"No 617 'Dambuster' Sqn” autorstwa Alexa Batemana, z okładką zaprojektowaną przez Marka Postlethwaite’a i ilustracjami Chrisa Daveya, to znakomita pozycja z serii Osprey "Aviation Elite Units” (numer 34), wydana po raz pierwszy jesienią 2009 roku. Książka stanowi zwięzłe kompendium wiedzy poświęcone rekrutacji, maszynom, rewolucyjnemu uzbrojeniu oraz misjom bojowym najbardziej ikonicznej formacji bombowej brytyjskiego Royal Air Force z okresu II wojny światowej. Publikacja szczegółowo rekonstruuje cały wojenny szlak jednostki: od jej ściśle tajnego sformowania wiosną 1943 roku w celu zniszczenia zapór w zagłębiu Ruhry, przez precyzyjne naloty na strategiczne cele w okupowanej Europie, aż po spektakularne operacje zatopienia pancernika "TIRPITZ" pod koniec globalnego konfliktu.
Struktura tomu odznacza się przejrzystością właściwą dla całego cyklu. Bateman rozpoczyna od drobiazgowej analizy formowania eskadry pod wodzą legendarnego wing commandera Guya Gibsona i specyficznego szkolenia na ekstremalnie niskich pułapach. Następne rozdziały systematycznie śledzą ewolucję uzbrojenia i floty powietrznej formacji. Poza powszechnie znanymi, specjalnie zmodyfikowanymi ciężkimi bombowcami Avro Lancaster, autor przybliża także mniej oczywiste aspekty operacyjne, takie jak wykorzystywanie maszyn de Havilland Mosquito do precyzyjnego oznaczania celów oraz myśliwców Mustang używanych w roli maszyn naprowadzających i eskortowych. Tekst drobiazgowo opisuje wprowadzanie niszczycielskich bomb konstrukcji Barnesa Wallisa: od rotacyjnej bomby skaczącej "Upkeep”, przez głęboko penetrujące, kilkutonowe pociski "Tallboy”, po potężne, dziesięciotonowe "Grand Slam”. Szczególną uwagę poświęcono taktyce nalotów chirurgicznych, wojnie elektronicznej podczas inwazji w Normandii oraz realiom służby pod dowództwem kolejnych wybitnych liderów, w tym Leonarda Cheshire'a.
Opracowanie Batemana zebrało wysokie noty w środowisku miłośników lotnictwa wojskowego. Na portalach branżowych (takich jak Cybermodeler czy w recenzjach IPMS/USA) pasjonaci komplementują dynamicznie poprowadzoną opowieść oraz ogromną wartość faktograficzną tekstu. Czytelnicy zwracają uwagę, że największą zaletą książki jest wyjście poza utarty schemat i rzucenie światła na mniej znane, późniejsze operacje "Niszczycieli Zapór”, które dotychczas rzadko gościły w literaturze popularnonaukowej. Recenzenci chwalą publikację za udane zbalansowanie chłodnych meldunków sztabowych z dramatycznymi relacjami pierwszoosobowymi załóg, co pozwala lepiej zrozumieć ogromną presję psychiczną i gigantyczne straty ludzkie ponoszone przez Bomber Command. Publikacja uchodzi za niezwykle pożyteczny przewodnik dla hobbystów pragnących odtworzyć nietypowe wersje alianckich bombowców. Niektórzy krytycy zauważają jednak, że z racji syntetycznego charakteru serii, autor musiał potraktować skrótowo niektóre zawiłości techniczne i mechanizmy działania eksperymentalnych systemów celowniczych.
Niezaprzeczalnym atutem książki jest jej unikalna oprawa graficzna. Obok pełnej dramatyzmu sceny na okładce namalowanej przez Marka Postlethwaite’a, wewnątrz tomu zamieszczono bogatą, znakomicie wyselekcjonowaną galerię rzadkich, czarno-białych fotografii archiwalnych dokumentujących załogi, maszyny oraz efekty bombardowań. Kluczowym elementem dla modelarzy redukcyjnych jest wkładka zawierająca 21 precyzyjnych, kolorowych profili autorstwa Chrisa Daveya. Plansze te z techniczną dokładnością odtwarzają malowania i kamuflaże 17 Lancasterów, 3 Mosquito oraz 1 Mustanga Mk III, prezentując m.in. unikalne, wielkogabarytowe modyfikacje kadłubów pod specjalistyczny tonaż bombowy. Ciekawym detalem umieszczonym w aneksach jest także prezentacja oryginalnego, niezaakceptowanego oficjalnie projektu odznaki eskadry, co stanowi rarytas dla historyków.
Autorem tekstu jest Alex Bateman, brytyjski badacz, który poświęcił ponad dwie dekady na drobiazgowe studiowanie archiwów 617. Eskadry oraz współpracę przy filmach dokumentalnych poświęconych Bomber Command. Jego styl jest niezwykle skrupulatny, nasycony twardymi danymi operacyjnymi, a jednocześnie żywy i pełen szacunku dla opisywanych postaci. Głęboka znajomość relacji weteranów pozwala mu na sprawne prowadzenie wielowątkowej kroniki wojennej. Ograniczenia publikacji wynikają wprost ze standardów formatu serii "Aviation Elite Units”. Książka liczy 128 stron, co czyni ją bogatym esejem monograficznym o charakterze przeglądowym, a nie wyczerpującym, wielotomowym studium strategicznym. Ze względu na tę zwięzłość, niektóre operacje oraz biografie członków załóg zostały potraktowane hasłowo. Ponadto, jako pozycja skupiona na dokonaniach konkretnej jednostki RAF, książka w sposób naturalny pomija szerszą perspektywę obrońców i skutki nalotów z punktu widzenia niemieckiej obrony przeciwlotniczej oraz ludności cywilnej.
Podsumowując, "No 617 'Dambuster' Sqn” to niezwykle udane, rzetelne i atrakcyjne wizualnie wprowadzenie do wojennej historii najsłynniejszej eskadry bombowej świata. Alex Bateman stworzył wyważone kompendium, które z powodzeniem łączy kronikę eksperymentalnych nalotów z portretem lotników tworzących to elitarne zgrupowanie. Dzięki unikalnym planszom barwnym Chrisa Daveya książka stanowi fundamentalną pozycję referencyjną dla modelarzy i miłośników detalu technicznego. Mimo upływu czasu, ta publikacja wydawnictwa Osprey pozostaje jednym z najbardziej wartościowych i przystępnych opracowań na rynku, zasługującym na miejsce w zbiorach każdego entuzjasty lotnictwa z okresu II wojny światowej.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
