Sopwith Pup był prekursorem niezwykle udanego samolotu Sopwith Camel, który stał się najbardziej utytułowanym myśliwcem I wojny światowej. Pierwsze samoloty tego typu przybyły na front zachodni w 1916 roku w składzie Royal Naval Air Service. Chociaż uważany za "przyjemny” samolot do latania, piloci, którzy używali go w walce, odnieśli wiele sukcesów w pierwszej połowie 1917 roku. Królewski Korpus Lotniczy (The Royal Flying Corps) używał go również od stycznia 1917 roku, a ostateczne walki przy wykorzystaniu tego samolotu miały miejsce w grudniu tego roku.
"Sopwith Pup Aces of World War 1" autorstwa Normana Franksa, z okładką Marka Postlethwaite'a oraz ilustracjami Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga, to tom numer 67 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy 13 lipca 2005 roku. Książka stanowi pierwsze w literaturze anglojęzycznej kompendium poświęcone wyłącznie pilotom myśliwskim, którzy uzyskali status asa, latając na Sopwith Pup – maszynie będącej bezpośrednim poprzednikiem słynnego Camel i pierwszym brytyjskim jednomiejscowym myśliwcu, który trafił do masowej służby na froncie zachodnim.
Struktura książki jest typowa dla serii. Franks rozpoczyna od rozdziału "Origins of the Pup", wyjaśniającego genezę konstrukcji jako rozwinięcia osobistego samolotu transportowego Harry'ego Hawkera, głównego pilota oblatywacza firmy Sopwith. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów Pup w kluczowych kampaniach: służba w jednostkach Royal Naval Air Service od 1916 roku, działania wspólnie z Royal Flying Corps podczas "Bloody April" 1917, walki w lecie i jesienią 1917 roku, aż do wycofania maszyny z roli myśliwca pierwszoliniowego w grudniu tegoż roku. Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich osiągnięciach oraz specyfice eksploatacji lekkiego, zwrotnego myśliwca z pojedynczym zsynchronizowanym karabinem Vickers w warunkach rosnącej przewagi technicznej niemieckich Albatrosów.
Książka prezentuje sylwetki najwybitniejszych asów latających na Pup: Roberta A. Little'a (australijskiego asa asów), Raymonda Collishawa (Kanadyjczyka z 60 zwycięstwami), Josepha S.T. Falla i Maurice'a D.G. Scotta (najskuteczniejszych pilotów Pup z 11 zwycięstwami każdy), a także mniej znanych pilotów takich jak Walbanke Ashby Pritt z No. 66 Squadron, który 16 sierpnia 1917 roku w samotnym ataku na niemieckie lotnisko zestrzelił dwa Albatrosy D.V podczas ich startu. Franks relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, opierając się na dziennikach lotów i relacjach weteranów, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych w 1916–1917: znaczenie zwrotności maszyny, ograniczenia wynikające z pojedynczego karabinu maszynowego oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na coraz silniejsze uzbrojenie przeciwnika.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na Goodreads publikacja uzyskała średnią ocenę około 4,0 na 5. Recenzenci chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji, szczególnie zwracając uwagę na obszerne aneksy zawierające szczegółowe zestawienia zwycięstw asów oraz opis taktyk walki powietrznej autorstwa Flight Lt. C.R. Mackenzie'a z No. 8 Squadron RNAS – pilota, który zginął w akcji w styczniu 1917 roku, co nadaje jego relacji szczególną wymowę. Na portalach modelarskich recenzenci określili książkę jako "wchłaniającą lekturę i wgląd w wczesne dni wojny powietrznej", chwaląc ilustracje i archiwalne zdjęcia. Niektórzy recenzenci zauważają jednak, że sekcja kolorowa zawiera stosunkowo niewiele profili, co przy standardach serii może być postrzegane jako ograniczenie.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje Harry'ego Dempseya i Marka Stylinga. Plansze odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu w barwach RNAS i RFC. Publikacja zawiera 98 czarno-białych fotografii archiwalnych oraz 32 ilustracje kolorowe, które czytelnicy chwalą za przydatność dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia charakterystycznych malowań Pup z różnych eskadr. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów z ich maszynami, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest Norman Franks, brytyjski historyk lotnictwa i jeden z najbardziej uznanych światowych autorytetów w dziedzinie myśliwców I wojny światowej, autor licznych prac dla Osprey Publishing. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii "Aircraft of the Aces". Franks konfrontuje źródła brytyjskie z raportami niemieckimi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr, szerszy kontekst techniczny rywalizacji z niemieckimi myśliwcami czy porównanie z późniejszym Camel – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo data wydania (2005) oznacza, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Sopwith Pup Aces of World War 1" to solidne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich latających na Pup w kluczowym okresie 1916–1917. Norman Franks stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z biografiami pilotów i unikalnymi relacjami z pola walki. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" o myśliwcach Ententy oraz dedykowane monografie o wojnie powietrznej I wojny światowej. Dla miłośników historii lotnictwa i "mniej znanych" konstrukcji myśliwskich ta książka ma szczególną wartość, przypominając o roli Pup jako maszyny, która – choć ustępowała późniejszemu Camel pod względem siły ognia – zdobyła serca pilotów swoją zwrotnością, elegancją i skutecznością w rękach doświadczonych asów.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
