Amerykański przemysł lotniczy dostarczył trzy świetne projekty myśliwców, aby wyposażyć swoje rozwijające się siły powietrzne armii podczas II wojny światowej, a z tego trio, Republic P-47 Thunderbolt był z pewnością najcięższy. Napędzane turbodoładowanym silnikiem gwiazdowym Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp o mocy 2000 KM, pierwsze myśliwce serii produkcyjnej dotarły do 56. FG w czerwcu 1942 roku, a sześć miesięcy później grupa dołączyła do 8. Air Force w Wielkiej Brytanii. Pojawienie się pierwszych P-47C w połowie 1943 r. rozwiązało problem krótkiego zasięgu bojowego samolotu, ponieważ model ten mógł być wyposażony w zewnętrzny zbiornik paliwa. Powoli, w miarę ewolucji taktyki walki w jednostkach takich jak 56. i 78. FG, piloci uczyli się, jak najlepiej latać tymi samolotami, aby skutecznie przeciwdziałać zwinniejszym myśliwcom Luftwaffe.

"P-47 Thunderbolt Aces of the Eighth Air Force" autorstwa Jerry'ego Scuttsa, z okładką Iaina Wyllie oraz ilustracjami Chrisa Daveya, Mike'a Chappella i Marka Stylinga, to ceniona pozycja z serii Osprey "Aircraft of the Aces" (tom 24), wydana po raz pierwszy w 1998 roku. Książka poświęcona jest legendarnemu myśliwcowi Republic P-47 Thunderbolt – maszynie, która odegrała kluczową rolę w ofensywie powietrznej aliantów nad Europą Zachodnią w latach 1943–1945. To właśnie na pokładzie potężnego "Juga", jak nazywali go piloci, asy 8. Armii Powietrznej USAAF prowadzili długodystansowe misje eskortowe nad terytorium wroga, zwalczali Luftwaffe w walkach powietrznych i przeprowadzali skuteczne ataki na cele naziemne, przyczyniając się do zdobycia panowania w powietrzu przed lądowaniem w Normandii i w końcowej fazie wojny.

Struktura publikacji jest logiczna i przemyślana. Scutts rozpoczyna od rozdziału wprowadzającego, w którym omawia genezę P-47 – od prototypu XP-47B, przez ewolucję wersji bojowych (P-47C, D, M), aż po finalne modele z silnikiem Pratt & Whitney R-2800 Double Wasp i turbosprężarką, która zapewniała doskonałe osiągi na dużych wysokościach. Autor szczegółowo opisuje specyfikę pilotażu tej maszyny: dużą masę startową, potężne uzbrojenie (osiem karabinów maszynowych Browning M2 kalibru 12,7 mm), odporność na uszkodzenia dzięki chłodzonemu powietrzem silnikowi oraz unikalne taktyki walki, które wykorzystywały przewagę prędkości w nurkowaniu (dive-and-zoom), unikając manewrowych pojedynków z lżejszymi myśliwcami niemieckimi.

Kolejne rozdziały systematycznie relacjonują udział asów P-47 w kluczowych kampaniach: od pierwszych misji bojowych w 1943 roku, przez tzw. „Wielki Tydzień" (Big Week) w lutym 1944, gdy alianckie bombowce i ich eskorta zadały Luftwaffe decydujący cios, aż po działania wspierające lądowanie w Normandii i kampanię w północno-zachodniej Europie. Scutts szczegółowo opisuje profile najwybitniejszych pilotów Thunderboltów Ósmej Armii Powietrznej: Francisa S. Gabreskiego (28 zwycięstw powietrznych plus wiele celów naziemnych), Roberta S. Johnsona (27 zwycięstw), Dona Blakeslee (pierwszy dowódca 4. Grupy Myśliwskiej, który przeszedł z RAF na P-47), Walkera M. Mahurina oraz George'a Preddy'ego – asów, którzy dzięki kunsztowi pilotażu, taktycznej inteligencji i niezawodności maszyny odnieśli na niej znaczące sukcesy. Autor nie tylko relacjonuje ich osiągnięcia, lecz także ukazuje ludzki wymiar tej wojny: stres nieustannych lotów bojowych, ryzyko zestrzelenia nad terytorium wroga, traumę utraty towarzyszy broni oraz specyfikę służby w wielkich formacjach myśliwskich.

Wartościowym elementem książki jest rozdział poświęcony taktyce i organizacji działań. Scutts wyjaśnia, jak ewoluowały metody eskorty bombowców – od sztywnych formacji ochronnych po elastyczne grupy myśliwskie (fighter sweeps), które aktywnie poszukiwały i niszczyły samoloty Luftwaffe. Autor opisuje również rolę systemów nawigacyjnych, komunikacji radiowej oraz koordynacji z bombowcami, które pozwalały na skuteczne prowadzenie operacji na dużą skalę. Szczególnie interesujący jest fragment poświęcony adaptacji P-47 do roli myśliwca-bombowca: maszyny te, wyposażone w bomby i rakiety, przeprowadzały setki misji szturmowych przeciwko celom naziemnym, przyczyniając się do paraliżu niemieckiej logistyki i komunikacji.

Niezaprzeczalnym atutem publikacji są ilustracje: około 100 zdjęć archiwalnych, w tym wiele rzadkich fotografii P-47 w służbie bojowej, oraz 40 kolorowych plansz autorstwa zespołu Davey–Chappell–Styling, które z niezwykłą precyzją odtwarzają profile samolotów, schematy kamuflażu (w tym charakterystyczne oznaczenia inwazyjne z 1944 roku), oznaczenia jednostkowe i detale wyposażenia kokpitu. Plansze te, opatrzone szczegółowymi opisami, stanowią nieocenione źródło dla modelarzy i rekonstruktorów. Dodatkowo, książka zawiera cenne fragmenty relacji pilotów – cytaty z pamięników, raportów bojowych i wywiadów – co nadaje narracji autentyczności i emocjonalnego wymiaru.

Autorem tekstu jest Jerry Scutts, brytyjski historyk lotnictwa i wieloletni współpracownik Osprey Publishing, specjalizujący się w tematyce lotnictwa myśliwskiego II wojny światowej. Jego styl łączy zwięzłość z rzetelnością merytoryczną, a umiejętność konfrontacji źródeł amerykańskich z raportami niemieckimi pozwala na zrównoważone przedstawienie faktów. Scutts, autor licznych prac o myśliwcach USAAF i Luftwaffe, wykazuje się głęboką znajomością technicznych aspektów walki powietrznej, co czyni jego tekst wartościowym zarówno dla czytelników popularnonaukowych, jak i specjalistów.

Należy jednak pamiętać o ograniczeniach wynikających z formatu serii "Aircraft of the Aces": publikacja liczy około 100 stron, co czyni ją wprowadzeniem, a nie monografią tematyczną. Niektóre wątki – takie jak szczegółowa analiza poszczególnych bitew powietrznych, szerszy kontekst strategiczny ofensywy bombowej USAAF czy losy pilotów po wojnie – zostały potraktowane skrótowo. Dodatkowo, data wydania (1998) oznacza, że książka nie uwzględnia najnowszych badań archiwalnych z ostatnich dekad, choć podstawowe fakty dotyczące osiągnięć i biografii pilotów pozostają aktualne.

Podsumowując, "P-47 Thunderbolt Aces of the Eighth Air Force" to pozycja warta polecenia każdemu, kto interesuje się lotnictwem II wojny światowej, historią walk powietrznych nad Europą lub biografiami asów myśliwskich. Jerry Scutts stworzył przystępne i rzetelne kompendium, które łączy analizę techniczną z narracją bojową i portretami pilotów. Choć P-47 bywa czasem przyćmiewany w popularnej wyobraźni przez P-51 Mustang, ta książka skutecznie przypomina, że to właśnie Thunderbolt – ciężki, wytrzymały i wszechstronny – odegrał fundamentalną rolę w zdobyciu panowania w powietrzu nad Europą Zachodnią, a ludzie, którzy na nim latali, zapisali się w historii jako jedni z najodważniejszych i najskuteczniejszych pilotów myśliwskich alianckich.

Tu można zakupić książkę: Amazon, AbeBooks, BookFinder.com