Ten tom jest pierwszym tego typu poświęconym wyłącznie asom cięźkich myśliwców dziennych, obejmującym lata wojny od Polski po obronę Rzeszy. Chociaż jednosilnikowy Messerschmitt Bf 109 zebrał większość pochwał za osiągnięcie przewagi powietrznej nad Europą w latach 1939-40, wyczyny dwusilnikowych Bf 110, Ju 88 i Me 410 w pierwszym roku wojny to także bardzo interesująca lektura. Rzeczywiście, w przededniu II wojny światowej przydział do jednostki latająćej na Bf 110 był uważany za najlepszy awans w karierze Luftwaffe.
"Messerschmitt Bf 110 Zerstörer Aces of World War 2" autorstwa Johna Weala, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Mike'a Chappella i Marka Stylinga, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aircraft of the Aces", wydana po raz pierwszy w 1998 roku. Książka poświęcona jest jednej z najbardziej kontrowersyjnych i fascynujących konstrukcji lotniczych II wojny światowej – dwusilnikowemu myśliwcowi ciężkiemu Messerschmitt Bf 110, zwanemu Zerstörer (Niszczyciel). To właśnie na pokładzie tej maszyny niemieccy piloci prowadzili działania myśliwskie, eskortowe, nocne i szturmowe na wszystkich frontach konfliktu, zapisując się w historii jako asy o unikalnym profilu bojowym.
Struktura publikacji jest logiczna i przemyślana. Weal rozpoczyna od rozdziału wprowadzającego, w którym omawia genezę koncepcji Zerstörer – idei szybkiego, ciężko uzbrojonego myśliwca dalekiego zasięgu, zdolnego do dominacji w przestworzach i niszczenia bombowców przeciwnika. Autor szczegółowo opisuje ewolucję techniczną Bf 110: od wczesnych wersji z silnikami Jumo 210, przez modele z DB 601 i DB 605, aż po finalne warianty z dodatkowym opancerzeniem i zmodyfikowanym uzbrojeniem. Szczególną uwagę poświęcono specyfice pilotażu tej maszyny: dużej masie startowej, potężnemu uzbrojeniu skupionemu w nosie kadłuba (dwa działka MG FF/M i cztery karabiny maszynowe MG 17), a także ograniczeniom w walce manewrowej z lżejszymi myśliwcami jednosilnikowymi.
Kolejne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów Bf 110 w kluczowych kampaniach: kampanii polskiej (1939) i francuskiej (1940), gdzie Zerstörer odnosił spektakularne sukcesy przeciwko przestarzałym konstrukcjom; Bitwie o Anglię (1940), która brutalnie zweryfikowała koncepcję ciężkiego myśliwca w starciu z Hurricane'ami i Spitfire'ami; oraz na froncie wschodnim, śródziemnomorskim i w obronie Rzeszy, gdzie Bf 110 znalazł nowe zastosowanie jako myśliwiec nocny i niszczyciel bombowców. Weal szczegółowo opisuje profile najwybitniejszych pilotów Zerstörer: Hermanna Grarta (27 zwycięstw na Bf 110), Hansa-Joachima Jabsa, Manfreda Meurera, Helmuta Lenta (późniejszego asa nocnego) oraz Martina Drewesa – pilotów, którzy dzięki kunsztowi, taktycznej inteligencji i adaptacji do specyfiki maszyny odnieśli na niej znaczące sukcesy. Autor nie tylko relacjonuje ich osiągnięcia, lecz także ukazuje ewolucję taktyk: od agresywnych ataków w formacjach Kette (łańcuch), po defensywne metody walki z eskortą myśliwską aliantów.
Wartościowym elementem książki jest rozdział poświęcony transformacji roli Bf 110. Weal wyjaśnia, jak po niepowodzeniach w roli myśliwca dziennego maszyna znalazła nowe życie jako nocny myśliwiec (Nachtjäger), wyposażony w radary Lichtenstein i obsługiwany przez trzyosobowe załogi. Autor opisuje specyfikę walki nocnej: współpracę pilota z operatorem radaru (Bordfunker) i strzelcem pokładowym, wykorzystanie naziemnych systemów kierowania oraz unikalne taktyki przechwytywania bombowców w ciemnościach. Ten fragment skutecznie łączy tematykę dziennych asów Zerstörer z późniejszą historią nocnych myśliwców Luftwaffe.
Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje: około 100 zdjęć archiwalnych, w tym wiele rzadkich fotografii Bf 110 w służbie bojowej, oraz 40 kolorowych plansz autorstwa zespołu Chappell–Styling, które z niezwykłą precyzją odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu (w tym wczesne RLM 70/71, późniejsze RLM 74/75/76), oznaczenia jednostkowe (Geschwader, Gruppe, Staffel) i detale wyposażenia kokpitu. Plansze te, opatrzone szczegółowymi opisami, stanowią nieocenione źródło dla modelarzy i rekonstruktorów. Dodatkowo, książka zawiera cenne fragmenty relacji pilotów – cytaty z pamięników, raportów bojowych i wywiadów – co nadaje narracji autentyczności i emocjonalnego wymiaru.
Autorem tekstu jest John Weal, brytyjski historyk lotnictwa i ilustrator, wieloletni współpracownik Osprey Publishing, specjalizujący się w tematyce Luftwaffe i technicznych aspektach walki powietrznej. Jego styl łączy zwięzłość z rzetelnością merytoryczną, a głęboka znajomość konstrukcji lotniczych pozwala na precyzyjne opisy ewolucji technicznej Bf 110. Weal, autor licznych prac o myśliwcach niemieckich (w tym tomów o Bf 109, Fw 190 i asach nocnych), wykazuje się umiejętnością konfrontacji źródeł niemieckich z raportami alianckimi, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla czytelników popularnonaukowych, jak i specjalistów.
Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formatu serii "Aircraft of the Aces": publikacja liczy około 100 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych, szerszy kontekst strategiczny rozwoju doktryny Zerstörer czy porównanie z alianckimi myśliwcami ciężkimi (P-38 Lightning, Bristol Beaufighter) – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo, data wydania (1998) oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące osiągnięć i biografii pilotów pozostają aktualne.
Podsumowując, "Messerschmitt Bf 110 Zerstörer Aces of World War 2" to pozycja warta polecenia każdemu, kto interesuje się lotnictwem II wojny światowej, historią Luftwaffe lub biografiami asów myśliwskich. John Weal stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją bojową i portretami pilotów. Choć Bf 110 bywa czasem postrzegany jako „nieudany" myśliwiec dzienny, ta książka skutecznie ukazuje, jak elastyczność konstrukcji i determinacja załóg pozwoliły tej maszynie znaleźć nowe zastosowania i zapisać się w historii jako jeden z najbardziej wszechstronnych samolotów bojowych konfliktu. Dla czytelników pragnących pogłębić wiedzę o nocnych myśliwcach Luftwaffe, tom ten stanowi doskonałe wprowadzenie do tematu, które warto uzupełnić o dedykowane prace poświęcone Nachtjagd.
Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com
