Torpedowiec II klasy zbudowany przez stocznię John I. Thornycroft & Co., Chiswick dla marynarki wojennej australijskiego stanu Queensland. Konstrukcyjnie był niemal identyczny ze zbudowanymi dla Nowej Zelandii torpedowcami typu "DEFENDER".
Kraj: Wielka Brytania (Queensland) klasa: torpedowiec
1 mina (torpeda) wytykowa McEvoy; 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownica) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt
Modernizacja
1 mina (torpeda) wytykowa McEvoy; 2 zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead; 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownica) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt
Ludzie:
Załoga
7 oficerów i marynarzy
Projekt
Australia jako samodzielne, choć niekoniecznie całkowicie niepodległe, państwo powstała dopiero w 1901, w XIX wieku na terenach dzisiejszej Australii funkcjonowało sześć niezależnych kolonii brytyjskich. Przed powstaniem Związku Australijskiego w 1901 roku, obrona kolonii opierała się o posiadane przez nie własne siły morskie, oraz wydzielony zespół okrętów Royal Navy, stacjonujący na stałe w Sydney. Pięć z sześciu australijskich kolonii utworzyło własne marynarki wojenne. Były to: Nowa Południowa Walia, Queensland, Australia Południowa, Tasmania i Wiktoria (Australia Zachodnia dysponowała jedynie własnym oddziałem artylerii nadbrzeżnej). Składały się one przede wszystkim z niewielkich jednostek przeznaczonych głównie do patrolowania wód przybrzeżnych. Stała obecność okrętów brytyjskich w Australii datuje się od 1821 roku.
Marynarka wojenna stanu Queensland została utworzona w 1883 r. po zaakceptowaniu wniosków z raportu Jervoisa-Scratchleya, pod nazwą Queensland Maritime Defence Force. Od razu rozpoczęto rozglądać się za odpowiednim sprzętem dla nowo powstałej Marynarki. Po rozpatrzeniu wszelkich możliwych rozwiązań zamówiono wkrótce dwie kanonierki ("PALUMA" i "GAYUNDAH") i torpedowiec II klasy (późniejszy "MOSQUITO"). W sierpniu 1883 r. (dane na temat konkretnej daty wahaja się pomiędzy 17 a 21 sierpnia) zamówiono w stoczni John I. Thornycroft & Co., Chiswick torpedowiec II klasy za kwotę 3300 funtów. Początkowo jego nazwa brzmiała "Torpedo Boat 193", co odpowiadało numerowi stoczniowemu nadanemu nowo budowanej jednostce. Zdecydowano się na powtórzenie konstrukcji torpedowców zamówionych przez Nową Zelandię rok wcześniej (okrętów typu "DEFENDER"). Okręt został zwodowany 11 lipca 1884 r. i dwa tygodnie później, 25 lipca udał się na próby odbiorcze. Po zakończeniu wyposażania okrętu "Torpedo Boat 193" został wcielony do służby w Queensland Maritime Defence Force pod nazwą HMQS "MOSQUITO". Torpedowiec został załadowany na parowiec "DUKE OF SUTHERLAND" należący do British India Company. Parowiec opuścił Gravesend 13 sierpnia 1884 r. i dotarł do Brisbane niemal równo osiem tygodni później, 9 października 1884 r. 11 października torpedowiec został wyładowany ze statku i przeprowadzony do nabrzeży pocztowych (Post Office) w centrum Brisbane, gdzie miał przejść przegląd i ewentualny remont, po którym rozpoczął czynną służbę.
Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces. Jednakże zarówno wcześniejsze marynarki wojenne poszczególnych kolonii, jak i później Commonwealth Naval Forces ściśle podlegały Royal Navy (dlatego okręty zbudowane w tym okresie w materiałach źródłowych należą poniekąd do Royal Navy). Dopiero w 1909 roku premier Australii Alfred Deakin, na fali społecznego entuzjazmu wywołanego wizytą w australijskich portach Wielkiej Białej Floty i wspierany przez komandora Creswella (który od 25 lutego 1904 r. dowodził Commonwealth Naval Forces), uzyskał zgodę rządu brytyjskiego na rozbudowę własnej marynarki wojennej. 10 lipca 1911 roku król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship).
Konstrukcja
Kadłub
Okręt był konstrukcyjnie niemal identyczny z dostarczonymi dla Nowej Zelandii torpedowcami II klasy typu "DEFENDER", pochodzącymi zresztą również ze stoczni Thornycroft. Kadłub był wykonany z galwanizowanej stali. Wyporność wynosiła 12 ts. W niektórych materiałach podawana jest wyporność o pół tony wyższa. Długość całkowita wynosiła 19,20 m (63 ft 0 in), długość między pionami 19,15 m (62 ft 10 in), szerokość 2,29 m (7 ft 6 in), natomiast zanurzenie 1,19 m (3 ft 10¼ in). Dane te pochodzą z "The Sail & Steam Navy List. All the ships of the Royal Navy 1815 - 1889". W opracowaniach australijskich (m.in. R. L. White “The Tasmanian Corps Torpedo Boat”; Sabretache Volume XVIII ze stycznia 1977 r. ) można znaleźć informację na temat zanurzenia podczas testów: wynosiło ono 0,33 m (1 ft 1 in) na dziobie i 0,97 m (3 ft 2 in) na rufie. Okręt miał dwa wąskie kominy, umieszczone obok siebie poprzecznie. Budowa kadłuba nie odbiegała od innych torpedowców II klasy budowanych przez stocznie brytyjskie. Kadłub został wykonany z galwanizowanej stali o grubości 1,6 mm (1/16 in).
Opancerzenie
Okręty nie posiadały opancerzenia.
Uzbrojenie
Okręt był uzbrojony w 1 minę (torpedę) wytykową McEvoy oraz 1 dwulufowy karabin maszynowy (kartaczownicę) 25,4 mm (1 in) L/40 Nordenfelt. Przed końcem XIX wieku na okręcie zamontowano dodatkowo 2 zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead. Wszystkie torpedowce II klasy używane przez kolonialne marynarki wojenne Australii i Nowej Zelandii uczestniczyły w ćwiczeniach i manewrach mających na celu zapoznanie załóg z okrętami i ich uzbrojeniem oraz symulowanie warunków, w których będą atakować wrogie jednostki w walce. Jednak "MOSQUITO" był jednym z niewielu znanych torpedowców który przeszedł realistyczny test z użyciem torpedy (miny) wytykowej. W jednym zgłoszonym przypadku torpedowiec z powodzeniem "zaatakował" drewniany stos w rzece Brisbane, uruchamiając całą wstecz tuż przed celem, tym samym wytracając pęd na tyle iż mina na końcu drzewca "starannie dotknęła celu" i wybuchła.
Napęd
Napęd okrętu był identyczny jak torpedowców typu "DEFENDER". Dwucylindrowa pionowa maszyna parowa o cylindrach podwieszanychpodwójnego rozprężania była zasilana w parę przez kocioł typu lokomotywowego (ciśnienie 130 psi). Moc osiągnięta na testach wynosiła 166 ihp. Prędkość projektowa miała oscylować w granicach 17 węzłów i taką właśnie osiągnięto na próbach morskich 25 lipca 1884 r. Zapas paliwa torpedowca wynosił 0,76 t. (15 cwt) węgla.
Służba
08.1883
Zamówienie okrętu.
1884
Rozpoczęcie budowy okrętu w John I. Thornycroft & Company, Church Wharf, Chiswick, Londyn, pod numerem stoczniowym 193.
11.07.1884
Wodowanie okrętu. Okręt jeszcze wtedy nosił nazwę "Torpedo Boat No. 193".
25.07.1884
Okręt udał się na próby odbiorcze.
1884
Zakończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 3300 funtów. Po zakończeniu wyposażania został wcielony do służby w Queensland Maritime Defence Force pod nazwą HMQS "MOSQUITO".
13.08.1884
Torpedowiec został załadowany na parowiec "DUKE OF SUTHERLAND" należący do British India Company. Parowiec opuścił Gravesend 13 sierpnia 1884 r. i dotarł do Brisbane niemal równo osiem tygodni później, 9 października 1884 r.
11.10.1884
Torpedowiec został wyładowany ze statku i przeprowadzony do nabrzeży pocztowych (Post Office) w centrum Brisbane, gdzie miał przejść przegląd i ewentualny remont, po którym rozpoczął czynną służbę.
11.03.1885
Wkrótce po wejściu do służby operacyjnej "MOSQUITO" uczestniczył w zawstydzającym incydencie, który uwypuklił potrzebę posiadania wykwalifikowanej załogi do bezpiecznej obsługi okrętu. Torpedowiec, pod dowództwem Lieutenant Drake z Royal Navy, przeprowadzał demonstracyjny rejs rzeką Brisbane z kilkoma dostojnikami na pokładzie, w tym Sekretarzem Kolonialnym (Colonial Secretary) i Premierem Queensland. Rejs, podczas którego okręt osiągnął maksymalną prędkość 14,5 węzła poruszając się pod prąd, był podobno „bardzo radosny” i „uważany za bardzo zadowalający” przez wszystkich obecnych ("The Brisbane Courier", 12 marca 1885 r.). Jednak, wkrótce po powrocie okrętu do Nabrzeża Królowej i wysadzeniu dygnitarzy, błędna komunikacja między Drake'iem i głównym inżynierem torpedowca spowodowała, że ten ostatni przedwcześnie uruchomił napęd torpedowca. Wynikające z tego powodu szarpnięcie przyłapało jednego z gości na pokładzie. Stracił on równowagę i wypadł za burtę. Na szczęście nieszczęśnika uratowało szybkie myślenie jednego z reporterów Brisbane Courier, który również znajdował się na pokładzie w celu napisania relacji z rejsu. Wskoczył on do wody i uratował ofiarę (Argus, 12 marca 1885 r .; The Brisbane Courier, 12 marca 1885 r.).
1885 - 1900
Przez pozostałą część dziewiętnastego wieku "MOSQUITO" był na przemian zaangażowany w ćwiczenia morskie z innymi okrętami Queensland Maritime Defence Force lub przebywał nieaktywny na zadaszonym slipie. W tym czasie zamontowano na pokładzie dodatkowe dwie zrzutnie torped 356 mm (14 in) Whitehead.
05.1888
Czasami "MOSQUITO" służył jako platforma szkoleniowa dla członków Townsville Naval Brigade z siedzibą w północnym Queensland. W maju 1888 r. Captain H. T.Wright, RN, Senior Naval Officer Queensland Maritime Defence Force zaproponował, iż "MOSQUITO" wyruszyłby w rejs do Townsville wraz z kanonierką "GAYUNDAH", w celu zapewnienia członkom sił obrony morskiej stacjonujących Townsville możliwość udziału w praktyce torpedowej. Ostatecznie Premier Queensland nie zatwierdził planu, mając uzasadnione obawy dotyczące zdolności żeglugowej "MOSQUITO" na otwartym oceanie (The Brisbane Courier, 10 i 14 maja 1888 r.).
27.03.1900
Okręt mimo iż miał już kilkanaście lat, to jednak jego silnik, kadłub i kotły były w całkiem dobrym stanie. 27 marca 1900 r. przeprowadzono test prędkości. Okręt osiągnął na mili pomiarowej 16,4 węzła płynąc z prądem przypływu.
01.03.1901
Marynarki wojenne poszczególnych stanów zostały zlikwidowane 1 marca 1901 r., kiedy to nowa konstytucja zabroniła stanom posiadania osobnych sił zbrojnych i powstała Commonwealth Naval Forces.
09.04.1901
Podczas dorocznych wielkanocnych ćwiczeń z kanonierkami "GAYUNDAH" i "PALUMA" została zagubiona jedna z torped Whitehead'a.
01.1909
Przeprowadzono gruntowny remont kotła. Po zakończeniu remontu okręt aż do 1911 r. uczestniczył w manewrach wraz z innymi okrętami.
10.07.1911
Król Jerzy V oficjalnie sygnował akt powstania niezależnej Royal Australian Navy, przewidujący jednocześnie dla jej okrętów skrót HMAS (His/Her Majesty’s Australian Ship). Wszystkie okręty należące do Commonwealth Naval Forces zostały do niej wcielone. Kariera "MOSQUITO" w nowej flocie nie potrwała jednak zbyt długo.
03.1913
Okręt został zadokowany w Brisbane po raz ostatni i wycofany z eksploatacji. Pozbawiono go silników, maszyn i innego cennego wyposażenia, a następnie przeholowano do Boggy Creek - dopływu rzeki Brisbane - i porzucono w namorzynowym bagnie.
01.1966
W styczniu 1966 r. S.G. Prior, mieszkaniec przedmieścia Brisbane w Hendra, sfotografował ocalałe elementy kadłuba "MOSQUITO" odsłonięte podczas odpływu. W latach 80-tych Prior przekazał te zdjęcia do Muzeum Morskiego Queensland (Queensland Maritime Museum). List dołączony do zdjęć zawierał szkic mapy z przybliżoną lokalizacją miejsca w którym znajdowały się resztki torpedowca w Boggy Creek. Chociaż niektóre z dróg przedstawionych na mapie już nie istniały na współczesnych planach ulic Brisbane, a przepływ Boggy Creek został skierowany na północ do swojego dawniejszego położenia w latach siedemdziesiątych XX wieku, to jednak dokument umożliwił w październiku 2009 r. autorowi i asystentowi bibliotekarza Queensland Maritime Museum, Davidowi Jonesowi przeprowadzenie badań archeologiczych tego miejsca. Jak się okazało ręczny szkic okazał się na tyle dokładny iż niemal natychmiast znaleziono resztki okrętu. Wcześniej, w 1972 r. część elementów kadłuba (część poszycia kadłuba, elementów tekowego wykończenia oraz niemal cała część rufowej opancerzonej sterówki) została wydobyta i przekazana do Queensland Museum.
Galeria
Mosquito (1884)
HMQS Mosquito
Zdjęcie okrętu z 1901 r. Z zasobów John Oxley Library, State Library of Queensland.
HMQS Mosquito
Zdjęcie z 1889 r. przedstawiające okręty i statki na rzece Brisbane. W centrum zdjęcia znajduje się slup HMS "Egeria". Torpedowiec HMQS "Mosquito" znajduje się u dołu zdjęcia. Z zasobów John Oxley Library, State Library of Queensland.
HMQS Mosquito
Model okrętu znajdujący się w Queensland Museum.
HMQS Mosquito
Zdjęcie pochodzące z 1901 r. przedstawiające marynarzy na pokładzie torpedowca.
HMQS Mosquito
Rufowa sterówka okrętu, znajdująca się w kolekcji Queensland Museum, South Bank. Note.
HMQS Mosquito
Zdjęcie z zasobów S. Prior i Queensland Maritime Museum wykonane w 1966 r., przedstawiające sekcję dziobową okrętu.
HMQS Mosquito
Zdjęcie z zasobów S. Prior i Queensland Maritime Museum, wykonane w 1966 r. przedstawiające elementy części rufowej porzuconego kadłuba.
HMQS Mosquito
Mozaika z dwóch zdjęć opuszczonego kadłuba "Mosquito" wykonanych w 1966 r., Po prawej stronie znajduje się część dziobowa torpedowca, natomiast po lewej dalsza część sekcji dziobowej wraz z miejscem posadowienia komina (zaznaczonym strzałką).