Okręty Wojenne (079)

Kategoria: Okręty Wojenne
Producent: Okręty Wojenne
Nr katalogowy: BOOK443

Spis treści:

  • Z życia flot - Malinowski Jarosław
  • Pech rosyjskich podwodników ("DANIŁ MOSKOWSKIJ" (B-414))" - Sobański Maciej S. - Publikacja ta poświęcona jest burzliwej i naznaczonej licznymi incydentami historii służby rosyjskiego atomowego okrętu podwodnego B-414 "DANIŁ MOSKOWSKIJ" (projekt 671RTM(K) SZCZUKA, w kodzie NATO: VICTOR III). Autor, znany z rzetelności i docierania do trudnodostępnych źródeł, szczegółowo rekonstruuje chronologię zdarzeń, które złożyły się na złą sławę tej konkretnej jednostki. W tekście Sobański najpierw zarysowuje specyfikę konstrukcyjną i możliwości bojowe okrętów projektu 671RTM(K), a następnie przechodzi do precyzyjnego opisu awarii, kolizji i innych zdarzeń losowych, które dotknęły załogę B-414 w trakcie jej eksploatacji. Artykuł ukazuje te incydenty nie jako izolowane wypadki, lecz jako symptomy szerszych, systemowych problemów rosyjskiej marynarki wojennej w okresie transformacji po rozpadzie Związku Radzieckiego. Autor wskazuje na takie czynniki jak trudności z finansowaniem, opóźnienia w przeglądach stoczniowych, postępujące zużycie techniczne sprzętu oraz wyzwania związane z utrzymaniem wysokiego poziomu wyszkolenia personelu w warunkach ograniczonych budżetów. Publikacja stanowi cenne studium przypadku (case study), które w przystępny, lecz niezwykle merytoryczny sposób ilustruje realne wyzwania operacyjne i logistyczne stojące przed rosyjską flotą podwodną na przełomie XX i XXI wieku. Jednocześnie jest to przykład charakterystycznego dla Sobańskiego podejścia do historii marynistyki, łączącego techniczną analizę okrętu z ludzkim i organizacyjnym kontekstem jego służby.
  • Brytyjskie monitory typu M15 i M29 (część I) - Sobański Maciej S. - Artykuł otwiera cykl poświęcony specyficznej i licznej serii brytyjskich monitorów z okresu I wojny światowej, zbudowanych w ramach nagłego programu wojennego (Emergency War Programme) w 1915 roku. W tej pierwszej części autor koncentruje się na genezie powstania tych jednostek, które były odpowiedzią Royal Navy na potrzebę posiadania tanich, szybko budowanych okrętów o silnym uzbrojeniu artyleryjskim, przeznaczonych do ostrzeliwania celów przybrzeżnych i wsparcia działań lądowych. Sobański szczegółowo analizuje parametry techniczno-taktyczne obu typów: liczniejszej serii M15 (wyposażonej zazwyczaj w pojedyncze działo kal. 234 mm lub 152 mm, pochodzące z wycofywanych przeddrednotów) oraz mniejszej, pięciookretowej serii M29, uzbrojonej w dwie armaty kal. 152 mm. Tekst omawia również proces ich błyskawicznej budowy w brytyjskich stoczniach (głównie Harland & Wolff oraz Workman, Clark and Company) i wstępne etapy służby operacyjnej. Autor zarysowuje ich rozmieszczenie na różnych teatrach działań wojennych, od patrolu Dover, przez intensywne walki na Morzu Śródziemnym (w tym wsparcie lądowań w Gallipoli i działania w Palestynie), aż po późniejsze epizody, takie jak interwencja na Morzu Białym podczas wojny domowej w Rosji. Artykuł stanowi rzetelne, oparte na dogłębnej kwerendzie źródłowej wprowadzenie do dalszych losów tych jednostek, kładąc podwaliny pod opis ich modernizacji, zmian w uzbrojeniu oraz dramatycznych epizodów bojowych, które zostały przedstawione w kolejnych odsłonach tego cyklu. Całość jest cennym źródłem wiedzy dla czytelników zainteresowanych niszą, lecz niezwykle ważną rolą monitorów w wojnie pozycyjnej i działaniach przybrzeżnych Wielkiej Wojny.
  • Wojna na wodach chińskich 1937-1939 (część II) w pierwszym okresie konfliktu z Japonią (lipiec 1937 - wrzesień 1939) - Dyskant Józef W. - Artykuł stanowi bezpośrednią kontynuację cyklu poświęconego morskiemu i rzecznemu wymiarowi drugiej wojny chińsko-japońskiej, stanowiącemu jeden z mniej znanych, a zarazem niezwykle dramatycznych epizodów przedednia II wojny światowej. W tej drugiej części autor przechodzi od ogólnego zarysu strategicznego do szczegółowej rekonstrukcji konkretnych operacji bojowych. Dyskant szczegółowo opisuje dalszy ciąg japońskiej ofensywy mającej na celu całkowite zablokowanie chińskiego wybrzeża i opanowanie kluczowych szlaków wodnych, w szczególności wielkiej rzeki Jangcy, która była strategiczną arterią prowadzącą w głąb kraju. Tekst relacjonuje losy resztek chińskiej floty, w tym dramatyczne starcia i ostateczne zatopienie głównych jednostek nawodnych Republiki Chińskiej, takich jak krążowniki "NING HAI" i "PING HAI", które padły łupem japońskiego lotnictwa morskiego, próbując bronić dostępu do Nankinu. Istotnym wątkiem artykułu jest również analiza obecności i roli obcych flot na wodach chińskich. Autor omawia działania zachodnich kanonierek rzecznych (amerykańskich, brytyjskich, francuskich i włoskich), które próbowały chronić interesy swoich państw i obywateli w obliczu japońskiej agresji, co niekiedy prowadziło do poważnych incydentów dyplomatycznych i zbrojnych (takich jak zatopienie amerykańskiej kanonierki USS "PANAY" w grudniu 1937 roku). Artykuł Józefa W. Dyskanta, oparty na rzetelnej kwerendzie źródłowej, doskonale ukazuje specyfikę wojny rzeczno-morskiej na Dalekim Wschodzie. Autor podkreśla asymetryczny charakter tych zmagań, gdzie determinacja słabszej strony i trudne warunki terenowe (w tym tworzenie sztucznych przeszkód nawigacyjnych) nie były w stanie powstrzymać miażdżącej przewagi technicznej i organizacyjnej Cesarskiej Marynarki Wojennej Japonii.
  • Stawiacze min pod banderą ze Złotym Lwem (fińskie stawiacze min) - Sobański Maciej S. - Publikacja ta poświęcona jest historii, konstrukcji oraz służbie operacyjnej fińskich stawiaczy min, które odegrały kluczową rolę w morskiej obronie tego kraju w pierwszej połowie XX wieku. W swoim opracowaniu autor szczegółowo analizuje genezę powstania tej klasy jednostek w fińskiej marynarce wojennej, zwracając uwagę na specyfikę geograficzną i strategiczną Bałtyku, która czyniła wojnę minową jednym z najskuteczniejszych sposobów obrony wybrzeża przed znacznie silniejszą flotą sowiecką. Sobański omawia parametry techniczno-taktyczne najważniejszych fińskich stawiaczy min, takich jak "RUOTSINSALMI", "RIILAHTI", "HÄMEENMAA" czy "UUSIMAA", a także mniejszych jednostek pomocniczych przystosowanych do tych zadań. Tekst koncentruje się na ich intensywnym wykorzystaniu bojowym podczas Wojny Zimowej (1939-1940) oraz wojny kontynuacyjnej (1941-1944). Autor relacjonuje przebieg śmiałych i często przeprowadzanych w trudnych warunkach pogodowych operacji minowych, które skutecznie blokowały wyjście z Zatoki Fińskiej, chroniły własne szlaki żeglugowe i zmuszały nieprzyjaciela do żmudnych i niebezpiecznych działań trałowych. Artykuł Sobańskiego stanowi rzetelne, oparte na szczegółowej kwerendzie źródłowej studium, rzucające nowe światło na asymetryczny charakter fińskiej strategii morskiej i nieoceniony wkład tych "niewidzialnych" jednostek w obronę niepodległości Finlandii.
  • Pancerniki Stalina (część IIa) pancerniki typu A (projekt 23) - Supłat Marek - Artykuł stanowi bezpośrednią kontynuację cyklu poświęconego najbardziej ambitnemu i ostatecznie niezrealizowanemu programowi zbrojeniowemu radzieckiej floty z lat 30. XX wieku. W tej części autor przechodzi od ogólnego zarysu planów rozbudowy floty do szczegółowej, technicznej analizy samego projektu 23, znanego jako typ SOWIETSKIJ SOJUZ. Supłat dogłębnie omawia ewolucję konstrukcyjną tych gigantycznych jednostek, które w założeniach miały dysponować wypornością sięgającą nawet 65 000 ton, co stawiało je w jednym rzędzie z najpotężniejszymi pancernikami świata, takimi jak japoński "YAMATO" czy planowany amerykański "MONTANA". Tekst szczegółowo opisuje przewidziane uzbrojenie główne (działa kalibru 406 mm), systemy opancerzenia oraz rozwiązania napędowe, które miały zapewnić tym okrętom wysoką prędkość i żywotność w walce. Istotnym wątkiem artykułu jest analiza rzeczywistych postępów prac stoczniowych nad czterema zamówionymi jednostkami: "SOWIETSKIJ SOJUZ", "SOWIETSKAJA UKRAINA", "SOWIETSKAJA ROSSIJA" i "SOWIETSKAJA BIEŁORUSSIJA". Autor rzetelnie dokumentuje ogromne wyzwania technologiczne i organizacyjne, z jakimi borykał się przemysł stoczniowy ZSRR, w tym problemy z dostawami specjalistycznej stali, opóźnienia w produkcji wież artyleryjskich oraz wykrycie poważnych wad konstrukcyjnych, które doprowadziły m.in. do anulowania budowy jednostki "SOWIETSKAJA BIEŁORUSSIJA" w 1940 roku. Artykuł zamyka narrację opisem losów nieukończonych kadłubów po wybuchu II wojny światowej, które zostały wstrzymane, a ich elementy posłużyły do doraźnych potrzeb obrony (np. w oblężonym Leningradzie). Całość stanowi wyjątkowo szczegółowe, oparte na dogłębnej kwerendzie źródłowej studium techniczne, które doskonale ilustruje zderzenie wielkich politycznych ambicji Józefa Stalina z twardymi realiami radzieckich możliwości przemysłowych tamtego okresu.
  • "Droga życia" dla "szczurów Tobruku" (część II) - Patianin Siergiej W. - Artykuł stanowi bezpośrednią kontynuację cyklu poświęconego heroicznym i niezwykle trudnym operacjom morskim na Morzu Śródziemnym w 1941 roku, mającym na celu zaopatrzenie oblężonej twierdzy Tobruk. W tej drugiej części autor przechodzi od ogólnego zarysu strategicznego do szczegółowej rekonstrukcji konkretnych operacji konwojowych. Patianin skupia się na taktyce stosowanej przez alianckie siły eskortowe (niszczyciele, slupy, korwety i trałowce), które pod ciągłym i śmiertelnym zagrożeniem ze strony lotnictwa państw Osi, niemieckich U-Bootów oraz włoskich lekkich sił nawodnych, musiały precyzyjnie manewrować, aby dostarczyć żołnierzy (w tym słynną Samodzielną Brygadę Strzelców Karpackich i oddziały australijskie, którym nadano przydomek "Szczurów Tobruku"), amunicję, wodę i żywność. Tekst szczegółowo relacjonuje dramatyczne epizody tych rejsów, w tym straty własne, uszkodzenia okrętów oraz heroiczne wysiłki załóg w warunkach ekstremalnego napięcia bojowego i trudnej nawigacji przybrzeżnej. Autor zwraca również uwagę na logistyczne wyzwania, takie jak konieczność szybkiego rozładunku w nocy i natychmiastowego odpłynięcia, aby uniknąć porannych nalotów wroga. Artykuł zamyka się syntetycznym podsumowaniem bilansu tych działań, podkreślając, że mimo ogromnych strat i trudów, to właśnie morska "droga życia" umożliwiła utrzymanie Tobruku przez wiele miesięcy, co z kolei odwlekło niemieckie plany ofensywy na Egipt i dało aliantom bezcenny czas na reorganizację sił.
  • Francuskie krążowniki 8000 t (część III) - Guiglini Jean, Moreau Albert - Publikacja ta stanowi trzecią odsłonę obszernego cyklu poświęconego francuskim krążownikom lekkim typu DUGUAY-TROUIN, znanym w literaturze przedmiotu jako "krążowniki 8000-tonowe". W tej części autorzy kontynuują szczegółową rekonstrukcję historii operacyjnej trzech jednostek wchodzących w skład tego typu: "DUGUAY-TROUIN", "PRIMAUGUET" i "LAMOTTE-PICQUET". Po omówieniu wczesnej służby międzywojennej w poprzednich numerach, tekst koncentruje się na ich dalszych działaniach w ramach różnych zespołów floty (takich jak 3. Dywizjon Lekki), rejsach pokazowych oraz misjach kolonialnych, które miały na celu demonstrację francuskiej obecności w odległych zakątkach imperium. Istotnym wątkiem artykułu jest analiza przygotowań tych jednostek do nadchodzącego konfliktu zbrojnego. Guiglini i Moreau szczegółowo opisują zakres modernizacji przeprowadzanych w drugiej połowie lat 30. XX wieku, które miały na celu zwiększenie ich wartości bojowej w obliczu rapidnego postępu technologicznego. Dotyczyło to głównie wzmocnienia uzbrojenia przeciwlotniczego, modernizacji systemów kierowania ogniem oraz instalacji katapult dla wodnosamolotów zwiadowczych. Tekst zarysowuje również początkowy okres II wojny światowej, ukazując, jak te szybkie, choć wciąż relatywnie słabo opancerzone okręty, zostały włączone do działań wojennych, w tym operacji eskortowych i poszukiwań niemieckich rajderów na Atlantyku. Artykuł stanowi rzetelne, oparte na francuskich źródłach archiwalnych studium, które w przystępny sposób dokumentuje ewolucję tych jednostek i ich rolę w Marine Nationale w okresie bezpośrednio poprzedzającym i w pierwszych miesiącach II wojny światowej, stanowiąc cenne uzupełnienie polskojęzycznej literatury marynistycznej.
  • Ścigacze okrętów podwodnych typu KRONSTADT (część III) - Cichy Jarosław - Artykuł ten stanowi merytoryczne zwieńczenie cyklu poświęconego radzieckim dużym ścigaczom okrętów podwodnych projektu 122bis, znanym w kodzie NATO pod nazwą KRONSTADT. W tej trzeciej, finałowej części autor koncentruje się na późniejszym okresie eksploatacji tych jednostek, ze szczególnym uwzględnieniem ich wieloletniej i bardzo zasłużonej służby w polskiej Marynarce Wojennej. Cichy szczegółowo dokumentuje historię ośmiu ścigaczy przekazanych Polsce przez Związek Radziecki w drugiej połowie lat 50. XX wieku (w tym słynnych ORP "ZWINNY", ORP "NIEUGIĘTY", ORP "CZUŁY" czy ORP "ZRĘCZNY"), które utworzyły trzon polskiego Dywizjonu Ścigaczy Okrętów Podwodnych. Tekst dogłębnie analizuje zakres modernizacji, jakim poddano te okręty w trakcie ich dekadowej służby pod biało-czerwoną banderą. Autor opisuje wymianę przestarzałego wyposażenia na nowocześniejsze systemy dozoru radiolokacyjnego i hydroakustycznego oraz adaptację uzbrojenia przeciwlotniczego i przeciwokrętów podwodnych (takiego jak miotacze bomb głębinowych RBU), co miało na celu utrzymanie ich wartości bojowej w dynamicznie zmieniających się warunkach zimnej wojny. Artykuł zamyka narrację opisem procesu stopniowego wycofywania tych jednostek z aktywnej służby w latach 70. i 80. XX wieku, wynikającego z ich naturalnego zużycia technicznego oraz pojawienia się nowocześniejszych jednostek zwalczania okrętów podwodnych. Cichy relacjonuje również ostateczne losy kadłubów, z których większość została zezłomowana, a niektóre posłużyły jako cele dla ćwiczeń artyleryjskich. Całość stanowi rzetelne, oparte na solidnej kwerendzie archiwalnej podsumowanie dziejów tych "bałtyckich chartów", zamykając lukę w polskojęzycznym piśmiennictwie dotyczącym tego kluczowego elementu powojennego systemu obrony wybrzeża.
  • Amerykańskie okręty dowodzenia (część VIIa) - krążowniki dowodzenia - Palasek Jarosław - Artykuł stanowi kolejną, merytoryczną odsłonę obszernego cyklu poświęconego ewolucji i specyfice amerykańskich okrętów dowodzenia (ang. command ships), tym razem koncentrując się na ich rozwinięciu w postaci wyspecjalizowanych krążowników. W tej części autor skupia się na koncepcji i realizacji przebudowy dużych jednostek nawodnych, w tym przede wszystkim krążowników ciężkich, w ruchome, zaawansowane technologicznie centra dowodzenia flotą. Palasek szczegółowo analizuje proces konwersji tych okrętów (takich jak jednostki typu BOSTON czy ALBANY, wywodzące się z kadłubów typów BALTIMORE i OREGON CITY), które oprócz nowoczesnego uzbrojenia rakietowego (systemy Terrier, Talos czy Tartar), otrzymywały rozbudowane pomieszczenia sztabowe oraz zaawansowane systemy łączności, radarowe i przetwarzania danych (C3I). Tekst dostarcza czytelnikowi rzetelnych danych technicznych, sylwetek oraz zarysu historii operacyjnej tych unikatowych jednostek. Autor ukazuje ich kluczową rolę w strukturze dowodzenia United States Navy w okresie zimnej wojny, gdzie służyły jako flagowe okręty dowódców floty lub zespołów uderzeniowych, zapewniając ciągłość kierowania działaniami na rozległych teatrach operacyjnych, takich jak Pacyfik czy Morze Śródziemne. Artykuł jest cennym, specjalistycznym opracowaniem dla czytelników zainteresowanych technicznymi aspektami ewolucji amerykańskich krążowników i ich adaptacją do roli "pływających sztabów" w erze wojny rakietowej.
  • Kutry torpedowe typu JAGUAR i ZOBEL niemieckiej Bundesmarine (część II) - Ehlers Hartmut - Artykuł stanowi bezpośrednią kontynuację cyklu poświęconego zachodnioniemieckim szybkim kutrom torpedowym (Schnellboot) projektów 140 (JAGUAR) i 142 (ZOBEL), które w latach 50. i 60. XX wieku stanowiły trzon ofensywnych sił lekkich Bundesmarine na Bałtyku i Morzu Północnym. W tej drugiej części autor, ceniony niemiecki historyk marynistyki, przechodzi od wstępnej analizy konstrukcyjnej do szczegółowego omówienia operacyjnej historii tych jednostek. Ehlers koncentruje się na ich służbie w ramach 5. Dywizjonu Kutrów Torpedowych, opisując taktykę ich wykorzystania w warunkach zimnowojennego teatru działań, w tym ścisłe współdziałanie z niszczycielami i lotnictwem w ramach struktur NATO. Tekst szczegółowo dokumentuje również zakres modernizacji i modyfikacji wprowadzanych w toku eksploatacji, takich jak wymiana wyposażenia radioelektronicznego, radarów nawigacyjnych i systemów kierowania ogniem, które miały na celu utrzymanie wartości bojowej tych szybkich jednostek w obliczu postępującego rozwoju radzieckich sił morskich. Artykuł zamyka się rzetelnym podsumowaniem ich wkładu w obronę wybrzeża Republiki Federalnej Niemiec, stanowiąc cenne, oparte na archiwalnych źródłach studium dla czytelników zainteresowanych specyfiką powojennych niemieckich sił lekkich i ich kluczową rolą w systemie bezpieczeństwa Europy Zachodniej.
  • Pech izraelskiej korwety "HANIT" - Ciechanowski Rafał - Artykuł stanowi błyskawiczną i rzetelną analizę jednego z najważniejszych incydentów morskich pierwszych dekad XXI wieku, który wstrząsnął światowym środowiskiem marynistycznym. Tekst koncentruje się na zdarzeniu z 14 lipca 2006 roku, podczas II wojny libańskiej, gdy izraelska korweta rakietowa INS "HANIT" (typu SA’AR 5), patrolująca wybrzeże Libanu, została trafiona chińskim przeciwokrętowym pociskiem rakietowym C-802, wystrzelonym przez bojowników Hezbollah z lądu. Autor szczegółowo rekonstruuje okoliczności taktyczne ataku, wskazując na luki w systemie wczesnego ostrzegania oraz niepełną gotowość pokładowych systemów obrony bezpośredniej (takich jak zestaw Phalanx CIWS), które w krytycznym momencie nie zdołały przechwycić nadlatującego pocisku. Ciechanowski omawia również skalę zniszczeń, jakie odniósł okręt (poważne uszkodzenia części rufowej i nadbudówki), tragiczny bilans ofiar (śmierć poniosło czterech członków załogi) oraz heroiczne wysiłki marynarzy w ratowaniu jednostki, którą ostatecznie udało się doprowadzić do portu w Aszdodzie. Co jednak najważniejsze, artykuł wykracza poza sam opis incydentu, oferując głęboką refleksję nad jego strategicznymi i technicznymi konsekwencjami. Autor wskazuje, że trafienie "HANIT" stało się bolesnym, lecz cennym "zimnym prysznicem" dla wielu flot świata, dowodząc, że nawet nowoczesne, dobrze uzbrojone okręty wojenne pozostają wysoce wrażliwe na asymetryczne zagrożenia ze strony zaawansowanych pocisków manewrujących wystrzeliwanych z ukrycia. Analiza ta zbiegła się w czasie z intensywnymi pracami nad modyfikacjami izraelskiego systemu obrony morskiej, które w kolejnych latach doprowadziły m.in. do integracji z okrętami zaawansowanych systemów obrony przeciwlotniczej i przeciwrakietowej, takich jak morska wersja "Żelaznej Kopuły" (C-Dome).

Pod koniec numeru znajduje się dział z recenzjami.

Numer w serii 78
Numer ISSN 1231-014X
Rok wydania 2006
Ilość stron 84
Wielkość i forma pliku PDF 6633 KB / 105 023 KB

Wyszukiwarka

Filtr

Skasuj