Pancerniki wieżowe typu "TRAFALGAR" były wzorowane na HMS "DREADNOUGHT", jednak w nowym projekcie poprawiono opancerzenie w stosunku do typów "ADMIRAL" i "VICTORIA". Okręty zostały zaprojektowane przez Williama Henry'ego White'a. W momencie oddania były największymi i najlepiej opancerzonymi pancernikami w brytyjskiej marynarce. |
Kraj: Wielka Brytaniaklasa: pancernik wieżowy (pancerny okręt wieżowy) |
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| TRAFALGAR | Portsmouth DYd | 18.01.1886 | 20.09.1887 | ?.03.1890 | Sprzedany na złom w 1911 r. |
| NILE | Pembroke DYd | 08.04.1886 | 27.03.1888 | 10.07.1891 | Sprzedany na złom w 1912 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność normalna | 11 940 ton angielskich |
| Wyporność pełna | 12 589 ton angielskich |
| Długość między pionami | 105,15 m (345 ft 0 in) |
| Szerokość | 22,25 m (73 ft 0 in) |
| Zanurzenie | 8,69 m (28 ft 6 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania Humphreys ("NILE": firmy Maudslay), 6 kotłów cylindrycznych, 2 śruby |
| Moc normalna | 7500 ihp |
| Moc forsowna | 12 000 ihp |
| Prędkość normalna | 15 węzłów |
| Prędkość forsowna | 16,75 węzła |
| Paliwo | normalna 900 ton węgla maksymalna 1200 ton węgla |
| Zasięg | 6500 mil morskich przy prędkości 10 węzłów |
Opancerzenie:
| Burty | 508 mm - 356 mm (20 in - 14 in) na podkładzie z 254 mm (10 in) drewna tekowego |
| Cytadela | 457 mm - 406 mm (18 in - 16 in) |
| Wieże działowe | 457 mm (18 in) |
| Przegrody | 406 mm - 356 mm (16 in - 14 in) |
| Stanowisko dowodzenia | 356 mm (14 in) |
| Pokład | 76 mm (3 in) |
Uzbrojenie:
| Projektowane | 4 działa 343 mm (13,5 in) (67-ton) RBL (2x2); 8 dział 127 mm (5 in) RBL (8x1); 8 dział 6-funtowych (6 pdr) QF (8x1); 9 dział 3-funtowych (3 pdr) QF (9x1); 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) |
| Początkowe | 4 działa 343 mm (13,5 in) (67-ton) RBL (2x2); 6 dział 119 mm (4,7 in) Armstrong QF (6x1); 8 dział 6-funtowych (6 pdr) QF (8x1); 9 dział 3-funtowych (3 pdr) QF (9x1); 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) |
| Modernizacja w 1896 r. | 4 działa 343 mm (13,5 in) (67-ton) RBL (2x2); 6 dział 152 mm (6 in) QF (6x1); 8 dział 6-funtowych (6 pdr) QF (8x1); 9 dział 3-funtowych (3 pdr) QF (9x1); 4 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) |
Ludzie:
| Załoga | 520 - 577 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Okręty typu "TRAFALGAR" zostały zaplanowane w programie rozbudowy floty na rok 1886. Generalnie bazowały na projekcie HMS "DREADNOUGHT", jednak zrezygnowano z jednolitego pasa pancernego na całej długości okrętu na rzecz krótszego lecz grubszego opancerzenia cytadeli i na śródokręciu. Opóźnienie oddania okrętów do służby nastąpiło z powodu niedostarczenia na czas dział artylerii głównej, natomiast zmiany konstrukcyjne wprowadzone już w trakcie budowy, m.in. wymiana uzbrojenia średniego oraz zwiększenie ilości zabieranej amunicji spowodowało przeciążenie projektu o ok. 600 ts, co z kolei przełożyło się na wzrost zanurzenia, a co za tym idzie i niewielkie ograniczenie osiągów.
Kiedy okręty typu "TRAFALGAR" były budowane, wielu obserwatorów przeceniało podatność na uszkodzenia i wrażliwość na broń torpedową wielkich okrętów pancernych. Panowało przeświadczenie, iż wielkie okręty pancerne zostaną wkrótce zastąpione przez mniejsze, szybsze a przede wszystkim tańsze okręty, mogące łatwiej unikać torped z racji większej manewrowości. Dla przykładu John Hibbert, parlamentarny sekretarz admiralicji podczas przemówienia w Parlamencie w marcu 1886 r. powiedział: "Mogę śmiało powiedzieć, iż te dwa okręty pancerne (mówił oczywiście o typie "TRAFALGAR") są ostatnimi okrętami pancernymi takiego rodzaju wybudowanymi w tym czy w innych krajach. We Francji odchodzi się od budowy dużych okrętów pancernych." W rzeczywistości dopiero rozpowszechnienie samolotów w II wojnie światowej położyło kres wielkim pancernikom.
Pancerniki typu "TRAFALGAR" były ostatnimi pancernikiem ukończonymi z pojedynczą, centralną, ciągłą cytadelą pancerną. Wszystkie pozostałe pancerniki będą miały już dwie oddzielne cytadele - dziobową i rufową. Jednocześnie pancerniki tego typu miały jako pierwsze artylerię pomocniczą złożoną z dział szybkostrzelnych.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność normalna wynosiła 11 940 ton angielskich (long ton), natomiast pełna 12 589 ton angielskich. Długość między pionami wynosiła 105,15 m (345 ft 0 in), szerokość 22,25 m (73 ft 0 in), natomiast zanurzenie 8,69 m (28 ft 6 in). Budowa kadłuba okrętów typu "TRAFALGAR" zasadniczo była podobna do HMS "DREADNOUGHT". Okręty typu "TRAFALGAR" były przedostatnimi pancernikami z niską burtą wybudowanymi dla Royal Navy. To rozwiązanie konstrukcyjne preferowane dotychczas przez projektantów miało swoje zalety, jak np. mniejsza powierzchnia burt, w które mogły trafiać pociski, co pozwalało zamontować grubszy pancerz. Jednakże konsekwencją posiadania wolnej burty o wysokości zaledwie 4,57 m (15 ft) było to, iż okręty typu "TRAFALGAR" były bardzo "mokre" i były zmuszane do ograniczania prędkości przy wysokim stanie morza. Z racji tego większość służby spędziły na Morzu Śródziemnym, które jest względnie spokojne. Okręty były wyposażone w urządzenia radiowe typu "1 to 52" W/T (stan w 1901 r.).
Uzbrojenie
Uzbrojenie składało się z 4 dział 343 mm (13,5 in) RBL (2x2), 6 dział 119 mm (4,7 in) QF (6x1), 8 dział 6-funtowych (6 pdr) QF (8x1), 9 dział 3-funtowych (3 pdr) QF (9x1) oraz 4 wyrzutni torped 356 mm (14 in). Działa artylerii głównej były umieszczone w dwudziałowych wieżach chronionych pancerzem o grubości 457 mm (18 in). Planowano początkowo wyposażenie okrętu w działa artylerii średniej o kalibrze 127 mm (5 in) jednak ostatecznie zamontowano działa QF produkcji Armstronga o kalibrze 119 mm (4,7 in), które były około czterokrotnie bardziej szybkostrzelne. Działa 119 mm (a od 1896 r. działa 152 mm) były umieszczone na obu burtach i były osłaniane przez pancerne ambrazury o grubości 102 mm (4 in). Na końcach cytadeli były osłaniane przez przegrody o grubości 127 mm (5 in). Z czterech wyrzutni torpedowych jedna znajdowała się na rufie, jedna na dziobie a pozostałe dwie znajdowały się na burcie poniżej linii wodnej.
Opancerzenie
Pancerz wzorem innych okrętów tamtej dekady był typu "compound", wykonany ze stali i żelaza. Pas pancerny pomiędzy dolnym a głównym pokładem miał długość 70,10 m (230 ft) i wysokość 2,59 m (8 ft 6 in), z czego 0,91 m (3 ft) znajdowało się poniżej linii wodnej. Na śródokręciu miał grubość 508 mm (20 in), zmniejszał się w kierunku dziobu i rufy do 457 mm (18 in), na końcach sięgając 356 mm (14 in). Zamknięty był przegrodami: dziobową o grubości 406 mm (16 in) i rufową o grubości 356 mm (14 in). Cytadela pancerna znajdowała się pomiędzy pokładem głównym a górnym miała długość na burcie 42,98 m (141 ft), natomiast w linii centralnej 58,83 m (193 ft). Na burtach była ochraniana przez pancerz o grubości 406 mm (16 in), natomiast wokół wież grubość wynosiła 457 mm (18 in). Pokład nad cytadelą i na pokładzie dolnym w kierunku dziobu i rufy miał grubość 76 mm (3 in).
Napęd
HMS "TRAFALGAR" były wyposażony w dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny parowe o cylindrach podwieszonych potrójnego rozprężania firmy Humphreys oraz 8 kotłów cylindrycznych. HMS "NILE" był wyposażony w maszyny firmy Maudslay. W normalnych warunkach moc osiągana przez maszyny wynosiła 7500 ihp co pozwalało pływać z prędkością 15 węzłów. W trybie forsownym maszyny osiągały 12 000 ihp, co pozwalało na osiągnięcie prędkości 16,75 węzła.
Służba |
HMS Trafalgar
| 18.01.1886 | Położenie stępki. |
| 20.09.1887 | Wodowanie. |
| 04.1890 | Ukończenie budowy. Koszt wyniósł 739 541 funtów. |
| 02.04.1890 | Okręt został wcielony do służby, jako drugi okręt flagowy floty Morza Śródziemnego (Rear-Admiral Lord Walter Kerr). Pełnił tam służbę przez następne lata. |
| 1891 | Kominy zostały wydłużone o 5,18 m (17 ft) co zaowocowało wzrostem wydajności kotłów. |
| 10.1897 - 08.1902 | Po powrocie do Wielkiej Brytanii z Morza Śródziemnego okręt pełnił służbę strażniczą w Portsmouth. |
| 08.1902 - 1905 | Okręt został przeniesiony do rezerwy. |
| 1907 - 1909 | Po przekształceniu w hulk okręt został zaadaptowany do roli ćwiczebnej platformy artyleryjskiej i torpedowej w Sheerness. W kwietniu 1907 r. pancernik uległ wypadkowi (wszedł na skały) przy Devil's Point. Został ściągnięty na holu po dwóch godzinach i stwierdzono, że nabrał znacznej ilości wody w swoich przednich przedziałach. |
| 04.1909 | Okręt został przywrócony do czynnej służby w składzie 4. Dywizjonu Home Fleet bazującego w Nore. |
| 09.05.1911 | Okręt został sprzedany na złom G. Garnham. |
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 01.11.1889 - 27.01.1892 | Captain Alan B. Thomas |
| 29.01.1892 - 03.1894 | Captain Charles G. Robinson |
| 05.03.1894 - 04.1896 | Captain A. Berkeley Milne |
| 14.04.1896 - 12.1896 | Captain Reginald C. Prothero |
| 04.12.1896 - 09.1897 | Captain Harry T. Grenfell |
| 09.1897 - 10.1897 | Captain Edward H. M. Davis |
| 13.10.1897 - 01.1898 | Captain Andrew K. Bickford |
| 01.1898 - 05.1898 | Captain James L. Hammet |
| 11.05.1898 - 23.02.1899 | Captain George A. Giffard |
| 03.1899 - 12.1899 | Captain Harry L. F. Royle |
| 12.1899 - 08.1902 | Captain George A. Primrose |
| 25.04.1905 - 27.12.1905 | Captain Herbert Lyon |
| 12.1905 - 08.1906 | Captain Charles D. Granville |
| 09.08.1906 - 14.04.1907 | Captain Charles H. H. Moore |
| 08.04.1907 (?) - 05.03.1908 | Commander Herbert A. Adam |
| 05.03.1908 - 01.09.1908 | Commander Maurice S. FitzMaurice |
| 01.11.1908 | Commander Edward G. W. Davy |
| 21.04.1909 - 05.04.1910 | Captain Edmund R. Pears |
| 05.04.1910 - 09.1910 | Captain Francis W. Kennedy |
HMS Nile
| 08.04.1886 | Położenie stępki. |
| 27.03.1888 | Wodowanie. |
| 07.1890 | Z racji opóźnień w dostarczeniu dział okręt odbył próby z obciążeniem zastępującym brakujące uzbrojenie. |
| 30.06.1891 | Okręt został wcielony do służby w Portsmouth i od razu udał się na manewry. |
| 10.07.1891 | Ukończenie budowy. Koszt wyniósł 765 615 funtów. |
| 07.1891 | Okręt rozpoczął pełnienie służby na Morzu Śródziemnym. |
| 10.1894 - 11.1894 | Okręt znajdował się w suchym doku na Malcie, gdzie przechodził remont. Zgodnie z doniesieniami prasy dotyczył on pęknięcia jednego z tłoków wysokiego ciśnienia. W tym samym czasie 27 października okręt został ponownie wcielony do służby z nowym dowódcą i nową załogą. |
| 12.12.1894 | Okręt opuścił Maltę i udał się na spotkanie z resztą eskadry w Levant. |
| 12.1894 - 01.1895 | W ciągu następnych dni grudnia okręt odwiedził m.in. Volo i Saloniki. |
| 15.02.1895 | Okręt opuścił Saloniki i udał się do Port Sigri. |
| 02.1895 - 03.1895 | Okręt przebywał w Smyrna. |
| 23.03.1895 - 24.03.1895 | Krótka wizyta w Canea. |
| 26.03.1895 | Powrót na Maltę. |
| 04.1895 - 22.05.1895 | W trakcie pobytu na Malcie wymieniono jeden z cylindrów. |
| 26.05.1895 - 01.06.1895 | Wizyta w Aleksandrii. |
| 06.1895 | Okręt odwiedza Jaffa i Bejrut. |
| 07.1895 | Wizyta w Bodrum i Kos. |
| 08.1895 | Powrót do Salonik. |
| 10.1895 | Okręt odwiedził Lemnos. |
| 11.1895 - 26.12.1895 | Ponowna wizyta w Salonikach. |
| 29.12.1895 - 27.02.1896 | Okręt wraca na Maltę. 11 stycznia okręt opuszcza na chwilę port w celu odbycia prób morskich po remoncie. |
| 03.1896 | Okręt odwiedza Platea. |
| 22.03.1896 - 22.04.1896 | Okręt przenosi się do Alexandretty. W tym czasie odwiedza Bejrut (02.04 - 12.04). |
| 24.04.1896 | Okręt dociera na Famagustę. |
| 07.05.1896 - 23.05.1896 | Okręt wraca na Maltę. |
| 06.1896 | Letnie ćwiczenia eskadry. W tym czasie okręty odwiedzają m.in. Terranova (Sardynia), Civitavecchia, Neapol, Castellammare i Palermo. |
| 30.06.1896 - 16.10.1896 | Okręt wraca na Maltę. |
| 20.10.1896 | Okręt dociera do Salonik. Przebywa tam do początków listopada, w międzyczasie odwiedzając Pireus. |
| 13.11.1896 - 26.11.1896 | Okręt bazuje w Poros. |
| 28.11.1896 | Okręt przenosi się do Poros. Odbywa tam ćwiczebne strzelania torpedowe. |
| 12.1896 | Okręt wraca do Salonik. |
| 28.12.1896 - 10.01.1897 | Pobyt w Suda Bay. |
| 12.01.1897 - 02.1897 | Okręt przenosi się do Pireusu. |
| 03.1897 - 04.1897 | Powrót na Maltę. |
| 04.1897 | Próbne strzelania torpedowe w Phalerum Bay. |
| 04.1897 - 05.1897 | Ponowne bazowanie w Pireusie. |
| 04.06.1897 - 11.06.1897 | Okręt powraca na Maltę. |
| 06.1897 | W czerwcu okręt udaje się na coroczne ćwiczenia, tym razem odwiedzając porty w zachodniej części Morza Śródziemnego oraz Malagę. |
| 07.1897 - 27.11.1897 | Okręt bazuje na Malcie. 27 listopada opuszcza Maltę i udaje się na Korfu. |
| 30.11.1897 - 10.12.1897 | Okręt przenosi się do Volo. |
| 15.12.1897 - 18.12.1897 | Powrót na Maltę. |
| 22.12.1897 - 26.12.1897 | Wizyta w Gibraltarze. |
| 30.12.1897 | Okręt dociera do Plymouth. |
| 12.01.1898 | Okręt zostaje tymczasowo wycofany ze służby. |
| 01.1898 - 02.1903 | Okręt pełnił służbę strażniczą w Devonport. |
| 02.1903 - 1905 | Okręt zostaje wycofany ze służby czynnej i przeniesiony do rezerwy. |
| 09.07.1912 | Okręt został sprzedany na złom do Ward, Swansea. |
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 30.06.1891 - 17.10.1893 | Captain Gerard H. U. Noel |
| 01.11.1893 - 27.01.1896 | Captain James L. Hammet |
| 27.01.1896 - 12.1897 | Captain Orford Churchill |
| 01.1898 - 03.1898 | Captain William H. Henderson |
| 03.1898 - 05.1898 | Captain John H. Rainier |
| 11.05.1898 - 07.1899 | Captain John H. Bainbridge |
| 01.07.1899 - 06.1901 | Captain Gerald C. Langley |
| 25.06.1901 - 02.1903 | Captain Robert S. Rolleston (kapitan flagowy) |
| 13.02.1905 - 19.12.1906 | Captain Evelyn R. Le Marchant |
| 20.12.1906 - 08.05.1907 | Captain Price V. Lewes |
| 11.06.1907 - 28.12.1907 | Captain W. A. Howard Kelly |
| 06.09.1909 | Commander Pasfield V. Oliver |
Galeria |

Kraj: Wielka Brytania