Numer ten stanowi kompleksowe kompendium wiedzy na temat rozwoju klasy krążowników we włoskiej flocie (Regia Marina) od momentu zjednoczenia Włoch w 1861 roku aż do przełomu wieków, czyli epoki bezpośrednio poprzedzającej pojawienie się nowoczesnych krążowników pancernych. Autor opisuje wszystkie jednostki tej klasy: od drewnianych śrubowych fregat i korwet, przez krążowniki posiadające jeszcze pełny osprzęt żaglowy i pancernopokładowe, aż po wczesne krążowniki torpedowe (minowe).
Z perspektywy autora i historyków, wydanie to posiada kilka niezwykle ciekawych kontekstów:
- Wpływ rywalizacji z Francją: Włoska doktryna morska i projektowanie krążowników w tym okresie były silnie uwarunkowane potrzebą konkurowania z potężną flotą francuską oraz adaptacją koncepcji tzw. Młodej Szkoły (Jeune École).
- Kulisy powstania: Jak przyznał sam autor na łamach swojego branżowego bloga, publikacja ta w dużej mierze powstała z obszernych materiałów archiwalnych, które... nie zmieściły się w poprzednim, bardzo popularnym numerze "Kampanii Morskiej" poświęconym bitwie pod Lissą (nr 7/2016).
- Problemy ze źródłami: Patianin szczerze zauważa, że informacje na temat włoskiej artylerii okrętowej z XIX wieku są skrajnie ubogie nawet we współczesnych oficjalnych włoskich opracowaniach.
- Szata graficzna: Z powodu całkowitego braku wiarygodnych i spójnych planów stoczniowych (nawet czołowi rosyjscy rysownicy marynistyczni nie byli w stanie znaleźć dwóch identycznych rysunków tych samych jednostek), wydawca musiał zrezygnować z tradycyjnej dużej rozkładanki z planami modelarskimi. Zamiast tego w numerze dominują oszczędne, minimalistyczne schematy (często bez naniesionych łodzi ratunkowych i detali) oparte na zagranicznej książce "Incrociatori italiani" oraz nieliczne, historyczne profile kolorowe (m.in. znany rysunek Aldo Cheriniego).
Monografia została skrupulatnie podzielona na cztery główne części historyczne, odzwierciedlające ewolucję technologiczną okrętów:
Część 1: Dziedzictwo ery żagli (Наследие парусной эпохи) - Rozdział ten omawia drewniane, śrubowe fregaty i korwety. Znajdują się tu zarówno jednostki odziedziczone przez nowo powstałe Królestwo Włoch po flotach państw istniejących przed zjednoczeniem (np. Królestwa Obojga Sycylii, Sardynii), jak i te zbudowane już po 1861 roku (w tym dwa okręty, które weszły do służby już po słynnej bitwie pod Lissą w 1866 r.). Opisane jednostki i typy:
- "PARTENOPE"
- "REGINA"
- "CARLO ALBERTO"
- "VITTORIO EMANUELE"
- Typ "MARIA ADELAIDE"
- Typ "GARIBALDI"
- "PRINCIPE UMBERTO"
- "SAN GIOVANNI"
- "ETNA"
- "MAGENTA"
- "PRINCIPESSA CLOTILDE"
- "CARACCIOLO"
- "VETTOR PISANI"
- Podsumowanie i ocena konstrukcji (Оценка)
Część 2: Krążowniki z pomocniczym ożaglowaniem (Рангоутные крейсера) - Omówienie nieopancerzonych krążowników wyposażonych w pełne ożaglowanie, które służyły głównie do misji kolonialnych, zwiadowczych i ochrony szlaków handlowych. Opisane jednostki i typy:
- "CRISTOFORO COLOMBO"
- Typ "FLAVIA GIOIA"
- "SAVOIA"
- Podsumowanie i ocena konstrukcji (Оценка)
Część 3: Krążowniki pancernopokładowe (Бронепалубные крейсера) - Przegląd włoskich krążowników posiadających wewnętrzny, wypukły pokład pancerny (tzw. "skorupa żółwia"), który miał chronić newralgiczne elementy okrętu (maszynownię, kotłownie, magazyny amunicji) przed odłamkami i pociskami spadającymi pod kątem. Rozdział obejmuje wszystkie typy budowane do 1900 roku.
Część 4: Krążowniki torpedowe / minowe (Минные крейсера) - Analiza jednostek będących powiększonymi niszczycielami (torpedowcami), stanowiących ważny element włoskiej strategii obronnej na Morzu Śródziemnym. Okręty te miały za zadanie przeprowadzać szybkie ataki torpedowe na wrogie pancerniki.
Ze względu na wspomniane braki w dokumentacji technicznej, magazyn skupia się w tym numerze na materiale historycznym i zdjęciowym:
- Druga strona okładki: Kolorowe rysunki i profil historyczny śrubowejkorwety "VETTOR PISANI" w malowaniu z 1882 roku.
- Trzecia i czwarta strona okładki: Zestawienie rzadkich, archiwalnych, kolorowych (lub koloryzowanych) fotografii włoskich krążowników z przełomu XIX i XX wieku, w tym unikalnych zdjęć z okresu służby kolonialnej.
- Ilustracje w tekście: Liczne fotografie stoczniowe, portrety dowódców oraz nieliczne zachowane profile boczne (m.in. rysunki Aldo Cheriniego).