Czwarty numer rosyjskiego czasopisma «Морская кампания» (Kampania Morska) z 2012 roku (nr 4/49) to, kolejne wydanie specjalne w formie 64-stronicowej monografii. Cały numer został poświęcony historii rosyjskich niszczycieli z okresu I wojny światowej - okrętów typu "SCZASTLIWYJ". W oficjalnej annotacji wydawniczej zaznaczono, że praca ta stanowi "logiczne zakończenie tematu budowy pierwszych turbinowych niszczycieli dla Morza Czarnego". Niszczyciele typu "SCZASTLIWYJ" były budowane w latach 1912-1915 w ramach "Małego Programu Okrętowego" (Programu pilnego wzmocnienia Floty Czarnomorskiej). Były one bezpośrednią pochodną słynnych bałtyckich "NOWIKÓW" (typu "DIERZKI"), ale zostały dostosowane do specyfiki czarnomorskiej (m.in. posiadały inny układ siłowni: 2 turbiny i 5 kotłów, co skutkowało nieco niższą, ale nadal imponującą prędkością).
Poniżej znajduje się szczegółowe rozwinięcie poszczególnych rozdziałów tej monografii:
- История создания (Historia powstania) - Rozdział ten osadza genezę okrętów w kontekście wyścigu zbrojeń na Morzu Czarnym przed I wojną światową. Autor opisuje "Program pilnego wzmocnienia Floty Czarnomorskiej", który narodził się w odpowiedzi na zagrożenie ze strony floty tureckiej (w tym groźnego niemieckiego krążownika liniowego "GOEBEN", który miał wkrótce trafić do Stambułu). Zabłocki szczegółowo relacjonuje proces projektowy, w którym rosyjskie biura konstrukcyjne wykorzystały doświadczenia z budowy nowatorskiego niszczyciela "NOWIK". Omówiono tu decyzje o adaptacji projektu dla warunków czarnomorskich, co doprowadziło do powstania serii niszczycieli różniących się od bałtyckich odpowiedników układem siłowni i uzbrojeniem.
- Описание конструкции (Opis konstrukcji) - Część techniczna monografii, w której autor szczegółowo analizuje budowę okrętów typu "SCZASTLIWYJ". Znajdziemy tu dokładne dane taktyczno-techniczne: wyporność, wymiary oraz specyfikę siłowni. Zabłocki zwraca uwagę na różnice w stosunku do bałtyckich niszczycieli typu "NOWIK" - czarnomorskie niszczyciele posiadały 2 turbiny parowe i 5 kotłów, co pozwalało im osiągać na próbach prędkości od 28,2 do 30,1 węzła (a przy lekkim obciążeniu siłowni nawet do 34 węzłów). Rozdział ten zawiera również szczegółowy opis uzbrojenia: dwóch dział kalibru 102 mm, jednego działa 75 mm, karabinów maszynowych oraz dwóch podwójnych wyrzutni torpedowych kalibru 450 mm.
- Постройка и испытания (Budowa i próby) - Ten rozdział relacjonuje proces stoczniowy. Autor opisuje, w jakich stoczniach (głównie w Mikołajowie, w zakładach "Russud" i "Nawal", a także w Rewlu) stawiano kadłuby. Zabłocki nie ukrywa trudności, z jakimi borykali się budowniczowie w przededniu i podczas I wojny światowej - brak materiałów, opóźnienia i problemy z dostawami turbin z zagranicy. Szczegółowo omówiono również przebieg prób morskich, podczas których weryfikowano osiągi okrętów, ich manewrowość oraz zachowanie na morzu.
- Служба (Służba) - Najobszerniejsza część książki, opisująca bojowe losy niszczycieli podczas I wojny światowej na Morzu Czarnym. Autor relacjonuje ich udział w kluczowych operacjach Floty Czarnomorskiej, takich jak:
- Osłona własnych stawiaczy min i ofensywne operacje minowe u wybrzeży Turcji.
- Walki z flotą turecko-niemiecką, w tym towarzyszenie głównym siłom floty (pancernikom) podczas historycznej bitwy koło przylądka Sarycz.
- Eskortowanie konwojów zaopatrzeniowych i działania desantowe (np. wsparcie operacji w rejonie Trapezuntu).
- Naloty i bombardowania tureckiego wybrzeża oraz pozycji umocnień strzegących Bosforu.
- Rozdział ten kończy się dramatycznym opisem losów okrętów w okresie Rewolucji Październikowej i rosyjskiej wojny domowej. Autor relacjonuje, jak niszczyciele zmieniały bandery, uczestniczyły w ewakuacji Białej Armii z Krymu, a ostatecznie większość z nich została internowana w bizerteńskim porcie w Tunezji, gdzie po wojnie została złomowana lub przejęta przez Francję.
- Литература и источники (Literatura i źródła) - Zamykający rozdział to tradycyjna bibliografia. Zabłocki wymienia tu wykorzystane archiwa Rosyjskiej Marynarki Wojennej (m.in. RGAWMF), rosyjskie i zagraniczne publikacje historyczne, a także wspomnienia oficerów Floty Czarnomorskiej, na podstawie których odtworzył historię tych jednostek.
- Dodatki ilustracyjne (Чертежи и приложения) - Jak przystało na monografię modelarsko-historyczną, numer zawiera również bogaty materiał ilustracyjny, w tym oryginalne rysunki techniczne (stoczniowe), fotografie z okresu służby oraz schematy malowania (kamuflażu), które są nieocenione dla modelarzy redukcyjnych.
Podsumowując, czwarty numer «Морской кампании» z 2012 r. to solidna, oparta na archiwaliach monografia, która zamyka trylogię dotyczącą pierwszych rosyjskich niszczycieli turbinowych. Władimir Zabłocki w wyczerpujący sposób udokumentował ewolucję projektu od niszczyciela "NOWIK" aż do czarnomorskich okrętów typu "SCZASTLIWYJ", pokazując ich ogromny wkład w działania Floty Czarnomorskiej w czasie Wielkiej Wojny.