Kraj: Wielka Brytaniaklasa: pancernik centralnobateryjny (okręt pancerny z baterią centralną, żelaznokadłubowy pancernik centralnobateryjny) |
|
Specyfikacja |
| Nazwa okrętu | Stocznia | Położenie stępki | Wodowanie | Ukończenie budowy | Los okrętu |
| TEMERAIRE | Chatham Dockyard | 18.08.1873 | 09.05.1876 | 31.08.1877 | Sprzedany na złom w 1921 r. |
Dane taktyczno-techniczne |
Wymiary:
| Wyporność | 8571 ts |
| Długość między pionami | 86,87 m (285 ft 0 in) |
| Szerokość | 18,92 m (62 ft 1 in) |
| Zanurzenie dla wyporności lekkiej - dziób | 8,00 m (26 ft 3 in) |
| Zanurzenie dla wyporności lekkiej - rufa | 8,33 m (27 ft 4 in) |
Napęd:
| Maszyny | Dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny o podwieszanych cylindrach podwójnego rozprężania firmy Humphreys & Tennant, 12 kotłów owalnych, 2 śruby |
| Ożaglowanie | Ożaglowanie typu bryg o powierzchni 2323 m² (25 000 sq ft), 2 maszty. |
| Moc indykowana | 7516 ihp |
| Prędkość (maszyna parowa) | 14,65 węzła |
| Prędkość (żagle) | 6 węzłów |
| Paliwo | 620 ton węgla |
| Zasięg | brak danych |
Opancerzenie:
| Burty | 279 mm - 140 mm (11 in - 5,5 in) na podkładzie z 305 mm - 254 mm (12 in - 10 in) drewna |
| Bateria | 203 mm - 127 mm (8 in - 5 in) |
| Przegrody | 203 mm (8 in) |
| Barbety | 254 mm - 203 mm (10 in - 8 in) |
| Pokład | 38 mm - 25 mm (1,5 in - 1 in) |
Uzbrojenie:
| Początkowe | 4 działa 279 mm (11 in) 540-funtowe (540 pdr) (25-ton) MLR; 4 działa 254 mm (10 in) 400-funtowe (400 pdr) (18-ton) MLR; 4 działa 20-funtowe (20 pdr) (16 cwt) RBL (salutacyjne); 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) |
| Modernizacja w 1884 r. | 4 działa 279 mm (11 in) 540-funtowe (540 pdr) (25-ton) MLR; 4 działa 254 mm (10 in) 400-funtowe (400 pdr) (18-ton) MLR; 6 dział 102 mm (4 in) (22 cwt) RBL; 4 działa 6-funtowe (6 pdr) QF; 10 dział 3-funtowych (3 pdr) QF; 2 wyrzutnie torped 356 mm (14 in) |
Ludzie:
| Załoga | 580 oficerów i marynarzy |
Projekt |
Okręt został zaprojektowany w czasach, gdy konstruktorom brytyjskich okrętów zaczęły spędzać sen z powiek zasadnicze problemy które wiązały się z dotychczas stosowanym rozmieszczeniem artylerii w pancernych bateriach, lub na burtach. Ograniczone prowadzenie ognia w kierunku osiowym, bezczynność połowy artlerii głównej podczas pojedynku z jednym okrętem, zbyt liczna załoga i trudność obsługi dział podczas wzburzonego morza - te cechy pancerników centralnobateryjnych starano się zniwelować modyfikując projekt tak, aby artyleria została umieszczona w inny sposób. HMS "TEMERAIRE" był pierwszym brytyjskim okrętem barbetowym, stanowił próbę umieszczenia artylerii w sposób, który chociaż częściowo niwelował wymienione wcześniej wady. Działa umieszczone w barbetach, na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a zapewniały znacznie lepszą ochronę dla obsługi w porównaniu do tradycyjnych okrętów barbetowych, jednak same lawety były znacznie cięższe i zajmowały więcej miejsca. Ten typ umieszczania dział w barbetach nie został z tych powodów powielony w innych konstrukcjach.
Konstrukcja |
Kadłub
Wyporność wynosiła 8571 ts. Długość między prostopadłymi wynosiła 86,87 m (285 ft 0 in), szerokość 18,92 m (62 ft 1 in) natomiast zanurzenie dla wyporności lekkiej na dziobie 8,00 m (26 ft 3 in), na rufie 8,33 m (27 ft 4 in). Konstrukcja kadłuba okrętu nie odbiegała od tej zastosowanej na HMS "ALEXANDRA". HMS "TEMERAIRE" był największym brygiem jaki został zbudowany w Royal Navy. Kadłub był pokryty cynkiem dla ochorny przed porastaniem i korozją. Dok w którym przebiegała budowa HMS "TEMERAIRE" przylegał bezpośrednio do doku w którym budowano HMS "ALEXANDRA".
Uzbrojenie
Uzbrojenie początkowo składało się z 4 dział 279 mm (11 in) MLR, 4 dział 254 mm (10 in) MLR oraz 4 dział 20-funtowe (20 pdr) RBL (salutacyjnych). Uzbrojenie było rozmieszczone częściowo konwencjonalnie a częściowo w barbetach. Dwa działa 279 mm były umieszczone w barbetach (jedno na dziobie, jedno na rufie), na lawetach wychylnych projektu Moncrieff'a oryginalnie zaprojektowanych dla fortyfikacji. Ładowanie działa odbywało się w dolnym położeniu, natomiast przed strzałem działo było podnoszone do góry. Odrzut przestawiał lawetę z powrotem w położenie dolne. Bateria centralna była podzielona na dwie części. Jedna sekcja zawierała 4 działa 254 mm, umieszczone na burtach. Sekcja przednia zawierała dwa działa 279 mm umieszczone w dziobowych rogach baterii - mogły prowadzić ograniczony ogień w kierunku dziobu. HMS "TEMERAIRE" i HMS "ALEXANDRA" były jedynymi brytyjskimi pancernikami centralnobateryjnymi uzbrojonymi w działa o kalibrze 279 mm (11 in).
Opancerzenie
Burtowy pas pancerny wykonany z żelaza ciągnął się na na całej długości okrętu. Na śródokręciu, na linii wodnej miał grubość 279 mm (11 in), poniżej linii wodnej miał grubość 229 mm (9 in) natomiast powyżej 254 mm (10 in). W kierunku dziobu i rufy jego grubość zmniejszała się do 152 mm (6 in) natomiast na samym dziobie zmniejszała się do 127 mm (5 in), a na rufie do 140 mm (5,5 in). Bateria była ochraniana 203 mm (8 in) pancerzem na burtach i przegrodach. Była przedzielona na dwie części przez 127 mm (5 in) przegrodę. Przednia barbeta była ochraniana przez pancerz grubości 254 mm (10 in), natomiast rufowa 203 mm (8 in). Barbety miały wysokość 2,95 m (9 ft 8 in) i były wyposażone w opancerzoną windę pomiędzy górnym, a głównym pokładem o średnicy 1,07 m (3 ft 6 in). Magazyny amunicji były zabezpieczone pancerzem o grubości 127 mm (5 in).
Napęd
HMS "TEMERAIRE" został wyposażony w dwie 3-cylindrowe, pionowe maszyny o podwieszanych cylindrach podwójnego rozprężania firmy Humphreys & Tennant oraz 12 kotłów owalnych (odmiana kotłów cylindrycznych) o ciśnieniu roboczym 60 psi. Cylinder wysokiego ciśnienia miał średnicę 1,78 m (70 in) natomiast dwa niskiego 2,90 m (114 in). Skok tłoków wynosił 1,17 m (46 in). Maszyna parowa o mocy 7516 ihp zapewniała HMS "TEMERAIRE" prędkość 14,65 węzła przy wykorzystaniu wyłącznie maszyny parowej. Z racji pozycji rufowej barbety rufowy maszt okrętu został usunięty z projektu. Z tego powodu tego okręt był wyposażony w ożaglowanie typu bryg o powierzchni 2323 m² (25 000 sq ft) na dwóch masztach. Był największym brygiem jaki został wybudowany w Royal Navy. Stanowił dobrą platformę dla dział, jednak pod żaglami był wolny.
Służba |
| 1873 | Zatwierdzenie okrętu do budowy. |
| 18.08.1873 | Położenie stępki. |
| 09.05.1876 | Wodowanie. |
| 01.08.1877 | Okręt zostaje wcielony do służby z przeznaczeniem do służby na Morzu Śródziemnym. |
| 31.08.1877 | Ukończenie budowy okrętu. Koszt wyniósł 489 822 funty (kadłub: 352 015 funtów, maszyny: 102 954 funty). |
| 1878 - 1879 | Okręt wraz z innymi okrętami floty admirała Hornby'ego zostaje wysłany do Dardaneli, aby obserwować przebieg wojny rosyjsko-tureckiej. Pozostał w pobliżu Stambułu (wówczas Konstantynopola) do 1879 roku, aby reprezentować silną pozycję brytyjską podczas długotrwałych negocjacji międzynarodowych, które doprowadziły do Kongresu Berlińskiego. |
| 1881 | Okręt zostaje ponownie wcielony do Służby na Malcie po pobycie w doku. |
| 1882 | Okręt uczestniczy w bombardowaniu Aleksandrii. Po bombardowaniu, piechota morska z pancernika dwa razy uczestniczy w desantach: pod Chartumem i pod Tel-el-kebir. Artyleria pancernika wystrzeliła 136 pocisków z dział 11-calowych i 84 10-calowych. |
| 1884 | Na okręcie dokonano modernizacji uzbrojenia. |
| 04.1886 | Okręt nadal służy na Morzu Śródziemnym. |
| 08.05.1886 | Wraz z całą eskadrą okręt wyrusza w rejs po wodach Grecji. |
| 19.06.1886 | Wraz z innymi okrętami wpływa do portu na Malcie. |
| 20.10.1887 | Okręt zostaje ponownie wcielony do służby w Portsmouth, po pobycie w doku. |
| 1887 - 1888 | Okręt przez okres zimowy należał do Channel Fleet. Wraz z innymi okrętami odwiedził Vigo, Genuę i Lizbonę. |
| 1888 | Okręt powrócił na Morze Śródziemne, w związku z rosnącym zagrożeniem ze strony floty francuskiej w Tulonie. |
| 1889 | Dokonano zmian w konfiguracji ożaglowania. |
| 26.05.1890 | Tego dnia doszło do incydentu, który niemal doprowadził do katastrofy z udziałem HMS "ORION". Eskadra płynęła w zwartej formacji, na morzu, z HMS "TEMERAIRE" jako ostatnim okrętem w prawej kolumnie i HMS "ORION" jako przedostatnim okrętem w lewej kolumnie. Przy odległości dwóch kabli (370 m) między kolumnami, "ORION" znajdował się około 45° od lewej burty dziobu "TEMERAIRE". Według G.A. Ballarda, "TEMERAIRE" i "ORION" otrzymały rozkaz zmiany pozycji, a "ORION" uderzył "TEMERAIRE" swoim taranem, natomiast według relacji ówczesnej gazety, "ORION" i krążownik HMS "PHAETON" otrzymały rozkaz zmiany pozycji, a "ORION" zderzył się z "TEMERAIRE". Ballard napisał, że zgodnie z instrukcjami z księgi sygnałowej używanej w tamtym czasie, takie ruchy musiały być zgodne z przepisami regulującymi ruch okrętów. Jednak ze względu na panującą sytuację, silniki HMS "ORION" musiały zostać zatrzymane podczas skręcania w prawo. Jednakże gdy podano sygnał z okrętu flagowego, oficer wachtowy HMS "ORION" utrzymywał silniki włączone, pozostawiając niewiele miejsca na uniknięcie kolizji przy pełnej prędkości. Na szczęście oficer wachtowy "TEMERAIRE" rozpoznał zbliżające się niebezpieczeństwo i natychmiast wydał rozkaz skierowania się na HMS "ORION" zamiast odbijać od niego, dlatego kiedy taran HMS "ORION" uderzył obok maszynowni i poniżej pasa pancernego, rufa "TEMERAIRE" już od niego odjeżdżała, co rozerwało zewnętrzną poszycie okrętu i zalało jedną z burtowych komór, jednak nie spowodowało poważniejszych uszkodzeń. |
| 03.10.1890 | Okręt stacjonuje w zatoce Suda na Krecie. |
| 1891 | Po zimowaniu w Salonikach, "TEMERAIRE" otrzymał rozkaz powrotu do domu wiosną 1891 roku, gdzie został wycofany ze służby w Plymouth i przypisany do rezerwy. Plany ewentualnej modernizacji zostały opracowane, ale ostatecznie odrzucone z powodu nadmiernych kosztów. |
| 1891 - 1893 | Okręt pełni służbę we Flocie Rezerwowej. |
| 1893-1901 | Okręt zostaje przeniesiony do rezerwy. |
| 1902 | Okręt został skierowany do służby portowej. |
| 04.1904 | Okręt rozpoczyna pełnić funkcję okrętu treningowego dla palaczy i jednocześnie zmieniona zostaje jego nazwa - na "INDUS II". |
| 01.1915 | Ponowna zmiana nazwy, tym razem na "AKBAR". Okręt zostaje przeholowany do Liverpoolu. |
| 1916 - 1918 | Okręt dodatkowo służył jako pływający magazyn. |
| 26.05.1921 | Okręt zostaje sprzedany na złom holenderskiej firmie Rijsdijk Shipbreaking Co. |
ZNANI DOWÓDCY (PRZYDZIAŁY)
| 01.08.1877 - 06.1879 | Captain Michael Culme-Seymour, Morze Śródziemne, oraz jako część floty , która dowodzi Admiral Sir Geoffrey Phipps Hornby |
| 06.1879 - 01.1880 | Captain George Willes Watson |
| 27.01.1880 - 03.1880 | Captain John Ommanney Hopkins, Morze Śródziemne |
| 03.1880 - 01.1881 | Captain the Hon. Walter C. Carpenter |
| 01.1881 - 03.1884 | Captain Henry F. Nicholson |
| 03.1884 - 10.1886 | Captain Compton Edward Domvile |
| 18.10.1886 - 10.1889 | Captain Edmund C. Drummond |
| 26.10.1889 - 19.06.1891 | Captain Gerard H. U. Noel |
| 16.07.1902 | Captain Arthur W. E. Prothero |
Galeria |

Kraj: Wielka Brytania