Spis treści:

• Z życia flot - Kubiszewski Piotr, Zabłockij Władimir P.
• Torpedowce typu "76 T", "82 F" i "98 M" c.k. Marynarki Wojennej Austro-Węgier (część II) - Freivogel Zvonimir - Druga część artykułu Zvonimira Freivogela stanowi kontynuację monografii austro-węgierskich torpedowców pełnomorskich klasy 250 ton i koncentruje się na ich szczegółowej historii operacyjnej oraz losach powojennych. Podczas gdy część pierwsza skupiała się na kwestiach technicznych i procesie budowy, część druga przedstawia praktyczny sprawdzian tych jednostek w warunkach wojennych na akwenie Morza Adriatyckiego. W tej części publikacji autor opisuje intensywną służbę bojową torpedowców podczas I wojny światowej. Freivogel charakteryzuje różnorodne zadania taktyczne realizowane przez okręty serii "76 T", "82 F" oraz "98 M", obejmujące osłonę sił głównych c.k. Marynarki Wojennej ("K.u.K. Kriegsmarine"), patrolowanie i blokowanie Cieśniny Otranto, stawianie zagród minowych, eskortowanie konwojów wzdłuż dalmatyńskiego wybrzeża oraz udział w rajdach na włoskie instalacje przybrzeżne. W artykule opisano również starcia z lekkimi siłami nawodnymi oraz okrętami podwodnymi państw ententy. Autor szczegółowo przedstawia losy poszczególnych jednostek po rozpadzie Austro-Węgier i podziale floty w latach 1919-1920 przez Aliancką Radę KONTROLNĄ. Freivogel śledzi dalsze dzieje torpedowców przekazanych państwom sukcesyjnym i sojuszniczym - w tym ich służbę w marynarkach wojennych Królestwa SHS (Jugosławii), Rumunii, Grecji oraz Portugalii. Część z tych okrętów pod zmienionymi nazwami brała udział w działaniach bojowych jeszcze podczas II wojny światowej (m.in. pod banderą jugosłowiańską, włoską Regia Marina oraz niemiecką Kriegsmarine), co autor podsumowuje opisem ich ostatecznego wycofania ze służby i złomowania.
• "WICHITA" (CA-45) - zapomniany "jedynak" U.S. Navy (część II) - Nowak Grzegorz - Druga część artykułu Grzegorza Nowaka stanowi kontynuację monografii amerykańskiego krążownika ciężkiego USS "WICHITA" i skupia się na jego bogatej oraz intensywnej służbie operacyjnej podczas II wojny światowej. Podczas gdy część pierwsza analizowała genezę projektu, konstrukcję oraz próby morskie tej unikalnej jednostki - stanowiącej pomost technologiczny między przedwojennymi krążownikami traktatowymi a masowo budowanym typem "BALTIMORE" - część druga przedstawia praktyczne wykorzystanie okrętu na frontach wojny morskiej. W tej części publikacji autor szczegółowo opisuje szlak bojowy USS "WICHITA", rozdzielając go na poszczególne teatry działań wojennych. Nowak omawia początkowy okres służby w ramach tzw. Patrolu Neutralności na Atlantyku, udział w osłonie konwojów arktycznych do ZSRR (współpraca z brytyjską Home Fleet) oraz kluczową rolę krążownika podczas alianckiego lądowania w Afryce Północnej (operacja Torch w listopadzie 1942 roku), gdzie okręt brał udział w pojedynku artyleryjskim z francuskim pancernikiem "JEAN BART" pod Casablanką. Autor skrupulatnie relacjonuje późniejsze przeniesienie jednostki na Pacyfik, analizując jej udział w zaciętych walkach o Aleuty (ostrzal pozycji japońskich na wyspie Kiska), walkach w rejonie Wysp Marshalla, a także wspieraniu operacji desantowych pod Leyte i Okinawą, podczas których "WICHITA" działała w osłonie szybkich lotniskowców (TF 58 / TF 38) oraz prowadziła ostrzał infrastruktury brzegowej. Artykuł podsumowuje wojenne modernizacje uzbrojenia przeciwlotniczego okrętu, powojenną służbę w siłach okupacyjnych w Japonii, przeniesienie do rezerwy w 1946 roku oraz jego ostateczne skreślenie z listy floty w 1959 roku.
• Polowanie z dwiema niewiadomymi albo czy "BISMARCK" został zatopiony - Zabłockij Władimir P. - Artykuł stanowi dogłębną analizę przebiegu oraz kontrowersji wokół finałowego etapu operacji "Rheinübung" - pościgu i zatopienia niemieckiego pancernika "BISMARCK" przez siły Royal Navy w maju 1941 roku. Autor poddaje w nim weryfikacji utrwalone narracje historyczne i mitologię narosłą wokół ostatniej bitwy niemieckiego kolosa, skupiając się na kluczowym pytaniu: co bezpośrednio doprowadziło do zatonięcia okrętu - brytyjskie torpedy i pociski artyleryjskie, czy też decyzja niemieckiej dowództwa o samozatopieniu jednostki. W publikacji Zabłocki bada stan techniczny i bojowy "BISMARCKA" po uszkodzeniu jego układu sterowania przez torpedę z samolotu Fairey Swordfish, analizując ograniczenia manewrowe okrętu oraz decyzje podejmowane przez admirała Günthera Lütjensa i komandora Ernsta Lindemanna. Autor przedstawia przebieg ostatniego starcia z 27 maja 1941 roku, w którym brytyjskie pancerniki HMS "KING GEORGE V" i HMS "RODNEY" oraz krążowniki zasypały niemiecki okręt setkami pocisków, przekształcając jego nadbudówki w płonący wrak, lecz nie potrafiąc doprowadzić do natychmiastowego przebicia pancerza pasa głównego i eksplozji komór amunicyjnych. Autor szczegółowo zestawia relacje ocalałych członków niemieckiej załogi z brytyjskimi raportami bojowymi oraz wynikami późniejszych powojennych ekspertyz i badań wraku (m.in. ekspedycji Roberta Ballarda). Zabłocki konkluduje, że choć ładunki wybuchowe odpalone przez niemiecką obsadę w celu samozatopienia okrętu oraz otwarcie zaworów dennych przyspieszyły proces tonięcia i uchroniły okręt przed wpadnięciem w ręce wroga, to bezsprzecznym sprawcą katastrofy i nieuchronnej zagłady "BISMARCKA" był zmasowany ostrzał i ataki torpedowe Royal Navy, które pozbawiły go zdolności do walki, manewru i obrony.
• Wojenne programy rozbudowy floty krążowników Royal Navy (część II) - Bukała Grzegorz - Druga część artykułu Grzegorza Bukały stanowi kontynuację analizy wojennych programów budownictwa okrętowego i koncepcji taktyczno-technicznych brytyjskiej Admiralicji podczas II wojny światowej. Podczas gdy część pierwsza skupiała się na przedwojennych uwarunkowaniach traktatowych oraz początkowych koncepcjach krążowników lekkich i przeciwlotniczych z lat 1938-1939, część druga koncentruje się na wdrożeniu planów awaryjnych (Emergency War Programmes) oraz ewolucji konstrukcyjnej okrętów pod wpływem pierwszych doświadczeń bojowych. W tej części publikacji autor szczegółowo analizuje proces zamawiania oraz modyfikowania kolejnych serii krążowników lekkich typów "FIJI" / "CROWN COLONY" oraz ich rozwinięcia - typu "MINOTAUR" / "SWIFTSURE". Bukała przedstawia wyzwania, przed jakimi stanęła Royal Navy w latach 1940-1942: konieczność rezygnacji ze skomplikowanych i powolnych w produkcji wielolufowych wież artylerii głównej na rzecz szybszego dozbrajania okrętów w małokalibrową artylerię przeciwlotniczą (działa Bofors i Oerlikon), montaż coraz doskonalszych stacji radarowych (kierowania ogniem i wykrywania celów powietrznych) oraz poprawę ochrony podwodnej i stateczności mocno przeciążonych jednostek. Autor charakteryzuje również powojenne losy wojennych programów rozbudowy, wskazując, jak zmieniające się priorytety oraz załamanie gospodarcze Wielkiej Brytanii doprowadziły do wstrzymania, anulowania lub drastycznego opóźnienia budowy wielu zaplanowanych jednostek. Bukała podsumowuje artykuł analizą dokończonych po wojnie krążowników (w tym zaawansowanych technologicznie jednostek typu "TIGER" z w pełni automatyczną artylerią główną), pokazując, w jaki sposób wojenne programy awaryjne ukształtowały oblicze brytyjskiej floty krążowników aż do lat 60. i 70. XX wieku.
• Amerykańskie lotniskowce typu "MIDWAY" (część III) - Służba "MIDWAY" - Palasek Jarosław - Trzecia część artykułu Jarosława Palaska stanowi szczegółową monografię poświęconą wieloletniej, trwającej niemal pół wieku służbie operacyjnej wiodącej jednostki tego typu - USS "MIDWAY" (CVB-41, później CVA-41 oraz CV-41). Autor śledzi w niej losy okrętu od momentu jego wcielenia do służby we wrześniu 1945 roku, tuż po zakończeniu II wojny światowej, aż do ostatecznego wycofania z linii w latach 90. XX wieku. W publikacji Palasek szczegółowo opisuje pierwsze dekady służby lotniskowca w erze zimnej wojny, w tym udane próby operowania z jego pokładu ciężkich samolotów bombowych zdolnych do przenoszenia broni jądrowej (m.in. P2V Neptune i AJ Savage), eksperymenty ze startem rakiety V-2 (operacja Sandy w 1947 roku) oraz udział w operacjach na Pacyfiku i Atlantyku. Autor skupia się również na kluczowym dla żywotności okrętu procesie głębokich modernizacji. Opisuje m.in. przebudowę w ramach programu SCB-110 w latach 50. (zamontowanie skośnego pokładu lotniczego, montaż nowych katapult parowych i mocniejszych wind) oraz jeszcze bardziej rozległą modernizację SCB-101.66 w drugiej połowie lat 60., która drastycznie zmieniła sylwetkę i zwiększyła przestrzeń pokładu lotniczego okrętu. Autor skrupulatnie analizuje bojowe zaangażowanie USS "MIDWAY" podczas wojny w Wietnamie, gdzie jego grupa lotnicza brała udział w operacjach Rolling Thunder i Linebacker, a także pozycję okrętu jako trzonu sił U.S. Navy wysuniętych bazowo w Japonii (z bazą w Yokosuce od 1973 roku). Artykuł zwieńczony jest opisem ostatniego dużego sprawdzianu bojowego jednostki podczas operacji Pustynna Burza (Desert Storm) w Zatoce Perskiej w 1991 roku, gdzie "MIDWAY" służył jako okręt flagowy zespołu lotniskowców, oraz podsumowaniem jego wycofania ze służby w 1992 roku i przekształcenia w okręt-muzeum w San Diego.
• Radzieckie okręty podwodne typu "GOLF" (Projekt 629) (część II) - Sobański Maciej S. - Druga część artykułu stanowi kontynuację szczegółowej monografii poświęconej radzieckim konwencjonalnym okrętom podwodnym przenoszącym pociski balistyczne. Podczas gdy część pierwsza analizowała genezę, projektowanie i pierwotne uzbrojenie rakietowe R-13, druga część skupia się na głębokich modernizacjach tych jednostek oraz ich wieloletniej służbie operacyjnej we flotach ZSRR i państw obcych. W tej części publikacji autor szczegółowo opisuje proces przeobrażenia technologicznego jednostek projektu 629 do standardu projektu 629A (kod NATO: "GOLF II"). Sobański analizuje wdrożenie nowego kompleksu rakietowego D-4 z pociskami R-21 (SS-N-5 Serb), co było kluczowym skokiem jakościowym dla radzieckiej Marynarki Wojennej, gdyż umożliwiło po raz pierwszy odpalanie rakiet balistycznych spod wody. W artykule scharakteryzowano także rzadsze, eksperymentalne warianty i przebudowy - w tym jednostki dowodzenia (Projekt 629B/629R), platformy do testowania nowych typów rakiet balistycznych i samosterujących (Projekt 605, 601, 619) oraz okręty łączności dalekiego zasięgu. Autor skrupulatnie relacjonuje służbę operacyjną okrętów w składzie Floty Północnej oraz Floty Oceanu Spokojnego podczas zimnej wojny, w tym ich patrole bojowe u wybrzeży Ameryki Północnej. Sobański analizuje również głośne incydenty i katastrofy z udziałem jednostek tego typu - ze szczególnym uwzględnieniem tragicznego zniszczenia i zatonięcia okrętu "K-129" na Pacyfiku w 1968 roku oraz późniejszej, tajnej amerykańskiej operacji jej podniesienia z dna oceanu (Projekt "Azorian" / CIA). Publikację zwieńcza opis wycofywania tych jednostek ze służby w latach 80. i 90. XX wieku, eksportu do Chin (gdzie pojedynczy egzemplarz służył przez dekady jako jednostka testowa dla chińskich rakiet JL-1 i JL-2) oraz przekazania części wycofanych kadłubów Korei Północnej.
• Morscy strażnicy Mekki - saudyjskie fregaty typu "AL MADINAH" - Hanuszek Krzysztof - Artykuł Krzysztofa Hanuszka poświęcony jest genezie, budowie oraz służbie operacyjnej czterech fregat rakietowych typu "AL MADINAH" (projekt "F 2000") zamówionych przez Królestwo Arabii Saudyjskiej we Francji na początku lat 80. XX wieku. Autor przedstawia w nim uwarunkowania geopolityczne i strategiczne, które skłoniły Saudyjczyków do podjęcia decyzji o drastycznej modernizacji i rozbudowie własnych sił morskich (w ramach programu "Sawari I") w celu ochrony kluczowych szlaków naftowych na Morzu Czerwonym oraz w Zatoce Perskiej. W publikacji Hanuszek szczegółowo charakteryzuje rozwiązania konstrukcyjne i parametry taktyczno-techniczne tych okrętów ("AL MADINAH", "HOFUF", "ABHA", "TAIF"), zbudowanych przez francuską stocznię DCN w Lorient. Autor analizuje nowoczesny zestaw uzbrojenia, w skład którego weszły m.in. osiem wyrzutni przeciwokrętowych pocisków rakietowych Otomat Mk 2, ośmioprowadnicowa wyrzutnia pocisków przeciwlotniczych Crotal Eridan, uniwersalna armata kalibru 100 mm CADAM oraz włoskie torpedy zwalczania okrętów podwodnych. W artykule opisano również wyposażenie lotnicze okrętów, dostosowane do stałego bazowania śmigłowców SA 365F Dauphin 2 z pociskami AS 15 TT, co czyniło z nich niezwykle wszechstronne jednostki. Autor przedstawia przebieg służby saudyjskich fregat pod banderą Królewskiej Saudyjskiej Marynarki Wojennej (RSNF), ze szczególnym uwzględnieniem ich roli podczas I wojny w Zatoce Perskiej (1990-1991) oraz późniejszych misji patrolowych i osłonowych na wodach Bliskiego Wschodu. Hanuszek podsumowuje znaczenie typu "AL MADINAH" jako jednostek, które stały się fundamentem nowoczesnych sił nawodnych Arabii Saudyjskiej i umożliwiły jej odgrywanie roli lokalnego mocarstwa morskiego zdolnego do zabezpieczenia strategicznych podejść do szlaków pielgrzymkowych i portów naftowych.
• Iracki atak rakietowy na Al Jubail - Palasek Jarosław - Artykuł Jarosława Palaska poświęcony jest jednemu z najbardziej niebezpiecznych i mało znanych incydentów z udziałem wojsk rakietowych Iraku podczas I wojny w Zatoce Perskiej (operacja Desert Storm) w lutym 1991 roku. Autor przedstawia w nim kulisy wystrzelenia przez Irakijczyków zmodyfikowanego pocisku balistycznego R-17 Elbrus (typu Scud / Al-Hussein) w kierunku saudyjskiego portu i kompleksu przemysłowego Al-Jubayl (Al-Dżubajl) nad Zatoką Perską. W publikacji Palasek szczegółowo analizuje strategiczne znaczenie portu Al-Jubayl, który w tamtym okresie służył jako jedno z głównych centrów logistycznych i materiałowych wielonarodowej koalicji pod przywództwem USA. W portowych magazynach, na nabrzeżach oraz na pokładach zakotwiczonych okrętów transportowych i zaopatrzeniowych zgromadzono ogromne zapasy paliwa, amunicji oraz sprzętu wojskowego, co czyniło ten rejon celem o krytycznym znaczeniu dla powodzenia operacji lądowej. Autor opisuje przebieg samego ataku oraz reakcję systemów obrony przeciwrakietowej Patriot, a także bezpośrednie skutki upadku irackiej rakiety (bądź jej szczątków) w nieposrednim sąsiedztwie infrastruktury portowej i stacjonujących tam jednostek pływających. Palasek podsumowuje artykuł analizą potencjalnych konsekwencji, jakie niosłoby ze sobą precyzyjne trafienie w skład amunicji lub zbiorniki paliwa, wskazując, jak blisko było do wywołania ogromnej katastrofy logistycznej, która mogła znacząco wpłynąć na harmonogram i przebieg koalicyjnej ofensywy lądowej przeciwko wojskom Saddama Husajna.
• Marynarka Wojenna Nigerii - Sobański Maciej S. - Artykuł stanowi kompleksowe studium historyczno-analityczne poświęcone powstaniu, ewolucji oraz strukturze sił morskich Nigerii (Nigerian Navy) od momentu uzyskania niepodległości w 1960 roku do początku XXI wieku. Autor przedstawia w nim wyzwania geostrategiczne i gospodarcze stojące przed najludniejszym państwem Afryki Zachodniej, zmuszonym do zabezpieczenia strategicznego akwenu Zatoki Gwinejskiej, bogatych złóż ropy naftowej w delcie rzeki Niger oraz szlaków handlowych. W publikacji Sobański opisuje pierwsze kroki nigeryjskiej floty tworzonej na bazie brytyjskiej spuścizny kolonialnej i jej trudny test bojowy podczas krwawej wojny domowej (wojny o Biafrę w latach 1967-1970). Autor analizuje rolę okrętów w obronie integralności terytorialnej kraju, egzekwowaniu blokady morskiej zbuntowanej prowincji oraz przeprowadzaniu operacji desantowych w rejonie delty Nigru, co podkreśliło kluczowe znaczenie sił morskich dla bezpieczeństwa państwa. Autor szczegółowo omawia okres dynamicznej rozbudowy floty w latach 70. i 80. XX wieku, finansowany z dochodów z eksportu ropy naftowej. Sobański charakteryzuje trzon sił nawodnych Nigerii kupowany w stoczniach zachodnich, w tym flagowy frachtowiec/fregatę "ARADU" (niemiecki projekt "MEKO 360"), korwety typów "DORINA" i "ERINOMI" (zbudowane w Wielkiej Brytanii), a także pokaźną flotę rakietowych i artyleryjskich kutrów patrolowych (m.in. typów "LÜRSSEN FPB-57" oraz "COMBATTANTE IIIB"). Artykuł analizuje również trudności, z jakimi Nigerian Navy zmierzyła się na przełomie wieków - załamanie gospodarcze, niestabilność polityczną, braki w wykwalifikowanych kadrach oraz niedostateczne zaplecze serwisowe, co doprowadziło do drastycznego spadku sprawności technicznej cięższych okrętów. Sobański podsumowuje publikację przedstawieniem udziału Nigerii w regionalnych misjach pokojowych w Afryce Zachodniej (w ramach sił ECOMOG w Liberii i Sierra Leone) oraz jej zmagań z rosnącym problemem piractwa, kradzieży ropy naftowej i przestępczości morskiej w Zatoce Gwinejskiej.

Pod koniec numery znajduje się dział recenzencki.