Spis treści:

• Z życia flot - Sobański Maciej S., Palasek Jarosław
• Morskie pamiątki Paragwaju - Ehlers Hartmut - Artykuł przybliża unikalne dziedzictwo marynarki wojennej Paragwaju (Armada Paraguaya). Mimo że jest to państwo śródlądowe, jego położenie nad rzekami Paragwaj i Parana ukształtowało bogatą i burzliwą historię morską o charakterze rzecznym. Opracowanie koncentruje się na zachowanych artefaktach i jednostkach pływających, w tym na historycznych kanonierkach rzecznych "PARAGUAY" i "HUMAITÁ" z lat 30. XX wieku, które brały udział w wojnie o Chaco, a dziś pełnią funkcję pływających muzeów i pomników w stolicy kraju, Asunción. Autor opisuje również inne relikwie wojenne, takie jak działa, kotwice i monumenty upamiętniające zacięte walki z okresu wojny o Gran Chaco (1932-1935) oraz wyniszczającej wojny z Trójprzymierzem (1864-1870). Tekst, bogato ilustrowany archiwalnymi i współczesnymi fotografiami, podkreśla specyfikę tej floty, która od ponad wieku odgrywa kluczową rolę w patrolowaniu granic i wsparciu logistycznym.
• Japoński pancernik "MIKASA" - Glock Michał - Artykuł stanowi szczegółową monografię najsłynniejszego japońskiego okrętu wojennego ery przeddrednotów, który był dumą Cesarskiej Marynarki Wojennej i okrętem flagowym admirała Tōgō Heihachirō. Autor przybliża czytelnikom genezę powstania jednostki, zbudowanej w brytyjskiej stoczni na zmodyfikowanym projekcie typu "FORMIDABLE", oraz dogłębnie analizuje jej specyfikację techniczną, uzbrojenie i opancerzenie. Centralnym punktem artykułu jest opis kluczowej roli pancernika w wojnie rosyjsko-japońskiej, ze szczególnym uwzględnieniem jego prowadzenia w decydującej bitwie pod Cuszimą w 1905 roku, gdzie "MIKASA" przetrwała liczne trafienia, prowadząc flotę do historycznego zwycięstwa. Glock omawia również powojenne losy okrętu, w tym katastrofalną eksplozję w rufowej komorze amunicyjnej we wrześniu 1905 roku, a następnie jego unikalny los jako jedynego zachowanego do dziś na świecie pancernika typu przeddrednot, który po kompleksowej renowacji pełni funkcję okrętu-muzeum w porcie Yokosuka.
• Operacja trałowania min w Dardanelach (25 lutego - 17 marca 1915) - Nykiel Piotr - Prezentowane opracowanie stanowi szczegółową rekonstrukcję alianckich prób oczyszczenia wód cieśniny Dardanele z osmańskich pól minowych, które bezpośrednio poprzedzały wielki, choć zakończony klęską, atak flot Sprzymierzonych z 18 marca 1915 roku. Autor analizuje specyfikę i trudności tych działań, wskazując na niewystarczające przygotowanie jednostek trałujących (często były to cywilne trawlery z niewyszkolonymi załogami), silne prądy morskie w cieśninie oraz skuteczny ostrzał prowadzony przez tureckie baterie nadbrzeżne, które uniemożliwiały systematyczne i bezpieczne trałowanie. Artykuł rzuca również światło na taktykę obronną Imperium Osmańskiego, w tym na kluczową rolę odgrywaną przez pola minowe (w tym słynne, skrycie postawione miny przez turecki stawiacz min "NUSRET"), które ostatecznie doprowadziły do zatopienia kilku alianckich pancerników podczas głównego natarcia. Tekst Nykiela, oparty na rzetelnej kwerendzie źródeł (w tym archiwaliów tureckich i brytyjskich), jest cenionym w polskiej literaturze przedmiotu studium, które w wyczerpujący sposób wyjaśnia przyczyny niepowodzenia alianckiej operacji morskiej i jej wpływ na dalszy przebieg kampanii gallipolskiej.
• Brytyjskie slupy lat 1926-1946 (część II) - Sobański Maciej S. - W drugiej części opracowania Sobański koncentruje się na kolejnych, dojrzalszych konstrukcyjnie seriach brytyjskich slupów, w tym na typach "SHOREHAM", "BITTERN", "EGRET" oraz legendarnym "BLACK SWAN". Autor szczegółowo analizuje ewolucję ich specyfikacji technicznej, zwracając szczególną uwagę na wzmocnienie uzbrojenia przeciwlotniczego i zwalczania okrętów podwodnych (ZOP), co było bezpośrednią odpowiedzią na rosnące zagrożenie ze strony niemieckich U-Bootów. Tekst opisuje również intensywne działania bojowe tych jednostek w trakcie II wojny światowej, podkreślając ich kluczową, choć często niedocenianą rolę w osłonie alianckich konwojów na Atlantyku, w rejonie Morza Północnego i w operacjach desantowych. Opracowanie, bogate w rysunki techniczne i zestawienia taktyczno-techniczne, utrzymuje wysoki, merytoryczny standard charakterystyczny dla twórczości Sobańskiego, będąc cennym źródłem dla badaczy historii Royal Navy.
• Tajemnice Morza Karskiego - Sobański Maciej S. - Opracowanie to poświęcone jest mało znanemu, a zarazem niezwykle surowemu teatrowi działań wojennych II wojny światowej, jakim były arktyczne wody Morza Karskiego. Tekst koncentruje się na operacjach morskich prowadzonych w tym rejonie, ze szczególnym uwzględnieniem działalności niemieckich U-Bootów oraz działań radzieckiej Floty Północnej mających na celu obronę szlaków żeglugowych i baz arktycznych. W literaturze przedmiotu artykuł ten jest często cytowany jako kluczowe źródło opisujące okoliczności zatopienia niemieckiego okrętu podwodnego typu "VIIC", "U-639", który 28 sierpnia 1943 roku został wykryty i storpedowany przez radziecki okręt podwodny "S-101" na północny wschód od przylądka Żelania. Była to jedyna strata niemieckich okrętów podwodnych w tym regionie w trakcie kampanii z 1943 roku.
• Amerykańskie okręty dowodzenia (część II) jednostki typów "APPALACHIAN", "ANCON" i "MOUNT MCKINLEY" - Palasek Jarosław - Tekst ten stanowi bezpośrednią kontynuację i rozwinięcie tematyki zapoczątkowanej w poprzednim numerze, głęboko analizując ewolucję specjalistycznej klasy okrętów oznaczanych symbolem AGC (Amphibious Force Command Ship), które odegrały kluczową rolę w alianckich operacjach desantowych II wojny światowej. W tej części cyklu autor koncentruje się na przełomowych jednostkach, które zdefiniowały standardy amerykańskich okrętów dowodzenia. Szczególną uwagę poświęca USS "ANCON" (AGC-4), będącemu wczesną i udaną konwersją przedwojennego liniowca pasażerskiego, który udowodnił wartość koncepcji "pływającego sztabu" podczas wielkich operacji na Morzu Śródziemnym i w Normandii. Jeszcze większy nacisk Palasek kładzie na USS "APPALACHIAN" (AGC-1) oraz USS "MOUNT MCKINLEY" (AGC-7), które były pierwszymi w historii jednostkami zaprojektowanymi i zbudowanymi od stępki z myślą o pełnieniu funkcji okrętów dowodzenia siłami desantowymi. Autor szczegółowo opisuje ich specyfikację techniczną, wyróżniającą się rozbudowanymi centrami łączności i pomieszczeniami sztabowymi (tzw. "plotting rooms"), wyposażonymi w najnowocześniejsze wówczas systemy radarowe i radiowe. Pozwalało to na precyzyjną koordynację działań floty, lotnictwa i wojsk lądowych w czasie rzeczywistym, co było wsparte zwiększonym zapleczem bytowym i biurowym dla dowodzącego admirała oraz jego licznej grupy sztabowej. Opracowanie dokumentuje również chrzest bojowy tych jednostek w najbardziej skomplikowanych operacjach wojennych, od lądowania w Normandii, przez krwawe desanty na wyspach Pacyfiku (m.in. Iwo Jima i Okinawa), aż po koniec działań wojennych. Artykuł, wzbogacony o rysunki techniczne, schematy rozmieszczenia pomieszczeń i archiwalne fotografie, pozostaje jednym z najbardziej wyczerpujących i rzetelnych polskich opracowań poświęconych tej fascynującej, a często pomijanej klasie okrętów wojennych.
• Hiszpańskie niszczyciele typu "OQUENDO" (część III) - Lissaraga Antonio G. E., Mitiukow Nikołaj W. - Artykuł stanowi zwieńczenie trzyodcinkowego cyklu poświęconego tej serii jednostek. Opracowanie koncentruje się na ostatecznym etapie historii tych okrętów, opisując ich wejście do służby w Marynarce Wojennej Hiszpanii (Armada Española) na przełomie lat 60. i 70. XX wieku oraz ich operacyjne wykorzystanie w okresie zimnej wojny. Autorzy szczegółowo analizują losy trzech faktycznie zbudowanych jednostek - "OQUENDO" (D-41), "ROGER DE LAURIA" (D-42) i "MARQUÉS DE LA ENSENADA" (D-43) - które były realizacją pierwotnego, powojennego projektu z 1943 roku, przewidującego budowę aż dziewięciu okrętów inspirowanych francuskimi rozwiązaniami konstrukcyjnymi, mających zastąpić starsze niszczyciele typu "CHURRUCA". Tekst omawia również proces ich stopniowego wycofywania ze służby w latach 1978-1988, podkreślając, że były to ostatnie jednostki tej klasy zbudowane w rodzimych hiszpańskich stoczniach.
• Chińskie "niewidzialne" katamarany (okręty rakietowe typu "22"/"22XX")- Ciechanowski Rafał - Artykuł stanowi jedno z pierwszych w polskiej literaturze marynistycznej szczegółowych omówień chińskich kutrów rakietowych typu "022" (oznaczeniu NATO: "HOUBEI"), które weszły do służby w Marynarce Wojennej Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej (PLAN) w połowie pierwszej dekady XXI wieku. Autor koncentruje się na innowacyjnej konstrukcji tych jednostek, które są szybkimi, wielozadaniowymi katamaranami o napędzie wodnostrumieniowym, zaprojektowanymi do działania na płytkich wodach przybrzeżnych. Kluczowym aspektem artykułu jest analiza cech "stealth" (obniżonej wykrywalności) tych okrętów, uzyskanych dzięki kanciastej nadbudowie i specjalnym powłokom, co w połączeniu z wysoką prędkością (sięgającą 36-38 węzłów) czyniło je trudnym celem dla przeciwnika. Ciechanowski szczegółowo opisuje również ich potencjał bojowy, w tym główne uzbrojenie w postaci przeciwokrętowych pocisków rakietowych (takich jak YJ-83), które nadawały tym niewielkim jednostkom (o wyporności ok. 225-250 ton) znaczną siłę uderzeniową w ramach asymetrycznej strategii obrony wybrzeża Chin.
• Tajemniczy "JURIJ DOŁGORUKIJ" - Radziemski Jan - Autor poświęca to opracowanie rosyjskiemu strategicznemu atomowemu okrętowi podwodnemu "JURIJ DOŁGORUKIJ", będącemu jednostką prototypową projektu 955 "BOREJ". Tytułowa "tajemniczość" wynikała z faktu, że w momencie publikacji artykułu okręt ten zmagał się z poważnymi opóźnieniami w budowie, którą rozpoczęto w 1996 roku, głównie z powodu wieloletnich problemów z opracowaniem i integracją nowego pocisku balistycznego R-30 "Buława". Autor analizuje strategiczne znaczenie tej jednostki dla rosyjskiej Floty Północnej, która miała zastąpić wycofywane starsze okręty ery radzieckiej, oraz szczegółowo omawia trudności techniczne i programowe sprawiające, że losy tego kluczowego elementu morskich sił jądrowych Rosji pozostawały w tamtym czasie niepewne. Tekst ten stanowi cenne, odzwierciedlające stan wiedzy z połowy pierwszej dekady XXI wieku, źródło dokumentujące wczesny, pełen wyzwań etap rozwoju najnowszej generacji rosyjskich podwodnych niszczycieli miast, które ostatecznie weszły do aktywnej służby dopiero w kolejnej dekadzie (okręt ten przyjęto do floty w styczniu 2013 roku).

Pod koniec numeru znajduje się dział z recenzjami.