej rywalizacji technologicznej połowy XVIII wieku, kiedy to hiszpańskie budownictwo okrętowe przeszło głęboką transformację pod wpływem wzorców angielskich i francuskich. Christian de Saint Hubert szczegółowo analizuje rozwój hiszpańskich okrętów liniowych (navíos) w latach ok. 1740–1770, koncentrując się na kluczowych reformatorach. Druga część pracy Saint Huberta doskonale ilustruje, jak hiszpańska korona desperacko poszukiwała złotego środka w architekturze okrętowej, balansując między tradycyjną solidnością kadłubów z drewna mahoniowego a nowoczesną nauką teoretyczną. Artykuł ten pozostaje jednym z nielicznych tak precyzyjnych, anglojęzycznych opracowań źródłowych, które krok po kroku odtwarzają ewolucję floty hiszpańskiej przed jej ostatecznym starciem pod Trafalgarem.
• The Armament of HMS "WARRIOR" (part 2 of 3) - Slaymaker Ernest F. - O ile część pierwsza wprowadzała czytelnika w rewolucyjny, lecz problematyczny miks uzbrojenia okrętu, część druga skupia się na operacyjnych i mechanicznych aspektach funkcjonowania baterii artyleryjskiej wewnątrz żelaznej cytadeli HMS "WARRIOR" (1860). Ernest F. Slaymaker opiera się na oryginalnych podręcznikach artyleryjskich Royal Navy z lat 60. XIX wieku, szczegółowo analizując wiele elementów.
• A's and A's
• Book Reviews

Numer 39

• HMS "INVINCIBLE": A French Ship in British Service (Part 2 of 2) - Lavery Brian - Druga część klasycznego artykułu wybitnego brytyjskiego historyka marynarki wojennej, Briana Lavery'ego. Tekst stanowi szczegółowe studium historyczno-techniczne nad francuskim 74-działowym okrętem liniowym "L'INVINCIBLE" (zwodowanym w 1744 r.), który po przechwyceniu przez Brytyjczyków w 1747 roku stał się kamieniem milowym w rozwoju architektury okrętowej Royal Navy. Podczas gdy część pierwsza (Part 1) skupia się głównie na francuskim rodowodzie jednostki, jej rewolucyjnej konstrukcji oraz spektakularnym przejęciu podczas pierwszej bitwy pod Cape Finisterre, część druga (Part 2) koncentruje się na jej nowej roli w brytyjskiej służbie, modernizacjach oraz dziedzictwie technicznym.
• The Construction of "E31" - Head Brian - Praca ta szczegółowo dokumentuje proces projektowania, budowy i specyfikacji technicznej brytyjskiego okrętu podwodnego HMS "E31" z okresu I wojny światowej. Brian Head jest znanym badaczem historii marynarki wojennej, który w latach 80. napisał wieloczęściową monografię poświęconą temu konkretnemu okrętowi pt. "HM Submarine 'E31': A Log of her War Service”, skupiające się na działaniach bojowych jednostki. Opisywany artykuł koncentruje się ściśle na inżynierii, stoczni oraz aspektach konstrukcyjnych kadłuba i napędu.
• The French Dreadnoughts: The 23,500 ton "BRETAGNE" Class (Part 2 of 2) - Dumas Robert - To artykuł autorstwa wybitnego historyka marynarki Roberta Dumasa, który stanowi kontynuację szczegółowej monografii pierwszych francuskich superdrednotów typu "BRETAGNE". Podczas gdy część pierwsza skupiała się na genezie projektowej i kadłubowej (dziedziczonej po wcześniejszym typie "COURBET"), Część 2 koncentruje się na specyfikacji technicznej, uzbrojeniu, modernizacjach międzywojennych oraz dramatycznych losach operacyjnych trzech okrętów tego typu: "BRETAGNE", "PROVENCE" i "LORRAINE".
• The Kriegsfischkutter - Whitley Michael J. - Specjalistyczny artykuł wybitnego brytyjskiego historyka marynarki Mike’a J. Whitleya. Stanowi on jedno z najważniejszych anglojęzycznych opracowań poświęconych Kriegsfischkutter (KFK) - uniwersalnym, seryjnym kutrom rybacko-wojskowym, które stały się najliczniejszym typem jednostek pływających w historii niemieckiej marynarki wojennej (Kriegsmarine). Whitley, znany z drobiazgowych badań nad niemieckimi siłami przybrzeżnymi, analizuje w tym tekście unikalny program szkutniczy III Rzeszy.
• The Special Fast Landing Ships of the Imperial Japanese Navy (Part 2) - Lengerer Hans, Kobler-Edamatsu Sumie, Rehm-Takahara Tomoko - Niezwykle szczegółowy i unikalny artykuł autorstwa wybitnego niemieckiego japonisty i historyka marynarki Hansa Lengerera oraz współautorek: Sumie Kobler-Edamatsu i Tomoko Rehm-Takahara. Trzyczęściowa seria stanowi jedno z najważniejszych zachodnich opracowań odsłaniających kulisy japońskich okrętów desantowych z okresu II wojny światowej, opierające się niemal w całości na japońskich źródłach archiwalnych. Podczas gdy część 1 zarysowała tło taktyczne, część 2 koncentruje się bezpośrednio na przełomie konstrukcyjnym zrodzonym z tragicznych doświadczeń walk o Guadalcanal - czyli na okrętach transportowo-desantowych 1. klasy (Typ "No.1" / "DAI 1 GŌ-GATA YUSŌKAN").
• Combat Systems Testing and Training Ships of the US Navy 1930-1985 (Part 1) - Terzibaschitsch Stefan - Unikalny, wysoce specjalistyczny artykuł autorstwa Stefana Terzibaschitscha, który odsłania kulisy funkcjonowania mniej znanych, ale kluczowych dla potęgi Marynarki Wojennej Stanów Zjednoczonych jednostek - okrętów doświadczalnych, poligonowych oraz szkolnych, na których testowano systemy uzbrojenia i radary. Stefan Terzibaschitsch, uznany na świecie niemiecki ekspert od floty amerykańskiej, podzielił tę monografię na dwie części. Część 1 skupia się na okresie od lat 30. XX wieku, przez II wojnę światową, aż po pierwsze dekady zimnej wojny. Autor szczegółowo analizuje proces, w którym US Navy przekształcała starsze lub wycofane z pierwszej linii okręty bojowe w pływające laboratoria i platformy szkoleniowe.
• Reinforcing the Eastern Fleet: 1944 - Willmott Ned - Artykuł analityczno-historyczny autorstwa Neda Willmotta (uznanego brytyjskiego historyka wojskowości, publikującego również jako H.P. Willmott). Opracowanie to szczegółowo rekonstruuje proces odradzania się potęgi brytyjskiej Floty Wschodniej (Eastern Fleet) na Oceanie Indyjskim w kluczowym, przełomowym roku 1944. Po katastrofalnych klęskach z początku wojny z Japonią (w tym zatopieniu pancernika "PRINCE OF WALES" i krążownika liniowego "REPULSE" w grudniu 1941 roku), brytyjska obecność morska w Azji Południowo-Wschodniej została zredukowana do defensywy. Artykuł Willmotta skupia się na logistycznych, politycznych i strategicznych aspektach powrotu Royal Navy do działań ofensywnych.
• SS "UNITED STATES": The Military Factor - Largess Robert - Interesujący artykuł historyczno-techniczny autorstwa Roberta P. Largessa szczegółowo odsłania pilnie strzeżoną tajemnicę zimnej wojny - potężny, militarny pierwiastek ukryty pod maską najbardziej luksusowego amerykańskiego liniowca oceanicznego wszech czasów. Podczas gdy opinia publiczna podziwiała SS "UNITED STATES" jako zdobywcę Błękitnej Wstęgi Atlantyku z 1952 roku, Robert Largess udowadnia, że statek ten od samego początku był projektowany przede wszystkim jako ściśle tajny, strategiczny transportowiec wojska dla Pentagonu.
• The Armament of HMS "WARRIOR" (part 3 of 3) - Slaymaker Ernest F. - Zwieńczenie trzyczęściowej, wysoce specjalistycznej monografii autorstwa Ernesta F. Slaymakera. Jest to jedna z najważniejszych i najbardziej drobiazgowych prac analitycznych poświęconych uzbrojeniu pierwszego brytyjskiego oceanicznego pancernika żelaznego - HMS "WARRIOR" z 1860 roku. Podczas gdy części 1 i 2 skupiały się na ogólnej koncepcji i charakterystyce poszczególnych typów dział, Część 3 koncentruje się na logistyce amunicyjnej, procedurach obsługi dział, systemach celowniczych oraz na ocenie przełomowego, choć wysoce problematycznego systemu odtylcowego konstrukcji Armstronga.
• Ships of the Line of the Spanish Navy (1714-1825) (Part 3) - Saint Hubert Christian de - Trzecia część fundamentalnej i niezwykle rzadkiej monografii autorstwa Christiana de Saint Huberta. Ta wieloczęściowa seria stanowi absolutny fundament zachodniej wiedzy o osiemnastowiecznej i napoleońskiej Armada Española - hiszpańskiej flocie liniowej. Christian de Saint Hubert, uznany na świecie belgijski dyplomata i genialny archiwista historii morskiej, oparł swoje badania bezpośrednio na hiszpańskich dokumentach państwowych (głównie z Simancas i Kadyksu). W części 3 autor skupia się na złotym wieku i późniejszym kryzysie hiszpańskiego budownictwa okrętowego (druga połowa XVIII wieku).
• A's and A's
• Book Reviews

Numer 40

• Warship Pictorial: The Royal Netherland Navy: 1945-86 - Bogato ilustrowany esej historyczno-fotograficzny, które stanowi unikalną kronikę wizualną przedstawiającą powojenną odbudowę oraz zimnowojenną ewolucję Królewskiej Marynarki Wojennej Holandii (Koninklijke Marine).
• Operation Catherine - Brown David K. RCNC - Artykuł o charakterze historyczno-technicznym autorstwa Davida K. Browna, wybitnego brytyjskiego konstruktora okrętowego służącego w elitarnym Królewskim Korpusie Konstruktorów Marynarki (Royal Corps of Naval Constructors - RCNC). Artykuł ten analizuje od strony czysto technicznej i inżynieryjnej jeden z najbardziej śmiałych, a zarazem kontrowersyjnych i nierealnych planów strategicznych z początku II wojny światowej - Operację Catherine. Był to osobisty, forsowany z ogromnym uporem projekt Pierwszego Lorda Admiralicji, Winstona Churchilla, z przełomu 1939 i 1940 roku.
• Soviet Submarine Operations in the Arctic - Hervieux Pierre - Monografia historyczna autorstwa Pierre'a Hervieux, francuskiego badacza specjalizującego się w działaniach morskich na teatrach północnych i bałtyckich. Opracowanie to rzuca światło na mordercze, niezwykle trudne pod względem klimatycznym i nawigacyjnym operacje radzieckich okrętów podwodnych Floty Północnej na wodach Arktyki (Morze Barentsa, Morze Norweskie, fiordy Petsamo i Kirkenes) podczas Wielkiej Wojny Ojczyźnianej (1941–1945).
• The Special Fast Landing Ships of the Imperial Japanese Navy (Part 3) - Lengerer Hans, Kobler-Edamatsu Sumie, Rehm-Takahara Tomoko - Finałowa część monumentalnej, trzyczęściowej monografii autorstwa Hansa Lengerera, Sumie Kobler-Edamatsu oraz Tomoko Rehm-Takahara. Podczas gdy część 2 skupiała się na napędzanych turbinami parowymi okrętach desantowych 1. klasy (Typ "No.1"), część 3 koncentruje się na prostszych, produkowanych masowo okrętach transportowo-desantowych 2. klasy (Typ "No.101" / "DAI 101 GŌ-GATA YUSŌKAN") oraz podsumowuje operacyjne i taktyczne wnioski z użycia obu typów jednostek przez Cesarską Marynarkę Wojenną Japonii.
• Unyielding Air: Aerodynamic Drag and Long Range Gunnery - Pugh Philip G. - Dwuczęściowy artykuł o charakterze analityczno-technicznym autorstwa Philipa G. Pugha, który przenosi czytelnika w świat balistyki. Autor, łącząc wiedzę z zakresu mechaniki płynów oraz historii inżynierii morskiej, analizuje fundamentalny problem, przed jakim stanęli projektanci pancerników ery dreadnoughtów: jak opór aerodynamiczny powietrza wpływa na trajektorię lotu pocisków i celność artylerii wielkiego kalibru na ekstremalnych dystansach.
• Developing the Armour of HMS "WARRIOR" - Brown David K. RCNC - Artykuł o charakterze inżynieryjno-historycznym autorstwa Davida K. Browna, wybitnego brytyjskiego konstruktora okrętowego z elitarnego Królewskiego Korpusu Konstruktorów Marynarki (Royal Corps of Naval Constructors - RCNC). W tym opracowaniu Brown analizuje jeden z najważniejszych kamieni milowych w historii architektury okrętowej - narodziny i proces metalurgiczny, który doprowadził do stworzenia pancerza dla pierwszego brytyjskiego oceanicznego pancernika żelaznego, HMS "WARRIOR" (1860). Jako zawodowy konstruktor okrętów wojennych, David K. Brown odsuwa na bok utarte mity i analizuje proces powstawania pancerza z perspektywy XIX-wiecznych możliwości technologicznych.
• Combat Systems Testing and Training Ships of the US Navy 1930-1985 (Part 2) - Terzibaschitsch Stefan - Druga część monografii Stefana Terzibaschitscha szczegółowo analizuje rolę amerykańskich okrętów testowych i pomocniczych (AG/AVM) w rozwoju systemów rakietowych i elektronicznych podczas zimnej wojny. Autor omawia transformację jednostek takich jak USS "MISSISSIPPI" (AG-128) i USS "NORTON SOUND" (AVM-1), które służyły jako pływające laboratoria dla systemu RIM-2 Terrier oraz wczesnych wersji systemu walki AEGIS.
• Ships of the Line of the Spanish Navy (1714-1825) (Part 4) - Saint Hubert Christian de - Ostatnia, czwarta część serii, która do dziś pozostaje jednym z najbardziej cenionych, anglojęzycznych źródeł referencyjnych dotyczących struktury, budowy i klasyfikacji hiszpańskiej floty w epoce żagla. Podczas gdy pierwsze części artykułu skupiały się na wielkich reorganizacjach floty po wojnie o sukcesję hiszpańską, systemach projektowych (takich jak systemy Antonio Gaztañety, Jorge Juana czy Francisco Gautiera) oraz spisie największych okrętów trójpokładowych (np. słynnej "SANTÍSIMA TRINIDAD" czy jednostkach typu "SANTA ANA"), część 4 domykała ten chronologiczny rejestr.
• Book Reviews
• A's and A's