"Jasta 18 - The Red Noses" autorstwa Grega VanWyngardena, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Harry'ego Dempseya, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aviation Elite Units" (numer 40), opublikowana po raz pierwszy wiosną 2011 roku. Książka stanowi skondensowane kompendium wiedzy o losach, unikalnej strukturze oraz asach myśliwskich Królewskiej Pruskiej Jagdstaffel 18 – jednej z najbardziej charakterystycznych i skutecznych eskadr niemieckiego lotnictwa (Luftstreitkräfte) w okresie Wielkiej Wojny. Opracowanie obejmuje pełen cykl istnienia jednostki: od jej sformowania we Flandrii pod koniec 1916 roku, przez burzliwe reorganizacje personalne i krwawe walki na froncie zachodnim, aż po ostatnie starcia i kapitulację w listopadowe dni 1918 roku.
Struktura monografii jest klarowna i perfekcyjnie dopasowana do standardów serii. VanWyngarden rozpoczyna od chronologicznej opowieści o początkach eskadry pod dowództwem oberleutnanta von Grieffenhagena, lecz najwięcej uwagi poświęca dwóm wielkim metamorfozom jednostki. Pierwsza, z sierpnia 1917 roku, wiąże się z przybyciem bezwzględnego asa Rudolfa Bertholda, który przekształcił formację w elitarną grupę łowców. Druga to bezprecedensowa w historii lotnictwa wymiana personelu z wiosny 1918 roku, kiedy to nowy dowódca, August Raben, przejął stery nad całkowicie nowym składem pilotów. Kolejne rozdziały skrupulatnie analizują rozwój floty powietrznej eskadry: od wczesnych maszyn Albatros D.III i D.V, przez myśliwce Pfalz D.III i trójpłatowe Fokkery Dr.I, aż po legendarne Fokkery D.VII, które dominowały na niebie w końcowym etapie konfliktu.
Dzieło spotkało się z entuzjastycznym odzewem ze strony modelarzy redukcyjnych oraz pasjonatów I wojny światowej. Na specjalistycznych forach i portalach branżowych, takich jak Internet Modeler czy AeroScale, recenzenci oceniają tę pozycję niezwykle wysoko, chwaląc plastyczny język oraz głębię przeprowadzonych badań źródłowych. Czytelnicy doceniają, że autor nie ograniczył się do powielania powszechnie znanych faktów, lecz dotarł do rzadkich pamiętników i wspomnień, dzięki czemu udało mu się ukazać techniczną oraz psychologiczną stronę zmagań w ówczesnym lotnictwie. W serwisie Goodreads książka zbiera mocne recenzje z przewagą ocen 4 i 5 gwiazdek. Krytycy wskazują jednak, że ze względu na mocne skupienie na barwach i losach personalnych, osoby oczekujące drobiazgowych opisów taktyki makrostrategicznej całego niemieckiego dowództwa mogą odczuwać pewien niedosyt.
Głównym elementem wyróżniającym tę publikację są kolorowe plansze autorstwa Harry'ego Dempseya, wybitnego specjalisty od ikonografii lotniczej z lat 1914–1918. Oprócz bogatego zbioru ponad stu unikalnych, czarno-białych fotografii archiwalnych, książka oferuje precyzyjne profile barwne, które doskonale ilustrują ewolucję malowań Jasta 18 – od słynnego schematu Bertholda (ciemnoniebieski kadłub połączony z jaskrawoczerwonym przodem) po wariant Rabena (gdzie błękit zastąpiono bielą). Profile te, uwzględniające godła osobiste pilotów oraz napisy techniczne, są nieocenioną skarbnicą wiedzy dla osób budujących modele z tamtej epoki. Wizualną stronę zamyka frontowa ilustracja Marka Postlethwaite'a, oddająca dramaturgię podniebnej walki z dbałością o detale konstrukcyjne maszyn.
Autorem tekstu jest Greg VanWyngarden, wybitny amerykański historyk, wieloletni redaktor czasopisma "Over the Front" i uznany ekspert w dziedzinie identyfikacji barw bojowych lotnictwa niemieckiego z okresu Wielkiej Wojny. Jego styl jest rzeczowy, nasycony detalami, a jednocześnie dynamiczny, co pozwala z łatwością śledzić skomplikowane losy formacji. VanWyngarden po raz kolejny udowadnia, że potrafi pisać o historii wojskowości w sposób angażujący, łącząc rzetelność akademicką z pasją popularyzatorską.
Słabsze strony książki są bezpośrednią konsekwencją ram wydawniczych narzuconych przez serię "Aviation Elite Units". Objętość 128 stron wymusiła na autorze selekcję materiału – stąd tło polityczne wojny pozycyjnej oraz dokładne losy eskadr alianckich, z którymi ścierali się Niemcy, zostały zarysowane jedynie hasłowo. Nie znajdziemy tu również szczegółowych planów inżynieryjnych czy przekrojów silników rotacyjnych, co jest jednak naturalne dla monografii skupionej na historii konkretnego pułku.
Podsumowując, "Jasta 18 - The Red Noses" to wyśmienite, rzetelne i niezwykle estetyczne studium jednej z najsłynniejszych eskadr myśliwskich w historii. Greg VanWyngarden stworzył kompendium, które idealnie równoważy suchy zapis kronikarski z barwną opowieścią o pilotach, którzy tworzyli legendę "Czerwonych Nosów". Dla modelarzy i pasjonatów techniki wojskowej z lat 1914–1918, głównie za sprawą znakomitych grafik Harry'ego Dempseya, jest to pozycja absolutnie obowiązkowa, która po latach od premiery wciąż stanowi wzór tego, jak powinna wyglądać nowoczesna, skondensowana monografia lotnicza.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
