Książka ta traktuje o asach latających najlepszym brytyjskim myśliwcem dwupłatowym Gloster Gladiator. Piloci w Chinach, Finlandii, Afryce Wschodniej, Afryce Północnej, Europie Zachodniej, na Morzu Śródziemnym, Norwegii i na Bliskim Wschodzie zdobyli wymagane pięć zestrzeleń, aby stać się asami. Pierwsi żołnierze, którzy tego dokonali, walczyli z japońskimi myśliwcami i bombowcami atakującymi cele w Chinach w 1938 roku.
"Gloster Gladiator Aces" autorstwa Andrew Thomasa, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Johna Weala i Marka Stylinga, to tom numer 44 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy w 2002 roku. Książka poświęcona jest pilotom myśliwskim, którzy uzyskali status asa, latając na Glosterze Gladiatorze – ostatnim dwupłatowcu myśliwskim w służbie RAF i sił sojuszniczych. Publikacja obejmuje działania tych maszyn w różnych teatrach II wojny światowej: od kampanii norweskiej w 1940 roku, przez obronę Malty i walki w Afryce Północnej, po działania w Grecji oraz służbę w chińskich siłach powietrznych.
Struktura książki jest typowa dla serii. Thomas rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia historycznego, omawiającego genezę konstrukcji Gladiatora i jego miejsce w ewolucji lotnictwa myśliwskiego lat 30. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział Gladiatorów w poszczególnych kampaniach: obronę Malty, gdzie trzy maszyny o przydomkach Faith, Hope i Charity stały się symbolem oporu; walki w Norwegii, gdzie Gladiatory RAF i norweskiego lotnictwa stawiały czoła przewadze technicznej Luftwaffe; działania w Afryce Północnej przeciwko włoskim siłom powietrznym; oraz służbę w Chinach, gdzie Gladiatory w barwach Chińskich Sił Powietrznych walczyły z japońskimi myśliwcami. Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich taktykach walki oraz adaptacji do specyfiki dwupłatowca – maszyny zwrotnej, ale o ograniczonej prędkości wobec nowszych jednopłatowców przeciwnika.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na Amazonie uzyskała średnią ocenę około 4,6 na 5 gwiazdek, przy czym recenzenci chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji. Wielu czytelników docenia, że Thomas poświęcił uwagę mniej znanemu typowi maszyny, który często bywa pomijany w opracowaniach na rzecz bardziej widowiskowych konstrukcji. Na Goodreads książka uzyskała ocenę około 4,1 na 5, co potwierdza jej solidną pozycję w oczach odbiorców. Niektórzy recenzenci wskazują jednak, że ze względu na ograniczoną liczbę asów latających wyłącznie na Gladiatorze, książka obejmuje także pilotów, którzy uzyskali część zwycięstw na innych typach maszyn – co może być dla niektórych rozczarowaniem, lecz dla innych stanowi cenne uzupełnienie kontekstu.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje. Plansze autorstwa Johna Weala i Marka Stylinga odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Czytelnicy chwalą jakość reprodukcji i przydatność plansz dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia rzadkich schematów malowań z teatru śródziemnomorskiego i chińskiego. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele rzadkich fotografii Gladiatorów w służbie bojowej, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności.
Autorem tekstu jest Andrew Thomas, brytyjski historyk lotnictwa specjalizujący się w tematyce RAF i lotnictwa Commonwealthu w II wojnie światowej. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii. Thomas konfrontuje źródła brytyjskie, włoskie, niemieckie i chińskie, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr, szerszy kontekst strategiczny poszczególnych kampanii czy porównanie z myśliwcami innych typów – zostały potraktowane skrótowo. Data wydania (2002) oznacza także, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Gloster Gladiator Aces" to solidne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich latających na ostatnim dwupłatowcu w służbie bojowej. Andrew Thomas stworzył kompendium, które łączy informacje techniczne z biografiami pilotów w przystępnej formie. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający inne tomy serii "Aircraft of the Aces" oraz dedykowane monografie o kampaniach śródziemnomorskich i norweskiej. Dla miłośników "underdogów" lotnictwa – maszyn, które walczyły mimo technologicznego zacofania – ta książka ma szczególną wartość.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
