Trzeci numer rosyjskiego czasopisma «Морская кампания» z 2015 roku (nr 3/52) to, podobnie jak poprzednie wydania z tego roku, 64-stronicowa monografia poświęcona jednemu, spójnemu tematowi. Nie jest to zbiór różnych artykułów, lecz zwarte opracowanie historyczne. Tytuł monografii to «Долгий путь к "Сфаксу". Французские неброненосные крейсера 1860-1885 гг.» (Długa droga do "Sfaxu". Francuskie krążowniki niepancerne 1860-1885). Autorem jest znany badacz historii floty francuskiej, Dmitrij B. Jakimowicz. W annotacji wydawniczej podkreślono, że praca ta stanowi przegląd rozwoju całej klasy francuskich krążowników niepancernych (nieopancerzonych oraz pancernopokładowych, w tym krążowniki II i III rangi oraz awiza krążownicze) drugiej połowy XIX wieku, którego kulminacją był właśnie krążownik "SFAX" - pierwszy francuski nowoczesny krążownik pancernopokładowy zaprojektowany od podstaw jako taki, a nie będący adaptacją innego typu okrętu.
Poniżej znajduje się szczegółowe rozwinięcie poszczególnych rozdziałów tej monografii, zgodnie z opublikowanym spisem treści:
- История создания (Historia powstania) - Rozdział ten osadza genezę francuskich krążowników w kontekście globalnej rywalizacji morskiej po wojnie krymskiej. Autor opisuje, jak Francuzi, analizując działania brytyjskich okrętów, zrozumieli potrzebę budowy szybkich i silnie uzbrojonych okrętów zdolnych do długich rejsów oceanicznych. Celem było nie tylko wspieranie kolonialnej ekspansji, ale przede wszystkim prowadzenie wojny handlowej (commerce raiding) przeciwko potencjalnemu wrogowi - Wielkiej Brytanii. Jakimowicz szczegółowo relacjonuje ewolucję doktryny francuskiej i jej wpływ na projekt kolejnych generacji krążowników.
- Описание конструкции (Opis konstrukcji) - Część techniczna monografii, w której autor analizuje architekturę i specyfikę budowy francuskich krążowników. Rozdział ten obejmuje:
- Kadłub i opancerzenie: Opis przejścia od drewnianych kadłubów do żelaznych i stalowych, a także systemów ochrony (lub ich braku, co wynikało z samej nazwy "niepancerne").
- Siłownia: Szczegółowy opis ewolucji napędów - od maszyn parowych niskiego ciśnienia po zaawansowane maszyny podwójnego (compound) i potrójnego rozprężania, które pozwalały na osiąganie coraz większych prędkości.
- Uzbrojenie: Analiza zmieniającego się arsenału artyleryjskiego - od dział gładkolufowych aż po nowoczesne działa szybkostrzelne końca XIX wieku. Autor omawia również rozmieszczenie dział na pokładzie i w kazamatach.
- Przedstawiciele serii (Представители серии) - Najobszerniejszy rozdział książki, który stanowi właściwe "serce" monografii. Jakimowicz szczegółowo opisuje losy poszczególnych typów i jednostek, które tworzyły tę klasę:
- Wczesne próby: Krążowniki typu "GUERRIÈRE" i "VILLARS", które były jeszcze bardzo surowymi konstrukcjami.
- Krążowniki "żaglowo-parowe": Jednostki takie jak "ISLY" czy "NAÏADE", które łączyły siłę pary z tradycyjnym ożaglowaniem.
- Nowa generacja: Okręty typu "LAPÉROUSE" i "TROUDE", które już całkowicie porzuciły żagle i skupiły się na sile napędu parowego.
- Kulminacja - "SFAX": Cała osobna sekcja poświęcona jest krążownikowi "SFAX", który był pierwszym francuskim krążownikiem zaprojektowanym od podstaw jako nowoczesny okręt tej klasy. Autor szczegółowo opisuje jego projekt, budowę, osiągi i służbę, przedstawiając go jako punkt zwrotny w historii francuskiego okrętownictwa.
- Służba i losy (Служба и судьбы) - Rozdział ten opisuje operacyjną karierę tych okrętów. Jakimowicz relacjonuje ich udział w konfliktach kolonialnych, rejsy na dalekie stacje (m.in. do Indochin i Afryki), a także ich rolę w pokojowych demonstracjach siły. Autor przytacza również dramatyczne losy wielu jednostek, które zatonęły w sztormach, na mieliznach lub zostały złomowane po krótkiej służbie.
- Ogólna ocena projektu (Общая оценка проекта) - W podsumowaniu autor dokonuje bilansu całego przedsięwzięcia. Jakimowicz wskazuje, że choć wiele wczesnych projektów było nieudanych i cierpiało na niedostateczną dzielność morską czy niską niezawodność, to właśnie te próby i błędy doprowadziły do powstania krążownika "SFAX" - okrętu, który stał się wzorem dla całej serii późniejszych, znakomitych francuskich krążowników pancernopokładowych (protected cruisers).
- Literatura i źródła (Литература и источники) - Tradycyjna bibliografia, w której autor wymienia wykorzystane archiwa, publikacje historyczne oraz materiały, na podstawie których odtworzył historię tych jednostek.
Podsumowując, trzeci numer «Морской кампании» z 2015 roku to kompleksowa monografia, która wypełnia ważną lukę w historii okrętownictwa, przybliżając początki rozwoju francuskiej klasy krążowników, które stanowiły fundament dla późniejszego potęgi francuskiej floty krążowników.