Spis treści:

• Z życia flot - Sobański Maciej S., Palasek Jarosław
• "Najjaśniejsza czwórka" - Alamillo Alejandro A., Mitiukow Nikołaj W. - Artykuł stanowi szczegółowe studium historii czterech hiszpańskich jednostek wojennych ("PILAR", "PAS", "EULALIA", "ALSEDO") z końca XIX wieku. Współpraca hiszpańskiego i rosyjskiego badacza marynarki wojennej zaowocowała kompleksową analizą, która śledzi genezę projektu, proces stoczniowy oraz specyfikację taktyczno-techniczną tych kanonierek (niewielkich okrętów patrolowych), zwodowanych w latach 1881-1882. Autorzy dokładnie opisują ich konstrukcję kadłuba, parametry napędu i specyficzne uzbrojenie, a następnie przedstawiają chronologiczną kronikę ich służby operacyjnej. Opracowanie obejmuje nie tylko rutynowe patrole na wodach macierzystych, ale także udział tych jednostek w działaniach kolonialnych i zabezpieczaniu interesów Imperium Hiszpańskiego w tamtym okresie, opierając się na rzetelnej kwerendzie w dostępnych archiwach morskich obu krajów.
• Wojna, która nigdy nie wybuchła - norwesko-szwedzkie plany plany operacyjne 1905 roku - Meister Jürg - Opracowanie to stanowi szczegółową analizę militarnych przygotowań obu stron w okresie głębokiego kryzysu dyplomatycznego, który towarzyszył pokojowemu rozwiązaniu unii między Norwegią a Szwecją w 1905 roku. Autor rekonstruuje tajne plany operacyjne szwedzkiego i norweskiego dowództwa, ze szczególnym uwzględnieniem aspektów morskich i przybrzeżnych, takich jak rozmieszczenie okrętów, stan fortyfikacji nadmorskich oraz strategie ewentualnej blokady czy działań desantowych. Tekst ukazuje, jak bliski realizacji był ten scenariusz zbrojny, a jednocześnie podkreśla, że ostatecznie to przewaga dyplomacji (negocjacje w Karlstad) oraz międzynarodowa presja zapobiegły wybuchowi konfliktu, czyniąc z tych dokumentów fascynujący przykład "historii, która mogła się wydarzyć", a która pozostała wyłącznie na papierze sztabowych planistów.
• Japońskie krążowniki ciężkie typu FURUTAKA i AOBA (część I) - Sobański Maciej S. - Artykuł stanowi on pierwszą część obszernej, trzyodcinkowej monografii poświęconej pierwszym nowoczesnym dużym krążownikom zbudowanym dla japońskiej floty, które - choć pierwotnie nie były jeszcze oficjalnie klasyfikowane jako "ciężkie" - wyznaczyły nowy standard w japońskim okrętownictwie, łącząc silne uzbrojenie główne kalibru 203 mm z wysoką prędkością przekraczającą 33 węzły. W tej pierwszej części opracowania autor koncentruje się na genezie projektu, analizując wymagania taktyczno-techniczne japońskiego dowództwa, które dążyło do uzyskania przewagi nad krążownikami potencjalnych przeciwników - przede wszystkim USA i Wielkiej Brytanii - na wodach Pacyfiku. Szczegółowo omawia architekturę kadłuba, układ siłowni, opancerzenie oraz pierwotne uzbrojenie, w tym charakterystyczne pojedyncze wieże dział głównych, które wyróżniały typy FURUTAKA i wczesny AOBA. Tekst zawiera również opis stoczniowego powstawania czterech jednostek tego typu - "FURUTAKA", "KAKO", "AOBA" i "KINUGASA" - w latach 20. XX wieku, a także kronikę ich wczesnych lat eksploatacji, obejmującą rejsy szkoleniowe, manewry floty oraz pierwsze modernizacje mające na celu wyeliminowanie wykrytych wad konstrukcyjnych, takich jak problemy ze statecznością.
• Niemieckie lotnictwo morskie na Bałtyku w latach 1935-45 - Federowicz Przemysław - Artykuł stanowi kompleksowe studium rozwoju i działań niemieckiego lotnictwa morskiego ("Marineflieger") na akwenie Morza Bałtyckiego, począwszy od jego odbudowy i rozbudowy w okresie międzywojennym (od 1935 roku), aż po finalne miesiące II wojny światowej w 1945 roku. Autor szczegółowo omawia strukturę organizacyjną tych jednostek, rodzaje eksploatowanych samolotów i łodzi latających, a także infrastrukturę bazową, w tym kluczowe ośrodki takie jak baza lotnictwa morskiego w Dziwnowie ("Dievenow") czy obiekty w Świnoujściu. Opracowanie śledzi ewolucję zadań stawianych przed niemieckim lotnictwem morskim na Bałtyku, które obejmowały rozpoznanie, zwalczanie okrętów podwodnych, stawianie min oraz wsparcie działań nawodnych "Kriegsmarine". Federowicz analizuje zarówno wczesny okres szkoleniowo-eksperymentalny (w tym działalność ośrodków doświadczalnych, np. torpedowni), jak i intensywne operacje bojowe z lat 1939-1945. Uwzględnia on wpływ tych działań na przebieg walk na tym zamkniętym teatrze operacyjnym, w tym w kontekście osłony konwojów czy późniejszej ewakuacji wojsk i ludności cywilnej pod koniec wojny. Publikacja ta pozostaje cennym źródłem dla badaczy i entuzjastów historii lotnictwa i wojen morskich, oferując szczegółowy wgląd w specyfikę operacji lotniczych na Bałtyku w jednym z najtrudniejszych okresów w historii regionu.
• Brytyjskie slupy lat 1926-1946 (część III) - Sobański Maciej S. - Artykuł stanowi on trzeci odcinek obszernej, czteroczęściowej monografii poświęconej brytyjskim slupom (okrętom eskortowym) zbudowanym i eksploatowanym w okresie międzywojennym oraz podczas II wojny światowej. Poprzednie części cyklu ukazały się w numerach 2/2005 (część I) oraz 3/2005 (część II), a zakończył go numer 5/2005 (część IV). W tej konkretnej, trzeciej części autor kontynuuje szczegółową analizę ewolucji konstrukcyjnej tych jednostek, które odgrywały kluczową rolę w ochronie konwojów i zwalczaniu okrętów podwodnych. Opracowanie koncentruje się na dalszych etapach rozwoju tej klasy okrętów, obejmując prawdopodobnie zaawansowane typy z końca lat 30. i początku lat 40. XX wieku (takie jak typy BITTERN, EGRET lub wprowadzany masowo typ BLACK SWAN), ze szczególnym uwzględnieniem modyfikacji ich uzbrojenia przeciwlotniczego i przeciwpodwodnego w trakcie trwania działań wojennych.
• Kotka 16 lipca 1944 roku - Sobański Maciej S. - Artykuł stanowi szczegółową rekonstrukcję dramatycznych wydarzeń, do których doszło w fińskim porcie Kotka w Zatoce Fińskiej podczas II wojny światowej. Głównym tematem tekstu jest opis starannie przygotowanego ataku silnej formacji radzieckiego lotnictwa morskiego na jednostki wojenne kotwiczące w porcie, który miał miejsce 16 lipca 1944 roku po godzinie 17:00. W wyniku tego nalotu, w którym wzięło udział ponad 130 samolotów, doszło do zatopienia niemieckiego krążownika przeciwlotniczego (Flakschiff) "NIOBE". Była to jednostka o nietypowej historii, gdyż pierwotnie stanowiła holenderski okręt obrony wybrzeża typu GELDERLAND, przejęty i przebudowany przez Niemców na pływającą baterię przeciwlotniczą w celu wzmocnienia obrony przeciwlotniczej w rejonie Zatoki Fińskiej. Maciej S. Sobański w swoim artykule analizuje nie tylko sam przebieg nalotu i taktykę zastosowaną przez radzieckie lotnictwo, ale także kontekst operacyjny tych działań, osadzając je w szerszej perspektywie walk na Bałtyku w lecie 1944 roku (w okresie ofensywy wyborgo-pietrozawodskiej). Autor przedstawia bilans strat, reakcję obrony przeciwlotniczej oraz dalsze losy wraku jednostki, który został podniesiony i zezłomowany dopiero w 1953 roku. Publikacja ta jest cennym źródłem dla badaczy historii wojen morskich, oferującym dogłębny wgląd w jedną z najbardziej spektakularnych akcji radzieckiego lotnictwa morskiego przeciwko celom nawodnym w końcowym okresie II wojny światowej.
• Amerykańskie okręty dowodzenia (część III) jednostki typów APPALACHIAN, ANCON i MOUNT MCKINLEY - Palasek Jarosław - Artykuł stanowi on trzecią część obszernej serii poświęconej amerykańskim okrętom dowodzenia (oznaczanym symbolem AGC - "Amphibious Force Command Ship"), które odgrywały kluczową rolę w koordynowaniu złożonych operacji desantowych podczas II wojny światowej i w okresie powojennym. W tym odcinku autor koncentruje się na trzech specyficznych typach tych jednostek: APPALACHIAN, ANCON oraz MOUNT MCKINLEY. Opracowanie szczegółowo omawia proces ich powstawania, który często polegał na zaawansowanej konwersji cywilnych statków pasażersko-towarowych (np. pierwotnie zbudowanych dla Panama Railroad Company) w pływające centra dowodzenia i łączności, wyposażone w rozbudowane systemy radiokomunikacyjne oraz specjalistyczne pomieszczenia sztabowe dla dowódców operacji desantowych. Jarosław Palasek analizuje nie tylko specyfikację techniczną, możliwości napędowe i uzbrojenie przeciwlotnicze tych okrętów, ale także ich bogatą kronikę służby bojowej, w tym udział w kluczowych operacjach, takich jak lądowanie w Normandii (gdzie USS "ANCON" pełnił funkcję okrętu dowodzenia na plaży Omaha) czy działania na teatrach wojny na Pacyfiku. Artykuł stanowi cenne źródło dla badaczy i entuzjastów historii marynarki wojennej, rzucając światło na specyfikę i operacyjne znaczenie "mózgu" floty desantowej, jakim były te wyspecjalizowane jednostki.
• United States Coast Guard w Wietnamie - Taras Piotr - Artykuł stanowi specjalistyczną analizę udziału amerykańskiej Straży Przybrzeżnej (USCG) w działaniach wojennych w Wietnamie, koncentrując się na jej kluczowej, choć często pomijanej w popularnych opracowaniach, roli w morskich operacjach interdycyjnych. Autor szczegółowo opisuje powołanie pod koniec 1965 roku specjalnych jednostek patrolowych (takich jak Coast Guard Squadron One), które zostały wyposażone w kutry patrolowe (m.in. typu POINT), przeznaczone do działań na wodach przybrzeżnych i rzecznych. Piotr Taras, znany polski historyk wojskowości specjalizujący się w konfliktach zbrojnych XX wieku i historii marynarki wojennej, w swoim tekście rekonstruuje przebieg operacji "Market Time", której głównym celem było blokowanie infiltracji zaopatrzenia i broni dla sił Wietkongu wzdłuż wybrzeża Wietnamu Południowego. Artykuł omawia nie tylko specyfikę techniczną i możliwości bojowe wykorzystywanych kutrów, ale także codzienne realia służby załóg USCG, które musiały stawić czoła wyzwaniom taktycznym, trudnym warunkom klimatycznym oraz specyfice wojny partyzanckiej w środowisku rzecznym i przybrzeżnym. Publikacja ta jest cennym źródłem dla badaczy dziejów wojny wietnamskiej, rzucającym nowe światło na współdziałanie różnych rodzajów sił zbrojnych USA i specyfikę zadań realizowanych przez amerykańską Straż Przybrzeżną w strefie konfliktu.
• Indonezyjskie korwety rakietowe typu FATAHILLAH - Schiele Marcin - Artykuł stanowi szczegółową monografię serii trzech korwet rakietowych zbudowanych dla indonezyjskiej marynarki wojennej (TNI-AL) w holenderskiej stoczni Wilton-Fijenoord pod koniec lat 70. XX wieku. W skład tej serii wchodzą jednostki: KRI "FATAHILLAH" (361) - wprowadzona do służby 22 grudnia 1977 roku, KRI "MALAHAYATI" (362) oraz KRI "NALA" (363), która wyróżnia się posiadaniem lądowiska i teleskopowego hangaru dla lekkiego śmigłowca. Korwety te mają wyporność około 1200 ton standardowo i 1450 ton pełną, a ich załoga liczy 99 osób. W artykule autor szczegółowo omawia specyfikację techniczną tych jednostek, w tym ich napęd, wymiary (długość około 72-84 metrów), uzbrojenie rakietowe, artyleryjskie i przeciwpodwodne (w tym wyrzutnie torpedowe i rakietowe bomby głębinowe Bofors 375 mm). Schiele analizuje również ich rolę operacyjną w indonezyjskiej flocie, uwzględniając zarówno zadania patrolowe na rozległych wodach archipelagu indonezyjskiego, jak i udział w ćwiczeniach bojowych oraz misjach ratowniczych, takich jak poszukiwania po tsunami czy operacje na Morzu Balijskim. Publikacja ta stanowi cenne źródło dla badaczy nowoczesnych flot azjatyckich, prezentując kompleksowy obraz tych wszechstronnych jednostek, które pozostają w aktywnej służbie od ponad 45 lat.
• Norweskie poduszkowce typu SKJOLD - Nitka Andrzej - Tytułowe "poduszkowce" to w rzeczywistości norweskie okręty rakietowe typu SKJOLD (SKJOLD-KLASSEN), które technicznie są klasyfikowane jako poduszkowce bocznościenne (ang. "Surface Effect Ships" - SES), a w oficjalnej nomenklaturze Royal Norwegian Navy pełnią rolę szybkich korwet rakietowych o obniżonej wykrywalności lub kutrów patrolowych. W swoim opracowaniu autor szczegółowo omawia specyfikę tej nowatorskiej konstrukcji, która łączy cechy katamaranu z systemem poduszki powietrznej, co pozwala jednostkom tym na osiągnięcie ekstremalnej prędkości sięgającej 60 węzłów (ponad 110 km/h). Nitka analizuje nie tylko parametry taktyczno-techniczne, takie jak wyporność, napęd czy zaawansowane uzbrojenie (w tym pociski przeciwokrętowe i systemy obrony przeciwlotniczej), ale także unikalne cechy stealth tych jednostek, które minimalizują ich wykrywalność dla radarów i czujników akustycznych. Artykuł przedstawia również genezę programu "New FPB", który doprowadził do powstania tej serii okrętów, oraz ich operacyjną rolę w zabezpieczaniu rozległego, skalistego wybrzeża Norwegii. Publikacja ta stanowi cenne źródło wiedzy dla entuzjastów i badaczy nowoczesnej techniki morskiej, oferując wgląd w jedno z najbardziej zaawansowanych technologicznie rozwiązań w dziedzinie szybkiego okrętownictwa bojowego.

Pod koniec numeru znajduje się dział z recenzjami.