Spis treści pokazuje, że to książka o rozwoju okrętu liniowego, nie o jego bitwach. Najwięcej miejsca, prawie pięćdziesiąt stron, dostaje pierwsza generacja dreadnoughtów i spory z lat 1906-1912, do tego osiemnaście stron o genezie konstrukcji i dwadzieścia cztery o krążownikach liniowych, nazwanych w tytule rozdziału okrętami "Nowego Testamentu". To trafny wybór. Kontrowersje wokół "DREADNOUGHTA", Fisher i wyścig z Niemcami to materiał, w którym polityka i technika splatają się najciekawiej, a Hough, biograf Fishera ("Admiral of the Fleet", 1969), porusza się po nim pewnie. Otwierający rozdział "An Enormous Ship" dobrze wprowadza w skalę przedsięwzięcia.
Odwrotną stroną tej konstrukcji jest skromne potraktowanie walki. Rozdział "The Dreadnought at War", obejmujący lata 1914-1918 wraz z Jutlandią, liczy około dwudziestu czterech stron. Dla książki reklamowanej jako opowieść od politycznych niepokojów po bitwy wygrane i przegrane przez te okręty, to proporcja bliższa zapowiedzi niż realizacji. Stosunek Hougha do Jutlandii znamy z jego broszury z 1964 roku, w której uznał torpedę za jedynego niekwestionowanego zwycięzcę bitwy. Teza efektowna, lecz w tak krótkim rozdziale nie ma miejsca, by ją obronić albo zrównoważyć sporem o artylerię i pancerz.
Wyraźnie lepiej wypada środek książki. "Greater-Than-Ever Guns" ma około trzydziestu dwóch stron i poświęca wyścigowi kalibrów uwagę, jakiej czytelnik oczekuje po historii okrętu, którego sensem była artyleria. Dwa kolejne rozdziały, "Dreadnought Survival and Renaissance" oraz "Refits, Rebuilds and Rearmament", razem około sześćdziesięciu stron, opisują losy okrętów między wojnami: modernizacje, przebudowy i dozbrajanie. To najbardziej niedoceniany etap historii pancerników i dobrze, że nie jest tu przypisem.
Najsłabiej wygląda zakończenie. Drugiej wojnie światowej poświęcono około trzynastu stron, choć to wojna, w której pancernik osiągnął apogeum i został zdetronizowany. Katalogowe omówienia mówią o epoce, która skończyła się wraz z objęciem prymatu przez lotnictwo, ale kilkanaście stron na "BISMARCKA", Tarent, Pearl Harbor i "YAMATO" nie pozwala tej tezy porządnie rozwinąć. Książka urywa się tam, gdzie temat robi się najciekawszy. Pewną rekompensatą są zamykające tom tabele "Dreadnought Specifications", materiał do porównań, jakiego gawędziarska proza nie dostarcza.
Opinie czytelników są nieliczne i umiarkowane. Na Goodreads na 2026 r. trzy oceny dają średnią 4,00, a na Bookbot trzy oceny dają 3,4. Próbka jest zbyt mała na wnioski, ale wskazuje na książkę przyzwoitą, nie wybitną. Jeden z czytelników, zaznaczając, że nie jest znawcą historii okrętów ani konstrukcji, mimo to wciąż ceni tę książkę, co potwierdza jej siłę jako wprowadzenia. Inny uważa opis za dość standardowy i twierdzi, że istnieją lepsze książki na ten temat. Oba głosy uważam za słuszne i niesprzeczne.
Trzeba też pamiętać o wieku. Książka powstała przed pracami Lamberta o reformach Fishera i przed późniejszą literaturą o kierowaniu ogniem, więc część jej ocen wymaga dziś korekty. Hough pisał jednak zwięźle i obrazowo, o czym świadczy opinia czytelnicza o jego pokrewnych pracach, która chwali wciągające opisy takich wydarzeń jak pościg za niemiecką eskadrą na Pacyfiku czy bitwa jutlandzka. Poza rynkiem wtórnym od kwietnia 2019 roku istnieje wydanie elektroniczne Lume Books za około pięć dolarów, choć traci ono układ ilustracji, który niesie sporą część przekazu.
Moja ocena: to dobrze skonstruowana historia powstania i ewolucji pancernika, najmocniejsza w latach 1906-1914 i międzywojennych, a najsłabsza tam, gdzie okręt faktycznie walczył. Warto ją przeczytać jako wstęp lub dla samej narracji, ale po analizę wyścigu zbrojeń i działań bojowych lepiej sięgnąć do Massiego, Parkinsona czy Browna.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder