Spis treści:

• Z życia flot - Sobański Maciej S.
• "SAN FRANCISCO" 8 stycznia 2005 - Sobański Maciej S. - Tekst opisuje poważny incydent morski z udziałem amerykańskiego atomowego okrętu podwodnego USS "SAN FRANCISCO" (SSN-711). 8 stycznia 2005 roku, około 360 mil morskich na południowy wschód od Guamu, jednostka ta zderzyła się na dużej prędkości z nieznaną podwodną górą. Kolizja spowodowała katastrofalne uszkodzenia dziobu okrętu i śmierć jednego marynarza, jednak dzięki szybkim działaniom załogi jednostka nie zatonęła i zdołała bezpiecznie powrócić do portu.
• Zajęcie Guam - McSherry Patrick, Mitiukow Nikołaj W. - Artykuł opisuje bezkrwawe przejęcie wyspy Guam przez Stany Zjednoczone w czerwcu 1898 roku podczas wojny hiszpańsko-amerykańskiej. Głównym wydarzeniem było przybycie 20 czerwca amerykańskiego krążownika USS "CHARLESTON", któremu towarzyszyły trzy statki transportowe z piechotą morską. Zaskakującym elementem tej operacji był całkowity brak świadomości hiszpańskiego garnizonu co do trwającego stanu wojny, gdyż władze w Madrycie nie poinformowały tej odległej placówki o wybuchu konfliktu. 21 czerwca 1898 roku amerykański oficer przedstawił gubernatorowi Juanowi Marinie ultimatum z żądaniem natychmiastowej kapitulacji w ciągu 30 minut. Zdając sobie sprawę z całkowitego braku środków obrony i przytłaczającej przewagi sił amerykańskich, gubernator bez walki podpisał akt kapitulacji. Hiszpańscy żołnierze i urzędnicy zostali rozbrojeni i wzięci do niewoli, a nad Fortem Santa Cruz podniesiono amerykańską flagę. W rezultacie tego incydentu, będącego jedynym starciem tej wojny na Guam, wyspa stała się pierwszą posiadłością Stanów Zjednoczonych na Pacyfiku, co miało kluczowe znaczenie dla przyszłej ekspansji morskiej USA w tym regionie.
• Niemieckie okręty liniowe typu "KÖNIG" (część II) - Sobański Maciej S. - Tekst ten stanowi kontynuację monografii poświęconej niemieckim pancernikom (drednotom) typu "KÖNIG", w skład którego wchodziły jednostki: "KÖNIG", "GROSSER KURFÜRST", "MARKGRAF" i "KRONPRINZ". Podczas gdy pierwsza część artykułu (zamieszczona w numerze 69/2005) koncentrowała się na genezie projektu, specyfikacji technicznej i procesie budowy, część druga skupia się na ich historii operacyjnej i ostatecznym losie. Autor szczegółowo opisuje służbę tych okrętów w Kaiserliche Marine podczas I wojny światowej, w tym ich kluczową rolę w największych starciach morskich tego konfliktu, takich jak bitwa jutlandzka (1916 r.) oraz operacja "Albion" na Bałtyku (1917 r.). Artykuł porusza również kwestie kolizji, uszkodzeń bojowych i modyfikacji wprowadzanych w toku działań wojennych. Finalna część opracowania dokumentuje internowanie Hochseeflotte w bazie Scapa Flow po rozejmie z 1918 roku oraz dramatyczne, samoczynne zatopienie tych jednostek przez własne załogi 21 czerwca 1919 roku, w celu niedopuszczenia do ich przejęcia przez aliantów.
• Brytyjskie slupy lat 1926-1946 (część I) - Sobański Maciej S. - W pierwszej części artykułu autor koncentruje się na genezie i rozwoju koncepcji slupa (ang. sloop) w Royal Navy w okresie międzywojennym, ze szczególnym uwzględnieniem najwcześniejszych typów jednostek, takich jak "BRIDGEWATER" czy "HASTINGS". Opracowanie szczegółowo opisuje ich specyfikację techniczną, uzbrojenie, napęd oraz ewolucję konstrukcyjną, która była odpowiedzią na rosnące zapotrzebowanie brytyjskiej admiralicji na uniwersalne jednostki eskortowe, zdolne do zwalczania okrętów podwodnych, trałowania i ochrony konwojów. Sobański nakreśla również wstępne etapy ich służby operacyjnej, prowadzące do wybuchu II wojny światowej, podczas której slupy odegrały kluczową, choć często niedocenianą rolę w bitwie o Atlantyk i na innych teatrach działań.
• Radzieckie monitory typu "SZIŁKA" - Strelbickij Konstantin B. - Opracowanie poświęcone jest radzieckim rzecznym monitorom typu "SZIŁKA" (oznaczenie projektowe "SБ-57"), które były budowane w stoczniach ZSRR (m.in. w Kijowie) w latach 1939-1941. Artykuł szczegółowo omawia genezę tego projektu, specyfikację techniczną, konstrukcję kadłuba oraz specyficzne uzbrojenie artyleryjskie tych jednostek, które miały zapewniać wsparcie ogniowe dla wojsk lądowych i bronić rzek. Autor analizuje również początkowe plany ich rozmieszczenia (m.in. w kontekście flotylli amurskiej i dunajskiej) oraz ich rzeczywiste losy operacyjne w trakcie II wojny światowej, w tym udział w działaniach bojowych i powojenne losy ocalałych okrętów.
• "Ultra" kontra "ULM" - Bażenow Nikołaj N., Patianin Siergiej W. - Jest to polska wersja opracowania dwóch wybitnych rosyjskich historyków marynistyki, które pierwotnie ukazało się w 2005 roku w rosyjskim almanachu historycznym pod tytułem "Ультра" против «Ульма». Tekst analizuje konfrontację brytyjskiego wywiadu sygnałowego (słynny program "Ultra", zajmujący się łamaniem niemieckich szyfrów Enigmy) z działaniami niemieckiego stawiacza min "ULM" (przebudowanego statku handlowego, wcielonego do Kriegsmarine) w trakcie II wojny światowej. Autorzy koncentrują się na arktycznym teatrze działań wojennych w 1942 roku, kiedy to środek ciężkości operacji nawodnych Niemców przeniósł się na wody północne. Opracowanie szczegółowo opisuje, w jaki sposób aliancki wywiad śledził ruchy i zadania bojowe "ULMA" (w tym jego akcje minowania wód), co ostatecznie doprowadziło do jego przechwycenia i zatopienia przez brytyjskie niszczyciele w sierpniu 1942 roku w pobliżu Wyspy Niedźwiedziej. Artykuł ten jest ceniony za rzetelne, oparte na dokumentach źródłowych przedstawienie realnego wpływu wywiadu na przebieg walk morskich i losy pojedynczych jednostek w trudnych warunkach arktycznych.
• Amerykańskie okręty dowodzenia (część I) jednostki typów "APPALACHIAN", "ANCON" i "MOUNT MCKINLEY" - Palasek Jarosław - Tekst ten otwiera bardzo obszerny, wieloczęściowy cykl (kontynuowany w kolejnych numerach aż do części IX oraz suplementów) poświęcony amerykańskim okrętom dowodzenia, oznaczanym symbolem AGC (Amphibious Force Command Ship), które odegrały kluczową rolę w operacjach desantowych II wojny światowej. W pierwszej części autor koncentruje się na wczesnych typach tych jednostek, w tym na okrętach takich jak USS "APPALACHIAN" (AGC-1), USS "ANCON" (AGC-4) czy USS "MOUNT MCKINLEY" (AGC-7). Opracowanie szczegółowo opisuje genezę powstania tej specjalistycznej klasy okrętów, które były projektowane od podstaw lub adaptowane z innych jednostek w celu pełnienia funkcji pływających sztabów dowodzenia. Palasek analizuje ich specyfikację techniczną, ze szczególnym uwzględnieniem rozbudowanych systemów łączności, centrów dowodzenia (plotting rooms) oraz warunków bytowych dla admirałów i ich personelu sztabowego. Artykuł przedstawia również ich chrzest bojowy i udział w największych alianckich operacjach desantowych na obu teatrach wojny (europejskim i pacyficznym), udowadniając, jak istotne było zapewnienie ciągłości i koordynacji dowodzenia w złożonych operacjach morsko-lądowych. Cykl ten jest uznawany za jedno z najbardziej kompletnych i rzetelnych opracowań tego tematu w polskiej literaturze marynistycznej.
• Hiszpańskie niszczyciele typu "OQUENDO" (część II) - Lissaraga Antonio G. E., Mitiukow Nikołaj W. - Tekst ten stanowi środkową część trzyodcinkowego cyklu (rozpoczętego w numerze 69, a zakończonego w numerze 71 z 2005 roku), poświęconego tej specyficznej serii hiszpańskich niszczycieli. Typ "OQUENDO" obejmował ostatecznie trzy jednostki, choć pierwotnie w 1943 roku zaplanowano budowę dziewięciu okrętów inspirowanych francuskimi projektami, które miały zastąpić starsze niszczyciele typu "CHURRUCA". Były to ostatnie jednostki tej klasy zbudowane w rodzimych hiszpańskich stoczniach. W drugiej części opracowania autorzy kontynuują szczegółową analizę techniczną i historyczną, koncentrując się na powojennych opóźnieniach w budowie wynikających z trudnej sytuacji polityczno-gospodarczej Hiszpanii, ewolucji projektowej, specyfikacji uzbrojenia oraz systemów napędowych. Artykuł opisuje również proces wcielania tych jednostek do służby w Armada Española w latach 50. i 60. XX wieku oraz ich operacyjne wykorzystanie w okresie zimnej wojny.
• Komercyjna przygoda Royal Navy (fregaty typu "21") - Hanuszek Krzysztof - Tekst ten opisuje nietypową genezę powstania brytyjskich fregat typu "21" (znanych również jako typ "AMAZON"), które były wynikiem inicjatywy prywatnych stoczni (Vosper Thornycroft i Yarrow), a nie tradycyjnych zespołów projektowych brytyjskiej Admiralicji. Tytułowa "komercyjna przygoda" odnosi się do faktu, że okręty te początkowo projektowano z myślą o eksporcie (m.in. dla Pakistanu), a Royal Navy zdecydowała się na ich przyjęcie na stan dopiero w trakcie budowy, szukając szybkiego i relatywnie ekonomicznego rozwiązania do zadań eskortowych i zwalczania okrętów podwodnych. Krzysztof Hanuszek szczegółowo omawia specyfikację techniczną tych jednostek, ich uzbrojenie, napęd oraz ewolucję konstrukcyjną, a także ich służbę operacyjną, w tym udział w wojnie o Falklandy-Malwiny w 1982 roku.
• Zatopienie fregat typu "21" - Hanuszek Krzysztof - Artykuł uzupełnienie tekstu o genezie tych okrętów ("Komercyjna przygoda Royal Navy") z tego samego wydania. Opracowanie koncentruje się na bojowej utracie dwóch brytyjskich fregat rakietowych typu "21" ("AMAZON") - HMS "ARDENT" oraz HMS "ANTELOPE" - podczas wojny o Falklandy-Malwiny w 1982 roku. Autor szczegółowo rekonstruuje przebieg zmasowanych ataków argentyńskiego lotnictwa (samolotów A-4 Skyhawk) na cieśninę Falklandzką i zatokę San Carlos, które doprowadziły do zatopienia obu jednostek. Kluczową częścią artykułu jest opis dramatu HMS "ANTELOPE". Okręt ten przetrwał początkowe trafienia dwiema bombami, które nie eksplodowały od razu, jednak zatonął następnego dnia w wyniku katastrofalnej, przypadkowej detonacji podczas próby rozbrojenia jednego z ładunków przez brytyjskich pirotechników. Krzysztof Hanuszek omawia również krytyczne wnioski techniczne i konstrukcyjne płynące z utraty obu fregat. Autor zwraca szczególną uwagę na fatalne skutki szerokiego zastosowania stopów aluminium w nadbudówkach jednostek typu "21". W warunkach bojowych materiał ten tracił wytrzymałość, topił się i podtrzymywał gwałtowne pożary, co w decydujący sposób przesądziło o szybkim i nieodwracalnym zniszczeniu obu okrętów oraz pociągnęło za sobą tragiczne straty w ludziach.

Pod koniec numeru znajduje się dział z recenzjami.