"53° Stormo" autorstwa Marco Mattioliego, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Richarda Caruany, to klasyczna pozycja z serii Osprey "Aviation Elite Units" (numer 38), wydana po raz pierwszy pod koniec 2010 roku. Książka stanowi zwięzłe kompendium poświęcone organizacji, ewolucji maszyn, asom myśliwskim i działaniom bojowym jednej z najbardziej prestiżowych jednostek włoskiego lotnictwa wojskowego (Regia Aeronautica) w okresie II wojny światowej. Publikacja obejmuje kluczowe dla włoskich skrzydeł lata zmagań: od wczesnych operacji na froncie francuskim w 1940 roku, przez kampanię w Bałkanach i Afryce Północnej, aż po dramatyczną obronę obszaru śródziemnomorskiego i finalne starcia w obronie Rzymu, Turynu i Mediolanu przed alianckimi nalotami.
Struktura książki jest przejrzysta i typowa dla serii. Mattioli rozpoczyna od chronologicznego wprowadzenia historycznego, omawiającego korzenie jednostki sformowanej w 1936 roku, jej strukturę (w tym słynne grupy 150° i 151° Gruppo) oraz specyfikę służby pilotów w realiach ograniczonego zaplecza technicznego. Następne sekcje systematycznie opisują ewolucję floty powietrznej: od przestarzałych dwupłatowców Fiat CR.32 i CR.42, przez maszyny nowej generacji jak Fiat G.50 i Macchi C.200 Saetta, po nowoczesne myśliwce Macchi C.202 Folgore oraz przekazane pod koniec wojny przez Niemców Messerschmitty Bf 109G. Autor szczegółowo relacjonuje również taktykę walki powietrznej w warunkach przewagi liczebnej i technologicznej przeciwnika, wzbogacając tekst o bezpośrednie relacje pilotów (first-hand accounts), które świetnie oddają realia podniebnych starć nad Maltą, pustynią czy północnymi Włochami.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników i modelarzy. Na portalach branżowych użytkownicy chwalą przystępny, płynny styl narracji oraz rzetelność historyczną, szczególnie doceniając fakt, że Mattioli umiejętnie połączył suche fakty z anegdotycznymi opowieściami z pierwszej ręki i sylwetkami włoskich asów. W środowisku modelarskim i na forach takich jak Internet Modeler czy IPMS/USA książka zbiera wysokie noty (często określane jako "w pełni rekomendowane" i solidne 4-5 gwiazdek), przy czym recenzenci wskazują na jej ogromną wartość inspiracyjną. Niektórzy czytelnicy i zaawansowani pasjonaci zauważają jednak, że ze względu na specyfikę serii, praca koncentruje się bardziej na historii operacyjnej jednostki niż na detalicznych, technicznych rysunkach konstrukcyjnych samych płatowców - co warto mieć na uwadze, jeśli szuka się stricte planów inżynieryjnych konkretnej maszyny.
Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje Richarda Caruany, jednego z najbardziej cenionych i szanowanych artystów w dziedzinie ikonografii lotniczej. Książka zawiera ponad 110 czarno-białych zdjęć archiwalnych oraz bogatą sekcję kolorową, na którą składa się aż 39 barwnych profili bocznych samolotów oraz 9 grafik przedstawiających godła i oznaki jednostek. Plansze te, precyzyjnie oddające unikalne włoskie kamuflaże terytorialne, plamienia i oznakowania taktyczne, stanowią nieocenione źródło referencyjne dla modelarzy redukcyjnych. Całość spina efektowna okładka autorstwa Marka Postlethwaite'a, który wykazuje się tu dbałością o historyczną wierność, łącząc rzetelność detalu z wizualną ekspresją dynamicznej walki powietrznej.
Autorem tekstu jest Marco Mattioli, rzymski historyk wojskowości i dziennikarz, specjalizujący się w dziejach włoskiego lotnictwa z okresu II wojny światowej. Jego styl jest zwięzły, a przy tym pełen pasji i nastawiony na przekazanie faktów, co idealnie odpowiada dynamicznemu charakterowi serii o elitarnych jednostkach. Mattioli, mający na koncie liczne publikacje dla wiodących włoskich i zagranicznych wydawnictw, wykazuje się głęboką znajomością dokumentów źródłowych i relacji weteranów, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla modelarzy, jak i dla tradycyjnych badaczy konfliktów powietrznych.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii "Aviation Elite Units": publikacja liczy standardowe 128 stron, co czyni ją skondensowaną monografią konkretnego pułku (Stormo), a nie wielotomowym dziełem o całokształcie Regia Aeronautica. Ze względu na zwięzłość, szerszy kontekst polityczno-strategiczny decyzji dowództwa w Rzymie oraz szczegółowe statystyki strat po stronie alianckiej zostały potraktowane skrótowo, ustępując miejsca bezpośrednim losom 53° Stormo. Ponadto czytelnik nastawiony na czystą mikrologię techniczną i detale kokpitu może odczuwać pewien niedosyt, choć podstawowa kronika walk i ewolucji malowań pozostaje kompletna.
Podsumowując, "53° Stormo" to solidne wprowadzenie do tematu zmagań włoskich pilotów myśliwskich na frontach II wojny światowej. Marco Mattioli stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które udanie łączy analizę operacyjną z żywą narracją historyczną i portretami lotników. Dla modelarzy i pasjonatów lotnictwa książka ma szczególną wartość dzięki znakomitym planszom kolorowym Richarda Caruany i bogatemu materiałowi zdjęciowemu. Publikacja ta pozostaje jednym z najbardziej użytecznych i wizualnie atrakcyjnych opracowań poświęconych tej elitarnej włoskiej jednostce - i obowiązkowym uzupełnieniem biblioteki każdego miłośnika historii lotnictwa XX wieku.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
