Mosquito (1884)

MosquitoTorpedowiec II klasy zbudowany przez stocznię John I. Thornycroft & Co., Chiswick dla marynarki wojennej australijskiego stanu Queensland. Konstrukcyjnie był niemal identyczny ze zbudowanymi dla Nowej Zelandii torpedowcami typu "DEFENDER".
QueenslandKraj: Wielka Brytania (Queensland)
klasa: torpedowiec

Specyfikacja

Nazwa okrętu Stocznia Położenie stępki Wodowanie Ukończenie budowy Los okrętu
MOSQUITO Thornycroft DYd ?.?.1883 11.07.1884 ?.?.1884 Sprzedany w 1910 r.

Dane taktyczno-techniczne

Wymiary:

Wyporność 12 ts 
Długość całkowita 19,20 m (63 ft 0 in)
Długość pomiędzy pionami 19,15 m (62 ft 10 in)
Szerokość 2,29 m (7 ft 6 in)
Zanurzenie średnie 1,19 m (3 ft 10¼ in)
Zanurzenie konstrukcyjne - dziób 0,33 m (1 ft 1 in)
Zanurzenie konstrukcyjne - rufa 0,97 m (3 ft 2 in)

Napęd:

Maszyny 2-cylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanych podwójnego rozprężania; 1 kocioł typu lokomotywowego; 1 śruba
Moc indykowana (projektowa) 166 ihp
Prędkość projektowa 17 węzłów
Paliwo 0,76 ton (15 cwt) węgla
Zasięg brak danych

Opancerzenie:

Brak  

Uzbrojenie:

Początkowe 1 mina (torpeda) wytykowa McEvoy; 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownica) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt
Modernizacja 1 mina (torpeda) wytykowa McEvoy; 2 zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead; 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownica) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt

Ludzie:

Załoga 7 oficerów i marynarzy

Projekt

Australia jako samodzielne, choć niekoniecznie całkowicie niepodległe, państwo powstała dopiero w 1901, w XIX wieku na terenach dzisiejszej Australii funkcjonowało sześć niezależnych kolonii brytyjskich. Przed powstaniem Związku Australijskiego w 1901 roku, obrona kolonii opierała się o posiadane przez nie własne siły morskie, oraz wydzielony zespół okrętów Royal Navy, stacjonujący na stałe w Sydney. Pięć z sześciu australijskich kolonii utworzyło własne marynarki wojenne. Były to: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Tasmania i Wiktoria (Australia Zachodnia dysponowała jedynie własnym oddziałem artylerii nadbrzeżnej). Składały się one przede wszystkim z niewielkich jednostek przeznaczonych głównie do patrolowania wód przybrzeżnych. Stała obecność okrętów brytyjskich w Australii datuje się od 1821 roku.

Marynarka wojenna stanu Queensland została utworzona w 1883 r. po zaakceptowaniu wniosków z raportu Jervoisa-Scratchleya, pod nazwą Queensland Maritime Defence Force. Od razu rozpoczęto rozglądać się za odpowiednim sprzętem dla nowo powstałej Marynarki. Po rozpatrzeniu wszelkich możliwych rozwiązań zamówiono wkrótce dwie kanonierki ("PALUMA" i "GAYUNDAH") i torpedowiec II klasy (późniejszy "MOSQUITO"). W sierpniu 1883 r. (dane na temat konkretnej daty wahaja się pomiędzy 17 a 21 sierpnia) zamówiono w stoczni John I. Thornycroft & Co., Chiswick torpedowiec II klasy za kwotę 3300 funtów. Początkowo jego nazwa brzmiała "Torpedo Boat 193", co odpowiadało numerowi stoczniowemu nadanemu nowo budowanej jednostce. Zdecydowano się na powtórzenie konstrukcji torpedowców zamówionych przez Nową Zelandię rok wcześniej (okrętów typu "DEFENDER"). Okręt został zwodowany 11 lipca 1884 r. i dwa tygodnie później, 25 lipca udał się na próby odbiorcze. Po zakończeniu wyposażania okrętu "Torpedo Boat 193" został wcielony do służby w Queensland Maritime Defence Force pod nazwą HMQS "MOSQUITO". Torpedowiec został załadowany na parowiec "DUKE OF SUTHERLAND" należący do British India Company. Parowiec opuścił Gravesend 13 sierpnia 1884 r. i dotarł do Brisbane niemal równo osiem tygodni później, 9 października 1884 r. 11 października torpedowiec został wyładowany ze statku i przeprowadzony do nabrzeży pocztowych (Post Office) w centrum Brisbane, gdzie miał przejść przegląd i ewentualny remont, po którym rozpoczął czynną służbę. 

Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces. Jednakże zarówno wcześniejsze marynarki wojenne poszczególnych kolonii, jak i później Commonwealth Naval Forces ściśle podlegały Royal Navy (dlatego okręty zbudowane w tym okresie w materiałach źródłowych należą poniekąd do Royal Navy). Dopiero w 1909 roku premier Australii Alfred Deakin, na fali społecznego entuzjazmu wywołanego wizytą w australijskich portach Wielkiej Białej Floty i wspierany przez komandora Creswella (który od 25 lutego 1904 r. dowodził Commonwealth Naval Forces), uzyskał zgodę rządu brytyjskiego na rozbudowę własnej marynarki wojennej. 10 lipca 1911 roku król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship).

Konstrukcja

Służba

08.1883 Zamówienie okrętu.
1884 Rozpoczęcie budowy okrętu w John I. Thornycroft & Company, Church Wharf, Chiswick, Londyn, pod numerem stoczniowym 193.
11.07.1884 Wodowanie okrętu. Okręt jeszcze wtedy nosił nazwę "Torpedo Boat No. 193".
25.07.1884 Okręt udał się na próby odbiorcze.
1884 Zakończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 3300 funtów. Po zakończeniu wyposażania został wcielony do służby w Queensland Maritime Defence Force pod nazwą HMQS "MOSQUITO". 
13.08.1884 Torpedowiec został załadowany na parowiec "DUKE OF SUTHERLAND" należący do British India Company. Parowiec opuścił Gravesend 13 sierpnia 1884 r. i dotarł do Brisbane niemal równo osiem tygodni później, 9 października 1884 r.
11.10.1884 Torpedowiec został wyładowany ze statku i przeprowadzony do nabrzeży pocztowych (Post Office) w centrum Brisbane, gdzie miał przejść przegląd i ewentualny remont, po którym rozpoczął czynną służbę. 
11.03.1885 Wkrótce po wejściu do służby operacyjnej "MOSQUITO" uczestniczył w zawstydzającym incydencie, który uwypuklił potrzebę posiadania wykwalifikowanej załogi do bezpiecznej obsługi okrętu. Torpedowiec, pod dowództwem Lieutenant Drake z Royal Navy, przeprowadzał demonstracyjny rejs rzeką Brisbane z kilkoma dostojnikami na pokładzie, w tym Sekretarzem Kolonialnym (Colonial Secretary) i Premierem Queensland. Rejs, podczas którego okręt osiągnął maksymalną prędkość 14,5 węzła poruszając się pod prąd, był podobno „bardzo radosny” i „uważany za bardzo zadowalający” przez wszystkich obecnych ("The Brisbane Courier", 12 marca 1885 r.). Jednak, wkrótce po powrocie okrętu do Nabrzeża Królowej i wysadzeniu dygnitarzy, błędna komunikacja między Drake'iem i głównym inżynierem torpedowca spowodowała, że ten ostatni przedwcześnie uruchomił napęd torpedowca. Wynikające z tego powodu szarpnięcie przyłapało jednego z gości na pokładzie. Stracił on równowagę i wypadł za burtę. Na szczęście nieszczęśnika uratowało szybkie myślenie jednego z reporterów Brisbane Courier, który również znajdował się na pokładzie w celu napisania relacji z rejsu. Wskoczył on do wody i uratował ofiarę (Argus, 12 marca 1885 r .; The Brisbane Courier, 12 marca 1885 r.).
1885 - 1900 Przez pozostałą część dziewiętnastego wieku "MOSQUITO" był na przemian zaangażowany w ćwiczenia morskie z innymi okrętami Queensland Maritime Defence Force lub przebywał nieaktywny na zadaszonym slipie. W tym czasie zamontowano na pokładzie dodatkowe dwie zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead. 
05.1888 Czasami "MOSQUITO" służył jako platforma szkoleniowa dla członków Townsville Naval Brigade z siedzibą w północnym Queensland. W maju 1888 r. Captain H. T.Wright, RN, Senior Naval Officer Queensland Maritime Defence Force zaproponował, iż "MOSQUITO" wyruszyłby w rejs do Townsville wraz z kanonierką "GAYUNDAH", w celu zapewnienia członkom sił obrony morskiej stacjonujących Townsville możliwość udziału w praktyce torpedowej. Ostatecznie Premier Queensland nie zatwierdził planu, mając uzasadnione obawy dotyczące zdolności żeglugowej "MOSQUITO" na otwartym oceanie (The Brisbane Courier, 10 i 14 maja 1888 r.).
27.03.1900 Okręt mimo iż miał już kilkanaście lat, to jednak jego silnik, kadłub i kotły były w całkiem dobrym stanie. 27 marca 1900 r. przeprowadzono test prędkości. Okręt osiągnął na mili pomiarowej 16,4 węzła płynąc z prądem przypływu. 
01.03.1901 Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces.
09.04.1901 Podczas dorocznych wielkanocnych ćwiczeń z kanonierkami "GAYUNDAH" i "PALUMA" została zagubiona jedna z torped Whitehead'a.
01.1909 Przeprowadzono gruntowny remont kotła. Po zakończeniu remontu okręt aż do 1911 r. uczestniczył w manewrach wraz z innymi okrętami.
10.07.1911 Król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship). Wszystkie okręty należące do Commonwealth Naval Forces zostały do niej wcielone. Kariera "MOSQUITO" w nowej flocie nie potrwała jednak zbyt długo. 
03.1913 Okręt został zadokowany w Brisbane po raz ostatni i wycofany z eksploatacji. Pozbawiono go silników, maszyn i innego cennego wyposażenia, a następnie przeholowano do Boggy Creek - dopływu rzeki Brisbane - i porzucono w namorzynowym bagnie. 
01.1966 W styczniu 1966 r. S.G. Prior, mieszkaniec przedmieścia Brisbane w Hendra, sfotografował ocalałe elementy kadłuba "MOSQUITO" odsłonięte podczas odpływu. W latach 80-tych Prior przekazał te zdjęcia do Muzeum Morskiego Queensland (Queensland Maritime Museum). List dołączony do zdjęć zawierał szkic mapy z przybliżoną lokalizacją miejsca w którym znajdowały się resztki torpedowca w Boggy Creek. Chociaż niektóre z dróg przedstawionych na mapie już nie istniały na współczesnych planach ulic Brisbane, a przepływ Boggy Creek został skierowany na północ do swojego dawniejszego położenia w latach siedemdziesiątych XX wieku, to jednak dokument umożliwił w październiku 2009 r. autorowi i asystentowi bibliotekarza Queensland Maritime Museum, Davidowi Jonesowi przeprowadzenie badań archeologiczych tego miejsca. Jak się okazało ręczny szkic okazał się na tyle dokładny iż niemal natychmiast znaleziono resztki okrętu. Wcześniej, w 1972 r. część elementów kadłuba (część poszycia kadłuba, elementów tekowego wykończenia oraz niemal cała część rufowej opancerzonej sterówki) została wydobyta i przekazana do Queensland Museum.

Galeria

- Roger Chesneau, Eugene M. Kolesnik, eds. (1979). Conway's All the World's Fighting Ships 1860–1905. Greenwich: Conway Maritime Press.
- Dawid Lyon, Rif Winfield (2004). The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889. Chatham Publishing.
- Wikipedia oraz inne strony internetowe.