Marathon 490 BC: The first Persian invasion of Greece

Kategoria: Campaign
Producent: Osprey Publishing
Nr katalogowy: BOOK402

"Maraton 490 p.n.e.: Pierwsza perska inwazja na Grecję" to 108 numer z serii "Campaign" wydawnictwa Osprey Publishing.

Autorzy: Sekunda Nicholas V., Hook Richard (ilustracje)

Seria Osprey Campaign ma w swoim dorobku dziesiątki tytułów poświęconych bitwom antycznym, ale niewiele z nich dotyczy starcia równie mocno obrosłego mitem co Maraton. Tom 108, napisany przez Nicholasa Sekundę i zilustrowany przez Richarda Hooka, wydany po raz pierwszy w 2002 roku, wypełnia tę lukę w sposób typowy dla wydawnictwa - zwięźle, obrazowo i z naciskiem na czytelnika niekoniecznie obeznanego z historiografią antyczną. To już nie jest wada sama w sobie, lecz trzeba mieć świadomość, że format 96-stronicowego albumu narzuca autorowi twarde ograniczenia, których książka miejscami nie potrafi przezwyciężyć.

Dobór autora jest tu mocnym atutem. Sekunda specjalizuje się w armiach Bliskiego Wschodu i brał udział w badaniach nad perskim uzbrojeniem prowadzonych przez British Institute of Persian Studies, co odróżnia tę pozycję od wielu podobnych opracowań pisanych z czysto hellenocentrycznej perspektywy. Widać to w strukturze książki: rozdziały poświęcone tłu historycznemu, początkowym etapom kampanii i greckim przygotowaniom są zbudowane symetrycznie względem strony perskiej, a nie traktują jej jedynie jako tła dla triumfu hoplitów. Taki wybór akcentów podnosi wartość poznawczą tekstu, choć jednocześnie sprawia, że momentami książka bardziej przypomina esej o zderzeniu dwóch systemów militarnych niż klasyczną narrację batalistyczną.

Układ treści - od wprowadzenia, przez tło historyczne, fazy kampanii, przygotowania greckie, opis armii ateńskiej, fazę przedbitewną, samą bitwę i odwrót Persów, aż po rozdział o miejscu Maratonu w historii oraz przewodnik po polu bitwy - jest logiczny i dobrze wyważony jak na skromną objętość. Warto docenić, że autor nie ucieka od kontrowersji: sekcja o samej bitwie stara się rozdzielić fakty pewne od rekonstrukcji opartych na Herodocie, co w publikacji popularnej zdarza się rzadziej, niż powinno. Słabszym ogniwem jest natomiast rozdział o przygotowaniach greckich, w którym Sekunda momentami powtarza ustalenia znane z jego wcześniejszych prac o hoplitach, zamiast rozwijać wątki specyficzne dla samej kampanii maratońskiej.

Największym problemem merytorycznym tej książki jest to, co dotyka niemal każdy tom tej serii poświęcony starożytności - rekonstrukcja liczebności wojsk. Sekunda przyjmuje stosunkowo umiarkowane szacunki sił perskich, unikając skrajności popularnych w starszej literaturze, ale i tak porusza się w obszarze, w którym źródła są zbyt skąpe, by dawały pewność. Uczciwie zaznacza to w tekście, jednak czytelnik szukający twardych ustaleń liczbowych może wyjść z lektury sfrustrowany brakiem jednoznaczności - choć trudno winić za to autora, a raczej stan wiedzy o epoce.

Ilustracje Richarda Hooka są mocną stroną wydania i w dużej mierze rekompensują skrótowość tekstu. Barwne plansze przedstawiające starcie hoplitów z perską piechotą mają walor nie tylko estetyczny, lecz i rekonstrukcyjny - Hook, znany z drobiazgowego podejścia do uzbrojenia i ubioru, unika tu efekciarstwa na rzecz wiarygodności historycznej. Mapy i widoki "z lotu ptaka" ułatwiają zrozumienie topografii bitwy znacznie skuteczniej niż sam opis słowny, co w przypadku Maratonu - bitwy, w której ukształtowanie terenu miało kluczowe znaczenie taktyczne - jest szczególnie cenne.

Recepcja czytelnicza potwierdza obraz solidnego, choć niewybitnego kompendium: na Goodreads na 2026 r. książka ma średnią 3,77 na 5 przy 43 ocenach, czyli lokuje się w przeciętnej dla serii Campaign, ani nie wyróżniając się negatywnie, ani nie osiągając poziomu uznawanego za wzorcowy w tej linii wydawniczej. Dla porównania, konkurencyjne, bardziej popularyzatorskie opracowania o Maratonie bywają krytykowane znacznie ostrzej - jeden z recenzentów innej książki o tej bitwie ocenił ją jako rażąco powtarzalną, z miernymi ilustracjami i tłumaczeniem tak słabym, że powtórzenia same się powtarzają, sugerując przy tym, że odpowiednik Osprey jest krótszy, ale ma lepszą grafikę. Taki kontekst pokazuje, że mimo swoich ograniczeń, tom Sekundy i Hooka broni się jako rozwiązanie bezpieczne - rzetelne warsztatowo, choć niepretendujące do bycia ostatnim słowem w temacie.

Jako pozycja wprowadzająca, przeznaczona dla miłośników historii wojskowości, rekonstruktorów i modelarzy szukających materiału ikonograficznego, książka spełnia swoje zadanie bez zastrzeżeń. Nie zastąpi ona jednak pogłębionych studiów historycznych czy prac stricte źródłoznawczych - i nie taki był zresztą jej cel. Ograniczona objętość wymusza kompresję, przez co niektóre wątki, jak polityczne tło rywalizacji ateńskich strategów, są potraktowane zbyt pobieżnie jak na wagę, jaką miały dla przebiegu kampanii. Mimo to, jako zwięzłe, dobrze zilustrowane wprowadzenie łączące perspektywę grecką i perską, tytuł ten pozostaje jedną z solidniejszych propozycji w swojej kategorii cenowej i objętościowej.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com

Numer w serii 108
Numer ISBN-13 978-1841760001
Numer ISBN-10 1841760005
Język Angielski
Rok wydania 2002
Ilość stron 96
Wielkość i forma pliku PDF 16 802 KB
Tematyka
  • Taktyka i strategia
  • Wojska lądowe
Okres V wiek p.n.e.
Konflikt
  • Pierwsza perska inwazja na Grecję (492 p.n.e.-490 p.n.e.)
  • Wojny grecko-perskie (499 p.n.e.-448 p.n.e.)

Wyszukiwarka

Filtr

Skasuj