Ten tom opowiada o bitwach powietrznych w świetle dziennym nad Niemcami widzianymi oczami zaangażowanych asów Bf 109. Śledzi rozwój obrony powietrznej Rzeszy od jej początków do prawdopodobnie najbardziej okrutnej i najbardziej kosztownej kampanii w historii wojen powietrznych. Piloci Luftwaffe wyjaśniają swoją taktykę i opowiadają o swoich doświadczeniach – na początku, czekając, aż alianckie myśliwce bliskiego zasięgu zawrócą przed atakiem bombowców, po walkę o dominację w powietrzu, która nastąpiła po tym, jak pojawił się P-51, rosnąca siła obronna ciężkich bombowców i ostateczne desperackie środki przeciwko przytłaczającej przewadze aliantów pod koniec wojny. Historia dotyczy głównie walk Bf 109 o pokonanie 8. Armii Powietrznej USA, chociaż ostatnio zarówno "średnia” 9. Armia Powietrzna USA, jak i "ciężki" komponent RAF Bomber Command były również aktywne w ciągu dnia nad Niemcami.
"Bf 109 Defence of the Reich Aces" autorstwa Johna Weala, z okładką Marka Postlethwaite'a, to tom numer 68 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy 27 września 2005 roku. Książka stanowi pierwsze w literaturze anglojęzycznej kompendium poświęcone wyłącznie pilotom myśliwskim Luftwaffe, którzy uzyskali status asa, latając na Messerschmicie Bf 109 w roli obrońców przestrzeni powietrznej Rzeszy w latach 1943–1945.
Struktura książki jest typowa dla serii. Weal rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia historycznego, omawiającego strategiczną zmianę sytuacji powietrznej nad Europą po klęsce Luftwaffe w bitwie o Anglię i stopniowe przejęcie inicjatywy przez alianckie siły bombowe. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów Bf 109 w kluczowych kampaniach obronnych: walki z amerykańskimi formacjami bombowców ciężkich (B-17, B-24) wspieranymi przez myśliwce dalekiego zasięgu (P-47, P-51), działania przeciwko brytyjskim nalotom nocnym, oraz obronę celów przemysłowych i miejskich przed masowymi uderzeniami alianckimi. Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich osiągnięciach oraz specyfice eksploatacji Bf 109 w wersjach G i K w warunkach rosnącej przewagi liczebnej i technicznej przeciwnika.
Książka prezentuje sylwetki najwybitniejszych asów "obrony Rzeszy" latających na Bf 109: Hermanna Grafa (pierwszego pilota, który osiągnął 200 zwycięstw), Ericha Hartmanna (najskuteczniejszego asa myśliwskiego w historii lotnictwa z 352 potwierdzonymi zestrzeleniami), Gerharda Barkhorna, Waltera Nowotnego oraz wielu innych pilotów, którzy odnieśli znaczące sukcesy w walkach z alianckimi formacjami bombowymi. Weal relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych w tej fazie wojny: znaczenie koordynacji w ramach dużych formacji myśliwskich, adaptacji do taktyk atakowania zwartej obrony bombowców ("combat box") oraz ewolucji uzbrojenia w odpowiedzi na coraz skuteczniejszą eskortę myśliwską aliantów.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na portalach recenzyjnych użytkownicy chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji, szczególnie doceniając fakt, że Weal – jako uznany specjalista od lotnictwa niemieckiego II wojny światowej – miał dostęp do szerokiego spektrum źródeł, w tym relacji weteranów i dokumentacji archiwalnej. Recenzenci wskazują na użyteczność książki dla modelarzy i entuzjastów lotnictwa, którzy szukają informacji o malowaniach, oznaczeniach jednostkowych i specyfice eksploatacji Bf 109 w różnych wariantach obrony powietrznej. Niektórzy czytelnicy zauważają jednak, że ze względu na format serii, szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych lub taktyk eskadr jest ograniczona – co jest zrozumiałe przy objętości około 96 stron.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje. Plansze odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu w różnych wariantach Bf 109G i K używanych w obronie Rzeszy. Publikacja zawiera liczne zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów z ich maszynami oraz ujęcia z pola walki, które czytelnicy chwalą za przydatność dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia charakterystycznych malowań z późnego okresu wojny, w tym pasów obrony Rzeszy i oznaczeń jednostek Reichsverteidigung. Zdjęcia archiwalne uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest John Weal, brytyjski historyk lotnictwa i jeden z najbardziej uznanych światowych autorytetów w dziedzinie myśliwców Luftwaffe II wojny światowej. Jest autorem licznych prac dla Osprey Publishing, w tym tomów o asach latających na Fw 190, Bf 110 i innych typach maszyn. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii "Aircraft of the Aces". Weal konfrontuje źródła niemieckie z raportami alianckimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr, szerszy kontekst strategiczny alianckiej ofensywy bombowej czy porównanie z myśliwcami obronnymi innych państw Osi – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo data wydania (2005) oznacza, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Bf 109 Defence of the Reich Aces" to solidne wprowadzenie do tematu niemieckich pilotów myśliwskich broniących przestrzeni powietrznej Rzeszy w końcowej fazie II wojny światowej. John Weal stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z biografiami pilotów w przystępnej formie. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" o myśliwcach Luftwaffe oraz dedykowane monografie o wojnie powietrznej nad Europą. Dla miłośników historii lotnictwa i "mniej znanych" aspektów obrony powietrznej III Rzeszy ta książka ma szczególną wartość, przypominając o wyzwaniach, przed którymi stawali piloci Bf 109 w obliczu przytłaczającej przewagi aliantów – i o umiejętnościach, determinacji oraz kosztach, jakie poniosła Luftwaffe w ostatniej fazie konfliktu.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
