Na początku I wojny światowej Brytyjczycy mieli około 110 różnych samolotów, używanych głównie do rozpoznania. Wraz z pojawieniem się szybszych i zwinniejszych samolotów, projektanci aliantów i ich przeciwników prześcigali się w tworzeniu naprawdę skutecznych myśliwców ze stałym uzbrojeniem karabinów maszynowych strzelających do przodu. Dopiero w 1917 roku Brytyjczycy opracowali naprawdę skuteczny przerywacz, który utorował drogę znakomitym samolotom myśliwskim, takim jak Sopwith Triplane Camel i RAF S.E.5., do których później dołączył Bristol F.2B. Ten tom śledzi szybki rozwój myśliwców w czasie I wojny światowej i niesamowite wyczyny brytyjskich i imperialnych asów, którzy na nich latali.
"British and Empire Aces of World War I" autorstwa Christophera F. Shoresa, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Marka Rolfe'a i Marka Stylinga, to tom numer 45 serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydany po raz pierwszy w 2002 roku. Książka poświęcona jest pilotom myśliwskim z Wielkiej Brytanii i państw Commonwealthu – Australii, Nowej Zelandii, Kanady, Południowej Afryki oraz innych terytoriów brytyjskich – którzy uzyskali status asa w latach 1914–1918. Publikacja obejmuje działania tych lotników na różnych teatrach I wojny światowej: od frontu zachodniego, przez kampanię gallipolską i bliskowschodnią, po działania nad Morzem Północnym i obronę Wysp Brytyjskich przed nalotami zeppelinów.
Struktura książki jest typowa dla serii. Shores rozpoczyna od krótkiego wprowadzenia historycznego, omawiającego organizację lotnictwa brytyjskiego w początkowej fazie wojny – od Royal Flying Corps i Royal Naval Air Service, przez proces standaryzacji szkolenia i taktyki, aż po powstanie Royal Air Force w kwietniu 1918 roku. Następne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów z Imperium w kluczowych kampaniach: walki nad Flandrią i Francją, obronę Wielkiej Brytanii przed atakami powietrznymi, działania na Bliskim Wschodzie oraz służbę pilotów z dominionów, którzy często trafiali do jednostek brytyjskich, zachowując jednak swoją tożsamość narodową. Autor koncentruje się na biografiach pilotów, ich osiągnięciach oraz specyfice walk powietrznych w różnych warunkach operacyjnych.
Książka prezentuje sylwetki najwybitniejszych asów: kanadyjskiego Billy'ego Bishopa (72 zwycięstwa – najskuteczniejszy as Imperium), nowozelandzkiego Keitha Parka (późniejszego dowódcy w Bitwie o Anglię), Australijczyków takich jak Roderic Dallas i Robert Little, południowoafrykańskiego Andrew Beauchamp-Proctora oraz brytyjskich pilotów jak James McCudden, Albert Ball czy Edward "Mick" Mannock. Shores relacjonuje ich osiągnięcia w sposób faktograficzny, unikając nadmiernej heroizacji, a jednocześnie ukazując specyfikę walk powietrznych: znaczenie doświadczenia, koordynacji w ramach formacji oraz ewolucji taktyk w odpowiedzi na zmieniające się zagrożenia.
Książka spotkała się z pozytywnym przyjęciem czytelników. Na portalach recenzyjnych użytkownicy chwalą przystępny styl narracji i wartość historyczną publikacji, szczególnie doceniając fakt, że Shores poświęcił uwagę nie tylko brytyjskim pilotom, lecz także lotnikom z Dominiów, których wkład w wojnę powietrzną bywa czasem marginalizowany w opracowaniach. Na Goodreads książka uzyskała ocenę około 4,2 na 5, co potwierdza jej solidną pozycję w oczach odbiorców. Niektórzy czytelnicy wskazują jednak, że ze względu na szeroki zakres geograficzny i narodowościowy, poszczególne biografie są przedstawione w sposób zwięzły – co jest zrozumiałe przy ograniczonej objętości serii, lecz może pozostawiać niedosyt u czytelników szukających głębszej analizy poszczególnych postaci.
Wartościowym elementem publikacji są ilustracje. Plansze autorstwa Marka Rolfe'a i Marka Stylinga odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu, oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Czytelnicy chwalą jakość reprodukcji i przydatność plansz dla modelarzy, szczególnie w kwestii odtworzenia rzadkich oznaczeń jednostek z dominionów. Zdjęcia archiwalne, w tym wiele fotografii pilotów i ich maszyn, uzupełniają narrację i nadają jej autentyczności. Należy jednak zauważyć, że jakość reprodukcji w starszych wydaniach bywa różna, a niektóre detale mogą wymagać weryfikacji w dodatkowych źródłach.
Autorem tekstu jest Christopher F. Shores, brytyjski historyk lotnictwa i jeden z najbardziej uznanych specjalistów od tematyki I wojny światowej. Jego styl jest zwięzły i nastawiony na przekazanie faktów, co odpowiada charakterowi serii. Shores konfrontuje źródła brytyjskie z raportami niemieckimi i innymi, co pozwala na zrównoważone przedstawienie liczby zwycięstw – kwestii często spornej ze względu na różnice w procedurach potwierdzania zestrzeleń między armiami. Jego doświadczenie w pracy z archiwami i relacjami świadków gwarantuje wysoki poziom merytoryczny publikacji.
Ograniczenia publikacji wynikają z formatu serii: około 96 stron tekstu wymusza selekcję materiału. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza taktyki poszczególnych eskadr, szerszy kontekst strategiczny wojny powietrznej czy porównanie z asami innych państw – zostały potraktowane skrótowo. Data wydania (2002) oznacza także, że książka nie uwzględnia badań archiwalnych opublikowanych w ostatnich dekadach, choć podstawowe ustalenia dotyczące biografii i osiągnięć pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "British and Empire Aces of World War I" to solidne wprowadzenie do tematu pilotów myśliwskich z Wielkiej Brytanii i państw Commonwealthu w I wojnie światowej. Christopher Shores stworzył kompendium, które łączy informacje techniczne z biografiami pilotów w przystępnej formie. Dla czytelników szukających szczegółowej analizy taktycznej lub szerszego kontekstu strategicznego publikacja może okazać się zbyt zwięzła, lecz jako punkt wyjścia do dalszych poszukiwań lub jako źródło wizualne dla modelarzy sprawdza się dobrze. Warto ją traktować jako jeden z elementów szerszej bibliografii tematu, uzupełniający dedykowane monografie o poszczególnych asach lub jednostkach RFC/RAF. Dla miłośników historii Imperium Brytyjskiego ta książka ma szczególną wartość, przypominając o międzynarodowym charakterze brytyjskiego wysiłku wojennego w przestworzach.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
